Nicolai BurgundI ... Historia Belgica, ab anno 1558

261쪽

HIs T. BELG. LIB. III. 2 sacem dedit. Ea quae egisset breviter recensuit . Monebat illam denique; Fasiosvideret 2 conterminos populos, quib- no essent. aversiti princi pes idemetentibus.Plus indulgentia oe pace,quam

severitate profici, in tanta novarum religιonum dulcedune.Si vesaniam late ferocientem νι premere cogitaret,nihil aliudprofecturam, quam ut vasatione , ct incendi s provincim desolet. Nam ne gem quidem totius imperiise viribus succiniactum, adversantium furore nepericulo, ct labore,sumptuque excisiurum. Haec omnia vitariposse promissus religionum libertate, vel Augustanae professionis indulgentia auisi intrasuam cuiq;con

scientiam sacrorum licenriam permitteret. An- ceram pacem condicionibus ems, non bessio. --ximam populi partem favere noυitatιbm. Uinci sititanos posse , debellari nonposse . Nec amicos

fore crederet, si semel cerit; acriud pro ultione, quam pro libertate certaturos. Tranquillitatem

civium beneficium m faceret sine sangme. Non primos esse destas qui hoc ipsum necestati

deaessent. Prope totum Christianum orbem condirare in haec consilia. Compositis rebus, melias religion3 conseiturum Regem; cum detumueriti a novitas, cum sectari,patientur miti si ha bera. qui nunc iugulosso metuentes, in fasticulum coeunt. Haec quidem tanquam ea quae egi sset excusaturus,scribebat.caeterum haut perplexe petebat religionis libertatem, cui per tot ambages semper studuerat. Longe

262쪽

Nrco LAI BURGUNDI Longe alia mens Megemo fuit. Contra spem omnium,non invidiam, non odium pavens , gratiae nihil concessit. Ministros omnes Geldria ejecit. Sectariorum praecipuos exilio mulctavit. Prorsus ut appareret, fatorum culpam esse, quae reliquis Proceribus animum ademerant. Quibus rebus Culenburgius &Brederodius permoti, scripserunt ad Neoma

genses Conjuratorum nomine ; ac ni exules reciperent, ultionem minabantur. Quorum

iras Megemus generose despexit, totamque Geldriam studio partium in fide continuit. Arenbergium eadem in Frisia tentantem fortuna destituit. Plerisque urbibus pervic clam induentibus , fraude praefectorum, quorum multi Conjuratis accesserant.

Majoris operis erat Tornacenses componere. Molbaisius arcis praefectus recenti Icono machorum facinore irritatus, magno terrore

civitatem percellebat. Et tanquam semper e rupturus cum militari praesidio, trepidam ple bem coficiebat vigiliis. Caeterum foedere cum ubernatrice icto, duo e conjuratis illo adveniunt. Populum que 'velut arbitri civilis dis. cordiae, invitabant ad pacem. Sed cum hoc unum potissimum urgeret,ut promiscua liber tas intra maenia fieret, adversarium sibi magistratum habuere. Durabat enim apud Optimates reverentia obsequii, quam diuturna contumacia in plebe deleverat. Gubernatrix

eorum,

263쪽

HI s T. BELG. LIB. III. aveoru , quae agerentur certior facta, HOrn

num proficisci eo jubet. Sciebat enim non ingratum sectarijs, tantisque incommodis c vitatem auctoritate sua liberare posse.Vrbem appropinquanti , multitudo obviam effusa, Vivant Geusii' certatim inclamavit. In primis autem civibus imperavit, adempta tomplacatholicis redderent. Extra mania quoplaceret loco, ediani concionarentur. Asinistra Belgae essent. Nec plures duobus admitterent. . Sed adversus

has legesMinistri fremebant; adesseras in us populi Liructvi esse. Populum di intes , non ubi fatres, aut catholicit, sed qua major pars consisteret. Reliqua e multitudnem numero superare. Neque interim taedere condicionum; modo aderia

