장음표시 사용
61쪽
ciunt: secus enim, si sentis cognitionem, etiam iis conscien. tiam immo & deliberationem, ac electionem,atque universa lium scientiam, & denique animam incorpoream , & ratio
Dum vero insignes hi Philosophi bruta animam tanturi esse machinas quasdam divino artificio mire fabrefacti,
supponunt ue quae sc. absque cognitione aliqua, sensu, aut appetitu, tantum pro concinna partium structura, & praecisi spirituum animalium intra certos meatus directione, motus corporeos, & facultatum suarum actus perficiunt Tamen circa machinae sive Automati hujus structuram & mode. lum,sententiae illorum nonnihil discrepant, nempe quatensis, e quibus idem constari supponitur, figura, &proprietates, aliae quidem ab & diversae ab I aist-
cariesus. nantur. Illustrissimus Carte pus omnia per materium & mo tum explicans, Brutorum animas atomis rotundis & summe
mobilibus, quas primi generis appellat, omnino constare afferens, nihil aliud, propter actus ejus qualescunq; eliciendos,requisitum statuit, quam quod a sensibilis ictu fibrae & partes nervola perculis, hujus aut illius modi generis motionem accipiant, eamque continuata partium sensiti- vatum affectione,velut undulatione quadam in partes respe- Digberus, ctivas transferant. Attamen Digbeim noster,hujusmodi parq oti ticularum e quibus anima constat, mobilitatem suppoqnens, insuper adjecit, effluvia quaedam tenuissima e corp0re sensibili delibata, non modo sensoria exteriora ascere, Ve rum & interiores recessus subingredientia, sese spiritibus immiscere, eosque in varias fluctuationes agendo, motus locales producere r Porro ex his at0mii exti insecis ita partes nervosas,ac cerebrum ipsam subeunti bus,haud tantum actiones extemporaneas procedere Verdo ex iisdem in corpore sentiente relictis,ac intra cerebri loculpireconditis, prioresque configurationes retinentibus reruo
62쪽
prolixum esset quae ad hypotheses praedictas circa brutorum Limas, aut a nes animales spectant, particulatim recensere, aut singularum rationes examinare ue item ostendere cujusmodi solutionum viis istae Brutorum operationes, quae per judicium, & ratiocinationem quandam fieri videntur, explicari solent. Verum enim vero istae φαινομένων difficilium solutiones, rationumque αλλογή pro mechanico animalium animarumque apparatu, ab Authoribus illis affabre licet esctae, menti veritatis avidae haud satisfacere videntur. Dumquesta Creationis opera quisque ad ingenii sui modulum exponit, sentire utique videtur, quod Deus nihil amplius fabricare valeat, quam quod homo possit concipere aut effingere. Quamobrem alii etiam Insignes Philosophi, tum Veteres, tum moderni, Atheismo haud minus quam priores sese adversos professi, Brutis animalibus , non modo sensionis externae internaeque opera , cum perceptione, appeti- ,
tu, & motibus spontaneis vindicarunt, asst insuper illis aliqualem judicii, deliberationis, & ratiocinii usum concesserunt. Nemesim Philas plius antiquus de rerum omnium creatarum cognatione sive propinquitate disserens, postquam ostenderat e mineralibus, nonnulla versus vegetabili- Plantas quasdam versus Animalium naturas accedere,
, ἰ, ι φήνεθω in nupera Philosophia experimentali hi,. . - n*λφοις τ', cum plures instantias, qui--λ- . 'gnimalium solertia, & mira sagacitas decla- .iri; .u simulque epitheta, quibus ejusmodi Philosephis insigniuntur, scilicet haec o- σει
yp Rr, tandem subdit Author, quod hac illis meritq
63쪽
Dibal , nil species quadam ratiρηii attri μ mr, ηρη possis: utcunque fit, videmur saltem mysito more distinguere μι. cum ut Ῥulgo duplex memoria, en sitiva ηempe ct intellectis disti reisur, ita rationem dicere sensitivam ct intellia mnihil vetat. Et a ne eum nomine rationi , ratiocinandi facisi.
