Chirurgia è graeco in latinum conversa, Vido Vidio Florentino interprete, cum nonnullis ejusdem Vidii co[m]mentariis

31쪽

Meosti processus in lato scapularum os-

se quis sit.

ibidem.

ibidem.

I. 9.

N etia ligamenta dicuntur apud Hip-

ψαλμ ust ι-, quomodo disserant

32쪽

INDEX.

31s.I8. Σ -κη medicinalis artis pars. 344 8.

33쪽

ibidem.

3e ibidem 39-

34쪽

Catalogus soliorum huius libri.aa. quaternus. M. quinternus. ab ede fghi Elmno pq rst v xyet. Omnes sunt quaterni.

Omnes sunt quaterni,praeter Κ & L ternos.

36쪽

'Hippocrates de ulceribus U1do V1

DIO FLORENTINO INTERPRETE, CUM EIUSDEM UIDII COMMENTARIO.

Ill BRORVΜ Hippocratis duo esse genera costat, uum Ga- leno auctore alij peranguste,& via quasi copendiaria,quod' mropositu est,exequantur, sicut ille,qui,quum sit de impel- dis ossibus, ιχλα- inscribituron quo summatim recen-δ fuit, quae late prodidit in opere de articulis: contra uberius alij,& clarius rem indicet,& prope uniuersam aperiat. atq; hi bipartiti sunt, nonulli enim adeo perfecte legutur, atque

ordinate, ut paru adhuc desiderare luminis videantur, in horum numerum illi reponuntur, qui tam capitis si membrorum fracturas comprehedunt: nonulli relicti sunt informati dutaxat ac rudes ita ut necessariu sit, quae praecise dicuntur,dilatare,definire,qui; indefinite, inchoata absoluere, quς remota de medio atq; inuoluta sunt, explicare. eiusmodi esse huc de ulceribus testatur Galenus, qui fracturas uno tantum ex libris de ratione curadi,sexto videlicet persequu-t us,ut quam hic tradit Hippocrates curandorum viceru rationem erueret,perio sectamque omnibus numeris demonstraret, de ea tertiumQuartum,& quin tum refersit. quos libros ante hunc euoluedos esse manifestu est,uix enim col

ligi animo poterit via haec sana lorum ulcerum expeditissima, nisi qua ille ibi

affert lucem,adhibeamus. id quod fracturis non euenit,quq tam late ac perspi 'cue ab Hippocrate tradutur,ut satius sit ante in illis versari, dein ad lectionem sexti de xatione curassi, ubi strictim tractantur, se transferre. Patet autem li brum huc esse illum,que Hippocrates de ulceribus composuit, quado sententiae complures, ijsde quibus hic verbis expressae a Galeno sepius laudatur, qui se ait commentaria in eum quoq; confecisse,que si, interierint,iactura fecimus incredibile. sed quia iungitur cum tali operis amissione desperatio recuperan-3o di, nos,quoad nostra facultas tulit, excutere auctoris intelligentia contedimus, qua,ubi licuit,ex varijs locis collecta per multa Hippocratis volumina coprobauimus. Sed hactenus praefati iam librum exponere ingrediamur. INSCRIBITVR 'mi Φλita id est de ulceribus, quo verbo solet Hippocrates significare, tum quς telia & externa vis intulit,tum quς ab interiori causa oriu-tur.quod clare ostendunt quae partim habentur in hoc libro,partim in eo, qui de articulis est & de fracturis.quaquam o omι. quod nomen latine vulnus dicitur,illis impositu est,quae exteriori causa inferutur. Ergo curatione omnium ulcerum complectitur siue ab exteriori,siue ab interiori causa oriantur . neque

solas ponit praeceptiones,sed propria etiam remedia,quibus, quod prς cipitur,4o commode praestemus .csimque curatio alia sit, quum ulcus per se est, alia,cum ad ij citur alteri affectui,& sanari eo manente non potest, Hippocrates Vtram' que adscribit adeo, ut nullum restet ulcus, cuius h1c sanationem non reperias.

