Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

131쪽

eto a

nem agmina in pace continuere. rus autem Cr ax tres instrum acie expectabant pugnatur ubi hos hs inuaderent. Sed ut est exploratum, neo, exituros eo die hostis ex munitione,neq, pugna ictis G axares uocato Cyro at* alijs tempestilus huiusmodi uerba locutus est: Viii detur mihi,amici uiri, uti ita instructi ut Asimul, eamus ad

aduersarserum munitionem, eisque declaremus uelle nos pugnam. Ita enim ubi illi contra in pugnam non exeant,

tum nostri omnibus in rebus audentiores futuri fiunt tum hos hs timidiores nostrum intuiti audentia. urares ita sentiebat. At CγrM:Nullo modo,inqgit, per deos immorialis, ὁ axures. Nam si ita prost ri apparuerimus ut tu iubes, tunc profecto hos hs nos aduenientis pectabunt sine ulla 'rmidine, cum non sint nescij fe 4be in tuto, ne quid patiantur: cunis abeuntes nihil omnino Ircerimus,

rursus pictetes copies nostras eis numero adm0dum cerudere,n0s contemnent, tum cru3 exibunt animis longe iramioribus. Nunc autem cum adese nos norunt, neq; nos vident, tibi persilicuum debet esse, nullis nos illis fore cono temptui, sed cogitabunt potius, quidnam hoc efis deni, que de nobis disterentis, certo scio eos minime quiscere. Cum uero exierint,tum ijs simul appareamus oportet,cotinuoq obuij eamus, eos offendentes ubi olim uolebamus. Quae ori oratio post aqκα Cr axari ex alijs est probata, per id quidem temporis ubi coenati unt, constituis, fenis exclibus, ignis multos ante illes accedilbent,deis derat se quieti. Pothro autem die mane cirus coronaim sacri abdi,praecipiebatq; alijs optimatibus, ut c0ron Cyri oratio. ti acrifici s adessent. Sacrificio finito, rus his co uocatis:Viri vinici,dixit, di, ummortalei quemadmo m

132쪽

odumes dicunt, er mihi etiam uidetur, tum pugnam fire pronuncunt,tum dant uidhriani, s salutem in suis

infici pollicentur. Qualis autem vos esse oportet,pus deat mesane admonere. Novi enim aeque uobis haec esse cognita ac mihi, er haec uos exercuisses er audit e, audires ηsidue, quae etiam ego. Itaque non absurde agros doceatis. Sed haec nunc si minus nostis,auditote. Quos mnim nouisime ex habemus socios, er enitimur icere no

bis similis, hi nobis admonedi sunt, et quoru gratia i oaxare alebamur, quae ipsi exercebamus er ad ρομ res eos inuitauimus, quapropter dixere se nobis adiutores ' re. Et huius rei admonitos eos reddite, quod hic dies desmastraturus est, quae quisis mereaturi in quas res boominessero distunt,non est mirandum si qui ipsorum a monitoris quos indigenti Verum satis fuerit,ubi etia ex admonitione se fortiter gerant. iniae quidem agentes de uobis quoque una periculum facietis. Num qui potest inbuti modi re facere alios melioris, sibi iam consentanee consciussit absolutae suae probitatis. Qui autem horu adimonitionem habet duntaxat, estque hac contentus, se iure semiperfectum existimet. Quiobrem haud ego iis dico, sed iubeo,uos dicatis quo etia uobis obsequi l*ιdeat. Vosmim in estis proximi quilis suae parti. Neq- uos lateat, donec illis uestram fiducia o knderitis, bis et ait s multis agdendi no uerbosed operedo lares futuri estis. Dixit es postremu,ut prasium direm coronati, utq; uenirct Aordines cum coronis. Vt hi abiere, rursui sub sidiarios du' uocauit, quibus ita quos locutus est Viri Perselisti Di estis et homotimi et electi, qui videmini alijs qui

133쪽

eto XENOPH. DE PAEDIA CYRI

prudctiores habetis 3 locu nihilo miniu honestim quum praestri Vos enim cum in post remo estis agmine, ueros fortis obstruantes ipsosq adhortantes,reddite etiam foratioris. Quodsi quis molliorem se pr. Eierit, hunc quos

videntes, nequaquam ei assentiamini conducit uobis uis Elaria, quantum alteri cuiqua, tum propter Ctatem, tum