genia sibi templa tributum omnibus sinatas ιndiceret. I Uepe antea a maioribu actum. Pusi ea adficia omnium are tui debere. Contra magI-istratus, templa in nullius esse domimo, dixerunt. Patere cunctis, eo sacrario ad preces utι volentι-bus. In alios vero usius transferri non posse sinesn-juria civium, priscam religionem coientium. ' Parum ad rem attinere, sectarii numero praestarent. Forte haut pauciores pro cathobcis,at metiores ceste consistere. Imaginem ibipopuli, hic senatum esse, ut sciamud illa parte factiones, hac inare rempublicam. Struerentitaq; templa suo impendio. hil in hoc se ad sari. Male enim cu catholicis agere torsi tot iniuriis damnise; ofecti,ad onm praeterea astriuereηturpe ladapecunia, qua re tem plorum

264쪽

ploru korum ornamentis, tam foede *oistis, impenderint. His utrimque auditis Hornanus ratas esse voluit leges. Sectarios protenus cedere templis jussit. Stipem quantam quisq;ultro

conserret permittens accipere. Sed non ideo sectari, parebant. Concionibus acrius intenti, rom & templa muniebant excubus. Dissi mulante primum Hornano vetandi pudore, an metu ; & mox quod palam abnuerat indulgente, foeda inconstantia. Cujus turbi dum, ac mutabile ingenium Conjurati obse derant, flectebantque. Molbaisius turbari leges aegre passiis, irae stimulos vix cohibebat.

Ita ut interdum cogitaret in inconditum&co-fusiam vulgus militem immittere.Deterrebat tamen eum facti atrocitas. ne eade ruina bonos pariter malosque Obrueret. Conjuratos interim exteplo cedere urbe jussit.Gubernatrici quoque scripsit quid placeret fieri. At illa

de civitatis discrimine anxia, quaesito praetextu Hornanum accersivit in curiam, secretario

Torrio in locum ejus misso. Major indetumultus in populo cxarsit. Scctari, cu superci liod orrium audebant despicere Nec laguidia Ff pro libertate cernebat, qua ille pro legibus ab Homano descriptis.Turbante cuncta Tanfino isto,de quo ante habita metio est.Nec finis certaminu apparebat:cum Molbaisius misit ad 'Ministros, qui juberet eos protenus leges admittere, vol tergiversatione se pro desectione

265쪽

accepturum. Tristi hac denuntiatione lenita est sectarijs utcumque ferocitas. Praefecto igitur referri jubent; si catholici abstinerent a violentis consilijs; si concionibus, psalmorum

concentibus, sacramentis, matrimonijS,aegrorum visitationibus, sepulturis, conventibus,

consistorijs, colloquiis, syriodisque suis non vim non turbas dederint:si catechizandi,scho- las aperiendi, scripturasque legendi promisicuam licentiam fecerint,&in haec idonea cautio tradereturun se moram non fore consentiendi in leges , quas alia condicione detrectarent accipere. Gravia haec magistratibus visa. Itaque Ministros alium ab alio se orsim aggressi, orabant, paterentur se esse in Potestate.Imminere gravem civitatiMolbaisium, eruptionem militum utcumque sustinere possint,tamen non sine clade experturoS.S u dferantMinistrorum aures ad saniora consilia. Torrius insectis rebus Bruxellam redijt. Mol- baisius autem quanquam justa ira accensus ultionem tamen distulit; intentius cavens ne

quid moveretur a sectarijs, magna libertate jus in plebem exercentibus , quod malignitas temporum seditiosissimo cuique indulserat.

