장음표시 사용
441쪽
arctius ab ea, in quam venerur,vispectent in contrariam putem,atq; venerui. iterminum autem conuertendi in contrariam partem non prasscripsit natura leni statum,tunc enim morbo vinculum caederet,quum deprauationi diu par, assueuerit: sed paulo ultra naturalem statum partem adducendam censet, at
que hoc est quod ait fidque paulo plus aequo nam,quod naturale est , aequum
est. Caeterum praecipit, Vt ad contraria conuertamus per omnia, quae ad viii ciendum admouentur. quae ipse nominatim cum fascijs recensuit, quum in
quit f&pannis, tum suspendendi, collocandi, intendendique ratione, prae terea conuertendo dirigendo quum possit vinculum per haec omnia plu, tu sto ad contraria inclinari. Scribit, item plurimum perfundendo addens pluia ibrimum quod in proxime praecedentibus verbis omisit,intellisi tamen potuit ex ses,quae proposita erant.ibi itaque digerendi, hic vero molliendi causa, eo
piose aquam infundit. - N his,quar extenuata sunt,plurimum integrae partis comprehendatur,ut ex. 1 transfiitione, quae exhausta sunt, magis quam suapte natura emacrescerent, is diuerso vinculo ad incrementum spectent,& carne impleantur. Percurrerunt locum hunc expositores huius libri, non secus atque alia multata,circuitioneque usi pauca quςdam attulerunt: qui vero enodare aperte ipsum contendunt, veritatem non attingunt, ita, ut mirum sit, qui potuerint exte nuatis, hoc est gracilibus partibus,&quae ali deserunt naturalem habitum re- Lostituere. Equidem censeo quaecunque, et ad verborum significationes atti nent, vel ad quaestiones captiosas, ut perperam accipiantur,nihil ad artis ope ra discentibus obesse: quae vel o contraria idoneae curationi traduntur, necensario ijs ossicere,qui medendi artem exercent. Ante omnia igitur docebo qua via curauerim, quae summa macie consecta essent, ut qui addiscunt, iam eius ope fruatur: deinceps accommodare veritati proposita verba enitar. ubi enim latebra est obscuritatis, conabor rei veritatem tueti, esque,si ulla ratione fieri poterit, verba Hippocratis consentanea demonstrare, quod si interim non dabitur, iuuenis certe rem ipsam, ut sese habet, comprehendat. Ergo macies partium plar runque, vel ex diuturna quiete,vel ex eo vinculo,quod ad fractu- 3 oras pertinet , proficiscitur, quum ob illam bur quiescentium partium emoriatur: ob hoc regio, quae vincta est,sanguine sursum partim, partim deorsum expresib alimento priuetur. Quocirca contrario modo,atque contractum fuerit, mederi vitio debemus,nempe affectae parti vim restituentes,eficientesque, ut eo sanguis affatim concitetur. vires quidem reficit moderata infrictio, per fusio, motus, debet autem esse idonea moderatio in utroque genere, in qualitate scilicet & modo : sanguinis vero plurimum euocabunt proposita nunc
ratio alligandi,aquae calidς perfusio modica,motus,& frie io, quq & viret etiam confirmant. Omnia autem modo & qualitate moderata esse conuenit, cum
non satis sit frictionem, motum, calidae aquae perfusionem, nec multa esse, nec omnino pauca: sed oporteat frictionem quoque mediam esse,iam inter duram& mollem,quam inter multa & paucam, similiter aquam ita temperari, ut media sit inter eam,quae nondum calefacit id est tepidam cicant &quae iam dolori est,c ore mordens Gli,id est feruentem dicunt in modo item mediam inter multa & pauca. verum de modo supra tractauit cum dixit dum in tumescit priusqua residat, finiatu . hoc autem tempore, si pars cum seipsa cO-
feratur,rubens maxime apparet,quaecunq; ergo gracilitate,maci εq; tentantur,
442쪽
COMMENT. III. QTi plane magis exanguia conspiciuntur,quam quae bene valent, visqtie & quum
pertractantur,&quum aqua calida perfunduntur, rubescunt. hoc autem nobis
propositum sit, quod ad modum pertinet, ut membru rubore offundat Hr, quo tempore tumidius quoq; exhibetur, sed, nisi cesset qui fricat, vel perfundit,tumor desinit,& rubor finitur. Maciem vero vel medicinam non admittere, vel sanabile esse indicio erunt tumor ruborque, prompte vel magno neSOcio eX- citati quibus hi quidem aegre contingunt succurrere soleo perfricando corpus aliquo ex calefacientibus medicamentis,atque ex iis praecipue, quae modicum accipiunt thapsae non vetustat: sed & huiusmodi gracilitates inugo aliqua mi-1o xtura, tuae picem habeat, qualia sunt medicamenta , quae πῆωτα, vel λλω vitae
