장음표시 사용
51쪽
emplastrat Sunt autem haec medicamenta,quae fere eX metallicis componun itur & siccandi beneficio ulceribus accommodatur. e quibus alia dicuntur sis ' ubd cruetis ulceribus ad glutinandu protinus InIJciantur,atque haec nunc praecipue intelligit: alia σ--,qubd carnem alant: alia λ-,quod cicatricem inducant: alia detergunt ulcera sordida: alia superatem carnem exediit. quidquid horum fieri oporteat, non ante dari emplastrum debet quam plaga ex toto sicca fuerit. nam, si madeat,quum superimponitur emplastru, eius vim non sentiet,& concluso ac retento humore,non mediocriter offendetur. hune
ergo uniuersum prius combibi & exiccari voluit per spongiam saepius 11ti pota sitam, ut paulo supra etiam prodidit, quum eam adhiberi mollem iussit iam iodensam incisam & siccam. Sed quia veretur, ne possit ex toto per spongia siccari, post hac linteum admouet,ut quod reliquum est humoris absorbeat. hoc
autem siccum accipit quod madidu siccare nequeat: praeterea pururn,Vt oculos delectet, ne si rubrum sit opinionem faciat sanguinis fluentis, si alia re inficiatur, vel plagς incommodum sit,uel indecorum. Neq; solummodo linteum
admoueri purum voluit, sed fascias etiam, ut clare in secundo de offici na medici demonstrauit, ubi eam conditionem adiecit ut sint molles, ne molestiam afferant,quum plagam contingunt. id quanuis hic prςtereatur, aeque tamen ad linteum pertinet: sed satis apponitur, quum spongiam inijci mollem imperat. Quid quod Galenus in quarto de compositione medicamelorum generatim 2 Oad morbos attinentium lintei nominatim meminit,ediclique,ut ad detergenda ulcera mollius sumatur Vlcere iam sicco, id imponi debet, quod commodum videatur. spectandum autem principio est, quid plaga exigat, num simplex sit,& quae glutinari debeat an caua,& quae impleri, an aliud remedii genus desideret: quo cognito consideranda natura hominis,& proprie partis a sectar:inspicienda item alia omnia,quae valentius aut infirmius medicam etiam
requirunt. quum no satis sit genus nouisse, nisi propria quoque species intelligatur.atque hoc sibi voluit,quum inquit medicamentum quod idoneum vi- cieatu .id quod vel obligabis vel solutum dimittes, utrum expediat, docebit
positus partis. v bicuque enim ita pars sita est,ut neque deorsum spectet,neque 3 o multum promineat,frustra vinculum datur,quum medicamentum per se maneat, possitque vinculum comprimere,atque ob id inflammationem excitare: sin ea fuerit positura sedis affectae, ut nequeat emplastrum retinere,ne decidat,
alligandum est,quemadmodum praecipit Galenus in glutinando vulnere ab dominis, ea lege seruata, quam Hippocrates in secundo de officina medici tulit, ut scilicet fasciae arctentur,quatenus contineant, sed non urgeant. Cataplasma vero promptius decidit,quam emplastrum,quod valentius haeret.quocirca,vbicuque cataplasma superdedit,vinculum quoque adhibuit, neque id unquam sine fascia reliquit,ut nunc facit emplastrum.
- 4ID Lςrisque ulceribus calida tempestas hyeme salubrior est,nisi fuerint in ca- o- 1 pite & ventre: salubrius adhuc aequinoctium. Coelum, quo continemur, medicamenti locum habet, ita, ut quum morbo aptatur,iuuare possit: nocere, cum alienum est,quae noxa interdum euitari non potest, sed contrariae facultatis remedio finitur. Verum coeli vocabulo duplex subiecta notio est,regionis scilicet,ac tempestatis. quaquam Hippocrates breuitati studens, alterius tantum mentionem faciens, regionem praeteriit, quae M ipsa sub eandem rationem cadit. utraque autem ad ambientis aeris qualita -
52쪽
1 tem refertur,quo in curadis ulceribus temperato egemus, & immoderati tam frigoris, Q. caloris omnino experte, ut liceat naturae id praestare, quod sui muneris est, nempe glutinare implere ad suppuratione perducere,prout Vlcerum
