장음표시 사용
21쪽
Melancholia detrimenta Nembra corporis principalia Nox praecedens iudicationem cur molesta sit
Nutrimentum triplex Niuis nocumenta
Nephretici qui dicantur ComitiaIis morbus in pubertate soluitur omentum, adiposse iv fibrosa substantia Peracutus morbus qui dicatur Pharmati quid significet
Purgationis nocumenta Puerorum morbi
Phuma pustule sunt cito nascentes Praegnantes quando purgandae Purgare estate periculosum Purgatio excedens inducit conuulsionem Pus in ulceribus canitatis certae indacium est Periodus in morbis quid sit Pregnanti sanguis non est mittendus Praegnans quo pacto dignoscatur Pica cur fiat Pili cur in anteriori parte plus enascantur Pustularnm distinctio Podagra eunuchi mulieres re pueri non laborant Phagaedena ulcera Podagra solutio quadragesimo die fit Podagra quo tempore magis infestet Quo modo praeparetur corpus purgationi Quartana cur aestate breuis Q usmodo si consuetis recedendum Quando fomitu aut purgatione utendum mando superius purgandum Quae discissa non coalescant iando per anferius purgandum Quies somnus purgationem minuit
Rigor quid sit de qua de causet fiat
22쪽
Regius inoibus quibus de causis sat Respiratio prohibita quibus descausis sat
Signorum apparentia tria Eenera
Sputum apuitio quo diumrant Sonanus qua de causa sat Somnus laboriosus quo in tempore mortem significet Somni longi a coinate differentia
Spuma quo modo fiat in strangulatis Siccitas acutos ct pestilentes morbos secusenum egritudines quales Sitis cur fiat in purgatis Sudoris indicia Sudoris frigidi gnificationes . Sudores multi unde fiant Synocha febris cur periculosa Signa laetalia in febribus Surditas in ebribus unde Sangus spumosus ex pulmone sertur Sitis quibus de causis fac quomodo sedetur
Sumtus quare meustrua educat Suffocationem uteri quae faciant Superuenientia quae dicantur Sisigultus causaris remedia . Suppurati qui dicantur Spumosa excrementa cursant
Sedimen pingue est urina Soppurati qui dicantur
Sternutatio quid sit Teniperaturae ad aequalitatE reducnntur ab anni pilTabidi qui dicantur Tabidi fiunt habentes collum longum pectus gracile Temperatur in similibus temporibus gaudent Tonlille sunt inflammationes isthmi Tabuli non sunt vomitu evacuandi
23쪽
Tympania quantio fiat Tilmores in somnis unde fiant Tertiane exquisite signa Tabes unde nascitur Tabidorum dignotio Tenasnusquis sit . Tumoris in ulceribus nocumenta Tullis in hyd opicis malum signum Telephia ulcera Tabidorum signa laetalia Vita quinque modis accipitur Victus tenuis triplexis copiosas similiter
Victus tenuissimus quibus conueniat Victus per comparationem ad tempora morbi Vimis tenuis in omni statu conuenit Ventres qui dicantur a medicis
Victus humidus quibus4 quando competat Victus quomodo partiendus sit Venter immus qua corpol is pars sit Ventriculus quaedam respuit quaedam amplectitur Vc quare fanis imum Vertigo quid sitis unde sat Veris egritudines proprie Maliena Vrina tenuis quotuplex Vrina obuersa quibus de causis Vlcera quo pacto a frigore ledantur Vteriaisamenta Vrina stippresssio per consensum Viri quando generare non possint Vlcera renum iesica cur dissicilia vomitusa singultus materia urinae furfures quid saniscens 3s.b
24쪽
PHilotheus,qui a nonnullis Theophilus dictus est, meis
dicus fuit per quam eruditus, ct quantum coniectura assequi licet Aristotelicis disciplinis haud leuiter imbutus. Namis eius de urinis liber qui pridem latinus factus est Peripateticam methodum sapit:&haec nunc primum in latinum sermonem transsata eius commentaria, tanta sunt diligentia &arte conscripta, ut neminem fore existimem, qui noetiam postquam Galenum legerit, magnopere ista percurri L se gaudeat: Siquid est enim obscurius ab Hippocrate prolatum id ipse quam primum exponit,deinde quibus in temperaturis, aetatibus, temporibus morbis sententia eius Ontineatur aperte declarat:postremo causam omnium quae dicantur optimam adducit. siquid dubitabile superest postmodu accurare diluit:tata breuitates facilitate ut nullum in eius dictione aut sensum impertinens aut vel bum ociosium reperias,nihilque tam obscurum sit quod non a quouis mediocriter erudito statim assequi possit. Quamobrem non est lector quod dubites,quin ex huiusce libri paruitate,maMam dictrinae rugem rerortaturus sis Vale.
