장음표시 사용
11쪽
sola prat/- rem, ur ab se antea cognitam. Vnde est quod, lut r. cap. huiusce 2 ut ' - '' libri Aristoteles docuit,ὶ memoriar solae res praeteritae subiiciun- tur, quemadmodum externo sensui tantum praesentes de spei, suturae duntaxat. Sed erit qui nobis opponat auctoritatem D. Augostini lib. i de Trinit .cap. i l .ubi ita scripsi. Miflum aeterniorum est memoria sed etiam p sentium. Unde Virgilius de V sse ait.
Nec talia passus Vi ei, i Oblitus e sui est Dachim discrimine tanto. Cum enim sui non oblitum diceret et lessem quid aliud intelligi voluit, nisi quod m minerit sui 'cum sibi ergo praesini ego nullo modo sui memiam se nisi ad res prasentes memoria pertineret. Hqc D. Augustinus loco citato,quae repetit in epistola 7 2. ad Nebridium. Occurredum tamen, paulo latius ac minus proprie sumptum illic a o & apo ita memoriae nomen, quod si proprie usurpallent, neutiquam iad rerum praeientium cognitionem extendissent. OBIICIAT rursum aliquis non videri memoriam recte definiri cognitionem rei cognitae , ut cognita est: quod res cognita, ut cognita, non possit cognosci, nisi ipse cognoscendi actus percipiatur : cum tamen nulla potentia corporis organo assxa supra suum actum reflecti possit, ut est communis philosophoiam sen-D Mib. tentia. Respondendum ad actum recordandi non esse opus ut potentia suum me tactum abstracte sumptum liquid5ve cognoscat: rd enim soli immateriali facultati conceditur : sed Lusiicere percipere illum quoquo modo,videlicet accessoria quadam ratione de . concrcte, prout inuoluitur in perceptione rei cognitae,ut cognita est. Qui modus reflectendi supra proprium actum etiam potentiis in sidentibus organo corporeo conuenire potest. REMINI sci vera, ut etiam loco citato Aristoteles explicat, dicitur quispiam , cum ex alio aliud ei incidit, ut cum ex lacte in candorem progreditur, ex cadore in aera, & ab hoc in humorem, in se. ex quo ei tandem Autumnus, qui exciderat, ita mentem vehit. Et V I D. Aligustii ius lib. 6. Muscae cap. 8. uid aliud, inquit, agimur his V si
re to .ιmiu uas in memoriam, nisi quod.immo o q od uim ri- iis mu Zae cirrit autem in cogitationem occasione simi luim motu animi no ALM L . . extin iis, es haec est,quae dicitur recordatio. Themistius etiam 2. libro Natur. quasi.
suae paraphrasis cap q. Reminiscentiam definit reducem &quasi
tediuiuam memoriam , siue renouationem memoriae collapsae: cum unus motus animi recogitando alterum trahit, ut unus annulus alium in catena. Licebit tamen eadem apertius & enucleatius definire hunc in modum. Reminiscentia est progressio, qua potentia memoradi ex aliquo,aliquibusve memoria coprehensis venit in cognitionem eius, quod nec memoriae occurrcbat, nec memoria penitus exciderat. Exempli gratia , si quis heri librum in loco aliquo reposuit, cuius loci ei in mente hodie non venit,&vt ipsum in memoriam reducat,loca xbi heri fuit, & eos, quibus cum locutus est,animo rePetat, tandemque ex alicuius memoria
12쪽
occultat menti locus ubi librum reliquerat, dicet ut loci illius reminisci,cuius antea simpliciter recordari non poterat. E x quo perspicuum fit plura ad reminiscentiam exigi, quam
ad memoriam,licet enim ambae in eo conueniant, quod nec memini isse, nec reminisci possimuF eius rei , cuius in nobis simula chrum euanuit, ita ut eam nec per se primo concipere, nec ex alia ad eius apprehensione deuenire valeamus: tamen ut memoremur sat est rem antea cognitam ut cognita apprehendere ad rcminiscendum vero requiratur antecedens obliuio, cum notitia iterata alicuius rei, quae non exciderat,& ex qua ad eius, quam inquirimus, notionem consequutione quadam & discursu proiichimur. de,ut in huius libri capite aduertit Aristoteles, cum mem tia etiam brutis animantibus competat, solus homo reminiscendi vim habet, sicuti & in eo dumtaxat ratiocinatio & discursus res critur. ideoque ut idem cap. I .dixerat, qui celeritate ingenii v ent,facilius reministi queunt, quia videlicet in discurrendo ex-
-' peditiores sunt. Lege Platonem in Philebo, Plotinum in lib. de iri sensu & memoria, Themistium hoc loco. i. lib. suae paraphrasis
Notis v LLA hic aduerte. Primum sit cum ad remini sicentiam discursus requiratur, non polle eam perfici nisi accedentemma cap. 4. ministerio eius potentiae internae, cui discursus tribuitur, quae Wς-ε Vtrum sit imaginatiua dumtaxat, an etiam memoria sensitiva si
a. praetei ssensum communem plures interni sensus ponantur in li--- inc Dris de Anima disicutiemus.