proptergrauitatem sisse. Quare si uos etiam qui anteriores fiunt acciuerint, 'equis hortentur,ipsis audite O quone hac quidem in ressitis illis instriores, ipsos adhortamis ni ut celerrime antecedant aduersus hostis. Atq; abite,ino quit, qu) ipfli prandeatis: denis una cum asin coronati in ordines itote. Itaque ori milites in his erant At Asbs rq iam etia pransi et exierunt audaciter, instruebatur, constinter ac robustὰ Parabat autem eos rox deuedius incurru cum huiusinodi adhortatione:Vm Asbrij nunc o, pus est uiros fortifimos uos praesktis. Per hoc temporis de uita uobis propositu est certame, de folo ubi orti estis, de aedibus in quibus estis ex alti er educati, de uxoribus, de liberis,ac de bonis omnibu3 uestris. Si quidem uiceriotis,estis harum omniu rerum domini futuri, ut antea: simuleti fueritis,haec omnia tradetis hostibM. Quaresiuimriam amatis,manete ac pugnate. Stultum est enim qui potiri uolunt uicthris,hos terga, G ωε corporis partis quam armis uacant Cr manibus, per fugam aduersuri' opoponere. Stultin etiam est si quis uitae appetens se fugae comiseris,cum non sit ignarus uirilaria parari salute,ut mortem fugientis magis quam manentis occumbere. Atq- ille quos stultus est,qui pecuniarum cupiam uinci aequo animo patiatur. Quis enim ignora uirili res er Auas sibi res fidus ficere,ci buccumbcnti bona etiam capere fuiss

autem

134쪽

istem,er stipsos una et sua omnia amittere' Haec ab Asehrio gerebantur. At oaxares ad oram mittens, aiebatium tempws ese agendi aduersus hostis acie. Si enim, mpit,nunc pauci adhuc fiunt, qui sese extra munitione egerint,in quo tum tempore aggrediemur, erat permulsi Ne igitur expectemus donec nos uperet numero, sed camus

poeta dum adhuc putamus eos quamprimum a nobis sispe ratum iri Er quam icissime. Cui restondit oras: oaxares,nisi uicti *erint supra dimidium ipsorum, d risunt nos metu mustitudinis aggressos esse paucitatem, ac ne uictos quidem se putabunt. Itaque rursus pugnandum erit: qua quidem in pugna melius fortasse sibi confulant,

quam nunc consiluerint,tradentes se nobis administrandos, ut cum quanto uellemuue eoru numero pugnaremuri

Nunci' bis auditis abibant: cum interea temporis uenit os itus Persici, alij quidam homotimi, qui transfugus agerentiquos oraue prudenter inter gales, quae ius . hostibuwgererentur.Illi aute dicebant eos exisbe iam cum armis,disponil a rege in acie extra castra, qui eos egressos adhortaretur oratione multa eaj ualida, ut ubi s qui audierunt ferebatur. Hic ait chofantia: Quid ores e tum tu conuocatos milites dum adhuc licet adhorteris, si quid tande melioris Adlarvi effEt oras inquit: a santa nunte asticiat molestia adhortationes Ayγri . Nulla est enim bona adeo admonitio, quae uiros,si eam audiant, nonfries,unum diem fortis βAra fit. Non igitur fugit tarios ficiat bonos, nisi antea sagittam exercuerint: nes

culatores, neq; equites, nec item corpora ad laboro

Vm sufficientia, nili luerint ante ad labores exercitata. Ad quem chosuntia: Sed satis eri, inquit, orsis ipsis

135쪽

rum animos adhortationi. tuis reddideris moliori sim queat una oratio, inquit rus, eodem die auditorum animos uerecundinmplere,aut a turpitudine cohibere,alinducere ut laudis gratia omnem laborem, omne pericus

tum ubeant, ut hoc in mentis uas con/nter admittant, expetMum magis esse mori pugnado, quam fugiendo fieruaris Nonnecti huiusinodi cogitatus debent in hominibus coaleficere tibilesque manere, leges primu huiusmodi intoportet, per quas uiris bonis vita honorifica liberatim paretur, malis autem aeuum proponatur et humile et moles,m ex mendicum es Dein magistri ac etiam principes mea sententia his praefriendi fiunt, qui Cy recte demos straturi sint et doctui casusE q; ad haec ficienda, donec eis inhaerescat penitus,viros bonos ac praeclaros pucltandos esse indubitato stlicissimos, malos autem Er fimosos omini; miserrimos duci oportere. Sic enim disponeno disiunt, qui disciplinum hostili metui sint presuturi. Si re ro quo tempore milites armati eunt in pugnum, ubi plus res eui ea quae diu didicerint obliuificulur,hic potis quisecuam erit qui breui agenda comentatus,e uel io bellicosos viros esciat. Omninsicissimum cerae fit didiciseer docuithe maxima rerum humanaru omniu virtutem. Quoniane hosce quidem credeba stibilis futuros, quos nunc haberemu3 exerceremusq; apud nos,nisi praesent uos Midereim, qui ipssis eritis exempla qualis oportet ese: et cruod eos latuerit, poteritis funerae sino uirtutis mirarer equidem Ch fantasi quid plus appo

