Dissertatio inauguralis botanico-medica de thea, quam, favente summo numine, ex autoritate rectoris magnifici, Jani Richardi de Brueys, ... in Academia Rheno-Trajectina ...

51쪽

dela Geneste memorare possumtis, qui hortam potuum usum valde commendavit, atque in conclusione suae dissertationis hisce verbis loquitur: rara in morbis quibusvis et in ipsa amitate est

conditio, seu aetatem, sexum, Vitae genuS temperamenta, caetera spectes, quae potus OStro non admittat; sive petantur ex consuetudine, sive ex consilio praescribantur, ' deinde adjecit se silentio praetermittam varios morbos olim frequentiores hodie , dum tepidorum sorbillatio, cerevisiarum potationem Xcepit longe rariores, morbos puta commii S arthriticos, calculosos, imo omnem cohortem, ita ut hac iterum ex parte nequaquam potu nostri sua laude sint defraudandi i).

Doct. Hildebran dicit, Theam propter proprietatem narcoticam potui quotidiano aptam non esse, eam Vero considerat tanquam remedium Optimum antispasmodicum, sed hypochondriacis nocens, D tamen, quando illa in passione colica sive in affectione spasmodica ventriculi utum

Clar Vire animadvertit, Theam viridem pliis agere in systemate nerVola, quam nigram; iudicium autem iniquum de Thea feri, nam multos quoque effectus Thea tribuit qui reveraabu- i Disquisitio edica inauguralis de calida Nostra. aratium potatione pro funis e segrotis benignius, quam hodie fieri solet, aestimanda, pag. 49.

52쪽

usu produci possunt, verum feliciter aput nostra . te nondum ita universales sunt quam scribit 1).

Ex praecedentibus satis patet, usum potuum tepidorum universe non posse commendari, cum non tantum debilitatem asserant nervorum, Verum etiam ceterorum organorum, imprimis si majori copia assumantur. Robustioribus, qui corpora occupationibus suis quotidie movent, atque perspirationem culaneam augent, non ita nocere potest, quam

debilioribus, qui vitam sedentariam degunt in

quibus functiones naturales plurimum lentius procedunt et Deilius turbantur. Est imprimis e triculus, qui primos patitur effectus fibrarum relaxatione ad suas functiones minus aptus redditur, atque digestionem turbat. Hisce accedit tanquam effectus naturalis , continuo usu potuum aquosorum , succum astricum nimis dilui, ut debitum effectum in iis, quae in ventriculo comtinentur, Xercere non possit. Inde nunc sequitur,

illud, quod nutritioni et sanguificationi inservire debeat, non satis usui adaptatum esse, quo tunc nutritio laesa locum habet, et humores totius corporis fiunt tenuiores et non satis cohaerentes et continue obstructiones inde etiam ortae, cum his primariae causae plurimorum morborum considerari debent. Usus Theae tempore matutino non commendandus Q Itis Mat. de medicamens pag. 43. Durna de

Pharmacie et des sciences accessotres. Om. I. pag. 3.

53쪽

tius esse videtur, cum imprimis ventriculo jejuno

effectum habeat nocivilm, nam nimi deluit Eccos, qui in ventriculo adsunt , tunica hujtis organi denudat atque propterea facillime actionem nocivam in systema nervosum Xercet. Novi ali quem, cui jejuno thea mane bibita semper vo-nlitum fecit Thoas in fissio , nisi nimia copia assumitur, optime conveniet, duas Vel tres Oras post coenam , imprimis lautiorem , quia tum diluit massam plurimum jam digestam, et minorem effectum in ipsa organa digestionis Xercet, quam si haec minus sint repleta Copiosior vero Theae potus, inprimis quotidie sumtus, saepe nocebit: primum, quia ventrichilus e debilitatur, et deinde, Uando perspiratiotiem adauxerit, aeris mutatio et frigus vespertinum , tum saepe cartharos et morbos mucosos essiciunt. Vespertino tempore hujus potus assumtio haud raro nocebit iis, qui illum quotidie ventriculo vacuo ingerunt, propter causas supra allatas alii vero, qui Thea non assidue utuntur, prodesse potest; nam post perspirationem culaneam suppreSsam hanc heae usus pro movebit, cutis functionem durante sommo adjuvabit, et probabiliter optatum effectum ita habebit; sic et aliis commodum afferre potest, qui tempore vespertino nimiam copiam ciborum vel potuum spiri- tuosorum assumserint, quorum digestionem adjuvabit, et propter vim sedativam animos excitatos et turbatos sedabit.