t x. Capr. in SEC v Nouu est reminiscentiam tribus, minimum, actibus constare,memoria alicuius, aliquorum v e , inuestigatione seu di - - 3 seursu ex iis ad id quod quaeritur, & inuentione eius, quod par- . . Li tiro exciderat,nec tamen penitus evanuerat. Trnii hu est, licet animae separatae conueniat recordatio,vt secundo huius operis capite ostendimus, non videri tamen ei re. miniscentiam competere : quia reminiscentia supponit obliuionem : obliuio aute in ascitur ex impersectione organi corporei, cuius crassitudo & deduxus,aliique eiusmodi materiales a nectus in causa sunt, ut rerum imagines obliterentur & eua neccat atque ut, etiam dum nitorem suum habent, interdum consopitae sint, nec ad memorandi actum prodeant. Cum igitur anima a corpore abiumsta non utatur materiali organo, non videtur in eam,ac multo minus in Angelos reminiscentia cadere. V v xt non deerit sertasse, qui probare contendat immerit δ brutis omnibus reminiscentiam denegari, cum eorum nCn- nulla .ex aliis alia videantur deducere & colligere. Nam, ut caetera omittamus , celebre est id, quod in libro de industria ani malium Plutarchus commemor i de vulpe. Haec glaciatum fiti. men transitura, primum lenitet supra glaciem incedes auriculam. d 3
13쪽
admouet, tum si aquae subter labentis sonum percipiat, gradum sistit, nec nisi aliquid vehementer urgeat, pedem promouet: si v to strepitum nullum audiat, traiicit, ita videlicet argumentatis. δε me Quod strepit, mouetur, quod mouetur, non est fixum, quod non P δή
est fixum diffluit & cedit submergat igitur si hac ire pergam Nee
hi, dissimilia sunt, quae eodem loco narrat idem auctor de cane Ari seram persequente, qui cum in viarum diuortia peruenerit, ubi olfactu deprehendit una via seram non abiisse, alteram nihil iam olfaciendo mox arripit, utique colligens per eam diuertisse , quia per aliam non diuertit . . A D hoc argumentum respondendum est quod in Physicis diaximus, haee aliaque eiusnodi, quae in quibusdam belluis cernuntur, non indicare conuenire eis verum discursum aed quandam illius imaginem & imitationem ad quam fiat est naturalis instinctus,qui in quibusdam, magis in aliis minus excellit.
