장음표시 사용
71쪽
solent, hic omnes recensere, hutast. non eodem rheomnibus habent ue Verum prout animantia sunt aliis alii plus aut minus persecta, etiam juxta quod illa in vitii Theatri hujus mundani proscenta destinata, diversimbie configurari, & vivere debent, etiam ill0rum animae dives simodo facultatum apparatu instruuntur .' Horum specula tio, etsi jucunda admodum, ac utilis, nimis c0piosa, ac amplior existit,quam quod ad eam h0c in loco divertamus, attamen pro nostra illustrandae re sore videtui praecipua viventium genera recensere, ac velut in classes quasdam redigere, dein illorum species praecipuas, simulque varios assimarum incolarum velut gradus destri.
72쪽
C A P. III. Varia Brutorum, Ua cum animis re
proportionari debet,facile sequetur,ucut corporum . in diversimoda hujus mundi habitacula, ac vitae munera destinatorum,varia sunt genera lavi animaε,a qui' bus actuantur illa, rias existere easq; diversimoda facultatum dote praeditas. Horum censum perfectum si conder Velimus, prius opus esset, animalium omnium historiam stribere,& singulorum tradere. Quod cum immensi laboris ac taedii fuerit, potius ex re fore Videtur, δημta hic omnia, propter affectiones quasdam pluribus ςQmmunes, ad certa reducere , dein generum isto- Ium praecipuas quasdam sitiecrus, earumque Varias respectu 3grtium vitalium compositioses, &fructuras describere. Animalia is Animantia distingui, ac in classes quasdam redigi pose. ' espirationis organa, quae nempe in qui ulcam lunt Branchia numerosae,ac per totum corpus di' rationis Or ipersae, uti inplerisque insecti . vel sunt granchia piscibν ppropriatae, vel denique quibusque praeterea, I quoad hu-
Rimalibus cum homine communes. Aut et o Brutorum recen mo em vita sρ instituitur juxta variam virilis constitutionemet a
qdo renctu vel sunt, Io exanguia, vel 20 mi' euir sangui- p Jς ta ct frina,vel, sanguinea perfectiora &calida: ηea frigida, MFς N potit i utpote notiori, modo insistentes,sing
73쪽
la ejus membra ordine percurremus, in iisque partium cotiporis imprimis vitatam fabricas, animarumque incolentiu constitutiones, breviter notabimus. Exauvia Exanguia sunt vesterrestria, in quo censu pleraque
s z. insecta habentur, vel avatica, cujus generis, praeter issecti
aquatilia. quaedam alia, varii pilces reperiuntur, qui dividi solent in molles,quales sunt sepia epus mariηus, o c. testacere sunt ostrea, conchae,ctc. &-, cujusmodi imprimi, sunt Maous m cancer: in utroque genere exaηguium speci squasdam praecipuas, quoad vitalium ac aηimaram
status, examinabimus.1 o Igitur mole licet exigua praeditis, animas ingentes adesse, aetiones testantur, quae quidem ab illarum nonnullis,scilicet Bombyce, Ape, Formica, Aranea, admirandae eduntur ι porro ipsarum, haud minus resectis ani quam Brutorum calidorum & perfectorum animas, , natura esse hinc merito suspicamur, quoniam - ὰρὰἰuu ' flammae accensae ritu, anis copioso ac plurimi aeris accesssulphureo idi opus habent. Prius observatione vulgari constat, quatenus insecta segetes & plantarum folia saepe tota devorant, gratamque adeo aestatis viriditatem tollunt. Insuper illorum Vitas constantem aeris affluxum exigere, inde liquet, quodi'am, uti expertus est Insignissimus Bo tius noster, insecta glo bo vitreo imposita post aerem exuctum citissime emorida
declaravit Doctis. Ingius in tractatR' suo ingeniosistimo de Bombyce: ubi observat, insecta sp' tantum Disonem habere, sed ita abundare, ut quilibet ipsρ μ' annuias sive sectio) duobus polleat, quin θ ρη θε
pars etiam viscerum derivatis pulmonibus gaudeat. Cum ς' nim in lateribus insectorum per totum corporis' longitu j nem puncta nigricantia utrinque extent, comperit illςrrevera haec foramina sive hiatus esse in totidem cheas iPsse asperas arterias ducentia, duae mox in Qx Ventriculum , spinalem medullam , aliaque omni y;
74쪽
CM. III, steries oe disserentiae.
