Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

281쪽

His T. BELG. LIB. III. .27 Ibile qua potissimum urgenturo rapidos animorum motus retinente; cui Galenus medicus constantiam attribuit. Itaque in Belgium proficisci certus, amicos secedere iubet, delia heraturos de ratione itineris. In eo concilio iidem illi fuere quos ante nominavimus; Dux Albanus, Comes Feriae, Magnus Prior ordinis S.Ioannis, Archioeconomus Reginae, Comes de Melito, Archipocomus Principis. Hi omnino ex Concilio Status. Tisienacquius, Hoperus,& Cortevillius e Concilio Belgico. Viri omnes consilio, & auctoritate praestan- res, atque ea tempestate Optimatum praecipui. Considentibus iis lectae sunt Caesaris lit' teret simul quas e Belgio Gubernatrix,magnatesque transmiserant. Tum de toto negotio

disceptando; plerique non probari sibi dicebant, Regem cum subditis condicione transigere. De religione,ct obedientia hic agi; i est, de pracipuis nervis reipublica. Iustitia ct constantia imperium retineri: injustitia ct pusillanimitate dis pl. Proceres cum

multitudine peccasse in Regem. lnus hoc cxrandum esse alterutrius sanguine. Clementiam in utrossae pernitiosamjuxta, ac in utrosquestreritatem. Satiussore, cum multitudinc mitius agere. Ferocisiimos ex plebe Rex occideret. Eos qui tumultuantibus accessisent , provinciis ejiceret. Ceteros impune haberet,ut sint quibus mitem O pacatum animum pra repsit; ne ultionem quasesse videatur , non rem Hum. Cratiis fora tot millia togatorum conficere.

Intu

282쪽

1j1 Nico LAI BURGUNDI Intulum ablegare in exilium, cipiis Milum daturos. Aliquot Proceribus cervices praecideret Illos turbines

a xisse rempublicam Mos passes esse tisicivire plebem.

Istos facem Aubjecisse tumultuantibus. Horum exemplo admonendos e se reliqnos, quid Rexpossit. Ne impune disicant istudere principi, ct in publicam pacem consilia inire. Aguescantque pereri hos motus, tam magnis expiatos capitibus. Claritudinem exempli supplicium nobilitare. Nullum inde paci periculum. quan poena ad paucos, indignatio ad in mos pedit, eret. Vulgu3 enim nulla sapitiί irritatum, timidum θρίors,crediturum Proceres meruisse hoc ipsium

quod paterentur. Cum econtra,pari ultione utrumque ordinem provocando, nobilitas populum inventurast quem ducar in Regem;populus vero duces, quos in beLIumstequatur. Si tamen Casar pro noxiis enixe or

Hrit, hactenus precibus ejus deferendam ese,utpaenitentia flexi, accepisse veniamst, non meruisse intelligavi. Quamquam satis constaret istas Caesaris epyti-tis,non ab ingenio ejusprosectas; sed calliditatestudi

' que Procerum extortas esse. Saxonia ducem proximaas itateAuriacum attingere. Uxoris ejus avunculum esse.Nec in animo Caesaris quemquam Saxone validiorem. Nullam notiorem artem eist,quam istorum Procerum , per fas, per nefas ad libertatem religionis tendentium. suo etiam Jectarent ipsorum litterae ad Regem missa,posulatis Caesaris fere congruentes. Iam quosdam eorum, indignatione Regis perculses, intempestimo fungi emis , os quid ab illo mandaretur, executuros se denuntiare. Sed quidquid scriberent,