V A N T A sit utilitas memoriae constat ex eo, quod parum omnino reserret tam multa legere , audire, animaduertere, nisi illa memoriae tradita quasi tabellis recondita asseruare possemus. Fuit prosecto hoc nobis a Deo aduersus rerum ignorationem de obliuionem datum remedium,ac sub sdium.Vnde Plutarchus in Educatione liberorum vocat memoria cellam penuariam disciplinarum. Et in fabulis est, scriptumque , Platone in Theaeteto memoriam esse matrem Musarum; itemque sapientiam esse memoriae, de experientiae filiam. Illud certὰ memoriam mitifi-- , iace commendat, quod absque illa nemo absolutam prudentiae ra- Tino mi. tionem obtinere queat eum ad recte iudicandu de iis, quae agen- Ο da sunt, quod prudentiae munus est,multum conserat praeteritorum recordatio & experientia, quae teste Aristotele i. Met,ph. -- - capit. I. ex multarum rerum memoria coalescit. Vnde est quod memoria ab Aristotele libro 6. cap. 1. a Tullio libro 1. de Inue tione de D.Thoma in a 2. quaestio. 49. arti c. i. aliique philosophis communi assensu inter prudentiae partes sintegrantes videlicet
TANT A veQ,tamque recondita memoriae vis habetur,ut ea unum sit ex iis, quae nos mirari natura voluit, scire autem noluit. Quis non miratur qua ratione memoria in suis thesauris tam multa, amque diuersi excipiat, neque tamen ea confundat, sed discretim sincera conseruet ZQuo nexu,quae apud illam tanquam
commissum repetituri deposuimus ita collocata,& ordinata sint, vide
14쪽
ut de unumquodque separatim, de cuncta consertim, & singula ordinatim exposcere , & digetere valeamus ' Quo pacto fiat, ut quis ex aceruo specierum per horae stratium , ita ut prius audiendi patientiai, quam memoriae fides deiiciat,orationem , ne mutata quidem syllaba,continuata serie alia ex aliis coniungens tuo loco depromat: nec in ipsa depromptione, atque rece sone imago vira D aliam impediat aut interturbet 'Quo item modo alias,cum posci ri . . mus, ut proferatur quod volumus,quaedam praealte condita obli-- tescant.nec se foras dent i sed eorum loco alia prosiliant in Medium quasi rogantia num ipsa quaerantur: alia confestim impet- turbata facie in apertum exeant: alia paulo post tanquam de abstru si oribus receptaculis eruantur. Quo pacto quae euanuisse videbantur unius admonitione connexa quod a choro subeant, &c. Certe in hoc naturae miraculo praestat cum D. Aug. lib. t o. Conscap. 8.& Theodoreto in libr.de Natura hominis, Gla admiratione contentum esse, quam alienam & inidoneam causam afferre Le. ge tamen, si placet, nonni illam eius rei inuestigationem apud Fra storium primo libro de Intellectione.
audes rebus memoriae bonitas conis et, aut vitietur, O qui tali il memoria laude foruerint aliquando.
ORκα ut memoriae bonitas constet, requitatur ex parte organi tum mollitudo, tu durities ad congruam temperiem sibi mutuo staderatae, mollitudo quidem, ut facile imbibat rerum notas: durities, ut simulacra inusta retineat,& conseruet. Ob dese- Cis, sis esitudinis senes praecipiti iam aetate, quibus humido na- oblitos. tiuo magna ex parte consumpto membra inarescunt ac rigent,
dii scili sunt memoria. Qui ob id etiam in dies quae didicerant, obliuisciuatur, quia exolescunt in eis quasi in ruinosis aedificiis
depictae xum imagines.Nec defluxum materiae , in qua illae obia Pueri λ- signatae sunt,quantum opus est, compensant. Ob desectum con '-' gruentis duritiae admodam pueri , quos constat prae humidum habere ςex brum, parum memores sunt; quamquam eis ad memorandum opituletur alia causat, quam tradit Aristoteles in problematis sectione 3 o. quaestione 4. videlicet, quia nondum multa perceperunt, intellige quorum imaginibus organum memorandi nimis occupatum sit.Nec enim negari debet ipsam specierum mulii tudinem & colluuionem fatigare quodammodo potentiam , ac nonnunquam actum memoriae interim bare, dum earum occursu res aliae pro alii sese menti ingerunt. Vnde est
etiam,vt ibi ς philosophus aduertit, quod meminisse ea melius
15쪽
valemus, quae mane percipimus, quam quae procedente die , cum iam obienarum rerum turba per .sensus intrans animi intentionem distraxit. NON Qllina autem nimia siccitas & humiditas aetatibus certis proprie memoriam vitiant,aut impediunt, sed etiam , cum eae morbo, aut alia quavis ratione inducuntur. Vnde Galenus libro tertio de Locis affectis capite quinto agens de lapsa ob siccitatem memoria refert quendam se nouisse,qui exsiccato organo ob assiduitate in in studiis, atque vigilias memoriam pene amiserat:& agricolam,qui ob labores quos vites colendo subierat , sinutique ob victus tenuitatem eodem modo affectus est. Quamquam in iis causa deficientis memoriae potuit quoque ei te exuperantia caloris nati,in scholastico ex agitatione spirituum in caput se