conditio postulat: maxime vero licebit, quum nulla coeli exuperatia impedietur quo spectauit Hippocrates in seeundo de ratione victus in morbis acutis, ubi illis subuenit, qui cibu praeter consuetudinem ingesserunt: calore enim Mfrigus cauit ut sine ullo impedimento natura in cibi coctionem incubat. Non immerito hac saluberrimam censet aequinocti j tempestatem,quq propter mediam quandam teperationem ab utroque excessu recedit. quod si vergere ad Io alterum oporteat, statem hy eme opportuniorem ducit. Excipit ulcera capitis& ventris,hoc est,thoracis,& eius,qui abdomine velatur. Frigus quidem viceribus inimicu est, calor vero idoneus quod ipse alibi trad1ditndeo magis estas prodest,quam hyems. hoc noluit valere in secere capitis ac ventris. cur aute in Alibro de viil neribus capiti salubriorem posuit hyemem,quo tepore hominem
alioquin ex vulnere capitis moriturum diutius trahi dixit quam aestate. mihi non alia nunc ratio succurrit,magis ad rem apposita, quam quae ab ipso redditur,quum habitiorem iuuenem media aestate neruorum rigore deletum per fundi multa aqua frigida iubet,ut naturalis calor a quo solui morbum oportet, hac via in unum coactus potentior fiat. Idem accidet in Vulnerato capite,Venio tre,aut thorace,quibus locis Viscera, veme, atque arteriae multae & grandiores subsunt:quo naturalis calor confugiet coactus frigore ambiente: & quum V l1dior efficiatur, morbum minori negocio tollet, hoc est, sanationein viceris perficiet. At membra, quum neque venis,neque arteriis ita magnis constent, naturali calore non abundant: sed hunc ita infirmum habent, ut nequeat frigidiorem aerem superare,sed magis cedat,propterea laeduntur membroru vlcera,longe magis hyeme quam aestate. - IBicunque in ulceribus,quae neque recte,neq; ut res postulat, assidue pur-V gata prius fuerint,produci caro coeperit, let plurimum supercrescere: in is his Vero,quq recte,atque ut res postulat assidue purgentur,'c nisi collisum ali-3o quid accesserit,siccis praesidijs nutriantur platrunque caro non excrescit. Locus hic mutilus legitur in codice Hippocratis, sed eum restituimus ex quarto de ratione curandi, ubi Galenus integru inseruit. Agit autem de ulcere cavo, quod glutinari no debet,sed impleri quod siccis medicamelis perfisitur. Nanque vicetis curatio siccantibus ut supra indicauimus in uniuersum perficitur, praeterquam ubi caro collisa est, quae quum sanescere nequeat, necesse est in pus vertatur ac tabescat: alioquin perpetuum est, ulceri siccantia medicamenta superdare:quod prςceptum quamuis antea proditum,tamen quia saluberrimum est,reducere nuc in memoriam voluit. Ergo ubi caro producenda est,si ulcus minus recte purgatu fuerit plus iusto increscit: si comode prius
o siccetur ac purum sat,plaerunq; excrescit. Creatur quidem caro a natura par
tium,quae iuxta plagam sunt,ex humore,qui ibi continetur. Probabile igitur est,quo minus siccatur ulcus, purgaturq; ab humore necessario superante, eo plus ali carnis atq; infirmioris, adeo ut supercrescat & hebes sit, quo siccius δέ purum magis seruatur. eo minus carnis produci ac firmioris, quod in libro det vulneribus capitis praeclarius expressit. Monet enim ne sinamus carne humi dam esse,ac diutius pui gari,sed quam celerrime pura exhibeamus. nam sic ait carnem no hebete,sed firmam creari,& minime supercrescere: id quod ponere
53쪽
memoria debemus, cum eo,ut intelligamus, i Vlcus sordidussier1t,n5 modo i ne non impleri Ged a fame exedi & assiduὸ magis sinuari,& fieri cauum. - Vodsio, ustum aut sectum, aut de causa abscesserit,ea ulcera cicatri-
ees cauas accipiunt . . . - Vbi stacturae carnis quoq; vulnus aducitur, nonunquam in os secedit, ne
uti e recodi posteὸ potest, nisi aliquid ex ipso praecidatur, quemadmodum ipse
