Xenophontis philosophi et historici clarissimi opera

41쪽

xa XENOPH. DT PAEDIA CYRI

carnium tantum,ait: in mihi das hasce carnes, o alie,

ut ipsis utar pro uoluntate S Do tibi, inquit, mehercule. Tum igitur Grus acceptis carnibus ea3 distribuit interministros aut, cum huiusmodi uerbis: Tibi quidem hoc a me datur, qu)d alacriter mihi tradis equitandi praeceopta. Tibi autem, quod tragulam dedisti mihi: nam hoc ego tempore habeo adiud nihil Tibi uero, quoniam auo perpulchre instruis. Tibi quoq , quia patrem meu bono' re prosequeris. Haec faciebat, donec distribueret carnes omnis quas accepisset. Sed Asnages, Sacae, inquit,pi cernae, que ego honoro maxime,mbit dias ut aute hic Sacas excellenti strina, eas fungebatur dignitate,ut eos deduceret, quibus Astyage opus foret, intempestiuos aute arceret. Sed Grus ut puer adhuc ueritus nihil, roges

inconsulto Asbagen cinam ob rem aue hunc ita bono, ras s Cui Asibages cauillatim, inquit: An minus uides quam pulchre quamg, apte uinum fundit Horum enim regu pincern e aptistae ac purifime uinum fundunt, strentesque phialam tribui digitis eam praebent. Alles runt enim ita, ut qui bibiturus est, poculum captat exspessiti e. Tum CγrM ait: Iube igitur Sacae, ὀ aue, ut mihi poculum trudat, quo ipse qlioque pulcherrime uisnu fundens te mihi uendice, si potero. Quod ubi iusses et Asbages, Cyrus accepto poculo ita illud bene eluit, ut Sacan uiderat. Iam etiam composita facie studiose erupte quodammodo praebuit, tradiditque in manum phi iam ipsi auo, ut G matrem et Astyagen multo risu affoceret. rus uero ipse prolusius in risium ad auum profi-Iuit, eumq; simul osculatus ait: O Saca peristi, ex bonos re te Uciam: nam pincernae osticio melius quam tu

42쪽

Bumer boum uisu At tM. Regu enim pincernae cumdant phulam, ex ea uinu asto haustum fundentes infinii tram manum obsorbent, ne si uenena ii disent, ipsi n5 Dduntur Minc Asbages ait per cauillu:Cur ore, qui alijs in rebM Sacam imitaris,non uinu obsorbuiastis Quod metueram, inqui medi-d-,ne in cratere mixta uenena 'rent Etenim cum tu in natalitque amicos

accepisti, peribicue didici eum uobis uenena infudit e Et quonam pam nquit ille, ὸ si hoc dignostis Quὰ

inquit, uos uidebam neque mentis esse neque corporis compotes. Primum, quae a vobis pueri facere prohibemur, haec uos aciebatis. Omnes enim clamabatissimul, dicebatisque inuice nihil. Canebatis magno cu ridicula, et cum canentem minime audiretis, iurabatis optime eum canere. Et quisque uestrum cum de uis uiribus loqueretur, mox fultaturi urgebatis, cum no modo ad numeru non

saltare, sed ne erigi quidem p os elis. Eratisq; obliti ominino, a tu, quod rex esses, alij, qu)dsibi imperares. Per id enim temporis ego primκm didic hoc quod a uobis tum agebatur, causam se perpetuae uestrae con ambulationis. Itaque nunquam tacebatis. Et Ast 'ages ait: At patrem tuum sit cum bibit, nὁnne capit ebrietas Non, inquit, mehercule. Sed quomodo facit Sitim tolerat, patitur aliud mali nihil. Non enim Sacus ei, ut uidetur,uinum fundit. Muter autem inquit: Quid tandem fili adeo qcam oppugnas s Quonia, inquit Cyrus, ipse odio mishi est, quippe qui mesepe cupiente ad auu acclirrere, prohibet homo siceleratisimus. Vorti te uppliciter aue precor, mihi tris dies in Sacam imperium. Et Asba g ιηqRid Qtio pacto ei imperit eriss orus autor

43쪽

spondit: stam ego, quemadmodu hic in aditu, cunt uos luerit ingredi ad prandiu, licer , nondum fieri posse, ut prandis intersis: auus enim quibusdam uiris Ibidet.

