장음표시 사용
41쪽
madefacietia imponatur, sed ne is victus imperetur, qui possit & aliorum suc-icorsi & sanguinis copiam contrahere.Iure erso tenuem Victum, &aquae po-t1onem imperat,praecipue ubi ulcera in articulis versentur,& cum inflamatio. ne iungatur. Nam si caeterae partes quum utrunq; malum experi utur,eo victu
egent multo magis articuli,qui ut ante dictu fuit)inferre neruorum distetio Anem solent.Ipse autem se explicat quum inquit, nerui distetione periclitetur' cui malo & vinum & copia cibi firmioris,plurimum obest. Quaobrem, si vel
articulis ulceratis, vel alia parte,neruorum distentio timeatur, recte inedia pugnat. Sed ad articulos reuertamur. Quum ait, articuli vicere detineantur,atq;
insammationeJ quod nos vertimus inflammationeJ graece habet f φλε-M, J i
quod ad pituitam significanda usurpatum. quo modo si accipiamus,non aliam
intelligemus, si quae id est,muccus, ab eodem nucupatur,quem plurimum esse in articulis passim recesset. Fortasse igitur voluit abstinetia contra muccos niti ut sine impedimeto possint a natura discuti atq; extenuari. Nos tame ratione freti, inflamationest verti enim, ut in prognosticis,quum agit de inflamatione praecordioru, apud Hippocratem inflamatione notat, quod a Galeno in eius loci interpretatione admonemur: ide nunc sibi voluisse ratio dictat,quum articuli ubi violantur, inflamationem,doloremq; afferant intolerabile, que admodu in quarto de articulis memoriae prodidit,cuq; inflamatio ut aperte iam narrauimus magis si muccus & pituita circuspectam victus ra- 2 otione desideret. De ventre vulnerato res clarior est, qui luminis indigeat: ventre autem que κοiλὼν dixit,& thorace intellexit,& quod ei subiectu est,utrunq; enim nomine κοιλω,id est,uetris complectitur,cuius rei testis locuples est Galehus in quarto de ratione curandi. At ubi proprie voluit alterutru ventre notari ,κατω addidit vel Mo,ut no solum venter intelligatur: sed vel superior vel inferior,hoc est,thorax, vel quod tegitur abdomine: ide quoq; in libro de ratione v1ctus in morbis acutis, tu in prognosticis atq; alibi stpius comemorat. Visce
ra ergo quae complet Vtrunq; vetrem,quum Vulneratur,in infamationem, cui maxime opportuna sut,facile incidui: tuc aute proposita ratio victus maxime
idonea est. Quod si ulceri accesserit,etiam fractura,seu capitis seu femoris, seu alterius mebri,duplici nomine eade uti abstinentia praestat: quadoquide morbus est duplex, & casus grauior,periculuq; instat infamationis ingens .id quis seruari ubiq; debeat,multo magis tame quum vel prestantissimu quid periclitatur,cuiusmodi cerebra est in vulnere capitis, vel grande admodu est os quod fragitur,quia tuc malu quoque grade est. Capite quiae violato, dura me brana inflamatur. Nam neq; repelli potest, quod cocurrit,neque facile extrahi,quod super ipsa collectu est. Ea de causa timenda est inflamatio licet alioquin caput, eum si1perius sit,& no dependeat,no Ita humorii cocursum admittat,ut aperte in libro de vulneribus capitis explicabitur. Verum si mebrana, vel leuiter etiainflametur,cerebru,quod proximu est, ob co ritu eode affectu maxime peri
esitatur: id cu accidit nihil propius homini est,qui decedat. Sed huc circuspectus medicus, rem logὸ ante pr uides, tenuiori victu defendet. Femur quoq; in
eode periculo reuoluitur ob casus magnitudine necessar1a: atq; idcirco in tertio de fracturis,eande obseruatione posuit femore fracto,quq vulnerato capiti debetur. Nec 1llud obstat,quod Hippocrates ad fractura costς inedia vitat:tuc
en1m grauius existimat costas sine fulcro sitspedi,quod accidit cum in ieiunio, Inani vetriculo minime siistinetur,si sanguinis copia ad affecta parte traffudi. Neque
42쪽
1 N J Eque stare conuenit quem ulcus exercet, praesertim si in crure Versetur, - l sicut nec sedere nec ingredi, sed quies & ocium plurimum conducunt. Si quis ligna seu lapides seu eiusmodi aliqua tentet,dum mouentur,inter se
glutinare, nihil minus emciet. Immosilia enim tenere oportet, quae conferue iliunt,quod per que in animalis partibus conspicitur, na nisi qu1escant & im, mobiles sint, nequeut ulla ratione coalescere. Quapropter, quu ulcus est, quod glutinationem postulat, vitare in primis motu oportet: nocet enim abunde, ad partem, quq eXercetur,humorem euocans: hic autem & madefaciendo gluti nari plagam non permittit, & plaeruque solet inflammationem afferre:quam 1 o obrem ocium & quies viceri optimum medicamentum est: moueri & ambulare,nisi sanis,alienum: quod Hippocrates alibi etiam protulit, quum edixit, ut costa violata ab his quae tussim excitant a Venere, ab omni motu,atque agita tione corporis caueremus. Sed esto, quiescendum esse,& ob id ingressum lae