graece a quibusdam dicuntur. quae, si πη - & θω muis, nominari aud1es, aeque
intelliges, licebitq; tibi appellare,ut velis. instituimus autem in his commenta rijs iuniores atticismum no docere, sed persequi medicinalis artis effectus utilissimos,atqu)e eos prςcipue qui ex confectionibus pice habentibus ad proposita pertinent. Igitur,si primus usus partem reddat tumida & rubram,iam ces sanJum est: sin minus,lterum & tertio inus endii, in alijs quotidie, in alijs ter tio aut quarto quoq; die prout affectae parti maxime opus esse iudicabis. Illud vexo,quod pars, quae fricatur, aut pice illinitur, incalelescit, inter ea, quae spectantur interdum non enumero, quoniam sub rubore coprehenditur,cum eo-1o dem tempore caleat,rubeatque. Ego hac ratione gracilitati praeter natura saepe occurri ,raroque usus sum vinculi opera,& si quando usus sum eo modo alia
ligaui, quo docet Hippocrates inspectis verbis ipsus diuerso vinculo quod enim inquit diuerse illi vinculo opponitur,quod pertinet aά stacturas,qu6d
que affectam sedem vehemetius urget. diuersum itaque vinculum primo pro tinus fasciarum ambitu discrepat ab eo quod posuit ad fracturas, no enim ordimur a parte cui medemur, qtiemadmodu facere in ulceribus, fracturis, san guinis Musione, caeterasque omnibus paulo ante propositis consuevimus:prq-ter haec affectum locum no adstringimus,sed remittimus, maxime aut e com primimus parte integram,unde incipii nus.1nde enim praecipit,vt fascia usque 3o ad affectum locum laxetur,atque ubi eo ventum est, laxissima inuoluatur. hic siquidem hyeme obuoluendus est, ne ealefiat, laxus videlicet nec minimum
quid adstrictus: sed aestate debet integra sedes vinciri, ut qui in ea subest sanguis,ad locum,qui refectione indiget, depellatur,partem vero quς curatur,sub vinculo calefacere & digerere alienum est. Vbi autem crus totum, aut totum brachium valde emacruit,alterum par membrum deligare conuenit, initio ab imis partibus accepto,dein fascia ducta in crure inguine tenus, in brachio ad alam usque & humeri caput.quadoquidem eodem modo venae,quae cruribus alimetum subministrant, ab inferiori parte iuxta os sacrum derivantur a vena caua, atque illae,quae brachijs,a superiori iuxta iugulum. sanguis itaque qui ad 4o unum fertur ex paribus membris, ubi iter clausum est, ad alterum deducitur. Adstringi aute sanum membrum hactenus debet, ut ob compressionem minime indolescat:sed ,quod vitiatum est, vel nudum relinquendum, vel pauca lana usque ad inguen obtegendum, ubi caelum frigidu sit,sed ubi non sit tale, expedit nudum esse, & subinde linteis perfricari , tum calidis medicamelis so-ueri, si locus aegre incalescat. namq;,ubi prompte, oleum cui parum cerae adie
ctum sit,per se idoneum est, siquide diutius manet, & minus resoluit. Eadem omnino ratio est in brachijs,in quibus vinciendu id est, quod bene valet, per-
443쪽
inde quasi crus: pr stanterque calefaciendu,quod aegru est,& frictione & mo itu ,hominem vero, ubi prorsus stupidus non fuerit, rogare praestat, num in ei parte quae curatur aliquid eius caloris,qui excitatus fuerit,sentiat superesse: uti aperte des jsse sibi penitus videatur. quod si cessasse respondeat, iam tepus estiterum adhibere, quae calefaciant,& partem confirment, quoru quatuor gene
ra sunt,frictio per lintea,calidae aquae perfusio, frictio per calida medicament, vel per oleum, simplicis dropacis intactio. ubi vitiata pars refrixisse plurimum videatur, dropax varius sit, habeatque bitumen, modicum sulphuris ignem
non experti,& pyretru. Curanda vero sic esse corpora extenuata, experimen to eomprobaui plurima resciens. virum autem Verba Hippocratis recte expo- iosuerim non est, quod contendam, quum me non lateat obscurae orationis ex
