장음표시 사용
31쪽
1 IN LIB. ARISTOTELIs Solutio problematum, quae ad somnum pertinent.
I L v Α M v s nunc aliquot problemata de rebus ad somnum spectantibus; Primum sit. Si cerebrum calidum est, non frigidum : quo pacto vapores illuc perlati, eius frigiditate ad densantur, & meatus o cludunt Responsio : Aristoteles 3. huius libri assi mat cerebrum esse omnium, quae in animali continentur, stigi-dillimum,cuius effati veritas alibi a nobis excutienda est. In prae- semes dicimus saltem cerebrum multo esse frigidius corde, g spiritibus, qui e cordis ventriculo emicant, habere que eam frigiditatem, quae satis sit ad Stomachi halitus addensendos, Quod Aristoteles apta similitudine expressit loco citato Quemadmodum, inquit, vapore , qui Solis calorec locis humidis exhalatur , cum ad mediam aeris regionem peruenit, ob algorem eius loci perfrigeratur,coactusque & in aquam versus,suo pondere ad ima labitur : sic vapor ventriculi, quantumuis calidus,vbi innati cal
ris vi ad cerebrum appulit, eius frigore coaceruatus de consertus. deor cum truditur. a CVR cxternae facultates opere lassantur ,& quiete, somni Qque indigent, non ita ver5 facultas nutriendi, quae in otio nun- . quam est ZR. Quia externae facultates munus suum obeunt interuentu animalium spirituum , qui, dum potentiae incumbunt in opus absumuntur sunt enim praetenuis , &evanidae substantiae)iisq; absumptis necesse est defatigari potentias: vis autem nutritoria ex communi philosophorum placito, nec eiusmodi spiritibus, nec virtute per illos e cerebro influente indiget. Quod si opus habet spiritibus naturalibus,quos quidam a vitalibus & animalibus distinctos ponunt ij non intereunt aut deficiunt , dum nutriens facultas operatur, quin vero ab ipsa tunc gignuntur, de elaborantur , ut in progressu explicabimus. Quo fit ut huiusce potentiae functiones , cum labore & lassitudine coniunctae non sint: proindeque nec quietem desiderent., Si, mirus fit adacto intus calore, labor autem, motusque corporis calorem ad extimas partes diffundit, qui seri potest, vitaboc somnum inducat ὶ R. Quia calor, qui agitato corpore spat-sus fuerat, quiescente ad interiora colligitur. S i fatigatio sudore eiecto membra exsiccat, quonam pacto defessis halituum copia ad somnii accelsendu suppetet Z R. Quia de si corporis fatigatio sudorem egerat: alia tamen ex parte hu- mores concretos, quos inuenit, nili admodum frigidi sint, lique- facit, qui vico alimenti expirant, & vaporant. Quod si eiusmodi humores, vel aliud quid simile, quod expirationem edat, non
32쪽
subsit , quantumlibet se calor interius condat, vigilia laborem
excipit , ut interdum fit. 1 Cun melancholici parum dormiunt, cum alioqui edaci aut- M.Arit oriditate sint 3 R. Quia in iis quorum praegelida natura est, multa euaporatio vi caloris intestini efferri non potest: talis vero asse - ctio melancholicis conuenit, qui tamen edaces sunt, quia ut declarat Aristoteles cap. 3 .huius libri ,& Themistius cap. i8. suae paraphrasis, siccam, de retorridam habent temperaturam, nec hau sto cibo perstuuntur, grassante de nutrimenti conceptacula obsidente alta bili, qua redundant.
6 Quo pacto somnum lactuca inuehit, s stigida est,& evaporatio calore indiget 3 R. Lactuca, & si frigida sit, ita nihilominus
fumosa est , ut alieno calore sicile vaporem edat.