dere, si ulcus sit in crure: quid est quod neque stare licet,neque sedere An non quiescimus, quum stantes,vel sedentes locum non mutamus Quaestioni huierespondet Galenus in libro de tremore, ubi hunc ipsum Hippocratis locum
laudat. Ostendit enim partes nostri corporis moueri, quanuis locum non mutent, sed in eodem manentes, immobiles esse videantur: nam quod in tremoro deprehendimus, in secunda valetudine latet. Tremor quidem duplici motu 1 o continetur, leorsum altero,quo fertur membrum suo pondere: altero sursum, quo naturae viribus reuertitur: in quo casu euidentissimus est naturae motus. At quum pars integra est, res obscura est: eadem tamen vi naturae,qua in tre
more attollitur, habetur sublimis: atque illud idem musculi praestant, nempe versus initia contrahuntur. Pars igitur, quae bene valet, superior continetur, etsi,quum grauis sit,suopte nutu deorsum feratur, quod illis no contingit, qui viribus iam solutis praecipitantur ad morte,quos in prognosticis ait nullo modo se continere posse, sed subinde in lecto ad pedes delabi, quum musculi rotabore penitus deficiantur, sine quo contineri partes nequeunt, quo minus sua grauitate deorsum intendat. Eam sententiam firmat Galenus allato auium ex 3o emplo, quae per aerem mouentur, etiamsi quiescere videantur, & locum non mutare. Nam ubi moriuntur, prot1nus decadunt, neque Vltra in aere versan tur ut quae moueri etiam non possiant. Ergo seu fhamus,seu sedemus,quaquami ne latum quidem unguem loco discedimus, movemur tamen : alioquin neque stare nobis liceret,neque sedere: delaberemur enim, quemadmodum quibus in propinquo mors est.Itaque si crure ulcerato nec stare licet,nec sedere:sequi tur ut quiescendum sit, quod per se manifestum est,& alijs locis ab Aippoera te explicatur, qui fractum brachium ex ceruice suspendit , crus in lecto collo cat,ici quod potest,a fracturis ad ulcera transferri: utrobique enim similiter respondet. Vlceratum itaque crus si immobile iaceat, proli1bita inflammatione, o vi ipse in secundo de victus ratione in morbis acutis testatur, minori negocio ad sanitatem perducetur. Duo autem vocabula Mr 6 κοα quae noS quie tem & ocium interpretamur, vel idem significant, vel si diuersa sunt, alterum euidenti alterum latenti,& obscuro motui aduersaturi sub nomine autem -- ω, id est, cruris, pes & femur etiam subi jcitur, quae partes ambulatione potissimum laeduntur. At quemadmodum mouere ulcerata membra non eXpedit ta saluberrimum est ea,quae longius a vitio absunt, perfricare.
43쪽
Porro minus insammatione tentatur recens Ulcus omne,& cum ipso quod
iuxta est si quis quam celerrime pus moueat,idque oris receptum min1me
in supprimatur,quam si prohibens ne stippuret nisi id paululum, quod necessa
is num est.pugnet maxime siccantibus,& medicamentis, quae vinculum non pori stulant. Quadoquidem igneum redditur: dein horror accedit ac pulsus.Inflata
in mantur enim ulcera, quum ad stippurationem spectant: suppurant autem san--guine eousq; alienato,aciferuete, ut putrescens in eiusmodi ulceribus couerta-
is tur in pus. Vbi cataplasmate ulcus nutriedum esse videatur,reduc1 a plaga de-- bet,& proximis partibus imponi,ut pus euadat,& quae dura sunt, emolliatur. Oratio laec nisi praepostera esset,multo minus afferret obseuritatis,hoc est, si ante de affectu loqueretur, qui ulceribus nonnullis statim a principio iungi . tur,deinde moneret, quam ille opem requirat. Verum longe a liter habet. Prius enim docet,quid obseruandum sit,post ad narrandum affectu agFreditur, qui& a princip1o interdum consueuit ad ulcus accedere, & proposita nunc obser uationem desiderat,is autem est,quum caro praeter plaga,quam accepit, etiam colliditur,de quo proxime loquetur. In eo casu necesse est id omne, quod collita sum detritumq; est,in pus versurii tabestat,quum aliter ut infra dicetur resti tui non possit. Venire igitur ad cataplasma oportet,& mouere pus,ea animaduersione,quam nunc & in sequentibus, sed latius in libro de vulneribus capitispr cepit,nempe ut quam celerrime pus moueatur,atque exitum habeat,neque oris plagς retineatur: cuius praecepti eam rationem aleri,quod sic recens ulcus