planationem eo euadere posse, ut probabilis sit, non tamen ut firmiter sciatur. Declaro autem verba Hi procratis non sicut plaerique sic scripta ut ex transsu sone exhausta magis, quam ipsa emacrescerent , sic enim absurda sententia esset,sed ut alij legunt) adiecto pronomine his verbis ut ex transfusione quiet exhaust vocat enim exhausta,quae extenuata sunt, Ppterea,quod in ocio de gerint, fuerantque alimento destituta. haec ait ex transfusione sanguinis quasi ex cursu dixerit sanari, nimirum sanguine ad affectum locum copiosius cocitato, quam si naturaliter haberet. Siquidem hac ratione implebitur, quod extenuatum erit, si diuersum adhibeatur vinculum ab illo,quod in prioribus in- Lodicauit,cuius discrimen nos paulo ante demostrauimus, ex quo necessario facultatig dissimilitudo prosciscitur, illud quide ab affecta sede sanguinem expellit,hoc amplius ad eam concitat,quam si recte valeret. nam,cum bene valebat, abunde erat,qui in ipsa continebatur,& ideo non opus erat amplius transmitti, quam qui,partim in alimentum subministrandum consumitur, partim digeritur: nuc vero, tuum vitiatus locus inanis sit, atque exanguis,multo plus concurrere sanguinis oportet non modo ut alatur sicut in secunda valetudine, sed reficiatur etiam praeterquam quod nunc plurimum necessarib digeritur, quum subinde calefiat. calefaciunt enim quaecunque ad ipsum praesidia adhibentur, siue frictio siue motus & medicamenta, siue pix illita,& confectiones 3 opicem habentes, ac tadem calidae aquae perfusio. nam & hac Hippocrates usus est,sortasse ob eius seculi inopiam balneorum mos aute hoc seculo aqua quam in balnei labris habemus, conteti sumus, ad affectas partes modice calefaciendas,tollendumque eam lassitudinem,quae extendentium sensum repraesentat. Iam vero partes exerceri necesse est in actionibus usitatis id quod quotidie faciendum est, non subito semel, verum subinde, quomodo etiam frictio adhibenda est, donec excitetur calor, tuncque ab ea desistendum. Verbis igitur sic
veram curationem accommodo, cuius vim experientia demonstraui, sexcentos,qui sub vinculo diuturnoque octo extenuati erant, recreando. Sed iam eorum, qui librum hunc enodarunt, mentem aperire tempus est. ex ijs plaerique ut retuli usi circuitione duntaxat integram verborum obscuritatem relique runt:pauci conati sunt iuxta verba ipsa ad vinculum relata hoc modo uniue iam sententiam enodare. Hippocratem praecipere aiunt, ut eorum, quae exte nuata sunt, curatio a vinculo inchoetur. quo exhausta, hoc est extenuata magis,quam ante extenuata fuerant,in cotrarium habitu mutentur. multos enim morbos putant hac ratione sanari, afferuntque exempla & eorum, qui nause
444쪽
i pressi sumpto medicamento vomitum ciente ad sanitatem peruenerunt & qui assidue cita & acri aluo exerciti catharctico consanuerunt, & quorum tussis finita est ob praesidia vehementiorem tussim excitantia. Nec desunt ex illis, qui commemorent, quae Hippocrates in illis sententi js, quae aphorismi vocantur, ad verbum sic scripsit. Est etiam quum in neruorum rigore citra ulcus iuuene habitiori, media aestate gelidae aquae multa persus o calore reuocatJ ergo, sicut contra morbos inquiunt) non solum pugnamus per auxilia ipsis contraria sed etiam per similia, ita nunc ab Hippocrate iubemur gracilitati occurrere ab eo vinculo orsi,quod magis extenuare potest. id quod transfusione fieri aiut,cumio partes paulatim plurimumque sub vinculo contabescentes,iterum recurrenti bus humoribus recreantur,& idoneae fiunt, quae carne impleantur. Sed quum
videant qui sic exponiata se nullo modo explanari illud posse siuerso vincul scribunt diuerso habitul sc ut ternae reperiatur scripturae inter se disserentes,quarum una habet diuerso habitu namque in nonnullis exemplaribus siescriptum reperitur. Qui scribunt igitur diuerso habitri locum hunc in vinclitalo non accipiunt sed in parte aegra, quam alterius habitus existentem ac prius esset,spectare ad refectionem dicunt,eumque habitu comparari vinculo plurimum extenuante,quasi exhaustς partes non amplius vinculo extenuentur,sed nunc fortasse futurum sit, ut inde reficiantur.Itaque quum vinculum, quod ad Lo fracturas pertinet communis ut paulo ante dixi &aliorum assessiium,quibus annumerabantur sanguinis suffusiones, contusa, abruptiones, extenuandi facultatem habeat, quis conficiet,ut de eodem refici extenuatae partes incipiant. quamobre nonnulli ita legunt fui ex transfusione quae suapte natura ex austa
suntl concipientes id absurdum, quod oratione sequitur, effugisse, eo quod