C V R plerumque ij, qui se multo, ac praesertim vario cibo ingurgitarunt somnum aegre capessunt, & si ad id conatum Laciunt 3 R. Quia ut ignis congestu lignorum: ita nativus calor nimio cibo sustocat ut, & obruitur, ac tarde decoquit: tarda autem decoctio sero, ac segniter vaporem exhalat. Idque potissimum accidit cum diuersi generis eduliis Plenus est venter. Nam cum alia tardius, alia citius in chylum vertantur coacescit stomachus M ab ossicio suo impeditur: tum etiam stequens eructa- . tio huc illuc corpus versat, nee halitum. rectae via in sublime rapi sinit. 8 C v re AEthiopes suapte natura aridi somnolenti sunt, maxime per aestatem Z R. Quia,ut Aphrodis aeus animaduertit, illis qui aceruant in capite pituitam , quod verisimile est facere AEthiopes ob natiui caloris s& ii ascititio abundentὶ exiguitatem : ea
per aestum liquata, defluenteque somnus obrepit . quibus vero caput purum est, de excrementis. vacans, exiccato cerebro vigilii sequitur .s C v α primus somnus arctior esse solet Z αQuia initio maior
humoris copia in superas partes euadit, quae ut paulatim absumitur, ita somnum gignit liberiorem: hinc & insant uti,uti diximus, D. primo aetatis ingressu alto sopore opprimuntur, quia calidi sunt, ' 'reprae humidi, adeo ut quinque mensibus ceruicem non inse ctant. Vnde etiam Aristoteles hoc in lib. cap. . usum vini, quod halitibus plenum sit, tam ipsis, quam earu nutricibus , interdicit.. io Cu R ij quibus venae non apparent, somniculosi sunt Z R. Quia per venas angustas, quales hi habent , aegre humor Ecerebro deseendens effluit, sed in ipsis diu insistit, somnumq; porrigit : non secus atque per fistulas praciles aqua guttatim & lente
decurrit, per amplas celeritet es abitur. 1 i Cust dormientes usu rationis destitui dicuntur, si uniue salia apprehendant, si discurrunt, si disi utant, si consultant, si iudicant 3 Haec enim omnia somno consopitos non raro exhibere docet experientiai R. Quja tunc non adimitur intellectui facultas. Con. Comm. in parua Nat. E.
33쪽
De r Ut one operandi, sed libete operandi.'Adimitur vet. ei talis libertas, ct ita perfecta intelligendi ratio, quae libertatem comitatur,pen . ''. ' det a solutione inter notum senseum , cum Oporteat intelligentem speculari phantasmata, interni autem sen sus tunc soluin dicuntur soluti esse, cum recte , & ordinate operantur, quod obtinere non possunt dum cerebri meatus obturati sunt : interim
namque siem per intus oberrant vapores, quorum nubes obumbrat sensuum ossicinas. corumq; operationes turbat.
ii C v n glires dum hyeme dormiunt maxime pingueseunti Unde eorum quidam apud Martialem sic ait: Tota mihi dormitur ns, ct pinguior illo 'nempore sum, cimn me nil nisi simniis alit. R. Quia dum hyberna latebra sese continent, obtorpescit in eis
calor, isq; cum lente admodum carpat natiuum hiat nidum,conuertit in eo tum substantiam pituitam intus atlcruatam , eaque pasti dilatantur. 13 Cvix tristitias innum adimit 3 cur somnus tristitiam leuat ZR. Quia tristitia in homine praesertim cogitabundo , propter occupationem imaginatiuae , coctionem deprauat, vaporem dispescit , humidum consumit. Quod item ob eandem causam praestat meditatio, & lectio, et ii haec interdum sistianum advocent, cum videlicet is , qui meditatur, aut legit, ita est affectus, ut vaporum copia membris, sensibusque & animalibus spiritibus tunc in gis quiescentibus in cerebrum evecta intentionem , & applicationem animi torpidam reddat, ac tandem meatus occludat : e
denaque cauta est, cur blandus aquarum decursus s innum conciliet. Lege Acistotelem in probleniat. lech. id. quaest. 7. Qu*d attinet ad rationem , ob quam somnus tristitiam leuat D.Thomasi 2 quaest 3 9.art. s. id ita explicat. Cum tristitia repugnet vitali motioni corporis . quaecumque corporis assectionem iis vitalis motionis tum vend. aut, ea tr. Ititiam oppugnant, minuunt i : sic vero e e habet m-ηπι , quanao uidem reparatisiratus , quorum ministeris ii motus, em Sonmc- commune natura subsidium , speciali δε bb id iriniuiae a mamentum p - es , n, Iliti in rerum cogitationem amoves, ct melancholici homo is
malitiam emendat, irarus turbidos,atque obscuroi,causim bolcmque ma roris, absumit.