illa semper excipio,cum quibus nudatum os est. lice siquidem, si ad caluariam pertineant in libro de vulneribus capitis: si ad caetera ossa, in tertio de fracturis,& quarto de articulis uberrime ab Hippocrate explicantur. x rLcera nulla madefieri debent pr terquam vino, nisi si articulum teneant... V quum,quod siccum est, ad sanum:quod madet,ad vitiatum propius acce-

37쪽

dat.Vlcus enim madet: quod sanum est,siccum ςst IVlceru omniu, quatenus ulcera sunt, comunis curatio siccatibus perficitur. hanc ipse indicat quum cauet,ne contrarijs,hoc est,madefacientibus nutrianiatur. cuius praecepti eam ratione affert, i siccum ad sanum, mades ad vitiatum propius accedit. hoc autem ex eo elicit,quod integra caro non madet, sed arida. tangitur: quae vicerata est,humida est quare si eo tendimus,ut quod curatur, avitiato recedat, sequitur, ut admotis siccatibus,quae madefaciunt, expellamus.

Quod multo clarius fiet, si quod de partibus nostri corporis dicitur traducatur

ad medicamenta in hunc modu.quae ad sanum propius perducunt,quod viceratum est,siccant' quae ad vitiatu,madefaciunt,quum quod sinu est, siccum sit, io quod ulceratu, madeat,illis autem opus est,quq ad fanum propius perduciat,&vitium summouet igitur quae siccant,viceri necessaria sunt,quae madefaciunt, aliena. cui sententiae auctoritate adiungit, ac firmamentum natura ipsa ulceris, quae si ad viuum resecetur, no aliud est,si diuisio eius carnis quς solida erat,&continua. quamobre,si contrarioru contraria sunt remedia,coiungetibus opus

est & glutinantibus,haec aute adstringunt de siccant, ulcus igitur,quod per se est, curatur siccis,& quod iure Hippocrates monuit madefacietibus offendi tur. Quid φ alij affectus,quos ulceri saepenumerὁ adiectos videmus, siccis me

dicamentis fere omnes tolluntur talia enim sunt,quae vel sordem purgant, vel carnem alunt,vel ad cicatricem ducut:talia,quae supercrescetem carnem absu- Eomunt. Sed Hippocratis consiliu ad solum ulcus dirigitur, cuius natura intuitus cauet,ne ulla re madefiat praeterqua vino, quod inter omnia pr sidia est aptis sinum, quum glutinandi vina,quam habet ulceribus necessaria, ad penitioresis sit, is Vsq; partes transmittat. quod non faciut plaeraq; alia ex glutinatibus, quamuis is, , .utiat alioquin Vmo paria sint,quemadmoduargeti spuma. hqc enim vel eo nomine. -GEGι longe minus idonea experimur,quod summas partes cogut interiores ad quas - , penetrare no possunt, solutas relinquut, atq; inter se diductas. Esse aute vinum debet nigru,austeru quale accipitur ab Hippocrate ad ea luxata vest fracta, qui bus carnis quoq; vulnus accessit.eo no solum ulcus glutinatur, sed ab humoris quoq; eruptione defenditur, siquide austeria est atq; idcirco adstringit & glu- 3 otinat .natura pr terea siccam habet ac frigida,qua repellit, neq; sinit materiam in affecto loco recipi, atq; inflamatione excitari. Adde s cum frigidu sit, nul- , Ju fere odore mouet,&ob id caput non tentat. Siccare aute potest duobus mo-ι s x ' με dis &per se, quatenus natura habet siccandi,& quatenus repellit,cum represso humore affectus locus siccior seruetur. Ergo cum tam per se,si aliud essiciendo siccet, nihil miru, si eo Hippocrates ulcera fouens, maciefacietia repudiat,quae ut Galeno placuit siue id per se pr stet, utquet, sicut oleum,natura sint humi aiora: siue quatenus ante aliud effici ut ulceribus perpetuo infestissima sunt. In libro autem de vulneribus capitis, no solum caetera humida reijcit, sed vinum etiam ipsum ut in eius operis expositione declarabitur. nam vulnera ibi curat, oquc usq; ad os pertinet,ita,ut id nudatu sit,quorum agglutinatio quum despe- quod potissimum datur ad vulnera glutinada,neq; ecin opus est vino egent etiam vulnera capi