retulit in opere de fracturis i interdum aliquod fragmentum resolutum ab alio ossie.per pla am recedit: interdum, quod corruptum Vel cariosum s1t,aduritur quorunque modo abscedat, asserit Hippocrates cicatrices cauas induci : idem quoque prodidit in sexto libro sententiarum,quos aphorismos vocavit. Ratio 16Asn to est quippe quum,ubi os deeis, aliqv d calli increscat, super quo caronUnitaproducituriquando uident non a callo,sed a carne, quς eandem natu ram habet, creari debet. Alitur ergo caro, qua caro est, & cauum implet, quaealtus non item: atque id in causa est,cur cicatrix caua inducatur. l Am vero ulcera non purgata, nec si in unu cogantur, glutinari possimi, nee per se comittuntur: glutinari ite ea nequeut quoru partes,quq iuxta sunt,in-- illa natione urgetur,dum haec maneat. Tum illa, ubi quae viceri proxima sunt, , nigricie occupatur ob putrescente sanguinem, aut ob varice fluxum sanguinis., silministrante neq; illa glutinari possunt nisi quς iuxta ylaga sunt,curentur. : Quum nullo pacto sanari ulcera possint, nisi natura,cuius id essectu est, re- ιοει vaseat, & nulla impedimenta prohibeat. meminit Hippocrates utriusque: impedimenti quide cuiusmodi est sordes,quum ait, non purgata ulcera no sanescere: naturae ver cilicet partis Violatae,quq causa sanitatis est,quum indita . eauit proximas partes oportere prius & ab inflammatione & a nigricie vindi eari. Seire aute licet,lunc sanari ulcera, quum orae,quae diuisae erat, cohaeresciit,
id quod duobus modis contingit: altero,quumsola diuisio est, nec quidquam
earnis detractum est,in quo cam orae a medico in Vnu coguntur, & u opus est, vinculo fibula, vel sutura continetur, sicq; sua sponte coalescunt: altero, tuum aliquid carnis iam periht,ita,ut orae nequeat amplius se contingere ac glutina ri,sed per carnem iungantur, quae media inter ipsas producitur, quem sanatio- 3ψnis modum Galenus appellauit bina in xii 1. Hunc attigit Hippocrates his verbis nec per se comittunturi proprie enim per se committi dicimus, oc non medici opera quae increscente carne media conitinguntur, sed priore modum sub ijs verbis complectitur nec si in unu cogantur,glutinari possunt ea enim videra significat,quq sua sponte coalescunt nulla carne inter oras producta sed tantum oris in unum adductis,atque ita contentis. Vtrouis modo curare ulcus praestat,tolli impedimentum necesse est,& adiunctas partes bene valere, alio quin ne orae glutinari possent, nec media caro increscere. Purgare igitur sor dem conuenit,quam ulcus contraxit, & proximas partes in antiquum statum restituere, quae quamuis multiplici genere viiij teneantur, tantum inflamma - otioni; meminit, & nigri ciet,quod frequentiores sint.Inflammationi itaq; me-
deber1 tum nigriciem tolles,& si quod aliud malum proximam sedem infe stet ut quum fana fuerit, natura Validior suum praestare munus possit. Caetera 'nigritiem proficisci ait a sanguine putri, vel a varice fluxum sanguinis praebente. Sanguis enim ut Galeno placuit) quum aliquia partem corporis fusiun dit e venis eductus, vel quod apertae,vel quod collita ac detr1tae fuerint, colo rem mutat nec retinet fi Etem illu rubore, sed nigrescit aut liuet, vel a natura
54쪽
DE ULCERIBVS. I 'i vincitur ac suppurat, cinerei coloris essicitur, sed interim liuet. est enim liuidus color medius inter nigrum & rubicudum : qui consueuit etiam apparere, quum sanguis,qui iam niger est,in pus conuertitur, sicq; liuor suppurationem denunciat. At tuc manet niger sanguis quum nequit a natura superari: sed ex toto putrescit & corrumpitur, quem locum Galenus in secundo de fracturis, qua de calce,fusius enodauit. Merito igitur Hippoctates nigriciem fieri ob putrem sanguine indicat: nequit enim a venis transfusus a natura Vulneratae par tis superari, atque in ptis conuerti, utpote quae ex ictu & inflammatione, quae aerunq; subsequitur imbecilla sit. Accidit etiam nigricies ob varicem, unde 1 o sanguis ad viceris regionem transfunditur, qui per se niger est &crassus,&multo nigrior redditur, quum extra venas fusus, neque discutitur, neque suppurat: eiusmodi ergo nigricies aufereda est, quum sanescere plagam non permittat. De verbis autem Hippocratis,quod nos interpretamur non possundille habet οὐκ ἐθέλου, quod proprie significat nolunt,sed usurpari etiam solet pro
no possunt tum ab Homero tum ab Hippocrate, ut in opere de articulis,qua de femore in priorem partem prolapso, ubi Galenus eius verbi vim expressit.,, I II cera in urbem, si intus caua fiant,quod abscedit,vel ad totum orbem, velis V ad dimidium secari debet in longitudinem hominis naturalem.
Causam nunc sanitatis attedit, nempe naturam partau,quq iuxta ulcus sunt, .