omne,& quod ei proximum est, no ita in inflamationem compellatur, quemadmodum si detur opera, ne suppuret nisi id paululum, quod euitari non potest, medicamenta siccantia inducatur,& quae vinculi opera non egent. Quod enim ait f& vinculum non postulantJ graece habet ' - - uq :iure autem ita latinu fecimus. Na insti graece subligacutu significat nec quidquam verisimilius nobis visum est,quam Hippocratem loqui de medicamento,quod non alligetur: alligantur autem quae decidunt,sicuti cataplasma,quod ad pus ciendu pertinetilioc enim quoties ab Hippocrate rei jcitur,expelli quore fasciae solent. Opinamur autem eius ratione in huc modum esse instruenia am, minus sic inflammabitur ulcus,& quod iuxta est, quam si vitentur,quae
vinculum postulant,hoc est,cataplasmata, & pus mouentia: admoueatur quae fascijs non egent, & siccandi facultatem habent, non sinatur in pus verti, nisi
id paulum quod impediri nequit. Suffusus enim sanguis in carne, quae collisa est, atq; aliqua ex parte nimium detrita,prohiberi non potest, quo minus suppuret atque hoc est id paululu,quod necessarium ait. Quibus positis sequitur,
id seruandum esse, quod praeceptum est. Restat autem vi essiciat,quod assumit, quod quia dubium cotrouersumq; est, adiecta rursus approbatione conuincit. Haec quum multis sit offusa tenebris, clare a nobis explicabitur,atque ita excutietur, ut prope oculis ac manibus teneatur . Eius igitur quod assiimitur, caput est.nisi pus cito moueatur, sed ea dentur,quae fieri stippurationem prohibeant, magis & ulcus,&quod proximum est,infamatur : atq; hic esse approbationis exitus & determinatio debet.Ita aute argumetatio habet. Solent ulcera quum ad iuppurationem intendut,inflammatione tentari: tunc vero ad suppurationem intendunt, quum sanguis hactenus mutatur ac feruet, ut putrestes Vertatur in pus: quibus positis consequens est,ut quum sanguis mutatur,seruet, putrestensq; pus efficitur,vicera inflamatione occupentur. At non propterea ob-
44쪽
1 tinetur quod propositu est, nisi subi jciatur, sub ea curatione sanguinem incedi,alienari,& ita putrescere, ut conuertatur in pus: hoc enim asstimentes, si eo quod proxime coclusum est, propositionis loco utamur, illud proculdubio cogemus, ad quod peruenire consitum fuit, nimirum sub ea curatione magis &vicus, & quod proximum est, inflamari. Breuiter autem haec ab Hippocrate
scribuntur,atque admodum obscure. Coclusionem, cuius gratia caetera apponuntur,principio innuit, quum inquit. quadoquidem igneum redditur,dein horror accedit ac pulsus.J Horror quidem fit ob febrem,quae inflamationi su Ieruenit. Sedis ulceratae calor igneus cum pulsu, nihil aliud sibi vult,quam in-ammationem: de eo enim pulsu loquitur,de quo egit,quum in illis sententi js, qui aphorismi vocantur,a vehementi viceru pulsu sequi sanguinis profluuium
indicauit. A ccidit aute eiusmodi pulsus,quum arteriae,quae libere mouebatur, ob angustiam loci,quam humorum impetus attulit, aeque moueri amplius non possimi ita ut homo tunc earum motu laedatur,quem antea minime sentiebat.
De pulsu vero arteriarum sine dolore,qui & morborum genera nobis indicat,& virium robur,nihil referri ab Hippocrate, Galenus saepenumero demostrauit. Sed redeat oratio illuc, unde deflexit. Ergo quum ait squandoquide igneu redditur,dein horror accedit ac pulsus.J notare nobis propositam concluso - 1 o nem voluit ob eam scilicet curadi rationem ulcus, & quod iuxta est, magis inflammatione teneri. Addit finflammantur enim ulcera, quum ad suppurationem spectant. quod nulla ratione firmauit : quoniam si quis id neget veri Dsime constitutum, nunquam expertus suppurationem est, neque alium vidit, quem haec male haberet. Necessario enim, quum ex sanguine fit pus, affectae parti feruor accedit, ac pulsus,tum dolor, cum vehementi febre homine inua-dit,ut alibi quoque declarauit. Quod proxime subi jcit Uuppurant autem sanguine usqueadeo alienato ac feruente,ut putresces,in eiusmodi ulceribus conuertatur in pus. J assumptio est, clarior itidem, quam ut approbationem desi-3 o deret,quum inter omnes constet fieri pus ex sanguine putri, & a natura sua plurimum abhorrente. Ex praedicta propositione atq; assiimptione infertur,dum sanFuis mutatur,atque in pus vertitur,vicus magis inflammatione tentari hoc quia euidentissimu est,idcirco ab Hippocrate omittitur. At neque haec ut dictum est ea conclusio est,quam intendit,sed ipsam infert, si propositionis loco accipiatur, addita assia tione hac, nempe ex ea curatione sanεuinem mutari, atq; in pus conuerti, quod Hippocrates significare voluit,quum ait Lin eiusmod1 