1 glutinada,neq; et ut repellat cum non sint in parte,quae dependeat,

quae alijs subiecta sit unde succos facile recipiat. Adijcit Hippocrates nisi

si articulum teneat .quae verba ,si separatim ex se c5siderentur, neq; ad ea conferantur,quae auctor de in secundo libro de fracturis qua de pede quum violatos articulos perfundi aqua calida iussit,& alibi ut ostedemus latius expliea uit,ambigua

38쪽

1 uit,ambigua videbuntur,quum & ad praeceptum,quod tradidit, ne ulcus ma defiat:& ad exceptionem,qua ponit ge vino referri aeque posse videantur, ita, ut alterutrum sibi velit,vel articuloru ulcera, tam aliis, quam vino madefieri:

vel & ab hoc & ab alijs madefacientibus offendi. Sed sublata omni ambigui tale perspicua xes fiet, si ea spectentur, quae in quarto de articulis ad vulneratos simul & prolapsos articulos ab Hippocrate adhibentur,ubi panos, lanam,& folia betae super imponit, quae omnia vino respergit, quod articuloru quoque ulceribus 1Joneu sit: hoc quum ita habeat, nulla relinquitur ambiguitas. Sed quod ait nisi si articulum teneant ad id refertur quod praecipit,ne ulceraio madefiant,exceptis quae in articulis vagantur: haec si quidem licet,lum vino,

tum alijs madefacere. Quamobrem Hippocrates non contentus Vino Vlcera

itos axticulos respersisse,i1quido etiam cerato inungit. Sed roget quis, si natura ulceris ut iam concessum est in uniuersum praesidia exigit quae siccadi facultatem sabeant, quid es quo) articuli, ubi ulcerantur, contraria etiam admittunt ceratum enim tantum abest, ut siccet, ut etiam locum reddat humidio rem,& glutinari plagam non sinat. Hanc quaest1onem diluit Galenus. quum eum locum exponit, ubi ait Hippocratem non ulcera intueri, sed periculum quod ex natura aste partis 1ngens subest, ne neruoru distentio superueniat: Eocvt euitet,cerato inungit ac tepido, qui ii ad ulcus respiceret, neque cerato L o prorsus uteretur,neque tepidum aliquid induceret. Quo patet articulorum vi

cera si nulli alteri affectui iungantur de his enim agit)madefacietia tamen xequirere,quod fere sub eiusmodi plagis nerui distendantur: ea de causa, non solum vino,sed relaxantibus, & mollientibus nutriuntur. Illud tamen ignora re non oportet quod ubi parui articuli quemadmodum in digit s ulcerantur . quum nulla sit sileicio,ne sequatur distentio neruorum, Hippocrates relaxa tia,& uiollientia submouet, neque solum adhibet siccantia: sed ea eligit, quae vehementer id praestare possint: eius generis simas, quae pertinent ad vulnera capitis, quod ratione non caret, quum tegendum carne os sit, quod nudatum est. Nam si nudatus articulus non esset, neque plaga usque ad ipsum descede-3o ret, eadem ope indigeret, qua caetera ulcera: sed quia haec prolapso articulo, vel aliunde illata os ipsum attingit, desperata glutinatione, super osse nudato

producere carnem oportet, ac propterea siccioribus utendum est, ut latius in

expositione libri de vulneribus capitis indicauimus.., W Xpedit autem,quum cataplasma non inducitur, a vinculo quoque abstiis . . nere. Est etiam interdum, ubi in ulceribus uti cataplasmate non licet, idq; A in recentibus magis quam in vetustis tum in his, quae articulos infestant. Si utriusque effectum contemplemur, cataplasmatis, & vinculi facile causam inuestigabimus, cur ubi unum non datur, neque alterum dari etiam de beat. Datur quidem cataplasma, ubi doloris atque inflammationis causa, tem

o nire, vel relaxare conuenit,seu pus mouere. Fieri autem solet ex farina, aqua, oleo S c teris similibus,tta,ut effoeminet ac resoluat: glutinosos vero & muccosos succos non discutiat: sed sui testatur Hippocrates, qua de aure fracta magis eoru copia augeat,& molestiores efficiat suppurationes, atq; abscessus, quum oneri sit, & foramina claudedo expirationem proli1beat.Itaque bi nec

lenire dolore, nec relaxare oportet,aut maturare pus, perpetuum est in cunctis

ulceribus a cataplasmate abstinere, atq; adeo in illis, quae partes occupat sicciores & muccis naturaliter redundant,quibus illa idonea sunt,quae possint prae-