Non minori cotumacia Valencenenses agitabatur. ad eos quoq; duo eConjuratis divo terat. Quos Noircarmius statim oppido ejecit, paci studens, civesque provocans ad condiciones , quarum summa haec est. Pactisseδε-

. ratorum

266쪽

tor. Asniseri Belgaesunto. Intra mania ne eoncio nanto.Semeimseptimana extra muros civitatissae 1

elo. Erat in urbe Minister quidam nomine Grangius, lingua admodu procax, qui per tu bulentiam ingeni j caeterorum insaniam supergrest us,mirabili consensu plebem devinxerat Vnus ille pacta, in sui maxime nece conscrip ta, non probavit.Erat enim oriundus eGallia. Et hinc suspeciti or esse coeperat,ne rempublica quod facillimum factu erat ad peregrinos traheret. Crebris itaque concionibus detonare coepit in leges;quaesitisque suspicionum caussin pcjus omnia attollere. Tradito tunc more, quemadmodum in omni populari regimine, ut actionibus magistratuum, legibus,&reipu

blie sacrificuli isticiu b pictatis lpecie,seditiosa

aut venali lingua, passim illudant.Soli enim Io quuntur ad populum, quem honesto nomine atrociter exagitant in rua libidine , prave aestimantes quidquid illis non allubescit. Inde non pauci ad Grangium respicere, actoque in sun fragia populo haut aliter sonsetiebat in leges, qua si duo sibi templa cumMinistris relinquerentur. Quibus auditis Noircarmius excaduit,&Vesecenensitu delegatos Cameracu ad se accersit. Venere exoptimatibus Antonius PQ rius Roselij dominus,Nicolaus Vivienus,Fraciscus Oultremanus; e secitarijs Vincetius Re-.staldius,homo audax, perinde factiosus. Nolr-

carmius

267쪽

HIs T. BELG. LIB. III. 237 carinius paucis insimulatos, monere coepit,ut leges quas Antverpienses, quas Gandavenses receperant,& ipsi admitterent ; locum se assi gnaturum extra maenia , ubi suo ritu facere possent sine cujuspiam injuria, quoad Gene ratium ordinum comitia succederent. Effecturum denique , ut alterum in septimana diem Gubernatrix concionaturis adijciat. Haec oppidanis renuntiari jubebat,& si placerent,ocius ad se reverti. Res itaque defertur ad multitudinem. Caeterum GrangiuS,acer bissimis questibus cuncta permiscuit. Quamlibet potius fortunam subiturum se proclamans, quam has leges pateretur imponi. Et si armis agendum esset, Galliarum societatem Ostendebat.Delegati ergo re infecta ad Nolr- Carmium perveniunt. Cumque de Ministrorum genio graviter quererentur, quod populi mentem avertissent in tumultus ς Videte, inquit ille ,etiam ars etiam circi,quid faciatis. Sciatistice aut recepturos vos leges meas, aut pro hostibus nishabiturum. Ingemuerunt Optimates ad hanc Vocem. Vocatoque rursus populo in concilium, potentissimum quemque ex plebe orare coepere , miserarentur civit4tis cito periturae unius amentia. Ne tantum concederent

Mi nistro, ut in gratiam ejus patriae excidium

quaererent. Scire enim, ex uno illo capite pendere momenta praesentis concordiae. Cum .

268쪽

2 8 NI c o L AI B VRG VNDI perpulere tandem multitudinem ad condiciones. Sectarios deinde poenitentia coepit. Noircarmio enim locum templi designaturo, nemo eorum adesse sustinuit. Qua contumelia irritatus,indignatione exarsit. Verbicque quae suggerebat ira, insanientium veco

diam accusans, conterminarum urbium praesidia contrahit. Subitis quove delectibus alia quot militum effecit,qui divexarent oppidanos,agrosque ex omni parte popularentur. su 'hia Dum haec in Belgio geruntur, inte rim Rex

q- Philippus crebiis litteris a Gubernatrice co do ficiebatur. Occultis curis gravem,febris e cepit. Neque ideo negotium,quo tunc maxime angebatur,destituit.Itaque suorum praecipuos in curiam vocans, tradidit eis Gubernatricis codicillos , & quid auctores sibi forent despicere jussit. Quidam ex illis altius exorsi;