euntium ob vehementem animi intentionem t& in agricola ex motu corpuris diuturno, de vehementi: motus enim calorem gignit, & quidem animantibus , potissimum propter effusionem spirituum ad extimas partes, ut alibi exposuimus. SANE quidem licet obliuio alumna sit excedentis humiditatis, sicut retentio siccitatis : tamen aliarti etiam primarum qualitatum exuperantia memoriam labefactat, praelertim frigoris, quod omnes animales functiones torpidas reddit, & ipsius vitae fundamenta quatit. Speciatim autem ad seruandam memoriam docent medici abstinendum ab ebrietate, & a copioso vini potu, a cruditate ventriculi omnique satietate, ὶ fructibus viridibus &oleribus,a lacte, caseo & carnibus salitis, omnibusque. statum
generantibus , a piscium fluuialium , & anguillatum prae e
LAE DI Tun autem memoria, nunc ad tempus , nunc citra
regressum, ac nonnunquam ex toto labefactatur, aliis o patie. Nec quicquam inquit Plinius lib. . Nam his .c 2 . aque resila in
hominum vita, morborum,or casus iniurias atque etiam metussistinis.
Iolus lapide oblitus literarum est: e u lo lapsus, matris ct a nium propinquorumi alius aegrotus femorrem etiam: sui vero nominis Mesalia Coruin s. Praeter hos nostra quoque aetate Cornelius Ian senius literas oblitus fuisse dicitur. Qui tamen editis in sacram scripsi ram gregiis commentariis perpetuami sui memoriam posteris
reliquit. 5 ε D quemadmodum multa sunt noxia memoriae, itano pauca, quae eidem prosunt,eiusque vim acuunt,&, ut caetera Omittamus,serunt esse artem comparandae memoriae per medicamenta, cuius artis beneficio quidam nostra aetate in magna admiratione erint. Nanque innumerabilia pene vocabula Graeca, Latina, barbara ficta, nullo nexu cohaerentia, quae semel audi ilent, mox sine ulla haesitatione reddebant; nunc eodem quo acceperam Ordine,nunc ita ut primum,tertium,quintum,& sic deinceps, ac denique,ut rogabantur, sine errore, tanquam ς charta resurrem
16쪽
COMMVNis ars excolendi sine medicamentis memoriam, est exercitatio.Nam teste Quintiliano libr. i i. Oratoriarum institutionum cap. a. nihil aeque vel augetur cura, vel negligentia intercidit,quare magnopere iuuat quotidie aliquid memoriae tradere , ac praecipue ubi se quis primum in ligata, deinde in prosa oratione addiscenda exercuit; quaedam addiscere omnino diuulsarae sine numeris, & magis ab usu remota, qualia snt iurisconsiliorum. Dissiciliora enim, inquit ille, debent esse,qus exercent, quo sit leuius ipsum illud in quod exercent: ut Athletae ponderibus plumbeis assii efaciunt manus,quibus vacuis,& nudis in certamine utendum est. F v E R v N T autem priscis temporibus insignia memoriae exempla quae Plinius libr. . Naturalis historiae cap. 1 . Seneca in prologo declamationum, Quintilianus loco paulo ante citato commemorat. Mithridates rex Ponti duarum & viginti gentium rex totidem linguis iura dixit, pro concione singulas absque interprete allocutus. Crassus ille diues, cum Asae praeesset, quinque Graeci sermonis differentias sic tenuit,ut qua quisque apud eum lingua loqueretur,eadem ei responderet. Cyrus Persarum rex innumerosissimo exercitu omnium militum nomina tenuit. Theodectes quamlibet multos versus auditos mox reddidit. Charmides in Grςcia,quet quis exegerat volumina in bibliothecis legentis modo repraesentauit. Cyneas Thessalus missus , Pyrrho legatus de pace ad Romanos postero die nouus homo & senatum,&totam urbanam plebem senatui circumfusam nominatim salutauit. Denique de sua memoria ita scripsit loco paulo ante adducto Seneca. Cum multa iam mihi ex me desideranda nectus fecerit, oculorum aciem retuderit,aurium Ansim hebetauerit, nemorum firmitatem fatigauerit. inter ea,qua retuli memoria est, res ex omnibus partibus animi maxime delicata, ct fragilis,in quam primum senectus incurrit. Hac aliquando in me floruisse,ut non tantum ad usum sussicerer, sed in mira- SM.AM '
culum usque procederet, non nego. Nam duo millia nominum recitata, moincurram qua Ordine erant dicta restrebam, ct ab his, ut ad audiendum proepiorem nos Dum conuenerant, singulos versus asingulis datos, cym plures, quam ducenti escerentur b vltimo incipiens usque ad primum recitabam. Nec ad complectenda tant um,qua vellem, velox erat mihi memoria ea etiam ad continenta,qua acceperat.