scera & partes internas ramificatae, aerem iis omnibus inge- pulmones runt, egeruntque. Porro cum haec orificia omnia, oleo melle illinisset, vermis illico interibat ue si aliqua tantum stius, foramina tali illitu obturasset, partes vicinae mox convulsae, si ori cia oleo& dein resolutae concidebant, reliquis m0tum servantibus :--. , sin vero intactis tracheae orificiis, caput, os, Venter, aut succedit. quaevis aliae partes oleo aspergerentur, exinde nec mors nec molestiae sensus inducebatur: quodque magis mirari subest, insecta, quae oleo aut consimili tracheis affuso, ita subito concidebant,cordis motum per aliquod spacium conservabant, nunquam tamen reviviscebant. IIaec phaenomena
non tantum in Bombce Md inrispis, ibus, adis,Locustis, aliisque consimilibus insectis pariter evenerunt, quae certe plurimum lucis circa pulmonum usus in quibusvis animalibus allatura confido: sed prius quasdam alias isse ctorum partes ab accuratissimo Anatomico descriptas inspi
Itaque in Bombrce & consimiliter in aliis dicit, cor pet Bumbyci carlongum dorsi inter musculos & pulmones hinc inde appensos locari, & a summo capite ad extremum usque cor- ltim eo pus raporis exporrigi hoc, tenuibus constans membranis, quasi porrectum. unicus tubus apparet, inaequalis vero, st. modo amplior, modo angustior a cauda ad caput continuus, ita ut prO-ter inaequalitates istas videantur quasi totidem ova sive corcula alia aliis imposita, & uno ductu continuata. circulo haec, sive praedictae cordis partes, non simul,sed successive&lente membranaceorum more) constricta, & dilatata, contentum vitalem humorem, qui limpidus est, ex corcula in corculum, modo sursum,modo deorsum, blande propellunt, adeoque prout arbitrari fas sit portione quadam vitalisnumoris in arterias quae tam exiles sunt ac paucae ut conripici nequeant expressa, reliquum circulatione seretantum intra oblongam cordis cavitatem habita agit
75쪽
cre rum δε- Quoad caput, observavit D iligentissimus scrutat0r, instio ι, bii, jntra cranium cerebrum habere nullum, cavitate ejhi amplis. oculorum musculis & quibusdam aliis impleta, mriri vero spinalem satis insignem , & pluribus in locis propthi
nervorum exitus divaricatam , & quasi nodis protuberan. tem, a capite ad caudam extendi , quodque notatu die. num est, in toto ductu , spinuli hula fani, tracheae sive pubmonum ramos superinduci,yluribusque in locis inseri Mit to quae de insectorum membris, ventriculo, aliisque visceri. bus eruditissime disserunt, ne forsan impertinens aut di. mis plagiarius viderer : quo tamen melius quae clici in. sectorum partes vitales dicta suat intelligantur , libet hic iconas cordis bombycini, & trachearum , tum , illius,etum cicadae, & locustar, quibus aliorum insectorupatracheae similes sunt a Malpigio accuratissime delinea. ias mutuari , quis in calce hujus capitis, cum ali is aliorum animalium figuris subdentur ; illas autem tabula prima exhibet. Porro quod ad Insectoram ψυκλίοsis spectat, liceat cum Authoris venia super cndis & pulm m phae
zmenis ab illo deseriptis, philosophari, aut saltem γj Itaque imprimis siquidem in secra pulmones ita copiose ,
per Ormia viscera, cor, & spinalem medullam, dispersei,' 'uae,singula it distincte perveniant,plures habent distis' cum totidem orificiis in corporis superficiem Geniicentibus, hinc constat pulmonum ustis in his animii cutis non eile propter sanguinis refrigerium,aut exactam Mi
circulari, sed lante solam jδsingulas partes delam' apponi videtur. statim his vita' , I 'x globum vitreum aere
V kmi quid aliud imaginari quisquam potest, niβ h
76쪽