tatem seu principium intelligimus, ct ratiocinari nihil alisa fit, quam unum ex alio cognoscendo intelligere, nihil est b, servatu facilius, quam bruta ex uno colligere aliud, seu gubdest idem, ratiocinari, ct ideo ratioηe pollere. Ex his obvium erit intelligere, quantam ille dignitatem & supra machia2 cujuscunque vires agendi essicaciam, brutorum animis asse ruit. Interea tamen, si qualem hypostasin , lsive Ideam Aramalem illis assignavit, attenditur haud ita facile constat quomodo his animis, quoad substantias suas ita tenuiterd0tatis, tam eximia privilegia conveniant. Cum enim exese flammu- Epicuri tententia Illas ene corporeas , eorumque c0rpora
ignem atomis laevissimis & rotundis, cujusmodi sunt ex quibus IVR st caurque creatur, conflari ostenderat ; demum c0a
ημissimi speciem,quae quamdiu viget, seu manet accensa,tami, vivit animal , cum amplius non viget, seu extinguitur, ari' mal moritur. Quod vero circa hypothesin suam explicaret debuit, nempe quo ritu, hic ignis, τεχνικους , iηtelli gens & artifcialis ut cum Stoicis loquamur esse poterit, systquomodo flamma intra certos corporis meatus, & Orgaph utut summo artificio fabrefacta, accensa & dilatata, faculi e tum animalium actus producere valeat, hoc inquam prurblema . dissicillimum, vir Doctissimus attingit simulqὴς enodationem ejus illic loci velut consulto praeterit.
64쪽
aut laris sententia δε anima in
Animam Bruti esse corpoream is igneam. REcensitis ad hunc modum piscipuis aliorum opinionibus, demum restat sententiam, seu potius in re tam ardua conjecturam, nostram proponere. Ubi imprimis non facile inducar ut Bruti Animam incorpoream esse substantiam, aut formam arbitrer: Nam quod spectat ad Platonicum de Anima mundi figmentum, illud, uti & Manichaeorum haeresis, jamjam a pluribus, tum antiquis , tum modernis, & Philosophis & Theologis refutata, & plane explosa sunt, ut nullum amplius elenchum exi- dbfursubstangant. Porro nec Origenistis illis consentire positam, qui Vi- tiu incorporea Ventium omnium animas immateriales esse, nec non ante Uimm di post corpora subsistere perhibuerunt. Nam ut de BrutOrum persectiorum,qu' vixerunt viventque, multitudine pene infinita minus sollicitus sim: ubinam tot myriades an innumeris quae quotidie producuntur ins ctis & piscibus subsistent, aut quid agent Plurimaeum ex bis corpora, fere tantum ut aliis animalibus in escam ce-cant, nascuntur: cumque animae corporibus istis aliquantilper a putredine conservandis,ac velut condiendi potissimum interViant, certe non opus est illas propterea imma-ζrtyes immortale' existere.Porris cumχgyptus olim,inthe pMὶjςdm,muscarum,aliorumque varii generis innumerabilium examinibus infestabatur, nec R Oadem etiamstuae passim scaturiunt, haud facile con- B ceptu
65쪽
io animam Bruti esse C A p. d.