Deinde cum ad coenam uenerit,di hirus sim, quod aura lavatur. Cum uero magno uesicendi desiiderio afficerei, tu dicerem, quoniam aum est apud mulieres. Tandem aliquando ita ego huncprotrahere,ficuti ipse me ab auo

arcendo protrahit. Tot inter caenandu relaxationes animorum eis praebebat oras. Interdiu uero si quem fientiret, cui uel auo uel auunculo 'ret opin,ad id offici o. mnes anteuertebat. Quicquid enim Grus gratificarique posset, quamlibentisime obibat. At cum Mandane reditum pararet ad uirum,rogabat eam Astyages, rum apud Re linqueret. quae velle quidem,respondit,omnib. in rebvi patri more gerere,ucrum putare esse Θ:ctu difficile, inuitum pueru dimittere. Hic Astγages ait ad Ἀrum: O filisi apud me manstris, omniu primum aditus ad me tui, nulla Sacae facultas erit, sed potestis omnis in

te futura est: habebos tibi Iratius, quanto sepius ad meieris. Dein ta eqvis meis er alijs ulcris, quot uolueris.

Et cum abire in ,tueris,habiturin es quosicunq libuerit abeunti tibi. Praeterea incedes quam uiam ipse delegeris pro came mediocritate ex sententia tua. Iusuper tibi do. quae nunc in hortis strae fiunt, π alio omne genus colligam, quas cum primu equitare didiscris, insequDris,pro Frntas cir sagittando Cyiaculando,ut uiri movi. Praebebos tibi puπos collusores, πalia omnia consequeris, quae uelle te dixeris. Haec Asbages ubi dixisese Cnum mater interrogaba Miram uellet,manere neo abire t auteniihil cundditur, sed quamcelerrimest uelle

44쪽

se uelle inutiere restondit. Rursissis interrogatus a in tre, qudim ob rem:dixitFefertur, Onyniuindoini, o mulier sum, ex uideor esse aequalibMsuperior iaculans do sagittandos, ic autem noui me esse aequalibus meis equitando inferiore: quae quide res mihi mater est persmolesti. Quod si me hic reliqueris, equitationemque didicero,cum in Persis fuero, sicilὰ arbitror me illis omnib. fore superiorem, qui pedestri praestim. Cum uero Mene ro huc ad Medos, enitur quia lictus iam fuero bonoruequitum optimus duo auxilium frae. At iustitiam, iniquit mater, o fili, qui difices, cum magiitri tui sint in P τAsmestonditque Grus: Verum haec ego mater examussim culleo. Quι id tibi cognitum est sequit mater. Casios num meus mugil kr, inqui me perinde atque iustitiam os pume tenentem contuit alijs iudice. Atqui olim in quodam lite uerberibus caesius sum, utpote qui minus recte

iudicurim. Erat autem causa huiusmodie Puer magnus corpore,cui parua esset tunica, alterum parmum pueruqui tunicam haberet magnam exuerat, uas illum tunisca induerat, illius tunica sie induto. Ego igitur horu c Gsa audita, iudicaui esse melius ambobuε, ut aptam uter que haberet tunicam. Itaque hac in re magi kr me per cussit, inquiens: Cum de conuenientia sim iudex,ita iudicare oportere: cum uero iudicandil fuerit, utrius su tuonica, hoc ita considorandum esse: Quae pol esse est tuisti s utrum habere is debet, qui ui tunicam abstulit, an hic pol idere, qui uel laborauit,uel emit s quonia id est, ii, iiisbim, quod legitimu si quod uero bit cotra lcgem, id estiuolentum. Nare siccundum legem iubebat sicin