54쪽

producendis morbis nervosis habuerit Clar Tisscit Them causam primariam esse statuit multorum morborum nervosorum, atque experientia probatum putavit, hos praecedentibus saeculis quam maxime accrevisse I). Doct. Whyti frequentes affectiones ventriculi et nerVorum suo tempore partim exortas fuisse ex copiosior Thead usu voluit et . Et Doct. es ea dixit, morbos nervosos copiosiores fuisse suo tempore, quam priStini temporibus usumque copiosum potuum calidorum consideravit, tanquam fertilissimum fontem horum morborum; ita ut computaverit , ultra dimidiam partem feminarum in nostris urbibus ob copiosiorem usum rheae et osseae tales morbos pati 3P. Doct. v an den Boseli etiam concedit, morbo nervomsos in nostra patria quam maxime adauctos fuis

Clar. v ammirum s statuit morbos ita dictos eris

s Dissertatio phasico Medua e morbis nervosis, im Belgica observantur pag. I.

55쪽

vosos, lucosos et catharrates eorumque effectus inde a divulgatione calidorum potuum apud nostra te haud parum multiplicatos esse I). Et Clar. Thomassen 1 Thues sin nos docet eurOst quotidie copiositores fieri, atque illos maximam partem chronicorum morborum Ons ituere a). Et prosecto theae usum multum ad proventum h6rum morborum posse contribuere, repetita argumentatione confirmare necesse non erit cum ex iis, quae supra disputavimus, satis patet , abusum theae multorum morborum nervosorum causam existere. Ita quoque intelligitur, usum magnae copiae aquae calidae, Promovendo et protrahendo perspirationem culaneam, corpora reddere aptiora ad morbo mucosos et catharales contrahendos , nam post adauctam perspirationem cutis, illa aeris injuriis facile denuo impeditur. Quamquam ergo thea apta sit ad perspirationem suppressam promovendam, tamen O pora nostra post copiosiorem usum theae facilius aeris injuriis malos effectus patiuntur. Antea adnotavimus, in enses et aponenses perhibere, se propter usum Theas a molestissimo malo

56쪽

l calatili liberatos esse i). Plurimi Etlropeorum

atque nostratium , T ca hanc qualitatem agnoverunt, qua potatores theae ab hac affectione liberi maneant. Sic Clar viri Camper, an Geuias et Sinclair affirmant, morbos calculos vesicae ac renum post usum Theae rariores factos esse ab Hoc enim, si antiquorum Medicorum et Chirurgicorum libros evolvamus , facillime observabimus. Morbi calculosi renum ac vesicae, praecedentibus seculis magis apud nostrates observati sunt, quam nostro Abrahamus Cyprianus exeunte seculo XVII. Anatomes et Chirurgia Professor Franequerensis, simul dexterrimus Lithotomus, mille et quadringentos calculosos molestissimo hoc malo liberavit 3 . Clar Raucum anno 1713. Lugduni Batavorum Professor Chirurgiae creatus esset , in ora toris inaugurali testatur, se jam ille quingentas quadraginta ij septem felices lithotomias Insi ituisse

i Praest Nieti hos quoque refert , se in Sina neminem observasui se, qui de podagra vel calculosa f. sectione quaerebatur. Gezan scis , Pag. 23. et van Geuns, de Raaist dige an arint deriveaetenen geaon eid, ena pag. 33o. I. Sinclair'sHandbuch de Gesundhei unae des angen Lehens ausdem QEIehen , in reten Ausavge on uri prenoget. Amst . 48o9. Pag. 27. 3 Vriemo et Athenarum Frisiacarum libri duo, Leovardiae, I 758, Pag. 74Q

57쪽

se 1 , et sectindum testimonium Doct. Schtil. ten S, hic numerus anno 719. ad bis mille jam accreverat et . Oct. Be Ver Wyc morbum calculosum renum et vesicae affectionem nostrae patriae propriam habuit g), et si cum his comparemus testimonia Virorum Doct. 4 ed aerii est Hoffman, uiscli, Franken, Deny S, Titsingli et Schullens acile patet, calculosas affectiones frequentissimas fuisse seculo praecedenti ψ). Postea vero sensim sensitioque rarius hoc malum observatum esse, evidenter nuperimeus a Doct. Thyssen demonstratum est s).