pluerit, undenam tot Animae subito devocari, & in munia eaedem mox separatae deputari poterint. Porro cuin coelum, Dei Opt. Max. regia, angel0s, geniosque, & labe omni puras animas sibi incolas vendicet 3 terra Vero tali quam sentina quaedam foeces rerum & mole sua ruentii corpora hauriat, pertrahatque; ad concinnam mundi oeco nomiam commodius videbitur, immaterialia omnia curi humana anima, quam in naturae confiniis positam notavi mus,ut utriusque Systematis nexus & fibula audiret) a theari adscribere: animalia vero reliqua, ventri obnoxia, & laterram prona, glebae huic addicere 3 ita ut eorum animas cum corporibus nasci,& interire, & pura putacorpora esse dicantur. Quinimo si rationes, & argumenta ponderis majoris pro hac sententia militent, quam quae oppositata tuentur; quid ni illa tanquam potiora sequamur,& in partes
ultro transeamus costenditur Et quidem Bruti, uti & inferiorem hominis animam
eam eo ma- materialem, ac divisibilem, quinimo toti corpori coexten-
ia. --c0nstare videtur, tum imprimis,
mensum plures ac diversos actus animales, simul a diversis corporis membris ac partibus obiri cernimus.E.g.eodem instanti oculus videt, auris audit, nares olfaciunt, linsua gust x,& membra quaevis exteriora tactus sensum, & motum ex ercent,ac interea viscera quaeque & praecordia munia sua exeqquuntur. andoquidem igitur inter corpus & animam nossdatur medium, sed corporis membra & partes, animae supporgana 3 quid aliud arbitrari, aut statuere possumus, qβὸν ejusdem animae extensae, plures & distinctas portiodςΤi singula, isthaec corporis membra, & partes actuare P0ῖν videre est in quibusdam viventibus, quorum liquores, xyφVitalis, tum animalis, in quibus sc. anima quoad omβςΤsuas partes immediate subsistit) viscosi,& minus dissipii
testuerint, una cum corpore etiam Animam dividi, ac Umembris quibusque discissis, ac ab invicem sepositis, sacpi
66쪽
C 1 p. II. corpoream ct igneam. II
tates suas R. motus & sensuS exercere. Ita lumbrici, anguillae , ac viperaestostὶ divisa , aliquamdiu se movent , &compuncta corrugantur.
Quod vero Bruti animam non modo comoream, & extensim, sed naturae cujst tam igRex, PR,RRζδGdm,iiVe non modo edes subsistentiam, aut flammam, aut halitum flammae proXI- poream, sed mum,&afuem esse statuerim, praeter Authorum tum veterum, tum recentiorum testimonia amplissima, Insuper rationes & argumenta fere apodictica me induxerunt. Ex his eiu i di pistis praecipua quaedam in nupero de accensione sanguinis tra- nes suadent.
ctatu exposuimus: restant plura alia haud levis momenti inferius Ribdenda.Quod ad aliorum vero suffragia attinet,ne unius Gastendi qui hypothesin hanc tuetur,vestigiis insistere videar hic plerosque Antiquiores tum medicos, tum philosophos, citare possim. Nam ut Democrit m, E'csr m, philosophi se
Laertium, Lucretium eorumque Sectatores praeteream ue medici anti-
Hippocrates, Plato, Pyhagoras, Aristoteles, Galenus, cum multis aliis , utut circa alia discrepantes, in hanc sententiam , st. animam, aut ignem, aut quoddam ei analogum esse, junctis quasi manibus iverunt, quibus item e mo ' i' p/μ πderniS Fernelius, murnius , Carisius Rogelandus alii- zὸ hi ΣΟque se adjunxerunt: & nuperrime Honoratus Faber, uti animam corpoream ejusque bubstantiam ipsummet ig- tra n-nem ese verbis expressis tradidit o quod tamen effatum su- tis ibi' gener. um longe aliter explicat, quam prout in nostra hypo-t ii proponitur. Nam ostenso animam hanc materialemelle, & supposito materiam omnem sublunarem, nihil aliud elle quam quatuor elementa, proinde concludit esuti anumam, Via non videtur quoddam ex caeteris elementis simplieibus, aut ex iis pluribus compositum, merum lenem 33. 38. E nostratibus unum aut alterum notabo. Nobilissimus Verulamiri animata ab
I xespectu potissimum distinguit, quod il-
sum, lecus ac horum, spiritus accenduntur, ac inflam
67쪽
definitio conveni etiam anime bruti.