25쪽
PHILOTH ErcOMMENTARIA IN PRIMUM
A PHORISMORVM HIPPOCRATIS INTERPRETE LUDOVICO COR AD MANT VANO.
VI est Aphorisinus' Aphorismus cst oratio breuis sedi uia iam neq; Pluribus neq;
paucioribus, si opus sit, verbis indicans vel est oratio, quod ad verba quidem attinet obscura breuibus autem sententiis referta. Qua de causa dictus est Aphorasmus quoniam in eo circumscribatur sentenitia, neq; ullum habeat commertium cum iis, quae ipsam vel antecedere, vel subsequi possent. Animaduertendum autem est, opus hoc duplici prooemio constare,primum enim Hi p. sententiam suam enunciat qua quidem in re videtur potius dehortaria deterrere studiosos,qua in eos accendere ad hanc artrinia reficia lana. v cu dicit vita breuis,ars vero longa Deinde ha- det quid sit faciendum,ut cum enuntiat non soluseipsum oportet praebere idoneum, quae sequuntur.
V UT A breuis, Ars vero longa occasio autem Praeceps, experimentum Vero periculosum c.
V IT AE nomen multiplex est vita enim locus dicitur,cuius rei gratia vocamus ea animalia , quae μὴ terra ct in aqua Viuere possunt, tranq; vitam Viuentia, Vt Vituli marini, se crocodili, reliqua id genus,vita etiam pro studio usurpatur,ideo solemus proferre,hominem hunc medici Vitam exercere, illum autem Philo phi Appellatur etiam vita Viri uxoris in matrimonio coniunctio, hinc oritur ille modus loquendi ,homine hunc cum hac vel illa muliere vitam agere.Praeterea vita idem
26쪽
est, quod animae vel virtus vel vitium, ut cum pronuntiamus, hunc eivi perantem esse vita in ornatum, illum autem contra intemperantem.Vita etiam sumitur pro eo tempore,quo spiritum ducimus, hae enim de causa eum,qui diem sinem obiit,vita priuatum esse dicimus ioc igitur loco utra apud Hi p. ii hoc quinto extremo significato sumitur,quae quid Multa breuis est ut dicebam si ad rictu referatur, cum innitae it propriae ipsius partes, quas nunti ci secte assequ ponamus. Quot sunt praecipua partes medicinae dui, spectari . activa. Vtraque harus in complures partes subdiuiditur. spectativae quide alia de natura,alia de signis,alia de causis tractat Quae
ad naturam attinet pars subdiuiditur inclementa, temperaturas,membra,a tioncs,haec autem alia ratione in plures se cantur partes .Qllae autem de causas trachit, ea praecipue tres
causas considerat, quarum prima primitiua,altera abdita, tertia continens appellatur.Restat tertia pars,quae signa complectitur,haec autem signa sunt eiusnodi,ut exars uel praesentia cognoscamus uel futura praedicamus,uel superiora nobis ipsis in memoriam redigamus.Pars uero activa med icinae complectitur id,quod integra fruitur ualetudine, id quod curatione indiget,quod autem curatione indiget, triplici ratione curatur,uel ratione victus,ue pharmaco, uel chirurgia ex his ea pars,quae ad rationem victus attinet, uel senibus inseruit, uel aegrotantibus,vel iis, qui ex moibo conualuerunt, uel iis, quibus cauete,uolumus,ne cum bene ualentes sint, in morbuincidant. Ut autem in uniuersum dica multa super iis in uestiganda sunt;longa igitur est ars inuentionis, lasciplinae ac psectionis partium gratia; non enim fieri potest, ut homo unus
omnia inueniat, discal, per sciat. sua ipse Hip. testis est medicam artem longiorem esse, quam ut homo etiam si quam diutissime uiuat eam persecte assequi possit occasio quidem praeceps hoc est remediorum&morborum , cum prae currat, sensum nostrum subterlagiat, ideo difficillimum est ipsam cognoscere,ut non sine ratione admoueantur pharmaca, sepenumero enim accedens medicus ad uisendum aegrorum cognouit huic merito adhiberi posse hoc uel illud pharmacum.Cum autem duabus horis post denuo ad eundem ue-