283쪽

HI s T. BELG. LIB. III. 27s

haut alio collineare, quam ut ad ιndulgentiam se- runt iratum Principem, μmmamque ιmpem re-tιneant in manibW,abusuri deinde in religionis perniciem. Cum haec, & plura in eam rem disseia ruissent: tandem ad ea quae deliberare jussierant consilium dirigunt. .Duo omnino haec erant: quo comitatu , & quo tempore concedendum est et Regi in provincias. Albanus,& Feria,nec alias sat concordes,timc & aemuli, in duas sententias concilium distrahebant. Bello alter, sed alter pace longe praestantissimus. Si armatus proficisceretur Rex , omnis

vis & gloria penes Albanum; si inermis penes

Feriam erat. Proinde id consilium uterque in altero damnabat, quo potentia, Vel imperium in aemulum recideret. Primus Feria, modicum agmen traducendum,censebat;nonsciisper quos transeundum esset, non provinciis grave esseciem magis fortunae principalis, quam exercιtu . Non adeo des eratM in γεριο res esse, ut tantis viribus sis UM. Incipientem a nuc, ct nondum adultam seditionem compesci posse in iisse cunabulis.Per cuia fis tumultuantibu3praesentia.M sutis, redituram in animos formianem, rediturum obsequium. Uuod rebestantibuι gandavensibus obm acciderat. In quos Carolus Caesaν nullum hinc traduxis exercitum. Remessium omne in celeritate posesse. Regem vero jadem votita ingredi volentem, tot armatorum apparatus haut dubie retardaturos.

Multis Proceribu3 sidem rosare. e fitque ubis ille vim

284쪽

ille vim fortunamque principatus Uentaverit, neminem contra hiscere ausurum. Sin armis provocaretur, esse consecripta m siermani esse veteranaου in Belgio legiones. e Ghaec ingentem fl*atorium numerum, quos ad custodiam ut tine edu-cJurm est. Maiore me copιπι eπocara puse rebus exigentibus. ιhil adversus haec tentaturum inconditum vulgin,implendis campis duntaxat idoneum. Sin autem nemo obsisteret, quid attineret tantossumptus, quibus alendo exercitui eisset opus, inutiliter profundereὶ Von adsoues ire se ad cives. non ad imponendum iugum, sedad emendandam disciplinam proficisci ; cui rei tot

millia non conducerret; at bonae arte i , quae satis superque Regis peterent. Extrema remedia nuta si dseratis rebus tentanda non esse. Nominem non videre, adtot adventantium misitum famam armaturos se rebelles, qui tantum exercitum

inLIrui intellaent in suam perniciem. Ita bellum oriturum, ubi non si bellum. Tacemque futu-νum besio trintiorem , tot legionibus provincias

onerantibin , bosiorique pariter . ac malos ea dem calamitate involventibus. MEquum non esse paucorum amentiam omnes luere. Suo quemque

insanire periculo. onos prancipes non punire, qM nihil deliquerant; armatos non facere, quod inem meipraefarepossunt Castigationempaucis necessa riam, feralem omnibus fieri non debere. Huum enim quamprimum novitatem suam pervicacisi fimorum ust one damnatam sexerit, redisurum

285쪽

HIs Τ. BELG. LIB. III. 27 ad maturam ; cuius furor perinde cum fortuna, mutatur, ac reb Io cum principe. Ad ea Albanus accerrimus armorum instigator disseruit. Uuodsi incompositam regionem , cura pacestuentem concederet Rex, inscio an Daturus adhuc fuerim , ne ullum omnino armatum tra- guceret. Sine cujus fulgore, non externi 'non cι-ves maiestatem agnosiunt; pace ct bello tutissimum praesidium. Nunc vero praevaluti ct adusta vItιa , nunc animi seditionibus elati , levioribus remedys coerceniu non sunt, quam magnitudo morbi postalat. Repetamus memoria, quoties a rebellibm illis iactatu it , centena millia obiaiecturosse vim audentibin. Ego tot millia furenti

bus non opponam : sed egregium jusumque

exercιtum , ex veterinu, experirique confatum,

qui fiat servare ordines ' obsequi duci, hostem

ferire , non expavescere. Vt hoc terrore perculsi. rebelges , cynfestim arma excutiant. Cum viressum , non disciplina, non virtute, ac necopyrquidem pares, aestimare incipient. Cum se Orones intelligent, nec ullis magis quam hos itibus metuendos milites in aciem producere. Primis statim auspiciis debellandi s*nt, ut opprimi malum cum dign*tate poli. Hoc ad gloriam Regis maxime pertinet: Insita mortatibus natura, famam belli ex kitys metiri. Nam s in unam , atque alteram statem betam Rex extraxerit, quis nonia et aecessuram hosti disiiptinam robur; tunc non fine dissultate, nee absit epericulo