por Arcndam esse a iudice sentcntum. Ita igitur Ho

45쪽

ets XENOPH. DE PAEDIA CYRI

mater iura omnino diligenter calleo. Quod si quid miri fortaste defuerit, meus hic dum me docebit. At non ea dem ii, inquit Mandane, iura conueniret a G inter Persis. Num hic dum tum rex Medoru omnis habet in pote, lite sua: at in Perfis aequalitatem fergare iustum ducitur. Tuusq; pater primi inconstitutasicit, quaeβcit reipublicae. Constituta etia accipit. Estque ei modm non libido,sed lex. Cave igitur,ne uerberium caesius pereis cum d0mum reuerteris, si uenus accepta ab hoc rei orannici pro regia rei disciplina. Nam in Orontide decorii exillimatur pta habere quam omnes. At poter tum, inquit, ὀ mater, studiosior est, qui doceat minusquam plus habere. An minus fortassee uides cum docuisese Medos omnis minus habere, quam fest Esto igitur bono animo. Pater enim tum neque alium quenqui,neque me ita edoctum ab se dimittet, ut sim habendo superior. Cum talia orm confidentis loqueretur, ad postreonium abluit mater, cum ipse illic reissim apud auum eo ducaretur, celeriter aequalium comiscebatur ad sinis,liarem consuetudinem. oru etiam parentes adiens, si

quidos o kndens eorum a se filios plurimum diligi,sibi

eue1ligio reddebat asectos, ut qui indolem admirarenotur. Itas si qua uellent in re beneficio uti regis, hi filios iubebant,rogarent Cyrum, id Abi ut perficeret. At Cram rogatu pueroru, ut erat Cr humanus er honoris appetens,plurimi Ariebat petita transigere. Astyages u αro si quid esset rogatus a Cγro, aduersari non poterat,

quin ei morem gereret. Etenim auu in aegrotatione, qua olim correptus est, reliquit nunqliam, neque fere unα

quam destitit ed omisiu clarum reddidit se de aut obti

46쪽

tumiorem in modum pertimeficere. . quid nocti A'agi opm efflet, o sentierit primin, et onis nium impigerrimus exiliebat ministraturus, quod axo nutum fore censeret. Quibus rebus ibi Astyagen omnino devinxerat. Et erat Θrtasse oras aliquanto loquaseior, id, tum ob disciplinam, quod cogeretur a magis ostro et rationem reddere eorum quae ficiebat, em ab alijs accipere cum causam audiret: tum etiam quod ob discendi studium ci multa ipse sempera praesentibus reαquirebat, ut haberent,Cr quaecunq; per alios quaesita essent,ob dexteritate ingeni celeriter respondebat. Qv re ex hisce omnibus mustuue ei fermo conflabatur. Sed quemadmodum hi iuuenes, qui corporis. supra aetatem quanquam a legerunt, os sint tamen iuuenile quiddam, id quod annoru paucitate arguit: ita ex ri murutiloquio non audacia promebatur, sed simplicitus quaedam atq; lenitas: quo flebat, ut quis cuperet plura etiam

eum dicentem audire, quam tacenti adesse. Vt aut e prodrexit eum tempus cum magnitudine corporis ad pubertatem, tum'oratione utebatur breuiore,quoce sedatiore: ac pudore adeo asciebatur, ut etii erubesceret, cum iustitiores incideret. Nec eandem habebat petulantem adulationem aeque ingerendist omnisus. Itas erat ira remisior, et in convsibusgratus admodum ac iucundus. Etenim qitie sep enumero aequales inuicem deo

certant, non ad ea ocios prouocabat, quae norat melius

se tenere: sed in quibus certo sciret fest esse instriorem,

ab us initium faciebat, futurum inquies, ut melius quam Di I ceret. Hare incipiebat uel in equos prosilire, uel I Si tWς, isti iaculari ab equis, cum nondum bene eqRou