partes suapte natura sint extenuatae, atque id ,quod nuc praecipitur, non pertineat communiter ad omnia,quae extenuatur, sed ad ea tantum,quae sua sponte. sic autem commune hoc praeceptum,& generale pauca complectetur paucissima enim sunt,& rarissima quae hac de causa tabescunt, reliqua omnia ob
diuturnum vinculum, simulque ob vitiatae partis quietem in hunc morbum 3 o incidunt, eaque potissimum fas est commemorari ab Hippocrate quum sub ijssant, quae superius posita sunt. docuit enim hactenus de fracturis, & de quibusdam alijs affectibus, qui simile vinculum exigunt, quibus quum maciem
partium superuenire intelligat, indicare merito voluit, qua ratione ad sanita tem perducatur. Sed iamiam exequar, cuius maxime accusari possent, qui putant Hippocratem monere, ut extenuans vinciendi ratio adhibeatur. consilium quidem est reficere, quae exhausta sunt, quod contingere non potest,nisi& vires reficiantur,& materia alimenti abunde subministretur. vinculum vero, quod tradi ab Hippocrate volunt, & sanguinis concursum prohibet, &robur infirmat:sed quod nos dari ab eode credimus, diuersum est ab illo,quod
4O extenuat, inchoandu enim est a parte sana, no ab aegra, & per multos circuitus adstringendum comprimendumq;,dum ne compressione excitetur dolor,qui posset inflamatione mouere, fascia item usque ad affectam sedem trahenda est paulatim vi compresssionis remissa.Ιllud praeterea quod integru crus Una cum aegro deligari conueniat ipsorum expositioni minime congruit, ubi inquiunt Hippocratem velle vincie dum esse, ut quae extenuata sunt magis,exhauriantur,quo non modo nihil confert vinculum alterius cruris, sed etiam obest,san
guis enim,qui ante ad illud ferebatur,nune omnis ad affectu depellitur Quod
445쪽
autem superioris expositionis auctores male huc exepta transferant, in aperto iest,quum nullam similitudinem habeant cum ijs,quae ab Hippocrate tradun tur.quoniam qui recte rationi innititur,si subito ei j ci velit omne id, quod eau iam exhibet nempe,quod ventriculi tergoribus ita inhaerescit,ut vix inde ex trahi queati similiter & acria, quae paulatim destillant, & ita ventrem irritant ut desidedi necessitas sit,subito non iniuria educet; quemadmodum euenit in tussi mediocri, quae ijs exolvitur, quae ipsam concitant acriorem .sed nulla hi,
communitas est cum eo,quod putant affectum locum,ut recreari incipiat ex hauriendum esse,quum ex vinculis, neque tabescentes partes firmari possint neque alimenti materia deduci. Illud vero, quod asserunt de neruorum rigore 16 maxime alienum est,ignaros enim se ostedunt artis,quam tradidit Hippocratates, quum docet medendi rationem esse, Ut contrarijs tollantur contraria. At nonnulli minus verborum vim percipientes ad contradicendi studium con uersi sunt,quod fere faciunt,qui inconsiderate aduersantur, atq; ea labefactare contendunt, quae nunquam didicerunt. tantum enim abest, ut per artificiosa illa,quae traduntur ab Hippocrate,id tollatur,quod cotrariorum contraria sint
auxilia,ut etiam confirmetur. Quin & iri adducta sentetia dixit frigidae enim
aquae perfusio calorem reuocat, haec autem calore finiuntur . hunc vero calorem,qui medetur frigidis viiijs interdum frictione movemus, interdum calidis medicamentis,modo exercitatione,aut calida aqua infusa atque ubi vehe- io
mentiore calore opus est bitumine ut saepius retuli j vel pice illita interdu etiare aquae frigidae perfusione . sed caetera omnia, ut pote quae calefaciendi vim habeat,ijs partibus ac morbis,quibus calore opus est,ubiq; utilia sunt: frigida
aqua,ut quae frigida est,quantum in se est,raro utiliter adhibetur,atque ei tantum corpori,quod potetem habet innatum calorem. In habitiore quidem cor
pore inquit ipse est,ubi utilis sit aqua frigida neque in hoc, quolibet tempore, sed aesti . frigidae enim aquae potionem duo afferre,vel noxam ex frigore, vel plurimum caloris ex altioribus partibus redeuntis,quis non novit,aut non
docuit ex ijs,qui de ea conscripserunt Corpore itaque abunde calido fit, ut a frigore non superetur calor, qui in ipso est, sed cute densata,atque ijs, quae ex- 3 opirare debent relictis augeatur: at si calor imbecillior fuerit,quam ut subeunti . . frigori obsistat, vi ipsius ad altiora corporis aspirante, homo frigidis morbis