ignis ritu pabulo duplicisc. sulphureo O nitroso eo
mantur. Natur. Histor. ceηt. 7. Vir Doctissimus ac Ch leberrimus Medicus in Apologia contranam,sanguinem p riter ac ignem duo deuderare, sciatim si tum,& ventilationem clare demonstraVit. Quaproptet post tot eruditos viros, non parado um erit statue re, animam in sanguine, aut liquore vitali gliscentem, aut ignem, aut flammam quandam esse ue quod itideri Dogma rectae rationi satis congruere ex sequentibus patebit. Profectb si ignis, & flamma, non per externa isthaec can. dicantiae, rutilantiae, & caloris accidentia, quae tamea non sunt propriae passiones ejus) sed per causas intrinsecas definiantur, explicenturve ue illorum substantias omnia0 Njusmodi ac Brutorum animas esse facile concipiemus. Eniae. vero ignis,si quoad essentiam suam describere eum velimus; particularum subtilium contiguarum, inque motu pernici existentium, & continua quarundam genesi, aliarumque decessit renovatarum aggeries audiet quae quidem dc T0- tum, & subsistentiam suam conservat, quatenus ei pabulum, quod continenter depascatur, a materia subjecta sulphureum, aliudque nitrosum ab aere ambiente perpetim
suppeditantur,nam proinde ex pabuli utriusque particu Jι. quoad minima resolutis, & motu rapidissimo agitatis, ignis di flammae quae tantum quoad magis & minus dise- Iudi ,formae resultant. Super his cum alibi satis fuse disseruimus, non opus erit hic plura adjicere. Quid ni pariter dicamus, Brutorum animas hujusmodi Atomorum, subtilium & valde mobilium agglomeratar. meo eries esse quae sc. cum vita in motum, velut igniti' nem citae, eundem usque, & pariter subsistentiam suam cop tὶnuant,quamdiu iis ex materia apposita nutrimentum,qRQ lentimabiam itur, interius sulphureum , simulque exteriq)a medio ambiente nitrosum conceditur. Quippe advertimq=vrutorum omnium animas, quamdiu vivunt, vigeaxqy Τ
68쪽
ionis ritu utroque alimonti genere, nempe sulphureo&nutoso constanter egere: quod equidem verum esse tam de
insectis, aliisque exanguibus, item de Piscibus, & Boguruneis fit idis, quam de sanguineis calidis & perfectis, infenus ostendetur: quae tamen conditiones ad nullius praeterea subjecti actum, & subsistentiam requiruntur. Caeterum nullus aut fermentationis , ebullitionis, Vegetationis, aut cujuspiam alterius rei praeter vitam, & ignem ) motus, propter aerem subductum immediate supprimitur. Circa animam corpoream in genere haec tria imprimis cictis ,h; considerationi nostrae occurrunt, st. I Q cujusmodi sit ejus mam bruti subsistentia, sive hypostasis , et Q in quo vita sive actus ejus consistit: ac 30 quae sint primaria ejus munia, sive opera
Quod ad primum attinet, opinari fas si Animam bru- Mus sk talem particulis ejusdem materiei, e qua corpus organicum formatur, iis vero selectis, subtilissimis, & maxime activis constare, quae tanquam flos, e crassiori massa emergentes, mutuo coeunt, atque ductus idoneos, quos per totam corporis compagem ipsae procudunt, nactae, hypostasn unam continuam, st. praetenuem, & quasi spirituosam, toti adaequatam, & coextensam constituunt. Enimvero quam primum materies quaepiam, versus animationem di- ipsenitur, ex creationis lege t & nunquam ex fortuito Atomorum concursu b simul anima, quae , forma es , & cOr- quod materies dicitur, sub certa specie, juxta modulum,sive characteremiis impressum,formari incipiunt. Quapropter particulae agiliores, & spirituosae, reliquis eVolu'xae, una convolant & paulatim turgescunt: Hae vero com m0tae, alias crassiores exagitant, inque loca destinata, ubi pstimanere, & concrescere debent, apte disponunt,adeoque ypR juxta speciem ei destinatam effingunt. Interim ista particularum subtilium congeries, sive anima, quae sese la-
ira eXplicans, & particulas suas aliis crassioribus insinuan ,
69쪽