Solutio aliquorum problematum ad memoriam stectantium. C A P V T X.
V N e quaestiones aliquot ad memoriam pertinentes breuiter diluemus. Prima haec esto. Cur non omnia, quae externis sensibus percipimus , manent in memoria, sed pleraque exciduntὶ Responsio. Quia aut eorum C On.Comm.in parua Nat. C
17쪽
imago in organum memoriae non imprimitur ob ineptitudinem organi ad illa recipienda, aut seruanda, vel ob remissionem a prehensionis , ut paulo post dicemus; vel certe quia imago im-I'Lia. pressa decursu temporis evanescit. Plato in Theaeteto : Quicquid
corum, quae aut videmus,aut audimus, aut i i cogitamus 'meminissepimiιs inserantes Usim sensibus intelligentis , veluti anulis sionantes
exprimimus, quodque signatum tuerit. meminimus, scimus,quoad Ru- rapermana:at cum aboletur, vel inscribi nequit , obliuiscimur , atque
nescimus. Imatiis νε- 2 Si rerum simulachra, quae memoriae inuruntur, contrarium rum non ha- non habent, a quo perimantur,nec eorum conseruatio a re obie-k. pendet, cur ea saepenumero etiam in florida aetate, integro sentorio emoriuntur,& abolentur Responso. Quia actione caloris toto vitae tempore humidum absumetis, & incursu aliarum qualitatum obscurantur in dies, & essivunt praedictae imagines,. donec ex toto pereant,nisi per actus memorandi instaurentur, &quasi nitorem genuinum recuperent. 3 Cun ea,quae aliis rebus intenti,vel etiam somniantes apprehendimus , facile obliuiscimur Responsio. Quia tunc facultas memorandi remisse operatur, similiterque alij sensus, qui in me- moriam agunt: atque ita di Galloriae tantum, de evanidae imagines
Dis . exprimuntur. Galeniri lib. 2. de motu musculorum.Uu memoram. disii ignes impressiones rerum imaginatione conceperit, conseruat eas perpetuo. atque id quidem est memoria tenere. Sin odiscuras, ct velaris perficiari.ti,non conseruat,2 hoc est obliuisci: ob ι . multi in vehemeritibus animi assedi bus nullius eorum, quae egerint, in Posterum memin runt. Buid igitur mirum est in simnis ob cura agente anima obseuro etiam imaginariones fieri, ideoque neque stabiles tum id etiam in vigiliis contingat' C v K non iidem, de ingeniosi sunt.& bene memores: sed contra saepe accidit ut qui tenaciori sunt memoria, minus celeri, &ine θρυ- acuto polleant ingenio 3 Respons. Quia ingenij praestantia consi- i 'iniussi celeritate quadam mentis, & facilitate ad ratiocinandum, inuestigandum,& inueniendum : haec autem celeritas pendet ex - acumine,& promptitudine internorum sensuum , praesertim cogitatricis facultatis, quae dum intellectus ratiocinatur, ipsa etiam circa singularia pariter discurrit: durities autem cerebri, quae in- sexibilis est, facitque ut rerum idola tenaci iis haereant, celeritatem cogitatricis potentiae cohibet, ac demoratur, sicque id, quod zm eri timemoriam diuturnam reddit, ingenium hebetat. Si tamen cere rubri substantia ita affecta sit, ut organum cogitatiuae magis adhu miditatem,organum memoriae magis ad siccitatem vergat quod interdum accidit erit idem & tenaci memoria & acuto ingenio. s CvR integrae quaedam nationes memoria parum valent ut
ThracesὶR. mia soli, coelique natura & siderum influxus, qualitates memoriae aduersas imprimunt.Vnde dc Thebanos ingenio
18쪽