ulceribus. quae verba ad asthmptionem prioris ratioc1nationis non faciunt,sed hac alteram nobis innuunt. In eiusmodi enim ulceribus hoc est, quae o hoc modo curantur, sanguis suppurat: nisi si haec refexas ad ea ulcera, quae ad suppurationem spectat. Sed oportebit tunc de nostro secundae ratiocinationis rat1onem apponere,videlicet, ob eam curationem sanguinem verti in pus,sicque assequemur ob eandem ulcus inflammari, quae fuit complexio proposita. Verum habet aliquid quaestioms, quod a nobis assia mptum est,nimiru,si prohibeatur fieri pus,si medicamenta dentur, quae siccandi vim habeant, si cataplasmata repudientur,sanguine magis alienati,seruere,atque putrescere,quam si maturare pus contendas. Videtur enim contra res habere,quandoquidem cataplasma,& eius generis medicameta, eatenus pus citant,quatenus ob calidam
atque humidam naturam, sanguinem putrem es iciunt: quod siccat, quodve pus fieri non sinit, tantum abest, ut putrem sanguinem reddat, ut huic essectui
45쪽
nihil masti; possit esse contrarium: est autem natura frigidii & Mcum,id quod i
fieri suppurationem non patitur,Vt tam medici,quam philosophi scientissime demonstrarunt: ergo pus mouetibus, quae calida & humida sunt,maxime ad uersatur. Quo pacto igitur quaestionem profligabimus aut ad exitum adducetamus sub ii quae fieri pus inhibent, magis si sub cataelasmate & medicamentis
pus mouentibus sanguinem putresceres Ante omnia reuocare in memoriam
oportet affectum illum, cuius gratia conscribi haec ab Hippocrate dix1mus hic autem est, quum quid colliditur simul & Vlceratur, de quo proxime loquetur: tunc autem necesse est collisam carnem in pus versam tabescere, neq; licet amplius curatione uti,quae viceri aptetur,hoc est,siccis & glutinantibus,quq pro- 1o xime ἔ-mc vocavit,quod protinus cruentis vulneribus iiiij ciantur: habent auiatem vim adstringendi,atque item siccandi & refrigerandi, ita, ut nec pus omnino citent,nec putre quidquam fieri permittant. Sed his reiectis, ad calida &. humida veniendum sub quibus sanguis ille suffusus, longe minus putrescit at que alienatur,quam si ea dentur,quae siccando & refrigerando sunt. H c enim ubi adeo violata caro est,ut necessario futurum sit,ut cito putrescat, eo nomine incommoda sunt,quod calorem includant, tenuia foramina dessent, atque ad stringant,& expirare vapores non sinant. Hinc naturalis calor in igneum ver titur , & sanguis alienatur, quod Galenus euenire in ea febre dixit, quae a sec-cis putribus oritur. Res secus accideret, si praeter vulnus pars collisa non sui se a. osset. His ita positis,apparet verissime costitutum esse, sanguine,qui detrita carne ac venulis abruxtis suffiinditur, magis putrescere sub ijs, quae suppuratione fieri prohibent,quam sub quibus couertitur in pus: relinquitur igitur,Vt quum collisa caro est,plaga & quae proxima sunt, minus in inflammatione incidant, si quamcelerrime pus maturetur, quod nunc ab Hippocrate ponitur: sed latius explicatur in libro de vulneribus capitis, quum praecipit dari operam, ut ulcus cito admodum suppuret,quoniam hoc pacto, quae iuxta sunt, inflammari non possunt, & ipsa plaga celerrime purgatur,ac propterea celerrime etia sanescit.
Nec ratione caret animaduersio, quam adscribit .vt pus exitum habeat,neque inter labra ulceris supprimatur: costat enim quod retinetur augere inflamma- sotionem,& proximas partes corrupere: ergo iure ait, ubi cataplasmate opus est, hoc est,ubi pus maturandum est,quemadmodum in hac iesa re, non viceri, sed partibus adluctis imponendum esse: ut pus quamcelerrime euadat,&quq duraeirunt,molliantur quod a plaerisque medicis nostri seculi ignoratur, qui cataplasmata no minus plagae oris inculcant,si proximis partibus,sed eoru errores fa tis ostendimus,atque explosimus in expositione de vulneribus capitis. Reducendum igitur cataplasma est ab ore viceris,ut puri exitus pateat, quod praece pium in sequetibus etiam recenset: Galenus aute eadem de causa, pannu quem
ad fistulas ad hibet medium excidit, ut puri ac sanies commode exitus detur.' Vodcunque ulcus telo acuto inferatur,vel ita etia,ut alte insidat, medicata AO mentum exigit, quod cruentis vulneribus protinus ini j citur, quodve sic- ' cando suppurationem prohibeat: si quid carnis collisum attritumq; a telqDe-' rit,ita curandum est, ut quamcelerrime suppuret: nam & minus inflamniatio v ne prelieditur,& necesse est collisam detritamque a telo carnem in pus versam
V tabescere,deinde nouam creari.