excipitur. fortata haec superuacanea nunc attuli, quum alibi ut dixi ea suerim exequutus. Quae primo igitur medentur,primo necesse est contraria sint, prima autem dicuntur, quae nullius medij auxilio his opponuntur . que medio indigent,non primo efficiui,sed alia adiuuando efficiedi socia sunt. Agunt autem nugas,qui alui purgationem,medicinam tussim mouetem, frigidam perfusionen, proferunt. nam h c,quamuis recte interdum fiant plurimum tamen ab eo,quod nunc proponitur,abhorrent,in quo demostrandum est,qui fiat,vevinciendi ratio,quae extenuandi vim habet,vel quod exhaustu est, confirmet, ovel plurimu eo sanguinis concitet.frustra aute,dum haec ostendere nequeunt, exempla adscribunt praeterquam quod exemplo stabile, certamque scientiam non efficiunt. ostendimus enim in libro de exemplis, non esse exempli usum, vi qui rem non cognoscunt, eius scientiam acquirant. quod quidem nonnulli
afferunt, qui rhetorum more,ut scientia comparetur,exempla adhibentes tota aberrant via, non secus atque ubi Platonem dicunt plaerunque per enumera
tionem demonstrare. ostensum enim est illum uti enumerationibus gratia e planationis
446쪽
COMMENT. III. 6 ii fanationis: quicunque vero tenetur studio exquisitius intelligendi enumera tionis vim,& exempli,ad eum locum adeat,Vbi de utroque tractatur, quae nos alibi exequuti sumus. Sed nunc ad propositum reuertamur eos hortati, qui in hisce libris versantur, ut quum hactenus diligenter legerint, ad sequetitim expositionem accedant,quae praecedentium fidem faciunt .ad ea iam igitur pro grediamur uniuersa,quae ut in aperto inagis sint, non adscribemus tota simul, sed membratim eoque modo etiam explanabimus. Eterum praestat partem,quae super aliam posita est, scut femur super id, - quod a genu ad pedem est, simulque alterum crus cum integra parte de-'io ligare ut similius sit, pariter quiescat,& aeque alimeto prohibeatur,atq; alatur. Paulo ante propositum est rationem deligandi extenuatas partes diuersam esse debere ab ea,quae ad fracturas pertinet,haec siquide adhibetur, ut sanguinis cursum prohibeat, quod in assecta sede collectum est, sursum deorsumque exprimat, me bra quieta seruet,& immobilia, cum hac via vitiatae partes interdum ab inflammatione penitus defendantur: at nunc non eo in cubitur,ut fluxus sanguinis repellatur, ut quod in ipsis subsistit educatur, ut immobiles co- tineantur, sed ad omnia his contraria consilium dirigitur Fascia itaque ut se prascripsi ordiatur a parte sana, premendoq; hanc ,ianguinem, qui in ipsa co-tinetur,ad extenuatam transtundat,non tamen ex toto integram partem ex
Lo hauriat. Crure igitur aut brachio aegrotante abunde est vinculum incipere ab inguine, aut ab ala sed, si malum hoc femur infestat, aut humerum, necesse est contrarium mebrum deuincire,vinculo ab ima parte oris, & usque ad inguen vel alam porrecto. Si quando autem brachium, aut crus vehementer aegrotet,
expeditius est utruque deligare,& quod superpositu est affectae parti, & quod integrum,ut prohibeatur alimentum, neque illi subministretur. atque hac de causa dixit Hippocrates sicut femur super id, quod a genu ad pedem est, simulque alterum crus cum integra parte deligare,ut pariter inquit quiescat id est ociosum sit alterum crus, atque illud ,quod assectum est,& aeque ipsius alimentum intercipiatur. Illud vero fui aeque alatu idcirco posuit, quia mem-3o brum quod vincitur,noluit ita alimeto prohiberi, ut nulla pars penitus ad ipsum feratur. Quod si vehementer quis adstringat, ex toto ferri alimentu prohibebit,periculumque protinus erit, ne pars emoriatur,id si non fiet, alimentuquidem certe tam in femore, quam in crure auferetur.propositum quidem est non extenuare semur, sed crus reficere. veru quia vinculi ratio alimetum detra
hit huiusmodi noxam aliquandiu admittimus: deinde postea, ubi crus modi
ce carnem contraXerit,utrique comuniter considimus. Quare illi audi edi non sunt,qui volui Hippocrate Iubere,ut cum extenuata parte, ea,quae superposita est,atque altem crus extenuetur,ut gracilium partium macies occultetur, ne in aperto sit, neue ex plenioris membri coparatione deprehedatur. cum nec me-4o dicus quiuis unus e populo, nedum Hippocrates hac curadi ratione probaret. ,, T Inteorum numero, non pressit.