286쪽

1's Nico LAI BURGvND Isub stilus 3 At stiam nullum adhuc in Belgio aν- olet bellum. unis tamen pacem esse dixerit ' cuis

nobis pollicebitur in eodem satu res mansuras, quas ipsi quoque Gubernatrixperscribit cottide inpeius vergere. Vuid si externorum auxilia a sediti bis sobicitentur, quod toties minarisuntue acti

pos ρ Tunc sci cet in tempore accersimus mititem ἰcunt instructi exercitus no tris imminebunt capitibus. Tunc nempe salutem suam creditorus est Rex veteranis in Belgio legionibus , pari sicelere conta-mtinatis. Quibus ex mea quidemsententia, quamprimum astulerit in provincias , Angulum αδ- mendum γ'. anseundae seunt denique externae na-tιones ,religionis odio imbutae , CT a sectari,s Be

'iris forsan exstimolatae in exitium Regis, quem μώ imminere extimesient. Illa copiae quacumque perrexerat, securum eum es cient. In omnem sanee um,seu rest urandae pietati, seu exequendi a tutis &Fupplicus,seuJupplantandis, vel κntevernndiqbroribres commodis imae. Scilicete uta cu- fa timemus v,ATitatem terrarum, ct incommoda exeyci M. Vinio mihi communem calamitatem oblitia , in rhmn uni omnium Prio. Qulini ma-

287쪽

ριum reipubbcae. intel ant Belgae nunquam impune contemni fastigia. Haec oratio, simul & di centis auctoritas , inveterataque prudentiae fama, magnam Procerum partem permovit. Quidam etiam addebant, methendum esse, ne idem eveniret Regi, quod Gubernatrici acciderat, quae exequi leges non potuerit a maiorum inopia. Nam quod Albanum, aulae artibus aemulos suos pervertisse Connesta-sitIs tradidit, apertum est mendacium , & in Odium ejus adumbratum P Cujus moribus multa in deterius posteritas adfinxit. Nullam ego hac de re mentionem apud Tissenac-quium invenio , e cujus commentario haec transsumpsimus. Nam nec Iacobus Spinosa Inquisitor Generalis , nec Bernardus Fresiaeda Regia Confessionibus Concilio intervenere. Tantum abest, ut alter eorum infestis orationibus ciun altero certaverit, quod idem auctor memoriae prodidit. Quaesitum inde quo tempore Rex proficisceretur. Alii velocitatem urgebant per Oceanum cum paucis navigiis. Sed hoc consilium minus Hispanis, quam Belgis placebat, Oceanum hodie intu-

tum , dicentibus, Belgicorumsectariorum metu, portu omnes insidentium quos occlusera essent ar

malis in exitium sui appulsuris. Securissimum per Italiam pergere. Sed Italusm perpet o prarupta-S 3 rum

288쪽

278 NICO LAI BURGUNDIrum alpium iugo clausam, non nisi uobus ad tibis exercitum transimittere. Uuorum uno per Tridentisvi angu bH Gormarita intrandasP.At Germaniam ex mamma parte corruptam,asul icionibus obnoxiam , curitati Regis non conducere. Eundum ergo esse per Sabaudiam. Illam vero asserorum monnum scabredine impediam , hyberniaque niυibus obsessam, ante veris mitium iter nonpromittere. Proinde utcumque festinare Rex velit, Februarium mensem habendum esse. que etiam citius impeiumenta ad tantum iter necessaria empediri posse. In Calend. Decemb. convocatoresse tanti ae Oraenes. A quibu3 abesse Regem non oporteat. Praeterea agendus mi tum delerim , petendas triremes ex Italia Dum componuntur, reficiuntur