27쪽
niset,coactus cst mutare sententiain,cum aliud tempus superuenerit. Hoc agitur una cum materiae fluxu facit u praeceps sit occasilo,non enim potes in eoilcm homine bis eadem ratione occurrere, nam saepe solet usu uenire,ut cum nutrimen et indigeat aegrotus,et iam cibandus sit, inuadat eum accesso
febris,uel aliquod aliud symptoma d impediat, quo minus
cibari possiti experimentum uero periculosum' haec est inexperientia eorum,qua conducant, ob dignitatem subiecti, idest corporis,non enim lapides, lutum, loria, s quem pdmodum in aliis artibus subiacent medicae arti, in iis enim possiimus uarie quidem, sed impune periculum faceres, si quis enim uel ligno,uel coriis,in opere faciundo abutatur, nullum
cx eo periculum procreatur, cum autem imperitus altis medice in humano corpore curando periculum sui faciat, perculosium est, nam praua experienta mi pernitiem anim lici redundat.Ruisus autem iudicium est difficile haec autem est ratio cum aegreIercipi possit,adhuc enim dubitant philosophi de coelo utri corpus sit, an incorporeum, si corpus, utrufinitum,an infinitum.e cm modes medicae artis ratio, ut patet ex pluribus4 variis opinionibus in arte medica.
in Ra DT autem non modo se ipsum
exhibere promptum ad ea, quae decent, facien
da, uerum taegrotantem , d eos qui diiunx
&exteriora. HIC Aphorismus consilium Hip. explicat.oportet inquito medicum non solum seipsum praebere idoneum ad ea
facienda,quae decent,hoc est moratum esse placidum, de sacilem ad aegrotantem modeste accedentem,&ea,quae ad eius officium spectant,non sine ratione facientem , Verum etinam aegrotantem eo esse ingenio, ut cimedicus facile persuadere possit, ministros idoneos esse, is ad interrogandum, ct ad resia d endum,ne quid molesti nuntient aegroranti, exteriora cospirantia Exteriora autem nominat cotinentis nos aeris naturam ct domesticas perturbationes, necesse enim est bis II
28쪽
omnia concurrere, quae ad coparandam sanitate expectant
LN perturbationibus uentrisic vomitibus. spontinis si talia purgentur, qualia purgari Por
tet,consert Sc leuiter serunt, sin minus contra.
CVM sit Hip .propositi pertractare de uacuatio naturali artificiosa coadius est consequenti quodam orationis ordi
ne uentris mentionem facere,printerea a Ventre nunc incipit
hoc est a 'ventriculo, in q; ac in ingeratur cibus' quoniam cococtio primum in hac parte fiat. bffert autem utique purgatio ab euacuatione,quoniam haec quae nos Lberat ab eo quod qualitate noceat, purgatio uocatur euacuatio autem quae ab eo . quod quantitare hoc igitur loco sermo Hipp. est de Daturali macuatione secundum qualitatem , hoc enim sequalia)qualitatem signiscar,praeterea purgari dictum est de euacuatione secundum qualit tem non tamen artificiosa. in perturbationibus uentris. excretioniblia ex iis prouenictibus, si spontiuis uomitibus,si qualia oportet purgari, purgentur, hoc est,quae qualitate ostendunt, conducit aegrotantes enim bene ferunt literati acacochymia. si autem aliorum quorundam humorum purgatio fat, non eorum,qui Oficiadant, cotrarium es citur, neque conducit, uerum difficilius serunt aegrotan' .ad illos autem qui rogant,quid si, cur Hip. prius de naturali qua' inde artificiosa uacuatione uerba fecerit, dicimus artem imitari naturam,non naturam artem.