Quanquam ulcus glutinantia exigit,& ρος siccandi facultatem ha mi 1nterdum tamen cataplaymata requirit, & pus mouentia: quando autem haec usu niant,
46쪽
I Veniant, iam nunc declarat,duplicem viceris rationem proponens, unam sim,
plicem,ubi sola separatio est eius, quod se idum erat, quem ictum accipi acuto telo duntaxat necesse est:quandoquidem retuso ut clarius in libro de vulneri bus capitis demonstrabitur caro etia colliditur: atque haec est altera ulceris ratio haud simplex, quoniam vulnerato accedit etiam collisum. Ulcus quidem simplex, quum glutinari debeat, illis eget, quae protinus cruentis Vulneribus ini j ciuntur, vocavit, haec adstringere & siccare possunt, ac repellere, cuiusmodi in sequentibus esse ait,quod habet loti ramenta,acetum, amurcam,& serum picis,quale item barbarum est,& nigrum emplastrum, ac caetera,quae a1 o Galeno in secundo d e compositione medicamentorum generatim ad morbos attinentium,conscribuntur. Huiusmodi igitur medicameta, tum ea quae sic cando suppurationem coerceat, voluit ad similex ulcus aptari quum studium sit, quamcelerrime glutinare, nec quidquam sit, quod debeat in pus conuerti, sicut in altero ulcerum genere,in quo ait collisam detritamque a telo carnem, oportere in pus verti & tabescere,ut noua increscat, & eo pacto ulcus ad sani talem perducatur . Nam caro quae lacerata est, & perruptis venulis sanguine sustusa, nec sanari potest,nec inhiberi, quo minus putrescat, praesertim quum
per vulnus naturalis calor expiret: ea vero quae integra cute collisa est,nonunquam digerentibus restituitur, quod Galenus euenire quoque dixit, ubi san-αo guis suffunditur: ergo quum & vulnerata & collisa caro fit,necesse est in pus vertatur ac tabescat,& plaga noua cas ne impleatur: id ergo moliri debemu ut quamcelerrime suppuret,quo siet, ut minus in inflammationem incidat ob eam causam,quam in expositione superioris orationis attulimus. Cataplasmate igitur medebimur , siccantibus. Ex hoc loco Galenus in quarto de ratione curandi, colligit Hippocratem voluisse ulcera omnia siccari, illis exceptis, ubi mouendum est pus. Sed ad ulteriora pergamus, si prius exposuerimus vocabulii Oh οιο 4 quod mutuatur h1c Hippocrates, id nos accipimus in eo vulnere, ubi telum altius insedit, & 1deo vertimus f vel ita etiam ut altius insidat.Jvulnus enim quod acuto telo infertur, modo in superficie est, modo altius pe-3 6 netrat,atque hoc solet appellari ab Hippocrate δim Omi, ut ex ea sententia elicitur, ubi docet vulnus cerebri, vesicae, ventriculi, tenuioris intestini, iecinoris lethale esse: sed clarius ex libro de vulneribus capitis... ID Ecenti cuiuis ulceri, nisi fuerit in vetre, pro valetudine est sanguinis am- , 1 plius minusve e plaga statim fluens e nam & ipsum vulnus, & quae iuxta - sunt,minus insammatione premuntur: prodest etiam diuturnis ulceribus id ,, agere, ut sanguis crebro tam ab ipsis,quam a partibus adluctiS,Vtcuq; oppor- ., tunum videbitur,essundatur: atque adeo si ulcus fuerit in crure, vel in digitori pedis,aut manus, magis quam si in alia parte corporis exhaustu enim sangui-- nis eruptione siccius redditur,ac minus, neque madere ullo pacto sinitur.ad- o de quod a putri atque alienato sanguine omnia pr0ficiscuntur. In curatione viceris siccare consilium est, & cotendere,quantu fieri potest, ne inflammatio subsequatur, quae ubi sit, ii nescςre plagam non patitur, qu spectans auctor in ea sententia suit, ut sanguis vel ab ulcerato loco, vel a proximo essunderetur: sic enim futurum existimauit, ut detracto impedimento facillime ad sanitatem perueniat. Quamobre principio docet saluberrimam
ex quolibet recenti vicere, praeterquam ventris, maiorem aut minorem sanguinis detractionem: cuius praecepti rationem subi jcit, quod hac via &vl-
47쪽
Quanto alim ap-Quoad vero sinamus effluere, Hippocrates praeteri jt, tantum dixit, famplius minusve J prout scilicet magnitudo viceris, & amplitudo suadet, prout item affectus locus, habitus totius corporis,natura offensi,&caetera hortantur, quae vel ipse, vel eius aliquis aemulus in quarto de ratione Victus in morbis acutis rosesi Vena prodidit modum mittendi sanguinis indicare : qui quum certus
praescribi nequeat, medicinam coniecturalem maxime reddit: eademque ratio sanguinis est,seu sinatur ex plaga quere,seu secetur vena: quς 'uum 1ta habeant, aliquando copiossius, aliquando parcius effundi hunc patiemur, intuitati quςcunque Hippocrates solitus est alibi respicere. Excepit ulcera vetris,κα-
λών, id est, ventrem thoracem intelligens ut Galeno placuit & quod abdo
mine tegitur. Cur autem vulnerato ventre fundi sanguinem noluerit,in aper to est: veretur enim ne dum ex plagae oris erumpit,aliqua ex parte ad interiorem regionem feratur. quod quum accidat, mala affert complura. Si quidem vi ipse alibi demonstrat ubicunque sanguis in ventrem praeter naturam flu- Loxerit,necesse est suppuret,ut qui naturam suam non possit extra venas retinere. Quamobre Vulnera ventris hic tantum accipienda sunt, quae usque ad spa-cium interius pertinent, quo periculum est,ne sanguis se conferat: caetera quae