pingui, Athenienses perspicaci, & acuto fuisse restri M. Tullius, in lib. de Diuinat.quia Thebis crassiis aer, Athenis ratus ac subialis contigit. 6 S 1 species haerent spiritus animalibus, qui non solum vago motu huc illuc oberrant in corpore,sed etiam per meatus & poros foras euolant,qui sieti potest ut vilius rei sit memoria diuturna 'R Quia licet non ullae species animalibus spiritibus insideant,
eorumque vehiculo ab externis sensibus ad internos traiiciantur: tamen ab iis speciebus immittuntur aliae consimiles in ipsam substantiam cerebri, & in organum memoriae , a quibus memorandi actus elicitur,quaeque nrmae, ac stabiles esse queunt. 7 Q v i fieri potest, ut senibus ob nimiae siccitatis accremetum memoria deficiar,chm videamus eos pituita & humoribus, quos assidue excreat,abundareὶR. Quia licet senes humoribus aduentitiis,& noxiis scateant, deseruntur tamen ab humido natiuo,cuius idonea commixtio organum memoriae attemperat. 8 C v R bruta quaedam , ut canes & equi multo melius recordantur itinera,viarum flexus, diuerticula, & loca , quae vel semel adierint, quim homines R. Quia cum bruta, dum iter peragunt, aliis rebus internos sensus non distrahant, totam memoriae vim in iis,quae intuentur, percipiendis occupant, sicque firmissime ea retinent, dummodo non eis deficiat congrua temperies in ipso organo: eademque causa est cur homines agrestes & bardi,qui ad brutorum ingenium accedunt,talium rerum facilius, quam cae teri recordentur.' CV R iuuenes melioris sunt memoriae , quὶm pueri & senes rR. Quia illos temperata humiditate, hos temperata siccitate vincunt: ideoque tenacius, quam illi conseruant , facilius, quam hi imprimunt. io C v n melancholici diuturniori valet memoria ὶ R. tum quia organa sicciora habent, proindeque firmius retinentia : tum quia diutius cogitant,serius, ac lentius apprehendunt, atque adeo altius infigunt. Ir C v re qui noctes ducunt insomnes,minus memores redduntur 'R. quia humores, qui somno erant absumendi, congruam organi siccitatem impediunt. I 2 C v n eorum, quae amamus .dissicile obliuiscimur 3 R. quia de iis assidue loquimur,diutius,& attentius cogitamus. 33 Qui D causae est,cur in quibusdam imaginatio laedatur non laesa memoria,& contra ' R. Si ponamus memoriam & imaginationem non in eadem parte cerebri residere, in promptu causia est,nimirum quia laesio potentiarum accidit ob intemperiem organirat non quoties in una parte cerebri temperies amittitur, in alia simul amitti necesse est. Quod si in eodem organo, eademque parte cerebri in sint memoria & imaginatio, adhuc non repugnatvsa incolumi alteram offendi, quia mutatio temperamenti, quae
19쪽
sat est ad turbandum imaginandi ossicium, non continuo seruit
ad impediendam lanctionem recte memorandi, aut contra. Aduerte tamen etiam in hac sententia constituente memoriam & imaginationem in eadem cerebri cauitate, ponendam esse ad ossicia memoriar, Z imaginationis partem unam humidiorem , qua prompte recipiat,alteram sicciorem, quae diu retineat. i C v R ebri j,irati, de timore exterriti aegre recordantur eorum, quae ipsis, dum ita assecti ellent, acciderunt. R. quia vehemensius rus vaporum & spirituum agitatio,quae hos affectus sequitur, imaginum impressionem impedit. Quin etiam interdum ingen L. Ari Ariti timore perculsis rerum praeteritarum memoria excidit ob t. mrinis. aliam causam : nimirum quia confugientibus ad praecordia spiri- Wrmi sctibus & una cum iis calore , partes cerebri, in quibus memoriae ossicina est ita frigore occupatae addensataeque fuerunt, ut rerum imagines aboleverint.