I de vasorurn inanitio, si talis fiat qualis fieri debet , confert de bene tolerant sininio
nus , contra C V M prius de naturali euacuatione pertractasset nune accedit ad artificiosam, dicit, scis vasorum inanitio hoc est eodem imodo tiam artificiosa euacutio quo naturalis, vasorum autem inanitio est evacuatio uaso itim continentium humQrc.,ut sunt uena ct arteriae. rurusus igitur de artificiosi
29쪽
Gaacuatione, quemadmodum de naturali distum est si qua lia oportet fieri,saant hoc ei qualia oportet euacuari, conducit omnibus corporis partibus aegrotantes enim beneferunt, si aurem secus fiat, contrarium efficitur, ut sit biliosa materia redundans lubiaceat.
INSPICERE itaque oportet cciem pus,®ionem, elatena,m quibus conuelaiat,
aut non S enim quis hae somma an maduertet, tutius ad laedentis humoris euacuationem pei ueniet, Verbi causa in corpore fauabile repleto has omnes notas inspicere oportebit, si tempus sit aestiuum, aegrotans in aetate coi silenti S locus sit calidus.Sic etiam in pituita si hiems sit, si aegrotans senex , de locus frigidus sit. praeterea oc morbi formes, ut tertiana febris a flava bile prae dominante generatur, quartana ab atra bile, quotidiana autem a pituita.Si igitur quis haec ut deceat considerauerit, exquisite ac cuacuationem accedet. hoc autem in quibus conueniat,aut non)idem est ac si dicaret, in quibus convcniat, uel non conueniat talem humorem tructaal C aciendum autem est Hip. veteri cola siletudine morbi nomine inteli gere caussis,accidentia, I moibos.
H A RITU S exercitatorum qui adstim mum bonitatis attinguiat, periculos , si Ἐκ tremis constiterint nec Renim possunt m eo ac micrmanere , eqsse quiescere , cum Uero non quiescat, neque possunt proficere in melius . reliquii mesi igitur ut decidant in deterius uiis de causis honum habitum statim soluere Xpedit, Ut cor Pus ursias nutriri incipiat
EXERClTATOS uocat athletas, bonum autem habitum,multam carnositatem luminum autetit utrimum in iii
30쪽
exercitatis igittir ipse i suinino bonus habitus periculosus cst propterea quod facultat s natinales no quiescant ut ipse dicitHi p. ipsarum enim quies GCis,it,cum igitur non quiescant, necessario fit chyli generatio, sanguificat o distributio iubi autem sacienda sit appontio, non relinquitur locus, eque autem ubi non potest heri appositio neq; agglutinatio ubi ait te agglutinatio fieri non potest,neq; assimilatio, Quid igitur restat ut in deteriorem partem cedant saperfluitates corporis laesae Mac igitur de causa bonum habitum soluere oportet per sanguinis missionem, ut denuo rcfici corpus incipiat, hoc autem oportet quamprimum fieri,ne facultates dis luantur, uel ne sanguinis redundantiam consequantur affectus consequi bliti.va morbus lateratis,angina, aliquid eiusnodi, in exercitatis autem nocet multa carnis copia,periculum enim est ne in ipsis suffocentur uirtutes.
NE Q. V E compressiones ad extremum duincends periculosum enim, sed qualis fuerit natura eius, qui debet perferre,ad hoc ducere conuenit.
HOC loco disserit Hip. de ratioue euacuandi, quod ad
quantitatem attinet, noli enim inquit ad extremium ducenda est eiusmodi euacuatio, nam a bonus habitiis immoderatus solet dissoluere virtutem grauans de suffocans ipsam,sic immoderata euacuatio, cum resoluat, difflet, corrupata ipsa autem in quantitate euacuatio metienda est ex viribus aegrotatis,quinin ex reliquis principiis, ut ex anni tempore, regione, aetate, I ex reliquis A vasorum autem csic identia ostendit euacuationem.etenim vacuatis his, que continentur in Vasis, ipsis tanqua mole quadam leuatis concidentiae affectus sequitur.
I euacuationes . quae ad extremum
deducunt periculosae, ct rursus resectiones, cum cxtremo fuerint, periculosar.