summam tantum partem attingunt,nihil proprium exigunt, sed ab immineti inflammatione non secus,quam quae sunt aliarum partium, fluxu sanguinis sine ullo periculo vindicantur. Facta recenti viceris mentione,ne huic tantum aptari hoc praesidium arbitremur praecipit,vi in vetusto quoque demus operam, ut sanguis tum ab ipso, tum ab ijs,quq in vicinia sunt crebro euadat. Mo
uetur aute fere eadem ratione,atque in recenti. Vtrunq; enim siccare opus est,
illis vitatis,quae sanescere plaga non sinunt,quo etiam cosilium dirigit quum 3 o iubet ex vetusto vicere sanguinem effundi. Iure i gitur illi reprehenduntur a
Galeno quarto de ratione curandi, qui Thessali sententiam adamarunt: volunt enim no modo Thessalum sed etiam Hippocrate petere curationis consilium a tepore quum hic vetusti viceris meminerit, iusseritq; ut sanguis crebro effundatur: quod longe aliter habet. Non enim ad tempus respicit sed ad naturam affectus,qui ex recenti,vel ex vetusto vicere,utiliter ferri sanguinem
denunciat. Sed utitur Hippocrates eriscorum breuitate, qui ubi recensenda tria essent,e quibus primum secundi indicium sit, tertium sequatur ex secun do, contenti primum ac tertium scripsisse ,omittere secundum consueuerunt: quod aperte in hoc loco deprehenditur. Tria enim respicienda sunt, ulce- oris diuturnitas, affectus malignitas, & sanguis ab ulcere manans: diuturnitas viceris, quod primum est, proculdubio alterum indicat, nempe maligni tatem, sine qua minimer protraheretur, ubi nihil esset in curatione peccati: ut autem malignitas omnis tollatur, debet subinde ex plaga sanguis ese fluere: id erat tertium, quod Hippocrates a primo proxime subiecit, quum inquit. prodest etiam diuturnis ulceribus id agere, ut sanguis crebro tam ab ipso, quam ab adiumstis partibus essundatur.J praeterijt autem secundum, hoc est, cus, & quae in vicinia sunt , non aeque inflammationi exponantur
manifestior est, quam ut exponi debeat. dempta enim aliqua ex palsanguinis fluxu, quis dubitet minus in metu esse inflammationem autem sanguis citius funditur,tanto minus periculi subest,& ob id stposuit, quin & sanguis a principio sua sponte interdum erumpit, it
48쪽
DE ULCERIBVS. I 31 est malignitatem viceris, quod primo & tertio interliciendum suit, sed Deilὸ
percipitur,quum significetur a primo,quumq; tale sit, ut Inferat tertium. De beri enim sanguine fundi non ex vetustate ut illi sentiunt sed ex ulceris malignitate colligitur. Adiecit crebro quum no tantum satis sit,semel aut iterum id moliri,ut exhauriatur sanguis in affecta parte receptus, quado ille qui consuit,quum nondum sublata malignitas est,corrumpitur: quamobrem donec particula ad antiquum statum reuertatur, subinde euellendus est. hoc autem fieri voluit, utcunque opportunum videbitur,quod vel ad tempus referri de bet, ita, ut tunc expediat,quum a tempore, hoc est, morbi conditione requiri 1 o tur: vel ad locum,ex quo sanguis eij caedus sit,quem duplicem posuit, eum qui vulneratus est,& eum qui iuxta est: eliges autem modo huc,modo illum, pro ut in rem esse iudicabis, quam rem situs ipse partium, ante omnia declarabit. Hanc medicinam praecipue probat,quum ulcus in crure versatur, vel . in digito pedis, aut manus. Hae siquidem particulae subiectae sunt, & ab alijs dependent, Unde prompte materiam concurrentem recipiunt,atque ut in libro de vulneribus capitis testatur inflammatione occupatur, quod non euenit in capite,quum superius sit,& aliunde non pedeat, quapropter eas partes tato magis exinaniri decet, quanto facilius inflammationi obiiciuntur. Habet in finea putri sanguine,atq; alienato omnia proficisci. nam mala, quae grauissima ii 2 o meri possimi e sanguine oriuntur,qui putrescens,& in saniem versus inflammationem auget, quae postea in gangraenam degenerat,sed tandem pars alienatur & corrumpitur,cui malo non caro solum,sed os quoq; exponitur, quod ubi defluente sanguine assicitur, in ea mala compellitur, quae ipse in fracturis& capitis,&aliarum partium,indicauit. Nullum igitur tam graue malum est, quod putrescete atque alienato sanguine non sat: sed hoc periculum euitabitur, si,ut praecipiet,sansul S ex Vicere proquat. Hinc yatet, quantum recenti pres medici labantur,& quam longe recedant a praeceptione Hispocratis,quum id
non agant,Vt ex vetusto vicere crebro san suis euadat,quoa adeo necessarium
est,ut sine hoc, vel nullo modo,vel certe vix fieri voti compotes possint: sed in 3 o recenti quum sanguis per se manat,plurimum tape laborent, ut utiliter fluentatem supprimant, neque usum animaduertant, quem homo ex sanguinis eru-ltione consequeretur. Sed plura si statueram, realbo igitur ad Hippocratem. 9 Ost detractionem tanguinis utiliter his ulceribus spongia alligatur densa, mollis, incisa,siccior,no mades,vel spongiae super iniici utur soli a gracilia.