a. o quas voluit ab omni affectu explicari,ut natura firmior, suo munere pr statius fungatur, & sanitate restituat. Igiturpraeter alia mala solent labra ulceris dura feri & occallescere, praesertim quum res diutius trahitur, quo fit, ut quum hae partes no amplius valeant,no possit ulcus ad sanitate peruenire, nisi callo prius& duritie liberetur. quod nunc agit Hippocrates, tuum ulcus in orbem proponit intus cauum: id enim Galeno teste intelligit quod oras habet duras ct callosas, ut quae, quum cauo intus ulcere abscesserint, a subiecta carne haud fouetur. Priecipit igitur,ut secetur omne id ,quod abscedit, sic, ut scalpello,vel per totum, vel per dimidiu orbem linea ducatur in logitudine hominis natu ratem, & detracto callo ac duritie sat aditus, per que immittere modicamenta 3o liceat,quod antea non licebat, quo nomine secari plaga voluit, ut clare in libro de vulneribus capitis testatur,ubi non modo eam,quae in orbe esset, sed aliam, modo intus caua esset incidi iussit,cuius praecepti ratione adscripsit his verbis sincidere id cauum transuersum conuenit, qua 1ion facile medicamentum quodcunq; idoneum fuerit admittit.J Quum vero de ulceribus in orbe tractauit iussit, ut toga efficiatur orbe duabus lineis inciso in longitudine hominis inunc ada j cit,vel ad totu orbem, vel ad dimidiu: si quidem sectio totum orbem comprehedat,duplex sit necesse est quod in libro de vulneribus capitis exposuit: una enim linea ab orae principio ducta ad plagam terminatur, altera e regione a plaga incipies ad sanam usq; partem procedit: secari enim totus orbis o Vna perpetua linea non potest, si dimidiu duntaxat incidatur,abude est una
ducere. Quando id conueniat Hippocrates praetermisit facile autem ex causis intelligitur, quibus venire ad sectionem cogimur, ex cauo scilicet,quod inter' oras est,& carne subiecta, qua medicamentu no recipitur, & ex callo atq; duritie. Haec si sub sint toti orbi,secare totu oportet: si alteri parti dimidiu. Recte autem monuit,ut linea in longitudine hominis ducaturi cauet enim, ne tr nsuersi secetur musculi, qui paucis exceptis, quemadmodii in inguine, in longi tudinem hominis procedunt. Illud aute ignorare non oportet: st si plaga,qua
55쪽
in orbem est, secetur,& longa fiat, quamuis neque caua sub oris sit, neque calta ilosa citius tamen sanescet, & caro ab angulis multo celerius producetur. 'Vicunque ulceri superueniat erysipela purgare corpus conuenit, seu deiectione seu vomitu prout ulcer1 praestabit. Curat1onem non modb ulceri S apponit,sed VmJ quoq; , quod cum eo iun-ritur quodve nisi prius tollatur,sanari plaga no potest. Eiusmodi est erysipe la quae si superueniat, purgare corpus oportet eX cItato vomitu,vel aluo ducta: utraque enim purgatio saluberrima est,sed modo haec, modo illa,pro situ pariatis affecta,qua rem nuc non explicat, sed satis in libro de succis ostensam exi stimat, ubi in humoru cursu auertendo iubemur quam longissime ab ea parte, road quam fluunt ipsos attrahere, idq; tunc maxime,quum maximo impetu feruntur: cotra vero eos,qui in affecto loco recepti sunt,deriuari voluit, per proximam partem eductos. His ita constitutis,ulceris situm spectates facile intelia figenius, vomitune,an alui ductione purgare hominem expediat. Quum plaga in superioribus partibus versatur, satius est, si humores non vitta profluui, ad vomitum confugere: si usque irrumpunt, solicitare aluum. ec5trari ὁ, quum violantur partes inferiores, si humoru impetus cessauit, ducere aluum praestat: si manesiexcitare vomitum. Quo medicamelo moliri id conueniat, etsi Hippoerates non doceat: maxime tamen perspicuum est ex his, quae alibi de purgatione egit: quam tunc probat,quum educit quae educenda sunt,hoc est,quae , o morbum faciunt: sic enim cofert alioquin perniciosa est. Nunc aute erysipela
proponitur,cuius causa est flaua bilis: dari ergo calli arcticu debet, quod purget flauam bilem,hoc ipse nominatim expressit in libro de vulneribus capitis,
quum medetur erisypelae,quae interdum solet faciem occupare. Voties autem iuxta ulcus, quod inflammatione vacet , oriatur tumor,bic progressu temporis suppurat: sed si cum inflammatione tumor non cesset,desdentibus alijs, quae simul tumere & inflammari coeperunt, veren
dum est,ne orae non glut1nentur.
Succi,qui tumorem excitarunt, si iussammatio quoque accessi celerrime in pus vertuntur: quod si absque ullo ardore tumor sit, non ita cito maturantur, 3 osed longum tempus ad suppuratione requirunt. Pus igitur in eiusmodi tumore, non nisi procedente tempore subsistit,atquo hanc sententiam in prioribus verbis aperu1t,ex qua elici illud potest, quod non mediocriter ad curationem cohfert,nimirum quum tumor iuxta plagam versatur, neque ulla inflammatio se ostedit,videturque ea materia crassior,quam, ut discuti ac dissipari post sit, utendum esse pus mouentibus, ut id horu ope cito assequamur,quod alio
quin fuit a natura diuturnitate temporis expectadum,quo fiet, ut tumor celerius finiatur,& eo finito ulcus non magno negocio consanescat. In altera par
te orationis ubi ait, sed si cum inflammatione tumor non cesset desidentibus alijs, quae simul tumere & inflammari coeperunt, verendum est ne non gluti onentur J de eo tumore loquitur,qui adiunctam habet inflammationem ict ut
succi, quabus exc1tatur, Iam vehementer incalescant, eo malo non solum oras
viceris, sed proximas etiam partes detinete. Hic ergo tumor, si quῖim iam de cesserit ab illis partibus, quae tumere & inflammari simul inceperunt, adhuc oras viceris ciccupet,periculu est,ne non glutinetur. Ratio in aperto est si quis 1tatuat glut1 nationem anatura Vulneratae partis prouenire quae siquidem tumore atque 1nflammatione vexetur, minus probe id perficiet, quod sin muneris est,
56쪽
i neris est. Non prius ergo tentanda glutinatio est, quam ore Vlceris a tumore, inflammatione,& omni denique vitio liberentur. - V1buicunq; cadentibus, vel alio pacto quae iuxta plagam sunt deterun-- dur,collidantur, intumentq;,&quum suppurant,pus ex tumore ad ulcus A transfunditur, ubi haec exigere cataplasma videantur, ipsi viceri ne impona-- tur,sed partibus quae iuxta sunt,Vt pus euadat,& quae dura sunt, emolliantur. Sive de industria,quod ea, quae ad artem maxime pertinent, epius reuocare in memoriam expediat, siue quod Ebru neque correxerit, neq; perpolierit, idem prorsus iterat,atq; in prioribus habitu est,id quum a nobis abunde fueritio explanatu, nihil est, quod in eo diutius immoremur, tantum illud admonebitamus,quod ,quauis cataplasma non debeat plagae oris superdari,quum pus mouetur, ne ipsum retineat: est tamen Vbi debet,quum scilicet earum inflamatio nem discutere,aut lenire confert, quod clarius in sequetibus demonstrabitur.