Hac tot mala, dicebant,non adeo Iconomachorum, quam flectariorum ,neque Conjuratorum magis,quam Procerum culpa accidere. uuatuor et genera homi num libertati studentium. Inter eos primos Iconomachas ectariorum satellites, ad nefanda illa scelera pretio conductos. Uuippe flectarioI occulta malignitate ab his secretos, in fecundis consistere.Indesiuccedere Conju ratos , quorum ducia flectari, iniere consilia in publiacam pacem. Qui vero hisnt,aut undeprocesrint,mcile ciet, quisiquis privatis necessitudinibus Proceribus

annexos inresidet. Etenim quarto gradu Proceres ce

269쪽

His T. BELG. LIB. III. ais ficisique asseritibus. Pror ,ne quis ambigeret,iotam hanc procellam ex illis nubibus erupisse. Proinde recte a stimantibus,habendos esse caput, ct causam malarum omnium. Ne id quidem Iconomachos dissimulas. p Iam sectantes, hanc si licentiam, hac facinora usurparisse illis consentientibus. Nam se publicatos esse codicillos Ab nomine Procerum,Generalium ordinum comitia Coluratis addicentium. e si hac accedere,quod

cum pridie Augusti re strarentur littera Regis, quibus ille comitia in adpentum βῆ disserri praeceperat postridie Idussacrilegia,ct incendia passim, ct undique erupisse. o ipso die quo mane AntPerpiam Auriacus δε- siluerat,vestere in monasteria,ct templa impetum factum.Nec inter tot nefanda facinora repertum esse,qui

ferrum stringeret. Sed econtra quoties Rex rq et de rebus ad religionem pertinentibus, si quid in his libertati conduceret,id ipsiu roceressatim amplexos esse; cetera vero ad incolumitatem sacrorum flectantiasο-lerti rationefastidiscitanquam minus apta tempori bus intuta reipublica.Sic ergo a malo inpejus coit die transeundo ostremo libertatem, quam tantopera

optav8rant aederibus, ct pactis indulsese populo. Sed

non ignari, voluntati stegis licentiam illam adversari, corroborare velle Generalium ordi comiti0.Hac esse vulnera reipublica,in qua quarensi sibi esset remediuTum vero itum est in sufragia.Tissenacquius, S Hoperus,properansi Regi in Bestium censebat. Necdum adeoseditiones invaluisse Sedsi moram hic o tisu traxerit,comesuras in partes ciritates, cocessuras

270쪽

aso NIco LAI BVRGVNDI duces si monstraverint. Seditiosa consiliapemtiosis extrinsequi ι ni in tempore adhibeatur remedium. Cum adversus haec alij instantem hyemem,&

iniquitatem maris causarentur; Nos tamen inquit Tisienacquius, feri nonposse credimus, ut ri pilis illa tempestia aliter detumescat,quamsi adrentusuo Rex occupaverit. Haut alia ratione Carolus C

sarseditiones sedavit. Dus placita nobis pice legis fier-ν dasium. ne ad unius civitatis Gandapensis motum etiam hereditariis hostibus in caput uum potest rem fecit. Per Gallias, quas toties concusserat,ssi

nare non timuit. Tumultus ejus eventus docuit,alios

esse populi animos abstente Principe , alios praefente. Gandaνensis hactenus feroces,ne portas quidem cisitatis venienti claustra. Nulloque momento siubacti sunt,qui sorte patientia O di stimulatione Caesaris, innexum agresolvendum coituri fuerant. Sed ilium aliena sultitia,aut ua fortuna magis, quam prudentia protexit. In hac ego pericula Regem non accerso, ut per Galliam iter instituat. Profecturo patet Italia, ne cogatur externis dubiisique gentibus , aut inconsantia Oceani credere salutem fluam. Majora profecto nos sollicitant , quam ut unius cipitatis '

Tornacum , breviter jam totae gentes is provincia in tumultus feruntur. Ouid igitur adhuc moramur p An donec etiam sina ct integra omnia contagio corripiat atque in confusionem provincia veniant λ Nam Gubernatrix quoque proximi suis litteris Regi denuntiar , haut ultra , quam in

. Celend.