Fieri non potest,quum sanguis euadit,quin aliquid retentum ad labra vice .ris adhaereat,ipsumque madefaciat,& sanari non permittat, ei malo nunc succurrit, spongiam admouens,quae sanguinem illum uniuersum absorbeat: hanc voluit densam esse,quia quae rarior est, non ita sanguinem combibit: mollem
vero & incisam,ne duritie & gibba mole oras viceris offendat, quod maxime o vitandu est . quandoquidem ex dolore, succi ad plagam concurrui id etiam si non feret,vitari nihilominus ea offensa debuit ne frustra homo i datur. Vbique enim monet auctor, ut quum aliquid molimur, ubi dura quapiam re corpus excipiendum sit, subiecta lana,vel pannis aut molliori aliquo intei posito, duritiem fugiamus,atque hoc sibi voluit,quum in prooemio de ratione victus in morbis acutis imperat,vi ubi euitari dolor possit, aegrotans curetur maxime iucunde. Sit igitur spongia incisa ac mollis,ut plagae aptetur, & duritie, doloris sensum no asserat: arida item sit,& non madeat, quod mox de linteo etiam
49쪽
subiicit,quoniam quae arida est, valentemsccandi facultatem habet,quod Vl- icera expeditissimum est quae madet, neque ita siccat, neque ita sanSuinem retatentum ab rbet. Vbi ait non madensJ verbum notri ab ipse scribitur. κ quod etsi ad distinguendum usurpari soleat, hic Galano teste negandi vim habet,
quomodo usitatum in Homero quoque legimus,In eo versu:
perinclucit,quorsu vero aut cuius herbae,ex alijs locis Intelligitur: 3nfra enim,
verbasci, trifolii, epithymi foliis utitur, ubi contra Inflamatione pugnat ob quam in opere de articul1s ad ulcerata simul & luxata,tussilaginis, & bet ς folia i bilici Venetis modo crassa & pinguia,sine ulla sic cadi facultate madefaciunt OLeum, & quaecuque medicamenta lenia sunt,aut olei vim habent, his vi
ceribus aliena sunt, nisi prorsus ad sanitatem iam intendant. recenti item, Ulcere medicamenta,nec lenia,nec pinguia conueni ut, praesertim quum valde, purgari desiderat: atque ut uno verbo dicam) oleo tam hyeme, quam aestate,
, ad ea ulcera utendum,quae facultatem eius generis requirunt. Medicamenta, quae nos lenia interpretamur,Hippocrates nucu
pat, cuius verbi vim aperuit Galenus, eo comprehendi volens quaecunque olei zonaturam habet,cuiusmo)i esse ait adipem, pr sertim suillam, tum ursina, deinceram , quibus annumerauit etia ceratu,quod ex cera & oleo conficitur. Oleum
igitur & lenia medicameta omnia inquit inimica esse ulceribus his, nepe diu turnis , de quibus proxime loquutus est, quum imperauit, ut sanguis subinde euelleretur. Nam seu glutinar1 haec oporteat, seu quod caua sint, carne impleri lenia medicamenta incomoda sunt,quoniam glutinatione impedi ut, plagam
non modo non siccant,sed, quod deterrimum est, summopere madefaciut. Et ubi aestate viceri sordido aahibentur,putrem reddere affectam particula possunt,quamobrem recenti quoque ulceri aliena sunt, maxime si sordidum fuerit,quia ubi puru st,non aeque nocent,minus item aliena sant,quum alijs me odicamentis miscentur, ut in sequentibus apparet,ubi cataplasmate ex lenticulavxitur oleum adiiciens. Qu1d quod neq; idonea sunt lenia medicamenta,quae superuenienti instaminationi succurrant: his enim medentur Verbascum, rei folium, &. alia, quae siccandi & discutiendi facultatem habent, ut clare ex se quelibus patebit. Excipit ulcera,quae iam ad sanitatem intendant,vi quae tuto M utiliter lenibus foueatur: infra enim, quum scribit quo pacto cicatricem in ducere pulchram conueniat,adipem, oleum,& similia imponit, quorum usus pytissimum in vetustis requiritur, quae fere dura sunt & aspera. Est tamen ubi alioquin ulcera lenibus inungere oporteat. Solet enim dolor vehemens inter dum ulceratam parte occupare,praesertim si inflamatio accesserit, in quo casu ἄψ posthabita viceris curatione cosilium ad finiendu dolorem intendit, qua rem lenia & relaxantia medicamenta,commode perficiunt. Eadem aptatur, si periculum sit distentionis neruoru,quemadmodu ubi cum ulcere fractum os est, aut luxatum,quod Hippocrates cerato in insit,ianamq; vino & oleo madentem superinliciti hic aute imperat, ut, si quado ad haec praesidia confugiamus, siue ςstate,siue hyeme,oleo potius quam caeteris Vtamur,puta quam adipe,resina, vel cera: quando autem id usu veniat, satis expositum est.