Quamquam negare non possimus, usum Theae ad calculorum renum ac vesicae imminutionem suas partes contulisse, tamen nondum probatum est, hanc affectionem propter solum usum Theae rarius hodie occurrere; nam mostrae vitae ratio D multis aliis

58쪽

mutata est, atque milliae causae hae in re concurrere possunt , ut dissicillime certum judicum proferre 40Ssimus. Nonan ulli originem, calculorum usui erevisistrum tribuerunt, et ex usus harum diminutione illius assec, tionis remissionem explicaverunt. Satis autem jam constat hanc sententiam non posse defendi cum inter eos , qui morbis calculosis assecti sunt, potissimum vini potatores observati sint, et raro ii, qui inprimiscerevisam biberent. Immerito igitur hunc potum saluberrimum , potibus tepidis longe praeferendum I , condemnaverunt cum illi, qui hodie in provinciis meridionalibus mostrae patriae quotidiri cerevisi autuntur, non magis calculis assietantur, quam potatores theae a) Sed cum modo in effectum Theas inquisivimus, hanc rem non fusius perscrutemur; verum tantum animadvertemus, debilitatem universalem multum posse conferre ad diminutionem assectionum calculorum. Quamvis tamen etiam Thea vi suadiuretica forsitan quoque originem calculorum pra paver vel , eorum primordia iissolvere iotest; uti probare videtur exemplum attentione dignissi-yaum , quod adnotavit Clar. 44 smet, tradens lit-

;ςras JCti cujusdam, qui se , ipsum . infusione

59쪽

Theae frigida adsumta, , calculorum morbo libera

Effectus notabiles Thece in sequentibus casibus observatos invenimus, atque ex illis efficaciorem effectum Theae viri is , quam Theae nigrae cognoscimuS, cum in plurimis eorum tantum de Thea viridi agitur. Medicinaedoctor Londinensis Andrae e casum puel lae cujusdam , duodecim annis natu resert puella haec, quae bona valetudine gaudebat, brevi omnem ciborum cupiditatem perdidit, pallida et languida erat, et musculi sinistrae partis faciei paralysi assiciebantur. Post multas tandem dis quisitiones apparuit, omnia haec symptomata Orta Ssee magna quantitate Thcae, quam per sex hebdomadesederat, et symptomata haec, sublata causa , sensim diminuebantur, atque tandem adhibitis idoneis medicamentiS, non amplius Observabantur et . Doct. Leti soni historiam tradit juvenis constitutionis debilis , qui multa essicacia medicamenta frustra jam tentaverat contra suppreSsionem virium vitalium , qua ita melancholicus evaderat, ut in statu periculosissimo Versaretur. Cum Vero magna copia theae: abuti Toleret ipsi

60쪽

persuasit L eat Co in , ut aliam dietam observaret, quo facto, sensim sanitatem solitam sibi recuperavit. Cum autem post aliquas hebdomades, donum notabile Theae viridis , qualitatis superioris accepisset , hoc et proximo die magnam quantitatem hujus infusionis ingurgitavit, qua denuo incidit in pristinam virium suppressionem et melancholiam , cum defectu memoriae et tremore, cum propensione ad vehementem agit tionem mentis propter minutiSsima res, magnamque

cohortem in commoditatum sibi conciliavit. Vir Doct. eum iterum issitavit, ille autem omnia sua mala potu abusui confestim attribuit; a quo igitur inde tempore

se sollicite a P ea abstinuit, pristina etiam sanitate gavisus est II .

Memorabiles etiam sunt casus , quos adnotavit Vir. Doct. Per est, i , quos ergo hic quoque tradam. Vir, qui secum constiuerat iter pedestre per littus regionis Devonstire facere, viae se commisit tumpore matutino diei aestatis fervidae, postquam assumserat infusionem concentra am Theae viridis, qua vero antea uti non solebat. Postquam duodecim milliaria anglica' processerat, lassatus, eodem potu se recreavit, et deinde sine molestia adhuc novem milliaria perrexit. Calore diei omnem cupidi latem utendi cibos e camne confectos abstulit, quibus antea delectari solebat Hanc ob causam tertia vice sumsit infusionem