atris accessum, proflamma vitali prout pariter pro focaliassolet sustinenda requiri Quapropter siquidem humorsitatis qui aut minime, aut lente tantum circulatu0 ad unum accensionis secum uti in perfectioribus cito totus deferri nequit, idcirco pulmones Plurimi ubique exterius hiantes, ac ubique interius dispersi, aerem . ad singulas humoris vitalis portiones, quaqua consitas, allaturi fabricantur quippe non cor solummodo, sed etiam ventriculus, geMitalia, medulla spinalis, & quaevis aliae partes animae di-lperue,tacito quodam igne gliscentes, aere ad singulas seorsim admisib, inspirantur. Praeterea cum humor alis, per arterias, & menas e mure cor iis contem omnes alias partes, & ab his in illud motu rapido Νηί hcirculari nequit, ideo loco musculi eontei, qui laticem irruentem excipiens, eum denuo statim explodere, & longe quaquaversus ejicere queat, bus seu velut saccus Membra ηaceus procuditur, qui sc. longo protractu, se prope, omnes partes exporrigens, cuique quod sufficiat sensim elargiatur, ac interea penum maximum in se contentum, per lentas hsioles ae diastoles commovens, a stagnatione aut putredine praeservet. Porro tracheae ramuli, membranis sive hujus tunicis penitius insertae,humorem contentum vitalitate inspirant, seu potius accendunt. Quod spectat ad alterius generis exanguia, aquaticu,sse Esanguia ἰ qces quosdam . molles , item plerosque seu forsan omnes aqμatica testaceos& crustaceos: priores me nondm vidisse contigit, Verum Authore Se verino esse a, corde & bram is,Psilumnis instruitur: quid amplius in illorum fabrucis curiosius occurrit, praetermittendum erit. De utrisque alter is pilcibus, nempe testaceis,de erustaceis, obserVationes quaidam anatomicas subdemus, ut partibus eorum vitali '
liisque yrincipibus rite perpensis, quales sint istius'
77쪽
reiana- Ex GJaceis ostreum, utpote a plurimis dissecari si tq litum, inspiciendum selegimus. Hujus Corpus, etsi rude ac prorsus informe videatur, fluaeside tamen Viscera, di partes, ac imprimis Praecordia, propter Uitalis Ignis, quili focum, & spiracula , elegantissime contormata obtinet. Horum , ut praecipua quaedam describamus, a Testis ot diri fas siit, quae quidem illis ab ovo connatae, & primo molles, prout mole accrescunt, sensim indurantur: u , culi tela Musculus robustus, in medio Oti coa. situs, per tendines suos adnascitur. Hujus fibrae motrice, quae velut Chordarum fasciculus Videntur) recta ascen
dentes, dum contrahuntur, testas arcte Occludunt , re
laxatae vero , eas aperiri, & attolli sinunt: quod munus aperiendi testas, Musculus alter huic adjunctus exequi. tur. Praeter hos mus pultarean,&adtestarum plana perupendiculares , sunt bini alii circolares, per utriusque testae margines expansi , qui ibidem inter se Branchias coma prehendentes , eorum motibus potissimum inserviunt,
Mustuli cir- In summitate Ostrei, musculi circulares uniti, qu0ddam quasi velum, pro tegendo capite constituunt i dein te, paulo inferius diVlsi, quatuor branchias luperiores includunt : in quarum medio rima dehiscens, pr0st obliquo ad ostrei os ducit. Ab ore transitus bre- ostrei sei, i di xςod d Ventriculum est. Hujus cavitas satis am-
eulis. Braminulis, in corpora subfusca ei utrinque affixa no, dRςζnyibd. , praedita est. Corpora isthaec, & mesesterii,
Meseaurium. & hepatis loco esse, eorumque muniis defungi videntur ;quatenus nempe puriorem chili partem, mox e ventri culo suscipiunt, ipsamque de catam humori mitali tra
dunt. Pariter habet in pistibus crustaceis Brsan ac is Brutis aliis, scilicet quibuscunque intestinum simplex& unicum sine plicis, Vasisque mesaraicis, aut lactis, δρ loro ad anum producitur.
msinum. Ita namque in ostreo, inestishm ex imo ventriculo is cipiens,
78쪽
CΑp. III. species ct diserentiae. 3q
cipiens , cum tubo plano, & aequali, versus musculii i an rulum dextrum descendit, ubi in se convolutum, retoi um , rursus supra ventriculum, & hepar ascendit , inde demersum, ac in sinistrum latus reflexum, juxta mulculi reeti limbum incedit, donec in anum desinit: ad hunc modum in Ostreo, intestinum simplex, & unicum, longissimo gyro plusquam in aliis quibuscunque animalibus circumducitur, quo quidem stercora diutius retinere queat , scilicet ne, cum in sicco degit, ea importunius deposita, lymphas, ob vitae pabulum , testis inclusas, dum iis miscentur) polluant.