47쪽

ts XENOPH. DE PAEDIA CYRI

insideret: cuius uinceretur, ipse plurimum r at sim cum . Verum ubi non detreddit id agere, quo μpe Mius foret, sed eodem reuolutu's tentat idem rusus melius sicere, breui eo peruenit, ut aeque atque aequales eqsie

strem sciret: breui etiam ob rei 'dium illis superior est: breui quoque in hortis quae feruabant gr. f

ras consumpsit insequens, feriens, interimens, adeo ut ξγages nequiret ei bsidue colligere. Quare rus ubi sensilet duum non posse, quamuis uellet, multas sibi uiauus praebere strus,ait: O aue, quid est opus negociosus tibi sis in besi s quaerendis s Si me in uenationem emistum una cum auunculo, icile putabo strus omnis quas uidero, ali mihi. Cum uehementer autem cuperet exire in uenationem,non itidem ut cum esset pue rogare auum blandius poterat, sed uerecundiaue adibat: er quae saceantea uitio dabat, quod no se ire ad auu Meret, ipse iam sibi lictis est Sacas. Non enim adibat, nisi uideret esse tempestiuum, Sacavis rogabat, omnino sibi significiis

re quando foret introeundi tempus, Cr quando tempestiuum non esset. Quare er Sacae Cr alijs omnibus eratis iam charisimus. Vbi igitur nouit Astyages Cyru masgna teneri cupiditate in venationem egrediendi, emittit eum lina cum auunculo, datis etiam una custodibus quia

busdam equitibus senioribus,qui eum tum a locoru difficultatibus,tum thluestribus feris cus bdirent i quae apparuissent. rus igitur prompte eos, qui se sequebano

tur, interrogabat, quaestrae proxime adeundae non sint, ex quae fidenter insequendae. Hi aute dicebant,permul. tos propius Ams,ese ab ursis er apris π leonibus pardalibus interemptos: ceragi Er capreas, Er βlue:

stru

48쪽

pm oues, π a nos etiam oluestris esse innocuos. Ad, debunt hoc praeterea, nihilo esse minus locorum distia cultates obseruandus quam bestiM: iam enim pluresset. mul cum ipsis equis praecipites corruise. Qii e quidem omnia cγrvi strenue disicebat. Sed ubi ceruam uidilbee exilientem, omnium fliae audierat oblitus, eam insequeo batur,aeiud nihil asticiens, quam quo fugere cum eius equus prosiliens cadit in genua, G illi prope collum eo

notauit, quin Cγrus vix equo se continuit. Surgente autem equo ut uenit in campum, ceruam iaculo prossernit, rem fune pulchram ac magna;γrus igitur plurimum laeta batur. At custides adequitantes conuicio eoum appetebant, dicentes, quod in periculum deuenise

fet, ubdideranis eum se ad auum delaturos. Itaque cγ- rus equo descendi stibais, atq; bis auditis tristis erat: sed ubi clamorem sensi pet, in equum tanquam a flatus

resiluit, uidenss aprum ex aduerso adadbim, ei obuius equum agit, iaculos contorto aprum rectifime in frontem ferit ac detinet Hic etiam iam auunculuε uisa audascia,conuicio orum afficit, qui eum quamuis obiurgantem, orabat tamen, ut bus ferus omnis quas cepisset, fisneret portare se,atque auo dare. Sed auunculus striuν dixisse Atauus sit te basice insecutum sensicrit, non te modo acerrime increpabit,std etia me, qui te id acere permistrini. Qui imo si libuerit, inquit rus,meipsum usberet,ubi has ego dedero. Et tu quos,ait,auuncule cruocia me ut libet, mod) inibi hoc gratisceris. Ac axarcs tandem inquit: tacito ut uis, tu enim ut uideris hoc sane