l. . In superioribus iam saepe imperauit, ut hoc idem fieret, ubi deligatum membrum sanari penitus sine dolore volgit. I Axandum est primo,quod maxime indiget,ac frictione utendu,quae im-- . . pleat,& perfuilone citra ferulas. Verbum primoJ vel ad tempus retulit, vel ad vim, si ad tempus, Vel in uno vinculo, vel in his,quae sequutur,inter se collatis. Sed quia vere haec omnia di-
447쪽
cuntur, idcirco quod proponitur claru est,nisi fortasse si ita scripsit,volens eun icta haec a nobis intelligi. Protinus igitur in primo Vinculo, quoniam conuenit plurimum integrae partis coprehendere, linteaque primo ambitu arctari, tum subinde magis laxari, maxime aute ea parte, quM refectione maxime indiget probabile ut1que esset verbum primoJad Vim relatum de parte dici,quq curatatur:ad tempus vero, de primo vinculo. Quod si accipiamus in omnibus viii culis inter se comparatis, mes erit huiusmodi.si in primis vinculis cum integra partem quoque vitiatam devinxeris, interdum nudanda aeger praebebit quod ipsum primo agendu est in ijs,quae resectione indigent,atque ea de causa mi- .nus bene nutriuntur. at quum sanguis ad vitiatum locum & frictione conciteta , btur,& alijs,quq paulo supra narraui,ipse magis citiusque carne implebitur. Vetarum Hippocrates & frictionis & perfusionis aquae calidae meminit, no tamen medicamenti, quoniam hic sola docet manus praesidia. neque existimandum est praetermissum ab eo fuisse membra eatenus dimouenda esse, ne ad lassitudinem dentur, quum ea ostenderit, quae fiunt eiusdem generis, & motus quilibet permacrae partis ad id genus spectet, ad quod frictio quum vero qui et cere iusserit alterum crus, non secus atq; integra partem,& nunc frictionis mentionem fecerit, motu quoque utendum esse plane censuit,nihil enim prohibet quo minus absque humero brachium, & crus absque femore moueatur.quum non opus sit aduersus maciem immobili crure ac brachio. constat enim curari Lohaec,dum mouetur transmisso alimento per partes superiores,quae eo non fruuntur, siquidem illae potissimum fricentur, pice illinantur, & calidis medicamentis curentur. Plurimum vero sanguinis ad membra concurrere extremis
partibus calefactis magnum tibi sit indicium cocitatus ibi calor & rubor. Horum autem plenam curatione habes quum his,quae Hippocrates tradidit, adiecerimus calefacientium medicamentorum admotionem, cuiusmodi est inunctio picis. Hippocrates nihil penitus in hoc libro de medicamelis meminit, quanquam plures affectus memorat medicamentoru auxilium postulantes, ex quorum numero sunt sanguinis suffusiones, id vitiu sub quo resoluuntur,quet articulos continet,praeter haec abruptiones,cum eam persequi medicinς parte 3 oinstituerit,quq manu medetur,atq; Lanc ut dixi nci uniuersam,sed parte,quae maxime necessaria sit,& utilissima his,qui ad medicinale artem aggrediutur. - Vlcimenta vero,ac firmamenta ,velut pectori, costis,capiti, caeteris'; eius M I generis, alia pulsius causa adhibentur, ne quid eo concutiatur, alia propteris commissuras,quae dehiscunt,ad ossa caluariae,ut fulciant,sed ad tussim,& ster-
,, nutamentum,aliumve motum,cuiusmodi in pectore & capite excitatur,ut fir-- ment,quorum omnium eadem in vinciendo moderatio est,nam qua vitiu est,ia maxime adstringi debent. Subijcienda igitur lana mollis, quς morbo aptetur, - alligandumque est,non arctius,qua ne pulsus concutiat,extremitatesque com-- missurae dehiscentis se concingant,neq; circa tussim,& sternutamenta,sed fir- ois ment,ita,Vt neque cogi,neque concuti sinant.
Quid sibi velit verbum fulcire, quod Hippocrates dixit inde aperte colligitur, ubi iussit sulciedum vinculis esse, non tamen comprimedum, tam quum panniculus super fascias inijcitur,quam quum fasciae ipsis circumdatur.
Ducta autem vox est a nomine sic enim fulcimenta graece vocantur, quorum meminit Homerus in eo carmine,, nona.
quasi nihil differat, id est fulcimenta ne dicatur,an remotis ,id est fir
448쪽
COMME NT. III. 6I3i mamenta. Constat aute Hippocratem s pius dixisse ἐμ ν non tam in Asel jς, quam in pannis panniculisque,quod 'i, id est firmare significat, quin & exta
positores ubique pro eodem acceperunt. Nunc vero duoru nominu ερει quo
sic enim dixit fulcimenta,& s ἡρ6fuerit, quo firmameta expressit, proxime alterum alteri sub ij ciens,indicasse videtur no significari idem ab utroque. An ἐρ-
μιασματα intelleXit,quae in vinciendo subiiciuntur, circumdanturq;, ut affectam
partem immobilem teneant,ac prinio quidem fascias quae primum in ij ciutur, quae praeter alios quosda usus,et1amnum ἐρεια Hi ,id est fulciunt,dein pannos, qui & ipsi non modo fracturam, sed & fascias fulciunt posthaec fascias, quς se io rutis superiniiciuntur,di panniculos. siquide haec omnia, cum ea de causa dentur,ut contineant quae ante inuoluta sunt, non ea talum,sed fracturas quoque
fulcire possunt. Verum est firmamenta, mihi videtur appellare qu cunque sine vinculo aegry parti uniuersς superdantur,aut a sinistra vel de xtra parte,aut a superiori vel inferiori. voco autem superiorem vel inferiore ad crassitudinem respiciens totius corporis,in eo enim spacio quod in ipsius cras studinem est quae subi jciuntur, ab inferiori parte sunt,quq superimponuntur
qualiacunque sint, a superiori. Firmatur autem extremitas recta aliqua re, quae