- Ostquam mollita sunt, & inflamatio coquieuit, repellere oportet que abs ., 1 cesserunt,per spongias adstrictas Vinculo, quod a parte sana incipiat, &- paulum porrigaturi super spongias ite soli a multa inducere: si quid autem re is pelli nequeat,in causa est caro humida,quam detrahere necesse est. Quum tumor suppurauit,& per plagam pus effluxit, relinquitur sinus ille, quo continebatur. Hic quum cauus sit,partes non se contingunt, sed superio Σ o res ab inferioribus receJunt. Quae autem sic abscesserint, urgeri debent, ita ut cum alijs 1 ungatur: haereant,& Vel per se,vel per aliquid carnis, quod medium increscat, glutinentur, sicq; nullus maneat sinus. Spongia quidem per se mollis est,& praeterquam quoa humores absorbet, Galeno auctore abunde siccat, neque premit, aut onerat, sicuti quae duriora sunt: hanc super plagam alligat, ut quae abscesserunt, reprimantur. Fasciam vero a parte sana ordiri voluit, de paulum super ipsam circuire: satis enim est, si hanc suo capite complectatur,
deinde ad vitiatam procedat. Sed quid est quod super sanam partem dari primo fasciam iussit, quum in opere de fracturis super affectam primo vinculum ini jciat,& inde ad violatam porrigat Scire licet, ita natura comparatum 3 o esse, ut succos vinculum inde praestantius exprimat,ubi & primo ini j ciat tir,&arctius alligaturi ex quo sequitur,ut ordiri ab ea parte debeat, & adstringi magis,unde expellere humorem oportet, deinde eo laxius ferri, ubi hic citra noxam recipitur.Ιn fracturis igitur & vulneribus,quum periculum sit, ne violatet
parti inflammatio superueniat, necesse est humores a violata partead fana repellere,qua vel innocenter admittentur,vel certe parum oberunt. Econtrario quum ea ulceris conditio est,quam nunc proponit,a sana regione exprimendi succi sunt ad ulcus ut inde euadat, ubi exitu habent: neque enim timetur amplius dolor aut inflammatio, sed quum sinus qui a parte sana incipiens ad os
viceris pertinet, assidue humore aliquo redundet,hunc ei jcere necesse est,qua o exitus patet,alioquin quae abscesserunt,minime cohaerescent. Iure igitur prae cipit,vi vinculum,quo adurgenda sunt, a parte sana orsum ad ulcus seratur. Constat autem ex his, quae dicta sunt,ob eadem causam,qua a parte sana incipit, ibi etiam arctius adstringi, dein Paulatim laxari,sic,vi,quum ad ulcus pertinet, laxissimum sit. Quatenus vero adstringi debeat, in secundo de officina medici prodidit, ubi v1nculi facultatem exponens eundem locum dilatauit:
eatenus aute arctari iubet, ut quq abscesserunt,sedem contingant,a qua diducta sunt. Folia insuper inducit permulta,quod ipse dixit,nisi lesedum sit
57쪽
is y hoc est tenuia & gracilia, cuius generis esse ea Voluit, qu suprὸ dari ius isit.quum effuso sanguine ulceri spongia imponitur & super solia iniiciuntur,ta id est tenuia vocavit. Sed utrovis modo legas, per icuum est ea derata oueri ut siccent . quare ut ibi ostensum fuit) necesse est tenuia su
mantur,qualia sunt poli j & verbasci, tuorum infra metionem faciet. Hoc igi tur Oa res procedet: quod si minis contingax causatur Hippocrates carianem hebetem atque humidam,quae non patitur diductas partes ubi cogantur, inter se glutinari. Praecipit isitur,ut hanc detrahamus, quod chirurgi modo scalpello modo medicament1s exedentibus praestant. si Vod si ulcus insederit sub carne altiora, Vt que nomine, & quod alli- 1 o. atur, de quod comprimitur,intus assingit in speciem varicis. Hoc ita