39쪽

stanter siccare. Non immerito igitur docuit Hippocrates esse, ubi in ulceribuq ianterdum uti cataplasmate no licet, quum non nisiPob propositas causas liceat, quod magis accidere ait recentibus ulceribus, si vetustis. Causa in aperto est: nempe quod recens est, glutinantia exigit, & ea,quς humorem concurrentem repellunt. Cataplasma quia relaxat, glutinatione prohibet, & sedem assectam succis influentibus patefacit. At si caro non solum vulneretur, sed etiam colli datur, res dum recens est cataplasi requirit: necesse enim est collisam detri tamque carnem in pus versam tabescere, quod praeclare in sequetibus adscri bit. Verum id ulcus non est simplex,& ea de causa cataplasmate non laeditur: ubi res iam tempus habet, alio medicamentorum genere finitur. Saepe tamen io interuenit, ut oriatur inflamatio,quae post quartu die magis excitari solet, vel orae indurescant, & eo nomine potest cataplasma vetustis ulceribus prodesse, quod recentibus non aeque accidit. quς vero in articulis versantur, qui natura sicciores sunt & muccosi,sicciora postulat praesidia,neque ullo fere magis laeduntur,quam cataplasmate licet autem,quod neruorum distentionem afferre soleant, interdum madefacienda sint non tamen debento ataplasmate nutriri, quod cauit Hippocrates etia, qudm ulceratis medetur & luxatis simul. Eadem autem ratione,qua articulis, inimicum est auribus ulceratis: qudin utraeq; partes & siccioris naturae sint,& muccis redundent. Quocirca quum plagae auris medetur,cataplasma repudiat ut non multo ante demonstrauimus) medica- Lomentumque optimum censet, sine medicamento locum relinquere. Sed hactenus de cataplasmate: restat ut intelligamus, cur ubi hoc non imponitur, vinculum quoque alienum sit, si ante, vinculi usum explorauerimus. Hunc

nobis in libro de officina medici duplicem ostendit: nam vel ipsum per se eL 'ficit vel efficiendi socium est: hoc quidem continet, quae superdantur: illud

vero aut separata coniungit, aut nimis cohaerentia separat: aut materiam vel

confluentem repellit,uel quum opus est,concitat, aut aliud huius generis prς- stat. Nocet autem, ubi inflammationis suspicio est, quod copressione, ac pondere male vitiatam partem afficiat, priesertim si caro modica subest,& os cute . dutaxat cotegitur Ergo quod Hippocrates ait,quado cataplasma no iiiijcitur, 3 ovinculum quoque admouendu non eme,si ad id referatur, quod efficiendi socru est,quodq; imposita prςsidia tenet, nihil erit quod dubitari possit quum si

cataplasma lao detur, non opus sit vinculo,ut cotineatur.Itaq; mirum no est, si Hippocrates in vulneribus capitis,in fractura auris, in viceratis simul & prolapsis & passim,vbicuque unum summouet, velit ab altero quoque abstineri. Sed si haec sententia in eo vinculo accipiatur,quod per se efficie di vim habet, non ita perpetua erit. Vulnera quidem articulorum,ubi suspicio est, ne oriatur neruorum distentio,non minus hoc genere vinculi laeduntur, quam ipso cataplasmate. Sed recentia ulcera, quibus hoc inimicum est, sepius vinculi opera

egent. Nam Vt orae viceris glutinentur,ubi coniunctae sunt, vinculo interdum ocontineantur,necesse est:plaga item recens, quum fracturae iuncta est,sine ca-t,plasmate fasciam desiderat: sed Hippocrates agit de simplici duntaxat AB stinentia vero & aqua,tam cuctis ulceribus prodest, quam qu6d maxime: magis autem recentibus,e vetustis.Tum ubi inflammatio vel acces serit vel expectetur,seu periculum instet, ne quid corrupatur, seu articuli vita cere premantur, atque Inflamatione,nerui distentione periclitentur aut venia