ab inferiori parte erigatur,caput puluinis & ceruicalibus,tum lana & paniculis mollibus: canalis eo minuto cruri item subiectus utrinq; ipsum firmat. Sed pilato ex lana demissam sub alam,in qua humeri caput exciderit, licet & fulcimentu& firmametum appellare, eo enim quod & ipsa alligetur, pars quod amodo fit
totius vinculi,quscunq; aute ad fulciendum thorace & caput superdantur, is mamenta magis ei cutur si fulcimenta. Haec a medicis excogitata sunt propter Hotu si artium necessarios, quoru aliqui naturales sunt, ut respiratio pectoris, pulsus membranarummonnulli praeter natura, cuiusmodi tussis,sternutamen
tum, singultus,& quicuque pulsus inflamatis partibus accidunt, aut sub vehementi capitis dolore in temporum arterijs,& tape palpitatio praecordioru: est
etiam interdum, cum aliae partes firmamentum requirunt.Debet itaque ad hi beri firmameta fascijs nonnuquam per se iniectis, ut ad temporum arterias, ubi 3 o caput intolerabili dolore torquetur, aut ρd praecordia palpitalia,aut ad vulnera,in quibus veremur, ne sanguis erumpat. non unqua vero fascia lanam comta prehendimus:interdum tamen nulla adiecta fascia simpliciter firmamus.tho racem quidem & ceruices lana,caput puluinis mollibus aut leuibus sacculis, in quos milium calefactu coniectum fuerit ubi simul & firmandum & fouedum est: maxillam vero prolapsam, mollia firma meta admouetes interdum firma mus. Ergo,cum comunis sit εραί αἶς, id est fulcimenti, ac jyid est firmamenti usus,iure putant,qui libru hunc exposuerunt, ab utroque ide signi ficari, quibus stpe verbis nos quoque utemur nullo discrimine interposito. est autem comune consiliv,id,quod paulo ante dicebam, ut partes motu minime o concutiantur,sed,cum quod proxime declaraui propriu quoddam discrimen inter licc sit,ubi curiosius agere volumus, ς. VM dicemus,quae sine vinculo, ἐγαγα- , quae cum hoc adhibetur: sicq; statuemus ea vocari rasi τα, ρος partibus illis dantur,quarum motus necessarius est, a quo cessatio no est in nobis, .Fα --,quae immobilibus. Motus siquide cruris & brachij in nobis est:tho racis vero & membranaru non est in nostra potestate neq; item palpitatio alicuius partis,neque tussis,neque sternutamentum,neque singultus,quibus, quominus moueantur, obsistere aliquadiu non licet. urget enim postea necessitas,
449쪽
vbi, qua concitantur,causa vehemens fuerit, videturq; valentissimi viri duta ixat posse resistere, prohibereq- ne moueantur. Sed aliter Hippocrates in pro posito loco scripsit,quod ad pulsus pertinet,ne concutiat,tum quod ad comis 1uras capitis, ne dehiscant, Verbo Usus: μ ν mi vero ad tussim &sternutametu aliumve motu,cuiusmodi in pectore, & capite excitatur. Delii seunt igitur in capite suturae,quae diculur, cum,ubi ossa capitis se tangui proprie dicatur αρ uis used tranato vocabulo ραν caluariς enim ossa ad ungue inter se ἔρ-ςι d est comittuntur,atque idcirco ipsoru contactus eo mitti merito dicentur,& a similitudine eoru,quae suuntur, id est suturae. hi autem facile interdum hiant,& interdu dolorem mouent,quum ea inflamia tomantur,quae connectunt membrana caluariam tegetem cum ea,quae dura sub caluaria cerebrum cingit saepius item venae tenues, quae per futuras transeunt,insammatione tentatur,quo fit, ut motus durae membranae super infamatam
partem cocidentis,dolore afferat,ad exemptu motus arteriarum, qui aliquado ob inflamationem dolori est. Haec quidem vitia curiosam firmameli moderatationem postulant,sic,ut nec ita laXum inhaereat affectae parti,quae mouetur, ut ipsum quoq; facile concutiatur, & ea de causa molestu sit: nec rursus plus iusto infidens premat,& dolore exasperet.Ipsa autem alligandi moderatio superius ab ipso posita est, & ad alios quosda morbos,quibus idem vinculum quod fracturis conuenit, atque idcirco nunc scripsit quoru omnium eade in vinciendo homoderatio est quorum intelligens,quae nunc proposita sunt. cuinq; eande dixerit moderatione esse, deinceps moderatione ipsam refert, cum inquit nam,
qua vitium est,maxime adstringi debet id est,ubi vitium est,siquide verbum qu ἡ ab ipso dicitur,quod nunc pro adverbio loci accipitur,ac propterea debet adspiratione,& circus exo accentu proferri. Itaque id ,quod ad huiusmodi vitiu fulciendum vel firmandu adhiberi utiliter testatur, adstringi voluit, nimirum fiasciarum ambitu,no magis, si ut prohibeat partes, quo minus sub pulsu concutiantur,quod est prae angustia impedire motu arteriarii, haec enim est causa doloris. Alium insuper finem prς scripsit,qui proprie pertinet ad suturas, quae diducuntur,quum inquit extremitatesque commissuret dehiscetis se con- 3 otingan extremitates vocans, ultra quas non possunt comissurae se contingere. Intelligitur autem ex hoc vehemes & immoderata compressio. nam,ut diduciossium commissiuram non expedit,ita,nec plurimum comprimi,quandoqui dem hoc quoque naturae alienum est. Hi ergo fines sunt valentioris pressus, lenioris,deinde adscribit neque circa tussim dc sternutament quassi ita dixerit,
neque in tussi & sternutamento,ita, ut affectae partes nulla re contentς concutiantur,agitenturque . tunc siquidem acriores motus concutiedo laxiores partes minime fui istas vehementius quam vitiatis opus sit, earum dolores exacerbarent. Quae vero moderatio adhibeda sit in fulciendo,ipse postremo adiungit,ubi ait ita, ut neque cogi,neq; concuti sina' id est,ne,quae vitiata sunt, o
comprimatur valenter, neue motu concutiantur, hoc, est neque nimis ariste, neque nimis laxe colligentur.