- que villuxui exitus detur,secari debet ab ore, si licet,quatenus specillum petain netrat,quomodocunque opportunum Videbitur. quo fa ad ea remedia vetasi niendum, quae idonea iudicabimus, a Sinus, quem proxime alligari, atque adstringi voluit,ex ea tum iunctura, tum compressione consueuit humoribus repleri, sic, ut in tumorem attoli tur, quod ipse dicit 'ποκυροῖ uJ nos interpretamur, finius assiirgit in speciem varic1ς. Nam sinus instar venae, quae humoris copia distenditur,& toros ex citat, ob compressionem erumpente materia intumescit, quod quum accita dit, ut delux exitus intus isdentibus, scalpelli opera utendum est : accidit auia Lotem magis, quando sinus ad penitiores partes intendit, quam quando vel modica carne, vel sola cute includitur, quum materiam copios)s recipiat iliale, qui altius penetrat, sed ubi sinus habeat os deorsum spectans, etiamsi altius insederit, vix poterit sub vinculo tantum materiae compelli, ut distendatur atque intumeat, quandoquidem,dum urgebitur, per os effvet,neque tamdiu subsistet, ut sinum in tumorem attollat: quamobrem in eo accipiendam Hippocratis sententia censeo, cuius os sublime est,ac sursum vergit, unde non ita facile educitur, quidquid a vinculo expressum fuerit, sed manet ac tumore facit. Hoc aute comprobat Galenus,qui variis in locis de huiusmodi sinu tra stat,ubique autem praecipit,Vt quum sublime os habet,incidatur, ut sanies li- 3 Qbere essuat:quum vero deorsum spectat,satis tunc esse eum exitum putat, per
c sublime est, nec deorsum inclinat,sed in latus spectat obliquum,neque tunc etiam scalpello utitur,sed membrum adeo vinctum ac figuratu collocat, ut os,quod obliquum erat, recta deorsum spectet,atque ita detur exitus intus dentibus. Ergo tantum, quum os superius est,ad sectionem veniemus, quod credibile est nunc voluisse Hippocratem,quum alioquin nec sinus intumescat,nec opus sit alio ore: sed abunde per id, quod sinus habet in inferiore parte versum, succoru copia effundatur.
Modum aute sectionis definitiit,quum demitti specillum iussit,& quantu penetrat hoc est, usq; ad fundum super id secari, ut sinus totus pateat, ac purgati Apossit. Addit si lice quoniam interdum no licet, vel quod nimis magnu spa-c1um occupet,vel quod aliquid subsit, ut arteria, aut vena grandis,uel neruus, quod periculose incidatur: tunc autem petendum consilium a Galeno,qui in fundo sinum aperit, ut aliud os habeat in inferiori parte situm, quod fortasse sibi voluit Hiprocrates, quum ait, squomodocunque opportunum Videbi
tur.Jnam si tuto secare totum sinum non liceat, secandus erit, quomodo opportunum videbitur, exempli causa infundo. Sectione adhibita ea medica-
58쪽
i menta imponentur,quae magis in rem erunt: nam Vel sordem detergentia,vel glutinantia, seu carnem producentia, & modo haec, modo illa, prout opportunum maxime existimabimus.
Ere autem omne ulcus, quod sinum habet rectum, ita ut perspici possit, si - 1 tumore vacet,si corruptum sit, si caro sabsit hebes & putris, & ipsum, &- quod iuxta est,nigrum se ostendet, vel subliuidum . Inter Vlcera vero exeden- , tia,ubi id sit, quoa graece nominatur, vehementerque exedat ac VΟ-
ii ret, tunc quoque & ulcus,& quod in vicinia est,nigru apparebit vel subliuidu. Vlceris color liuidus aut niger, ille extingui, hic extinctum esse naturalemo calorem significat: in prognosticis autem & in libro de vulneribus capitis, quum seruari homo non potest, resque omni modo desperationem habet, docuit plagam eiusmodi coloris se ostendere,quare nihil mirum, si talis consp1citur,quam nunc proponit: est enim aut sine tumore, & corrupta ac putri carne continetur,aut ex numero exedentium,quae genera ulcerum pessima sunt.