is ter vulneretur, sed ut quum ma ii ,si caput,semur,ali sidue perfringatur. Non

40쪽

1 Non alia de causa nunc aquam potui praestat,& abstinentia imperat, quam quae ab ipso primu expos1ta fuit,quum edixit ne ulcera madeserent: ea est ulcerum natura: na quum humida sint,ut glutinentur sanescantq; ,siccari neces sarid debent: humores vero, qui a corpore ad plaga seruntur,quia madefaciut, committi & glutinari oras non sinunt: sed infamationem concitat,& carnem quae iuxta est,taedui, citra cuius sanitatem quod diuisum est,minime glutinatur: natura enim quς carnem producit & sinum implet, eade quod separatum est,glutinat .natura vero non intelligimus totius corporis,sed proximς carnis. Proximam igitur carnem,unde glutinandi vis nascitur, integram esse,necesse is est,& omni vitio prorsus vacare. Patet autem quanto liberalius corpus nutri tur,& Vinum meracius sumitur, tanto plus sanguinis atq; aliorum succorsi, ad ulceratam parte transmitti,& ob id glutinationem impediri,& succoru copia

proximam carnem distendi: consueuerunt en1m,quae redundant, concurrere

ad locum affectu,ubi prompte admittuntur: unde caro vitiatur, neque plagam glutinat,neque suo munere amplius fungitur , His ita constitutis iam apparet cunctis ulceribus nihil aeque prodesse ac modicum cibu,& aquς potione,quov1ctu si aegrotans sustineatur,noua succoru copia no coacta,qui prius aderant, exhaurienturi exinanitur enim corpus abstinentia,nam quum nihil ingeritur, quod prius aderat a natura facile consumitur. Huiusmodi victus quaquam ad a. o ampliora ulcera in Universum pertinet,magis tame quibusdam accomodatur, quae ipse nominatim recenset. Habet aute ratione assectuum, vi accedere solent,& naturae partiu,quae vicerantur: alioquin ille victus aeque omnibus idoneus est,quum ulcera, ubi per se sine ullo affectu curatur, nec partiu discrimen attenditur,pariter glutinatione,ac propterea tenuiore victuin desiderent. Primum ergo ait magis autem recetibus, si vetustis.J utraque autem per se, & ab omni alio vitio seiuncta,eande exigunt animaduersionem : sed quae diuturna sunt, pigrunque praeter unitatis solutione sinuantur, eum sinum quum implere carne oporteat,cui materiam subministrat sanguis,ut sit unde caro generetur,abunde hunc produci conuenit.Vino igitur & cibo pleniori opus est,qui-3o bus augeatur sanguis: abstinentia & aquae potio expellendae sunt. C5ueniunt autem recenti plagae,quae nec caua est,& pigrunque glutinari potest: ac si que habeat assectum adisictum is fere dolor est,qui quum inflamationem excitare consueuerit nos ad eundem victum hortatur,quod ipse innuit,quum subi jcit, tum ubi infamatio accesserit,uel expectetur,4 tenuis hic victus, qui alioquin ulceribus prodest potissimu ad ea pertinet quibus inflamatio vel accessit, vel

accessura esse videatur.Id quanqua recentibus acc1dit,nonnuquam tamen ac cidit etiam vetustis vel ex praua ratione victus, vel ex motu intempestiuo,aut

9, refricetur ulcus,vel affecta sedes altero vitio laboret: haec ubi interueniut, si inflammatio nodum superuenit,tamen pertimescenda est. Quamobrem pu- o gnandu est inedia,quq ut supra ostendimus corpus quodammodo exhaurit, sinisque naturam libere suum munus praestare: quo fit,ut quae praesens est inflammatio, coerceatur: quae expectatur,repelli nepenumero soleat. Frequenter autem inflamatio quum augescit in gangraenam degenerat: atque haec rursu Sin σφακελον,quum ita intenditur, ut ipsa particula corrumpatur, graece enim sic

dicitur.Id malu tam in libro 3 e fracturis,gin eo qui est de vulneribus capixis,

nasci ait, quum ulcus male curatur, quod no modo ad medicamenta pertinet,

quae superini j ciutur, sed etiam ad victum. Cauendum igitur est,non solum ne .