I S i somno calor ad viscera cogitur, quonam pacto tertia decoctio alimenti, quae in membris fit, & calore promouetur,sOmni, quam vigiliae tempore exactior est i R. in primis, quia artuum quies non parum iuuat decoctionem, quatenus minor spirituum Ineunte sem' copia tunc effluit, quam vigente motu . Secudo, quia licet ineun- te somno coeat calor in praecordia, postea tamen sese in totum corpus diffundit. Vnde est quod extimae partes corporis, quxinitio somni frigent , eo dein procedente recalescunt.
3 C vix somnus post nimiam, do i ubi tam corporis exinanitionem.
34쪽
tionem, auget debilitatem fractionemque immo& non unquam deliquiu importat 3 R. Quia somnus residuum illud caloris quod in membris sit pererat, introrsum reuocat ; sicque moles corporis calore, de spiritu destituta collabas sit. -
ruam vigilanti alimentum decoquitur , ita per sonitium copio-or halitus . , isceribus ad cutem educitur. Vbi sciendum si vapor corporis extima petens dimatur, nec in obstacula impingit, conseitim evolare; si veto impingit, per moram in sudorem concrescere; quod frequenter accidit corpore consopito,& quiesce: te: quoniam nullo tunc motu halitus dissipatur, nec in poros ita sudis iis mislaxos, quos motus aperire solet,incurrit. Cur autem nonnulli, ti, an V,io. ubi se somno tradiderint, confestim i dxnt, causa est, quia retentrix facultas destituta a calcie in viscet a fugiente, humore, quem veluti prehensum tenebat, dimittit, non aliter quam in deliqui mentis,quo totum cbi pus repentino sudore iii adet.
meantis propinquitas e nostris corporibus halitus soporiferos denub excitat, sicuti & ex aliis corporibus vapores. Vnde est, 'quod paulo antequam dilucescat, aer obscurior, ac tenebrosior χ'- m,qua mellet, cum 'ol longius aberat, Occupante videlicet ,& seriis is ob curante aerem vaporum copia, quam aduenientis Solis calor duur. excivit.
id tempus maximὸ importunum est. Recedente enim Sole , qui innarum calore in fovet, noxia Omnia plus incommodant,est autem omniis se te diurnus somnus noxius. a' vix capra dextrum latus suauius sbposam uri R. Catis an reddit Aristoteles in ploblem .scct. 6 quaest. 1. & .R. Quia hac ratione magis quies it immotaque constituitur dextera pars, quae motus principium est, & diuino labore magis fuerat defatigata: vel ut alij explicant, quia cum ventriculi os ad sinistram vergat si in laeuam recumbas necesse est alimentum ostendere, grauareque stornachi orificium,ex quo turbatio, somniq; interrupti oritur , unde medici iubent eos, qui purgatoria medica menta sumpseriant, aut quibus aliunde vomitus timetur, supra dextram , mininae vero supra similiam cubare. Si autem probae coctionis exacta ratio habenda iit. Ea docente Avicenna, Grtia p. doctr. 2. qu.xst. postulat ut pii d in dextram decumbamus, ne cibus innatet , sluctuet ve Deinde noctis decursu in lamam, ut hepat venti nilo insidens decoctionem promoueat: tandem sub luce ruri arsos in dextram: hae enim varietate alimentum, ut olla ignis hi me inde apposito, commodius, ae vehementius incalescit. i
zo Qv A M o B REM musica somnunt iucunde alliciti R. Quia anima ad cantus intenta reliquorum sensuum, quasi oblita , j
35쪽
cantu cur ritus ad eorum ossicinas immittere desinit, eosque ad audi edi ot- At ter Aganu in aduocat,il vero humidu, si quod ibi inueniunt,in halitum soluunt. Atque ita tum reliqui senius spiritibus destituti,tum auditus ipse ob excitatum vaporem facile soporantur, omniumque sensi uim iucunda quies existit. 2r QT A M ob causam somnus grauibus morbis laborantibus praesertim ii ieiuni sint,interdum valde nocetὶ R. Quia in iis calor, dum sese interius abdit, humores noxios colligit in pretcordia qui vitae sontem inficiunt,& ad interitum vocant.11 Si multa sunt animalia destituta corde&fanguine , ac proinde spiritibus animalibus,qui nihil aliud sunt, quam partes sanguinis tenuissimae,in corde primum, deinde in cerebro elaboratae, qui fieri potest,ut vera sint,quq hactenus de somno diximus: videlicet fieri impedita comunicatione eiusmodi spirituum e cerebroὶ R. Quia licet non omnes animantes cor & sanguine habeant,omnes tamen aliquid obtinent proportione respondens cordi & sanguini, atque adeo spiritibus animalibus. Lege Aristotele c. 3.& de Comno,dc vigilia.