hulchre cantatu carmen ad musica.Et hi qmde talia dise

136쪽

quod tempM tereret, nes aciem ageret quamprimu aduersim bos . Atorta tum tandem mcijs rest Mit: Exploratis imum sit Garari hos hs nondum esse castris

gressos, quod oporteret. Haecque nuciate ipsi uniuersis audientibus. Caeterv quonia ita illi uidetur ani aga Haec locum, et eius soli deos precatus, extra castita aciem aget bat. Cumq; agere coepibet,celerim etia priribat. Que milites copo site sequebantur,cum ob frientia, tum propter exercitationem in ordine p ergendi. Magno aute cum r0μbore sequebatur propter mutua inter fest aemulatione, et quia erat exercitatis corporib. ad labore, er quonia proo cti omnes erit principes: libenter uero, quonia prsidenter baberct. Sciebat enim ac iandiu ita didicerat, et sc orsimu ese er cisiimu obuii ire hostibus er sagittari s

maxime, iaculatoribusq; er equitibus. Sed donec adhuc erant emings a sagittaru iacti, rvi tessera dabat: Iupio ter focilis G imperator. Vbi rusus uenit testerauissim reddita, Cyrus coepit rursus Castori et Polluci canere paesana, qui est ex legibus. Hi autem pie omnes magna uoce constreperat. In huiushrodi enim bγmno supers tiosi mi trivi homines metuunt. Paeane absoluto,una pergentes homotimi hilari Acte, erudit ac fise inuice circunstriciens

u ime dicetes, Agite uiri amissimi, gite uiri Νrtifimi,

se mutuo hortata tur, ut sequeretur. Qui aute erat retro, illis auditis,cosra primos ut ualantius ducerent adhort Mantu Habebat aciem rm plena strenuitatis, ambitio roboris Muci exhortationis,teperat Gobedicti δ' Dod staduersar's, measententia, maxime*rmidabi, Asbry alij quide qui a munitionis.propugnabasi

137쪽

cum prope iam accederct Perserum copiis, ascendis in currus adsuu copias fecedentes: figittari, uero ac uoculatores unditoresq multo prius tela emisere, q possentp ertingere. Perse autem adorti Ashrios,ubi peruenerat ad telorum rami tum rus uocem irrens diceba Viri ortifimi iam uelocis uestim aliquis it s ipsium des

monstrato, atq; alios exhortator. Et hi quidem deinceps hoc tradiderunt. Quidam uero ob alacritatem Er animinini,stidiunis pugnandi, eperat currere, quos universa phalanx cur misequebatur. Atq rus ipse non pedetentini,perinde quasse oblitus quod antecedebat, sed curssim, finiuis obstrepebat, Quis me sequetur' quis fortis' quis primus uirum pro krnas Q nubus isti auditis, idem hoc obstrepebant,ac per eos omnis uti monebat, sic persuadebat, Quis sequetur quis fortis Igitur Perse hoc mois. do habentes,vibu 'rebantur. Ho ks cum amplius manereno possent,in fugi couersi fiunt ad munitiones. Items Perse ad castrorum portus insequentes, urgentisse illos inuicem pluris interficiebant: supers eos insilientes qui in fossas caderent,s uiros simul equosq; necabant. Er currus aliqui fugientes,coacti Aunt simul in fossas cadere. Atq; Medorsi equites bis uisis,immittebant in hostam equites,qui eos haud ultauerunt Igitur hic er equorum et uirorum fuga,atq; ex utrisq; nex ficta. Caetem qui instra munitionem Asbriorum in 'lestitiones hierant, sagittas iaculas mittere in occi ores nessiciebant, ne ' poteran tum ob terribiles aspectus,tum propter metu.Fortinis etiam cum didiciFent Persas quosdam ad munitio. nis adituε suos trucidare, eriebantur, libebanis isti iis Merinibus. Sed ubi Ashriorvsociorumq; uxores

138쪽

vidit min etiam in casim fuga fert,clamabunt,discurrebantq;prae stuporcialis liberos habentes, aliae haesiuniores luceruntes peplos, fies laniates, omnis, in quemocunque inciderent suppliciter orantes,ne fugerent, nest deferreent, sed auxilium ferrent Cysii Get uxoribus,ta

sibi Uismis ipsi etiam reges flantes cum elisimis militibus,iniud castroruportas stitionib. oensis, tum ipsi

pugnabunt,tum alios hortabuntur ad pugnandum. At rus post aquam rem noui ueritim nes intro ut irrumperent,pauci a multis mali aliquidpaterentur,praecepit ut extra telorum iactus pedem retro rem ais oberirenti Hic acile quis cognostat uiros bomotimos Cr quamoptime instrums: celariter enim G ipsi obediunt, er alijs parendum praecipiebant. Hautem a iactibuου eminus facti sun 'terunt locis uis multo magis quam chorus,persti e sentes,ubi quens esse oporteti XENOPHONTIS DE PAEDIA