Intestino hoc per longum disiecto, & aperto, in fundo
ejus corpus subdurum, & fere rotundum eminet, quod ab ano ad ventriculum ascendens, ibidem emergit, &sub insophago versus caput protenditur: simile huic in lumbriso reperitur, quod in eo cavum , mesenterii , &vasorum lacteorum loco esse putamus : secus vero in quod forsa' Ostreo, hoc corpus durum, & compactum, tali muneri minus aptum, medulia non absimile videtur: ductus autem chyliferos, corpora subfusca ventriculo appensa , supplere ostendimus. Infra Ventrisulum risurdium Lor albicans cum auricula pm Kr ampla & nigricante includens, locatur, quo aperto illud Elsare conspicitur, & quaque Diastole, humorem Vita- .lem e vena cava in auriculam admittere , dein quaque D tote eundem in Artam , a regione consitam, propellere 3ein iuxta Vasis hujus ramos tripartitos, istius humoris pars S uam superius tendit versus caput, hepar,& stoma- pyrtio quaedam in musculum rectum reflectitur;
magno Arteriar trunco, ad jran- ductus minutissimos & valde nu-n rivulos explicatur, ut secundum om-
si ς' Ristulis nitrosis ab aqua inspirandis, huiquo hoc uberius fiat, advertimus aquam non modo
79쪽
modo extimas brumhiaram superficies, pr0ut in piscibui sanguineis, alluere ; Verum ubique penitiores e0rum ducte; & intimos quos ille secessus subire. Quinimo B ame I, et cibia per ostrei hemisphaerium, &lius expansae, cunctitis . alia viscera, fere item partis, m0le superant. Adeo piscibe, quoniam in aqua parcius respirant, ita provisum est ut simul pluribus in locis respirationis pabulum iis suggera
Branchiarum cirri Patusir, & cujusque illorum, bisi ve. lut ubi sunt, nempe superior, lati0r, & crassior , ac imi ferior,cliti tenuior & paulo contractior existit; in totis eorum ductibus, unaquaeque duplicata est, atque binas pinnarum se ries coalescere visas continet , ad singulas branchias duo va. se, st. Arteria,& Vena spectant 3 quae in cirrorum aggeribus disposita, propagines exiles utriusque generis per universiis fimbrias disponunt. Caeterum praeter hos quatuor rastris ordines, tot insuper foraminum vasa isthaec interjacentium, series reperiuntur , quae item ductibus manifestis, in pinnarum interstitia aperiunt & illic aquas musculorum circularium commissura inferiori absorptas deducunt, pariter livbere in piscibus crustaceis infra monstrabimus. Quoad Branchiarum mor-- patet, mψς-ui Branchiarum qui eas includentes utrique testae innituntur, testarum margines pertingere 3haepeadet. instanti etiam Bra ηcbia relaxata, aquas imbibuat, simulque ex iis pabulum nitrosum hauriunt; modo cρν tractos introrsum deduci , simulque branchias ad expri
mendum aquas recens admissas cogere.
vehuntur, habeant 3 ea videtur , quod utraque haec si
inalia, sitquidem aequore subsidente, lapius aliquamdM ,'
80쪽
CAp. III. species ct Aferentiae. q. 1
sicco manere debeant, idcirco, ut tunc respirare possint, Creatore sapientissimo ita providente aquas copiosas intra proprias ipsorum compages, velut utribus repositas continent ue quarum penu durante, sub dio aeque ac in illis vero absumptis, effusis, aut per calorem evaporatis, utriusque generis pisces brevi emoriuntur: propter has aquas , hi diutius, quam alii, extra undas vitam agunt. Porro ut Insgm mus B lim observavit, ostreum & cammarus globo vitreo impositi, post aerem exuctum, non sicut pleraque alia animalia, statim expirant ;quia sc. pars aquae intestinae rarefacta, cito aeris exhausti defectum supplet , saltem illa intra propriam piscis compagem detenta pro respiratione fomitem praebet. Satis
notum est, quando undis eximuntur, magnam aquae quantitatem intra testas suas occludere: modo Macum
qdem e piscitas crustaceis perpendendum desumimus etiam illud agere declarabitur. Interim ad illustrandam
hanc nostram odimanatomen, paulum ejus figuras apte
repraesentatas Tab. 2. exhibet.
aliique pisces assines, st. Gammarin, Squilia dcc. uti sunt retrogradi, seu potius retronatatili , 3artes ix illorum partes, &viscera, respectu aliorum animalium, scera iηvers Itiηversa aut aspo sita esse videntur: nam quoad membra partes motrices, non ossa teguntur carnibus, sed carηe 6 quare pedum, brachiorum, capitis, dorsi, c u Gae, aliarumque partium, aut motricium aut mobilium,ma sculi tere omnes exceptis temporalibus integumen' is ubique crustaceis includuntur: revera providentiRMna Ita constitutum est, ut cum animalia haec, inter Vopulos & saxa aisera versentur, iisque fluctu impellenist
ludi periclitentur, inbus, tanquam armatura ex porro ne integumenta crusta- carnes subjectas, asperius comprimant, i xve, eadem ubique muco crasso, purpureo, x R