sui si omnium, o quomodo accidat.
O NTINUATA rerum series postulat,ut cum Aristotele de somniis agamus, squidem somnia allectiones sunt somni, de quo proximo librodiiseruimus. Et via rei subiectie definitione auspicemur. Somnium, ut Aristotelcs i.& 7. huius lib. c. ex plicat, est visium, liuod insimno apparet seu quod eodem recidit, est paritio exhibita per internum insum, in iis qui sim o consipitisunt. Dicitiar, per internum sensum,ut reiiciantur notiones intellectricis potentit, quas dormientes; interdum essingunt,quae non rite somnia vocantur,ut Aristotelles loco proximucitato ait. Additur,qui somno consopiti sunt, ad 'temouendas sensiones internas, quq accidunt amentibus, de phre: neticis,quoniam haec, somnia non sunt: cum fiant solutis per vigi liam senubus. PRO cuius rei intelligentia haud ignorabis, interim dum adhuc praclusi sunt meatus, per quos animales spi ritus ad externos sensus inuel untur, non rub accidere,ut soluatu r,& quas vinculo liberentur interni siensius, edata videlicet magi Va ex parte nam e toto dum somnus petieuerat cohibeti non potest in vaporum agitatione , dc tumultu. Ostendunt enim sese , qMae antea omnino
36쪽
L FD. latuerant , rerum imagines, per quas interni sensus operantur R et idque esarius, aut obscurius pro halituum paucitate, vel multitit dine, tenuitate, aut crassitie. Hoc igitur cum accidit, somniare acimal dicitur. MODUM autem, quo praedictae imagines aut latent, aut se exerunt declarat Aristoteles 3. huius lib. cap. hac similitudine: Quemadmodum in aqua permota, aut nulla elligies redditur, quae appareta, aut redditur quidem, sed tortuosa quiescente autede stagnante aqua res nativo suo colore propriaq; sorma respondent: ita dormientibus euenit,dum enim vapores in cerebro e rabunda motione addensantur: aut imagines penitus obruta de-
litescunt, aut non nisi turbulenta qu dam & molesta, ac prodigiosa visa exhibent, qualia saepe accidui melancholicis surentibus de ebriis, aut sebri laborantibus. Sro illud est in hae disputatione valde ambiguum ad quos nimirum sensus internos pertineant somnia, a quibusve spectris
eliciantur. Multorum sententia est partim ad sensum communem partim ad cogitatricem vim spectare. Elici in sensu commu- Adq- ni a speciebus, quae ad ipsum ex phantasia perseruntur . in cogitatrice ex imaginibus,quq ad illae promptuario memori; sensiit tuae commeant. Faciunt quippe huiusce opinionis asteriores phantasiam thesauru sensus communis:& eam, qui peculiariter memoria sensitiva dicitur,thesaurum potentiae cogitatricis. Itaque horum iudicio chm per somnium res sensatas apprehendimus, pii tandum est id somnium ess ci in sensu communi, cuius obiectum sint res externis sensibus obnoxi rat cum res sensatas cogitamus, vel non sensatas inter se, aut cum sensatis miscemus, existimandum tale somni u effici in cogitativa, ad qua eiusmodi apprehensiones ex ossicio pertinent.