Quod quidem ad tumorem attinet, si in vulnere graui non appareat, malum si se est: peius item si,ubi sit,cotinuo evanescat, quemadmodum ipse alibi testatur. -- Ρl unque enim insania, neruorum distentio, lateris aut intestinorum dolor subsequitur,quae si tumor sit, peruenire minime solent. Magna ergo ulcera, qualia sunt,quae sinu habet,& corrupta sunt ac putria, si sine tumore sint, peiabo sima habenda sunt, quum summam caloris naturalis infirmitatem denucient: quippe qui non amplius in exterioribus Partibus vigeat, sed ad interiores coinfugerit,ad quas feruntur illi humores,qui consuerunt ad plagam concurrere. Iure igitur haec si perspici possint,neque sinus tortuosus sit,nigra se ostendui, vel subliuida. Porro ulcera exedentia ex fluxu vitiosi succi oriuntur, & ex aliquo affectu,quem plaga longiore tempore cotraxerit. Haec, si in summa parte
versentur,& cute tenus serpant,ερ- ες graece nominantur: sin subiectam quoque carnem corrumpant, Phaged na igitur,altiora exest,quare maligna est deterior adhuc,quum Vehemetius carnem vorat,qualem Hippocrates nunc posuit. Indicat autem naturali calore iam fracto eum,qui pr ter natu-3 o ram est, atq; igneus, omnia corrumpere,adeo Vt nec Vlcus, nec quae iuxta sunt, pristinum calorem retineant,sed vel iam nigra sint,vel certe subliuida.
- Ataplasmata vero tumoris & inflammationis partium adiunctarum .co-- ctum verbascum, folia trifolij cruda, epipetri folia cocta,polium: cunctari haec ,ubi purgari ulcus oporteat, purgandi vim habent. Super haec fici atque
, oleae folia, & marrubium,quae omnia incoquenda sunt. Inter haec autem ma ., Xime coquere oportet vit1cem, ficum oleam: Vtiliter etiam coquutur mali pu- ,, nicae folia: crudis vero utendu est folijs maluae contritis ex vino. Item rutae at que origant,quibus omnibus, lini semen tostum ac bene contritum adijcitur. Superuenit ulceri tumor cum inflammatione modo ubi caro graui ac retu- o so telo colliditur,in quo casu, ut supra ostendit,cataplasmate utendu est, quod pus maturet,modo ex dolore, nonnunqua ex curatione aliena ubi nihil etiam collisum sit: vulnerantur enim interdum partes,quae sensu acriore sunt ac maxime dolent,quapropter in inflammationem incidui: interdum non adhibetur idonea ratio victus,non mittitur sanguis,non purgatur aluus, ut reS postulat tum pro siccis,atque adstringetibus medicamentis, relaxantia inducuntur,& mollientia quod fere faciunt nostri Rculi chirurgi,qui initio ad omnia vulnera cataplasma imponunt, quod resinam terebinthinam, vitellum oui, dc ro-
59쪽
tione medicamentorum generatim ad morbOS attinentiu. Auxil1a igitur quae traduntur, proprie ad inflammationem attinent,& non ad dolorem, sicuti relaxantia & mollietia cataplasmata, quς scilicet ex farina,oleo, aut al1o eius generis componuntur. Primo igitur ponit, Verbascum,trifolium,epipetrum,po lium quae non modo siccant, sed etiam detergunt,quod Galenus suo loco de clarauit. Iis autem Vtitur coctis,Vt leniora sint mam cruda exasperat,& frusti dvleeri molestiam afferunt. Trifolium accipi edum est, quod b1tumen redolet, de quo suse Scribonius Largus tractauit. Epipetrum .ut nonulli censent,ex eo rum genere est,quae graece appellantur αε α, quasi semper uiuentia: eo autem
mouetur, quod Aristoteles habet in quarto libro de partibus animal tu,quum , o ait, Ex terrestribus plantis nonnulla esse,quae vivant & gignantur, aut in alijs plantis,aut absoluta, quale esse dicit,quod epipetron a quibusda vocatur,quod vivere potest suspensum. Ergo si epipetrum intelligamus speciem habet quidem facultatem siccadi moderatam, sed abude refrigerat, quocirca utilius inter initia imponitur ad humoris fluxum repellendu,quam postea, ubi male
ria iam recepta est. Non enim discutit aut detergit vicus,sicut caetera, quae nucad insaniationem tradidit. Quod sequitur cataplasma ex marrubio, folijs sciatque oleae,ulcus siccat & purgat, non nimis tamen vehementer, quum oleae fol1js,quae adstringunt, temperetur ficulnea,quae acria sunt. Marrubium vero quod his admiscetur,satis digerere inflamationem potest, & ulcus detorgere. 3 o Concoqui aute debent,no soluta, ut ea mixtura lenior reddatur ac mitior, sed vi,si qua sit virium exuperantia,remittatur. Incoqui similiter voluit aliud ca- . taplasma quod vitice habet ficuin,& oleam:adiicit & mali punicae folia, quae nisi cum proxime positis misceantur,non intelligo, per se quo pacto ad rem pertineant,quum refrigerent & adstringant: consilium vero dirigi ad siccan- durit ac digerendum videatur . nisi dixeris Hippocratem non modo huc spe istasse,sed eo etiam, ut quod confluit,reprimeretur,& idcirco diuersas faculta tes conscripsisse Id autem manifestum est, quod si mali punicae folia cum vitice, fico, & olea,misceantur,cataplasma fiet,quod praestanter quidem,non nimis tamen siccare & detergere poterit, modo nactum sit medicu, qui oppor- o tune utatur. Cruda vero superinducit folia maluae, ex Vino contrita, tum rutae atque origant,quibus adiicit lini semen tostum ac tritum: satis aute existimat, si eiusmodi herbae,quum lenes sint ac molles contritae sine ulla coctura imponantur quod ad earum vires spectat,malua quidem mollit ac digerit, sed magis quae sylvestris est: ruta valenter siccat & discutit: origanum siccando simili ter,atque extenuado idoneum est: lini semen med1am qualitatem habet in