quo sublapse vetustate naves , aliquot mensium fliseium esse. V mum denique coelum clementiores suctus promissurum navigantibu3. Haec igitur in eum modum decreta,X. Cal. Octob. reseruntur ad Regem. Qui natura reconditus, & multa cum animo reputans, tunc

quidem nihil respondit.Paullo post Albanum exercitui praefecit. Erat hic nobilissimo Hispaniae loco genitus, virtute militari nobilior. Acer consilio , manu strenuus, experimentis que clarus, de suorum temporum nulli secun

dus. Quod de illo quoque inimici confessi sunt. Multa sub Caesare, & Philippo filio pro

spere gesserat, magnis praepositus exerciti bus. Fortunam nunquam temere in discrimen

Vocavit.

289쪽

HIs T. BELG. LIB. III. 17'vocavit. Cauta cum ratione consilia, secundis eventu praeserebat, disciplinae militaris diligentissimus custos. Bello, quam pace melior.

Vincere magis, quam victoriam regere. Redericum deinde Albani filium magistrum e quitum Rex dixit. Hispanorum praesidia ex regno Neapolitano, Siciliae, & Sardiniae Genuam accersit.Quatuordecim cohortes in Hispania legi jubet, in veteranorum locum ituras. Alias praeterea tres cohortes , quas secum abduceret. Alberico Lodronio assignata est Germanorum legio, quam in comitatu Tiro-lensi instrueret. Lupo Salapa centum velites Italicos, totidem Sancto Davitae Ticini praefecto; Petro autem Montagnes Novarie gubernatori cetum cataphractos Hispanos attribuit. Trecentos hastatos,cum centum cataphractis in Burgundia componi curat. His Baronem de Vergii provinciae Vicegubernatorem , Baromnem de Cherau,dominum de Clcraux, &do minum de Momertin praeposuit. Italicis ducibus praeceptum, veteranorum Velitum don

ga pace imminutorum,supplemetum conscribere. Ioanni Andreae principi Doriae, quantas posset triremes comparare jussit, atque ocius compellere in Bercetoniae littora. Epistola deinde ad Gubernatricem dedit in hanc sumam.

Prιmo vere me exstem cum exercitu. 2 on ut so

litudinem provinciis, aut iugum inferam, quin ple rosep e criminari intelligosed ut patrocinium meo

290쪽

aso NIco LAI Bu RG v No Irum armatu suscipiam. Inermis enim venire non possum , nisiut externorum iniuriis iugnitatem aperiam. Si tranquillitatem alere, non bellum voLmus , terrore aliquo rebellis pereelgendisiunt, in-irmitatem suam conferentes meis viribus. Hac mihi ratio mi instruendi exerraturi Rei a doc bo non ad ultionem me consigere: sed ut clementiam cum subditis communirem, haut aliter quam principem , ct parentem decet. Gratiam eam facturus, quam publicapax, atquesecuritas patientur. Hac te confestim volo mittere inpopulum, hona ct mala magis ex rumoribu , quam ex vero affimare solitum.. CUM aures sed ii sem rum voces falso terro re praeoccupant. Gubernatricem praeterea monebat, ut quanta posset cautione, nobilitatem interim cum multitu dine contineret in ossicio. Et si videretur, legionem unam in Germania mercede conduceret, quam Megemo, & Arenbergio tradecet , spargendam in idonea praesidia. Pec niam quoque adjecit in stipendium. Dein fluctuare animo coepit, an& Auriaco militem crederet. Siquidem popularibus acceptum,& vicinorum principum affinitate, atque amicitia subnixum, turbandis rebus idoneum noverat. Adhaec multa imprudenti excidisse,

quibus obliqua ejus in Regem consilia deprehenderentur , & aversi animi indicia. Sciebat denique peccasse in majestatem. Suspectum tamen videri nolebat. Sed cum Megemo, re