Ita igitur rus portatis stris a cia duo, illi se uenusu illas diccbat. Et iacuis

49쪽

quidem minime monstrabatsed ea cruore illita illic possuerat, ubi ab ab auo uictum iri arbitrabathr. At Asm ges Num,inquit, uerum θ flifaccipio equidcin libenter quaecunq, abs te dantur sed nihilo horum egeo, quo ipsie pericliteris. Et ortu inquit: Si igitur tu non eges,mala rem in m0dum te rogo, ta oro aurius hia fraue des mihi in meos aequalis distribuendia. cui Astγuges rest ondit:

Accipe fili has stras, cir aliud quodcunque libuerit, disti ibue pro tua uoluntate. Quibis3 rus acceptis, eus di, stribucbat inter puero simulque dicebat O pueri,ut cerate nugabamur, quando hortoru dirus uenabamur. Nam

id mihi simile vidcbatur, uemadmodum si quis ligata donimalia uenaretur.Primum enim erat paruo in loco, deinde tenues.stabidae, er alia earum clauda erat, alia manca. Sed quae in motibus bestiae fiunt et pratis,ut uni pulchrae,ut sunt magnae,ut pingues apparebant. Atque ceruae quidem liquam uolucres faltu tollebantur ad coelum apri uero, ut uiri fries traduntur, ferebatur aduers, quorum tanta est latitudo,ut ab his i is aberrare ne, queat. Pulchriores prosecto hae mihi straeuidentur uel mortuae, quam uiuae illae munimine hortoru muros o cluse. Num,inquit, permitterem uos parentes uenatum

ire Et facile quidem, it irespondebant, Aimages isserit. Quis igitur uestru, inquit orim, fit apud A magen internuncius Q his enim,dixere,ie alius persuadere fastiuη poteriis At ego me fidius qui homo factus sim, nescio: nes enim acere possum uerbim,nes resticere ad auum iam ex aequo. Quod si tantum crevero, uereor ne fecors quipiam reddar er Atuus. Cum puellus Ossem,uidebar in loquendo accrrimus. Ad quod dicebant pueru

50쪽

pistri A babere negocium dicis, si ne nossea pudenti cause ubi quid opM murrit possis agere, sed alium quen.

ipse ad audendum hortatus, ad auum invesus est, meo ditatus quae illi fine ulla prosus molestia loqueretur, perficeretq; Cr sibita pueris quae rogabant. Hoc igiatur eius fuit initium Tais,inquit, mihi δ aue, si quis e fiamulis tuis lugerit, er eum postea ceperis, qui eo ut ris Q in aliter, inquit, quam ut eum uinci&m cogam opris exerceri Quodsi ultro ad te reuerterit, quomodo etes s Quid, inquit, aliud quam ut uerberibus cris,ne hoc iterum aciat, utar ut anteas Tempus tibi uerit, inoquit rus, parare quo me uerberes, qlionum confiuiatem a te fugam facere, aequales capiens ad uenandum. Ais, inquit Asbages, pulchre abs te factim est quod praedixeris: extrinsecus ne mouearis, tibi caue. Pulchruest enim A camnicularum gratia, filia Mandanae filium perdidero. Quibus auditis paruit auo ru qc mansit. ms tristis G moestus esset, tacitim degebat. Asib ges uero ubi eum nouit uehementius tristari, uelletis; et rem Putam facere, educit ad uenatione Cy pedites mulotos er equites,conyegatis etiam pueris. Cumq; in campestrem regionem fras compulisset, magnam Ircitu nationem. A tque ipsie regio more praeficiis vetabat queuq 4m bestias ferire, priusquam Cyrus uenationibus exspleretur. At Cγrus impedire alios non sinebat: scdsi uis age, inquit, libonter me uenari, permitte meos aequat somnii CT insequi ex certare ut qui* posit quamopi me. Hic Eiti r Astγages permittit,statisq; eos θζως