sic cam qui inter dormiendum videtur sibi intueri hominem destricto gladio isthaec apparitio fit in sensu communi, quia est rei sensatae.Quod si eundem percipit ut hostem & inimicum:
eam inimicitia sit res non subiecta externis sensibus,talis apprehensio exercetur in cogitativa. Atque ita nonnunquam duae potentiae circa eiusdem rei eventum historia nave simul occupantur interdum una dumtaxat, prout materiae subiectae conditio, &natura postulat. PORRO autem quo pacto species somnia effecturae ab ulte- De r. iariori sensuad priorem remeent, duplex sententia est. Sunt qui dicant ut imago speculo ad oculum reflectitur: ita simulachra sensorio phantasiae quodammodo repercuti, tediteque sponte 'ad communem sensum, similiterque ab organo memoriae sensitivae, ad cogitatiuam. Alij credunt non dari eam repercussionem, sed traduci imagines vehiculo spirituum animalium. Aiunt enim
praeter idola quae eiusmodi cellulis recondita, de in substantia cerebri impressa sunt, e quibus potentiae actiones suas eliciunt,
37쪽
dari alia spectra consimilia, spiritibus inusta, quae eorundem spirituum opera huc , illucque excurrunt: ita videlicet ut imago Socratis, quae insidet in spiritu administro, de quasi satellite phantaliae, ab eo traiecta aliam imprimat in sensura communem , qua is insermatus rem ab illa repraesentatam apprehendat.Quandoquidem spiritus,ut alibi planum faciemus,animati no sunt, fie que non potest, ut anima per specie ni haerente in alieno subiecto vitalem eliciat actionem.
A c quod somnia hunc in modum fiant, hoc est, transuectione Ipecierum ab uno sensu ad alium baiulis spiritibus, videturiis se a. ia 's' ς δ Aristotelis sicut cita hoc in libro cap. s. ubi ge nerationem m. . Omnil declarans ait, dormientibus plurimam sanguinis copiam A ad lentum principem delabi, & una motiones illas descendere,
IN quae in ea materia continentur, aliae potentia,aliae actu. Ait verb
,- in in cria sanguinis, siue in spiritibus qui nihil aliud sunt,quam
tenui minae purioris sanguinis particulae quasdam motiones actu cliciqualdam potestate : quia ut explicat Themistius cap. i p. suae paraphrasis , quaedam imagines nobis dormientibus cunctant ut& torpent aliquae praesto sunt principiumque sentiendi,id est potentiam ad ipsarum usum excitant. v O D etiam Aristoteles eodem cap. illustrauit exemplo lignearum ranarum aliquantulum obscure, sed in hac sententiam, ut Leonicus eo loco est interpretatus. Si quis ranunculos e siubere, aut alio quouis ligno conficiat, numero quinque verbi gratia deinde eos in vas plenum aqua includat, & unum quidem in
vatis iando statuat superiniecto sale, similitAque alios tres: sns 'xς p0si O tandem vero in vasis superficie unum aper
tum collocet: extremus hic qui cernitur ranunculus proportionem habebit imagini actu, perquam nunc operatur anima:
illi autem , qui conditi sunt, & sale operti iis imaginibus , quae potestate existunt. Vt igitur praedicti ranunculi, si sal liquescere &In aquam verti incipiat, paulatim se exerent, & ordine suo apparebunt; ita imagines, quae mundante vapore abscondebantur, eo- . dem impresse,&evanescente sese proferet, ut iam iis potentie uti queant, quae antea nequibant.
Alia ratio explicandi somniorum generationem. CAPUT II.