& intertexens corpus fabricat, juxta θgaram, & dimensio nem istius corporis exacte conformatur, ipsi c0extenditet,& tanquam capsulae, aut vaginae ad amussim adaptatur, to tum ac singulas putes ejus acidat, Vivific t , ac inspirati porro invicem, ipsemet anima, ex se statim destivi, tenues
que in auras evanescere apta, a corpore continenti, in sub. sistentia sua dc actu confersatur. Ita quidem Anima, tenuissima licet, corporea, corporis quasi spectrum, sive larva umbratilis videtur. Porro haeci simul cum corpore ex mater ia rite disposita emergens, hypostata, sive subsistentiam suam, non talaus quam corpus, juxta Ideam, sive Typum ipsimet ex naturae lege praestitutum accipit , quamvis autem corpori intime uniatur, ejestque velut subtegmen existat, attamen textura subtilissima, te quasi filo admodum praetenui constans , sensibus nostris percipi nequit, at solummodo ab effectis & operationibus luis cignoscitur. Porro cum ob noxam ipsi, aut corp0ri illatam, animae vita perimitur, statim ejus particulae, a c0m cretione, sive mutua adhaesione sua abruptae, absque vesti' gio quovis relicto prorsus dissipantur ue interea corpus exa'nime factum, mox ad corruptionem tendit, siquidem vero crassius& magis compactum fuerit, principiis ejus senum
ac lente exolutis, non nisi longo tempore corrumpitur. a. Anim: e corporeae existentia, omnino ab actu seu vita
ejus dependet , atque hoc respectu, flammae vulgari , eiqβς soli, simillima videtur, in quantum se. utriusque lainantia, quamprimum a motu omni cessat, illieo non est, null0qβςm io, eadem numero redintegrati potest. Quapr0pπx hujus essentia omnino a vita, tanquam ab materiae cujusd 'subtilis incendio incipit, nempe cum plures parti culae sti Vae, 'iritu'sar imprimis,ac sulphureae cum ahquibus salinii,
ad animalitatem praedispositae, in foco idoneo comen runt, modo ab alia anima velut accensae, modo sua spopxς
vitam concipiunt, quae deinceps pabulo sulphureo ab ioxy i
70쪽
CAp. II. corpoream ct igne . 1 ue
nitrosoque ab extra prout diximus constanter suppeditatis aliquamdiu perdurat ue donec tandem aut horum alui utrius defectu, aut propter Vim, vel injuriam foras illatam, eadem quasi extincta, e vestigio perit. Animae corporeae actus, seu materiae vitalis incendium, in Brutis persectioribus sanguine calido praeditis, ita clare ac aperte cum calore insigni, fuliginum exhalatione, cumque aliis accidentibus,& egeetis flammae socali propriis, contingit, ut quispiam
ea perpendens sanguinem revera effagrare, vitamque non tam flammae similem,quam ipsammet eandem esse crederet,
prout olim fuse ostendimus: In aliis vero minus perfectis, aut frigidis animalibus, quamvis animam haud proprie flammam; attamen quod huic proximum est ) eam particularum subtilium, ac velut ignearum aggeriem tenuiorem,sc. halitum quendam spirituosum dicamus: hic in corpore conclusus, densam ejus molem agitat, membra quaeque ac artus actuat, & in quibusdam mira agilitate, plus quam in perfectioribus animatis eadem permeat & inspirat, uti constat in reptilibus nonnullis ac insectis. Porro hujusmodi animis igneum vigorem inesse, vel hinc colligitur, quia idum vigent & non consopitae jacent, & pabulo, & aeris accessu, haud minus quam calidiora anim antia, opus habent, uti mox declarabitur.3. Quod vero spectat ad animae corporeae opera- mnia isti es in genere, advertimus eam quamprimum actu existit, haec duo praecipua munia obire ue primo sc. corpus
quasi domicilium suum effingere , & dein corpus illud integre formatum, ad usus quosvis tum speciei, tum individuo necessarios aptum,& accommodatum reddere: in quos usus multiplici facultatum sive potentiarum satellitio instruitur , nec non juxta varios naturae instinctus, & sugge-itisenes, actus varii generis, tametsi uno fere semper modo2 p aedestinate exerit. Non facile erit potentias natu-