FINIS COMMENTARII TERΤII GALENI IN HIΡPOCRATEM DE OFFICINA MEDICI.
450쪽
' Galenus de fas ijs Uido Uidio
Ippocrates ille auctor vetustissimus mundici e spectans,quam
M si exigunt aliae artes in agendo mihi videtur non inconsiderate η-ti protulisse obis sane placet in arte uniuersa animi intentio η ius se nem adhiberi, in quacuque enim opera decore agere recteque
possumus, decore ac recte agere conuenit . quaecunqUe mun-
- fades diciem celeritatemque admittunx celeriter mundeque conficienda sunt: atque ubi euitari dolor possit,quam maxime iocunde: tum reliqua huius generis omnia praeclarius agere debemus, quam ali j eiusdem artis pro sessores .Siquidem ut in nonnullis, luet efficiuntur, videre licet artifices usum Ase -- habentes non alia re praestant ignaris & expertibus, quam celeritate atque elegantia. Medicum ergo eo magis quam alium artifice fungi decet suo munere,
quo sibi nobilior est subiecta materies , & idcirco, sue secet, siue adurat, siue alliget, siue quid aliud manu moliatur, non modo utilitati studere debet, sed mundi ciei & elegatiae,quemadmodum ipse alibi rursus testatur, quum inquit Vinculi ratio duplex altera illius quod ini j citur, altera illius, quod iniectu est.
quod iniicitur, ut cellariter,iocunde,prompte, elegater. celeriter quide ut opus expediatur: iocude, ut facile praestetur: prompte,ut ubique sit in promptu: ele ganter,ut oculos delecteti. Mala enim in nonnullas corporis partes incumben tia,idoneam vinciedi rationem postulant, eamque per se homo saepissime decoram expetit.quare tam solius aegrotantis gratia,quam omniu, quibus sui vi dendi copiam faciet,scire oportet, quae vincula & simplicia, & varia, singulis
partibus accommodentur: nec ignorandum est nonnullis utraque conuenire,
nonnullis alterutra,nempe varia, licet alij secus existiment, de qua cotrouersia primo diiudicare operς preciu est. Expelluntnonnulli varia vincula,no modo tanquam nihil proficietia,sed veluti usum pretestantia maxime alienu.id quod nulla stabili ratione firmant: sed testimonio maiorum nituntur, primum Hippocratis,quum inquit Sed qui pretestantia vincula amant sine mente complura alia laedunt praestatia id est varia .deinde Mantiae referentis cuidam oculos procidisse, cui pharmacopola caput & facie vario vinculo deligauerat, s ueiure putant euenisse. quod fasciae ob varietatem in quales urgeant, & idcirco mouere inflammationes possint, atque abscessus. Sed satius fuit eos dignosce re, non vinculorum varietate accidere,quod adducut,sed inscitia alligantium, qui valeter adstringui. oportuit enim ita deligare,ut Hippocrates docuit,cum ait In his autem maxime ad vinculum pertinet,ut arctetur quidem se,ut quae
iniecta sunt,neque recedant, neque comprimant, sed fulciatur,non tamen coganturJ quum autem fuit, ubi Hippocratem citarunt, illud adiungere, quod in Hippocratis oratione restabat,non enim simpliciter scripsit. Sed, qui praestantia vincula amant,complura alia laedunt . verum subiecit sine mentri intelligat autem ex ijs,quq mox persequar, vinculum variu nullo modo ab Hip pocrate submoueri: ipse igitur in libro de ossicina medici fasciandi rationem agens, ubi narrauit quid vincula requirat dum inijciuntur,quid postquam iniecta sunt, subdit. Quod iniectum est, ut recte,ut decoreJrecte intelligit iniectum,quod confert:decore, quod elegans est. vi autem exponat quid ubi velit