V o N A M pacto ex communiori philosophantivire sententia somniorum generatio procedat, proximo cap. disseruimus ubi etiam ostendi inus put alse Arinstotelem feri in milia per descenium recursui rive imaginum ad principem sensiam, licet num etiam in cogitatrice perficiatur nihil omnino ex illius dictis elicuerimus. Verum
38쪽
Verum alia nobis in re proposita occurrit opinio, quae fortasse non displicuerit. In primis namque regresso illa imaginum minime necessaria videtur; sive fiat per repercussionem , siue spirituum vehiculo. Repercussio enim tunc datur , cum aliquod corpus, veluti pila , impingit in aliud, cuius duritiem ,& repugnantiam, quia vincere nequit neque progredi ulterius valet , retro commeat,aut dissultat in latus. Quod similiter accidit cum qualitas ab aliquo agente effusa propter obstaculum , id quod impingit, explicare se amplius per lineam rectam non potest , ccq; spatii longitudinem, per quam porrigenda esset, in se redeundoseq; intendendo cona pensat: quomodo fit lucis reciprocatio,& productio Echus. At quod neutrum horum in somniis accidat , probatur. Nam prima illa repercussio conuenit solis corporibus, imagines autem non sunt corpora. Quod si quis respondeat non repercuti imagines per ne , sed ratione spiritu uin , qui- bus a sensu externo in internum plovehuntur, id ex eo facile P Dm coarguitur, quia spiritus non adeo vehementi & turbida agitalione in interna sensoria impingunt , ut ab iis eos retrogredi ne- cessum sit. Praeterea si talis reflexio detur, utique tunc dabitur,
cum imagines ab externis se ii sibus ad internos commeant: at inter dormiendum , ut si cultates externae seriantur, ita omnis
commeatus simulachrorum qui ab his ad internos in vigilia fit,
Omnino cessat. Vade etiam liquet non reuerberari species ab internorum sensuum ossicinis eo pacto, quo lux,aut somnus a corporibus, quae offendunt, squidem nunquam ea reciprocatio seri incipit, nili cum accidentia incurrunt denuo in cc rpora, a quibus reflectuntur. At cisim ibinniamus, non tunc incidunt imagines
in interna sensoria , sed iam ante in iis insculptae sui iant. si quis dicat non redire simulachra ad sensum communem, sue ad aestimatiuam ex repercussione facta ad sensoria, sed reduci vectoribus spiritibus , qui somni tempore per internorum scia- suum ossicinas diti agantur quae ratio tuendi praedictam rc pressionem communior est, ac longe , quam prima verisimilior) id etiam non parum habet dissicultatis. Sed aduertendum primo est, quod in libris de Anima ex pro sesto ostende: uus, vidclicet phantasiam & memoriam sensitiuain non esse duntaxat porcntias palsuas , quasi nihilip ae operentur , sed tantummodo ad asseruandas rerum imagines destinatae a natura sint; alio qui deterioris notae essent, quoad hoc . quam sensus externi, quos constat non solum obiee arti ira rerum species accipere , sed carum i meruentu in opere ,& actione versari. Deinde quia nemo inficias ibit nos per imaginatricem vim, siue phantasiam multa imaginari & e lingere: ac per memoriam sensit tuam recordari.Tertio quia receptum est in philos phorum scholis eos, qui bona sunt phantasia, id est, qui celeriter, & acutit imaginantur, celeti, ingenio praeditos ςsse, sacileque discurrere: & qui aei uia ua
39쪽
celeri ingenio praeditos este, facileque discurrere: &qui aestimatiua praestant, hoc Est aestimatricis potentiae lanctiones excellenter administrant, iudicio eminere.
PRAETERE A supponendum est omnia, quae apprehendit senius communis , percipere etiam phantasiam: itemque omnia, quae cogitatiua cognoscit, percipia memoria sensitiva. Quod ex eo sane patet, quia phantasia seruat typos omnium rerum, quae cadum sub communem sensum, iisque ad notiones suas. utitur cum non sit tantum facultas patiens, ut ostendimus; similiterque memoria seruat imagines omnium rerum, quae sub notitiam cogitatricis potentiae veniunt, & eisdem pari modo utitur.
His ita constitutis quod ad gignenda somnia nullo pacto nec ei satium sit ab ulteriori ad priorem sensum species redire, ita
probatur, Phantasia cognoscit omnia, quae sensus communis, . immo & plura, cum etiam proprio ingenio multa imaginetur& estingat. Item omnium eiusmodi rerum species in se cohibet, tam eas quae sibi a communi sensu demandatae sunt, quim alias, quas sibi ipsa per proprias notiones impressit. Praeterea inter dormiendum non impeditur ab usa talium imas inum,cum non minus, quam sensus communis, soluta sit. Nihil igitur opus est, somniorum gratia mitti species a phantasia ad sensium communem. . Sed si somnia estingenda snt circa res ad phanta sana, vel ad sensum communem spectantes in ipsa phantasia non autem in sensu communi, perficientur. Eodemque modo somnia circa obiecta ad cogitatiuam & ad memoriam sensitivam pertinentia admini strabantur in memoria sensitiva. WH q, Q v o o si quis obiiciat nos inter dormiendum nonnunquat discurrere ab una re singulari ad aliam : hoc autem ad nullum sensu iu internum , praeterquam ad cogitativam pertinere, pro-ν - indi que in somniis operari cogitatiuam. Occurrendum erit tametsi non inficiemur cogitatiuam hominis circa singularia dis .