Philelpho interprete. Y R V S ubi modicum temporis ibi una

cum acie masilet, o ridisetj paratos siest effle qui pugnarent si quis egredere

ruri tandem pos qua evrediebatur ne . mo,tavrum abegit ali quantum bene habere exi Nabataeastriss locatis, ta custodi' constitur,4ς praemisis exploratoribus tins in medium uos milites conuocauit,ad quos in hunc modum locutus est: Viri Perse,primu equidem deos er ipse laudo quan Omtio CyiWm plui et uos item omnes laudatis,ut arbit Προφ

139쪽

pe qui Ο uictoria unius salutem p consecuti Ex his stutur quaeq; habemus sempe gratiaru dona dijs immortalibus uni soluenda. Ceterum ego uos cunems iam laudo. Nam quod operis gestiun est uobiseu una omnibus, pub cherrimu est profecito. Quae alite est quit', meritus, ma quibus par est accepero, tum Cr uerbo tar re pro ignitate gratiam cuis referam. Sed qui me proxime est, de Chrosanta ordinis centurione nihil est audiendum ab da lin. Nam i De novi qualis fuerit. Fecit enim alia quaecus Dos etii omnis fecisse puto. Verum cum ipse reditu prae; cepi, elimi nomine uocaui, hic subluto gladio ut ho lam percuteret, tum finibi cotinuo audiuit, tum quod i rusci at omittensagebat quod iusin oret. Nam cir i e recipieb asse, e idem alijs faciati dum urgenter praecipies fat. Itaque extra teloru iacitus prius ordinem eduxit, q hos stes uel perciperent nos recedere, vel arcuue intenderent, tragulusq; immitteris. Quo fictum est,ut er seipsum, uiros qtubus praeerat, illaesos praestiterit propter obedientiam. Praeterea alios aspicio uulnerato de quibuη ubi considerauero, quo tempore uulneribus fiunt aflecti, tum de ipsissententii mei o kndam. At Chrysanti, G reru operari inbellicaru cir prudente uiru, Cr qui fati sit ad frendum impertu atque imperandum, militu tribunatu nuc no. Verum cum aliud item quicq boni dederit deusne tum quide eius obliuificar: at,uos omnis admonitos esse uolo Que enim nunc uidises hac in pugna,haec uos commentari nunqcessetis, quo apud uo ipsos iudicetis feni. De tru vings ne magis, an fuga anima feruet: er utru

140쪽

nc optime iudicetis,cum ob peritia quam habetis, tum rantes uiri coena fumite: denis immortalibus libationes ficite, ac p. na incipite: simuls prouidete, quod pr.

cipituri visus dictis, in equum ascendit, atque abegiticums genistet ni arare, xsis illi una cognatulatus, ut par erat,eas uiditet qκue ibi agebantur,ac si qua re opus esset quaesiuibet, equitauit rurm iis ua castrassit ori quide milites post a fiunt coenat uigilib ut opus erat, Uitutis, quietist dederat. At Ashributpote er mortuo principe, P quasi una cum tuo uiris fortifimis, cum ommnes mole premebatur, tum multi quos illoru notitie castris diffugiebBMaec aute Croeses er caeteri*cij instuentes,animiangebanturierat enim omnia molestiae pleona. Sedillud omnib. .egritudinis plurimu asterebat, quod imperialis exercitus natio se uideretur coliiij atq; metisi ops. Sic igitur castra deferat,atq; abeunt noctN. Vt diestruxit, atq; hostiu castra uiris orbata apparuerat, eb

rus cotinuo primos traducit Persas:dereliquerat enim hosis cir pecudes multus, π boues multos,stcarros item

multos, qui bonoru plurimum pleni essent. Dem transibant eui omnes qui apud Cyaxare erant Μedi, prando b is se bo 'tu castris. Post prandiu orus couocatis uis ordinu centurionibun huc modu disseruit: Q si ut mihi uidetur,uiri amici fimi, quatas bona dimittimus, quae G dys immortalibus nobis offeruntur. Nam quod bosissmetu nostri se fuga tutati unt,uidetis ipsi. Qui in mimi none cu essen hac resim fugiut, quὶ hoste masiuros qiiii p*tet,cum nos uiderint in planitie s ui Utem nos γο-