ter calidam,frigida, humidam re siccam, sed si frigatur, siccius efficitur : cras-hunis nodi Galenus aitele fere omnia quae nunc proponuntur ab Hippocrate. At si,ne hac qui de xij prohibere fas est,quo minus materiae aliquid suppuret acria medicameta inta emus que id omne exhauriant,quod In pus conuersum est,id ,ubi cutis sola subsitscalpell1 opera citius euellitur.illud autem obliuisci non oporte quod ubi inflammatio dura sit & parua, cerato liquido &mollienti emplastro com
60쪽
DE ULCERIBUS. 2 si si1 oris autem habitus est,iungiturque utiliter his,quae dicta sunt,ut cataplasma lenius reddatur,quod quidem aliquid moli1et, sed siccabit magis, atque infla mationem discutiet. - IBicunque periculu fuerit ne erysipela ulceri superueniat glasti folia con- , V terens cum lino cruda imponito,aut cataplasma,quod linu habeat ex so-- lani vel glasti succo dilutum:quod si ulcus purum fuerit,sed cum ijs,que iuxta
in sunt,inflamatione teneatur,lenticula ex vino decocta, ac bene contrita, & olei' modico respersa superliciatur atq; alligetur, vel cataplasma,quod fiat ex folijs
, caninaesentis, in aqua decoctis ac bene contritis. Tenui autem ac puro linteo-ao lo contegatur ex vino atque oleo madente: at si contrahendi consiliu sit, eant nae sentis solia eo modo, quo lenticula,paretur, seu nasturtium, vinum, lini se- A men cotritum inter se misceantur, aut lini semen, vitex cruda, & alumen me
Interdum super ulcus erysipela etia accedit,quam tunc timemus,quum iam praesentis aliqua indicia se ostendunt. Praesagimus enim tunc futurum malum Galeno auctore),quum ex aliqua nota, eius principium deprehedimus: Ergo si ulceratus locus iam incalescat,vel doleat,aut colorem ex Πauo rubicundum, seu aliam notam quantumuis exiguam prae se ferat,verendum est, ne erysipela subsequatur. eam suspicionem auget natura aegrotantis,tempus anni ,regio,&io caetera eius generis, quum talia fuerint, quae soleant eiusmodi vitio patere. In eo casu praecipit Hippocrates, ut glasti solia cruda contrita cum lino Impona mus. Propositum enim est, quod influit, repellere, incipientem ardore co cere, siccareque id materiae,quod iam receptum est,quae omnia praestat propositum cataplasma. Siquidem glastum,quod seritur videlicet,quove utuntur infectores nam agreste ob ingentem acrimoniam mordet,) valenter siccare potest,&tumores optime discutere pro acr1monia autem, adstringendi vim habet, qua repellit,refrigerat quidem, non tamen praestanter, cuius rei indicium est, quod gustu amarum etiam sentitur, quamobrem valet ad ulcera quoque exedentia: sed si quando vehemetius videtur, temperatur adiecta posenta, vel 36 farina hordeacea,aut triticea. Hippocrates linum admiscet, quod ut dictum
est omnis excessus est expers,sic ut remittere glasti vim c5mode possit. Quod subiicitur cataplasma ex lino diluto ex succo solani, vel glasti eunde effectum prςbet,sed refrigerare magis potest,si solani quam si glasti succus adhibeatur,& propterea magis repellere: sed stastum ad tumorem discuti edum efficacius est. Haec autem tepida impone da esse,& nullo modo frigid a clarius est,quam ut ab Hippocrate exponi debeat,qui ubi ulcus sit, caueri frigiis voluit, quavis alioquin erysipelae saluberrimum foret. Rus hactenus posita sunt,quum purgandi ac detergendi facultatem habeant, pertinent ad ulcera sordiJa; quae, lacria sint, dolorem afferunt,quoniam caro,quq sorde protegitur,medicamen o ti acrimoniam no sentit,sicut quς pura est rinterponitur enim sordes inter carnem & medicamentum. Simile quid accidit intestinis quae ut docuit in libro de ratione victus in morbis acutis si inania sint acriori oxymelle deraduntur, si id contineant,quod ex cococto cibo superat, non ita oxymellis vim senti ut, sed quod modo quodam illita sint defendutur. Igitur si ulcus pinum sit, praesidia quae ad inflammatione dantur,leniora esse debent cuiusmodi sinit, quae
nunc subiiciuntur. Lenticula enim nec nimis calefacit nec nimis refrigerat,vi quae mediam naturam habeat,sed siccat,& valenter adstringit,quam Galenus