v i A somnum priuatio quaedam est vigiliae; & De hae re
omnis priuatio per sermana, quam negat, definitur & innotescit,acturi de somno, prius quid vitilia sit explicabimus. Est ergo vigilia omnium Plaec.2 as. externorum sensuum , aut saltem aliquorum Q. Gai ius x. lutio,& libertas. Somnus veri, est ligatio omnius en suum externorum ad animantium quietem , de salutem insti- ι , - δε ruta. Dicimus , omnium sensuum externorum ; quia si vel unus . f Do e. s. sensus non sit consopitus, sed vigilet, hoc est in opus , & actio- Ptuc in lib. nem incumbat, non somnus, sed vigilia dicetur videlicet nomen, ratioque surani plus negat, quam vigilia e igat. Addimus, non tit te. i. ias omnium ab lute; sed externorum senseum : quia ut animal dor- m o s. e. mire perhibeatur, noti opus est ligari etiam sensius internos. Ad- huius r. iecimus , a 4 aDimantium quietem , dec. quia clim sensus obto pes cunt,& morbi alicuius vi seriantur ut accidit iis, qui ex lipo thymia, opilopsa, praefocatione, & id genus aliis pene mortui iacent eiusmodi quies non rite somnus appellatur, quia non est instituto naturae ita ducta in bonum animalis, sed ad eius perniciem aliunde inuecta. in o Ni A M verb ut omnes pol Eliae organo corporeo assi xx
20쪽
morte funditus lutereunt, suisque actibus omnino priuanturnia sensus e terni,dum somno tenemur, a functionibus cessant: ortum inde est, ut somnus teste Platone in Phα done veluti mors quaedam habeatur.Vnde Cicero in lib. de Senect. Nihil videmus morti tam si inite,quam somnum,& Virgilius lib, 6. Eneidos . . Tum consanguinem lethi θος dc ad huim imitatio uenio eneca poeta in Herculς Furente, . Fratex durae Ianguida mortu, & Ouidius: lili Stidie quid est si ningeliati rusi mortis imago' bADVE I T autem Tertullianus ui suo lib. de Anima, ideo S-- mm nobis in maxima vitae quiete hoc est somno, moxiis erigiem re- praesentari, ut commoueam ut quales ante vitam sine sensu fuerimus, uales post mouem sine sensu erimus. Voluit, inquit, DemGr alias nihil sine exemplaribus insa dispositione molim g te Platonico plenius humani vel maxime init' ac sinis lineas quotidie agere nobiscu manum porrigeniseri 'cibus adiuuan per imagines,ct parabolas cut seram m,ita 2 rei v. Proponit igitur tisi coxpus amica visiparis elision, blanda quietis necessitate prostratum , immobilesitu, quale ante vitam iacuit, Er quale post vitam iacebit. Haec Tertullianus, apud quem lege si placet eodem in loco varias somni definitiones,quas Stoici, Epicurei, Anaxagoras,Xenophanes, Straton, alij que ex antiquis pulta sophis inuexerunt. Quae tamen minsissent ad rem aptae,quam quae a nobis proposita est.
V i A somnus ligatio est externorum sensuum, videamus quidi iam cam ligationem praestet. Constat nullusensum in actione versi ii bsque ope spirituum E c Nec grai sti rebro influentium ut alibi ex inst uito planum secimus ; si igitur huiusmodi spirituum communicatio inhibe xur, necessitim erit omnes externorum sensium stinctiones antermitti;inhibetur autem,cium obstruittar via, per quam spiritus commeant,quae via pertingit adAditum, siue ostia communis sensus in quem undique velut in cen rum e xternae facultates , rerum perceptarum imagines quasi lineas transinittunt vicissimque ab eo, ut a piscina, irituum anim Mium derivationem xxcipiunt, Ob idque Aristoteles hoc in libr.cap. s. appellauit somnum vin- Scnus cur L. eulum primi sensorij,quia videlicet cum pretcluditur sensus communis via, & primum sensorium ligatur , atque impeditur ne per ipsum e cerebro spiritus animales in sensus externos illabantur somnus existit. Quamuis, ut alibi ostendimus , in eo non sit auscultandus Aristoteles quod primum sensorium, siue organum sensus communis non in ceWhro, sed in corde situm esse con-