50쪽
- Γ, Urgare vero aluum in bona parte ulcerum praestat, nempe in vulnere ca - 1 pitis,ventris,articulorum: atque ubi periculum instat, ne quid corrumpa- ., tur: in his item quae suturam postulant, vel exedunt, aut serpunt, vel alioquin
,, inueterauerint, aut vinciri debeant.
Si caeterae huius libri orationes ita clare legeretur a Galeno exposit , ut liqc, quam perfecte aperuit in quarto de ratione curandi mihi multo minus laboris impenderet satis enim fecisse viderer, si nihil de meo ad ij ciens, huc ea duntaxat transferrem, quae ille variis locis adscripsisset quod nunc facia. Censet igitur Galenus Hippocratem ad viceris naturam respicere,quum cauet, ne made
io fiat:ad magnitudine,quum praecipit,Vt aluus purgetur,ita ut in ulceribus simpliciter madefacientia vitari debeant, non item simpliciter atque absolute alui purgatio necessaria sit,sed si tantum ex eoru genere sint,quq magna sunt.par ita enim,quum periculo careant, neque eo dolore premantur, qui euocare succorum copiam ad violatam particula possit, fere sine purgatione cosanescunt:
contra,quae magna sunt, purgationem amant,Vt corpore puro cxistente purus
quoque locus affectus seruetur, neque humores aliunde influetes recipiat, sitq; natura exonerata potentior ad plagam sanandam. id enim opus no est medici, sed naturae. Triplici autem de causa,tam ulcera, quam reliqua vitia redduntur magna, vel quod traestantem locum occupent: vel quod latius pateant, atque, o ampla sint: vel quod maligna. Hippocrates tria haec genera propositis verbis complecti:tur,nam singula purgari corpus requirunt. Vulnera quidem capitis, ac ventris utriusque, scilicet thoracis, & eius qui abdomine contegitur, ideo magna sunt,quia partes occupant praestantiores. quae sutura aut vinculum poscunt, mpla sunt,quum,quae exigua sunt,sine vinculo, sine sutura glutinetur. restat tertium genus, quod ea comprehendit, quae ex malignitate magnorum sibi nomen inuenerunt. haec notauit, quum meminit eorum, quae in articulis versantur,aut inueterauerint,aut ubi periculu sit,ne quid corrumpatur. siquidem haec omnia maligna sunt. vocavit enim Galenus malignum ulcus id, quo humor acris sertur,& ubi locus ulceratus adeo vitiatus est,ut quidquid recipit,3 o corrumpat. Ergo illa ulcera malignis annumerari possunt, ubi periculu est,ne
quid corrumpatur. quia tunc veremur, ne caro corrupatur,cum maxime detinetur infamatione,quae postea in gangr nam degenerat,& tandem in id vitium,quod Hippocrates vocat in muli, sub quo non solum caro,sed os quoq; vitiatur. quae exedunt aut serpunt,id similiter essiciunt ob coitu humoris maliae biliosi sine quo nec diutius trahi consueuerunt,inde enim fit, ut cicatrix, aut nulla inducatur,aut inducta rursus decidat. Haec omnia,quia eam coditionem habent, ut succum non modo vitiosum admittant, sed etiam essiciant, idcirco inter maligna referuntur, de propterea magna sunt,ac purgatione indigent.in quorum coetu poni etiam possunt, quae articulos detinent, qui chordis & ner o uis continentur,& carnis fere sunt expertes, atque hac de causa dolorem & vigilias afferunt,& aliquando neruorum distentionem, quo fit, ut obnoxii sint succorum fluxui,& quos recipiunt,facillime corrumpant. - E M plastra aute inducere prius non expedit, quam ulcus exquisite siccetur,. C quo facto utiliter imponuntur. saepius vero spongia ad plaga admouenda: .. tapius item dandu est linteum purum,siccum,tum medicamelum,quod Ido-- neum videatur,inij ciendu est,quod aut alligetur, ut sine vinculo relinquatur.
τρι Φ. ρμακω,quod Hippocrates scribit,latine reddimus inducere