currere : non constare tamen utrum somniantium discursus, etiam cum non versatur in rebus uniuersalibus, ab aliquo sensu
interno , an ab intellectu proficiscatur: sed esto fiat a sensu dicendum memoriam sensitivam hominis componere , diuidere ,&discurrere , ut ait Diuus Thomas in prima pari. quaest.78. . articulo . ad s. proindeque talem discursum enici a memoria. sensitiva.
Hoc igitur modo se habet nostra sententia de somniorum
generatione. Concedam u. tamen ne ab Aristotele videamur omnino recedere voluisse, interdum commeantibus huc illuc
spilitibus , &imaginibus fieri somnia, non solum in phantasia, ct memoria, sed simul etiam in sensu communi & cogitativa, sic enim illius verba explicari possunt: praesertim cum non do- csem gigni somnia tantummodo in sensu communi , sed indefinite locutus sit, alioqui negasset fieri quoque illa in cogitatrici Potentia,
40쪽
potentia, cuius oppositum in chola Peripatetica receptum est Aduerte,quod hic asseruimus de duplici potentia, ad quam somnia pertineant, intelligendum esse si praeter sensum communem
ponamus plures facultates, internas sensi tuas. quam unam. Nam si unam tantum constituere placeat, quod seo loco cxpendemus, ad eam tota somniorum rario deuoluenda erit: adhibita tamen illa, quam diximus, consideratione circa sensum commvncm in doctrina Aristotelica.
De varis omniorum generibus. C A P v T III. Vcron libri de spiritu & anima, siue is sit Hugo
Victorinus, siue alius c. 2 s. eius operis quinque somniorum genera enarrat,videlicet oraculum,uisionem, somniumansbmnium, phantasma. Oraculum, inquit, est cum in somnu aliqua sancta grauisispersi ,vel etiam Deus euenturum aliquid aperte vel non euenturum ,faciendum, vel euitant m nuntiat.V-id, quod viderat quis eodem modo quo apparuerat,memt. Somnium est quid lauris tedium, di quo ine ιnterpretatione ιntestigi non potest. Insomnium est .cum id, quod fatigauerat vigιlantem, ingerit e dormienti,ut cibi cura, vel dium. Phantasma est, quando quis do ire coepit, sir adhuc si vigilare existimat, aspicereque viuetur irruentes in A. vel passim vagantes norima , aut latas, aut turbulentas. D. GREGO RIus lib. 8. Moraliu c. I 3. & 4. lib. dialogorum c. 8. sex genera somniorum ex totidem causis orta commemorat Aut enim inqui t, eplenitudine, vel inanitate corporis simnia existunt; aut ex antecedent ιbus diurnis curis,aut ex ictasione Daemonis ut ex cogitatione hominis simul ct D.monis illusione , aut ex reuelatione Dei, aut denique ex cogitatione hominis simul er reuelatione Dei. Hippoc RATEs in libro de somniis ait somnium duplexeste. Videlicet diuinum , & naturale. Diuinum vocat,quod a Deo iniicitur, ut praenuntiet insignem aliquem euentum ad laetitiam, vel moerorem , is licitatem , vel miscriam , siue alicuius priuatae Aba i -- per nae, siue totius Reipub. pertinentem. Naturale appellat,quod I ex affectione ipsius dormientis, de causis in eo latentibus ortum
tu Pa- habet. Qua de re in progressu plura.
Desomnias diuinis, daemoniacis, Naturatibus,se animalibi. C A P V T IV. O vix videtur perqu in apposite diuidi somnia in
Diuina, Daemoniaca, Naturalia,& Animalia. Diuina sunt, quae I Deo inspirantur, siue id fiat immediate IDeo,siue Angelorum interuentu,ut plerunque accidit. Con. Comm. in parua Nat. P