장음표시 사용
221쪽
ctorum magistratuum bellique ducum geu praetorum et legatorum singulorumque actus gestaque nobiliora scripto consignare. quod inmen istiusmodi provincia multo tempore continuoque labore et librorum copia atque a rerum cura negotiorumque strepitu otio indigeret, quae sane mihi deesse videbam, secundae necessario navigationi animum adieci, uniusque saltem imperatorum, qui maiestatem imperii mirum quantum promovit (qui ab imperio seu regno nomen habuit Romanaeque rei publieaeae rebus ab initio ad vitae usque exitum plurimum profuit, rea gratas vitaeque omne institutum Ec rationem commemoranda mihi proposui, ne scilicet stirpis regiae diu multumque productae primus fons radiisque posteros lateat, habeantque eius nepotes domestico exemplo erectam virtutis regulam et statuam atque principem formam, in quam imitationem intendant. alii autem etiam longiora adhuc praestabuntur vitae Spatia,nc morborum etiam exiguae quaedam dentur indutiae, nec exteriorum curae imhediant, continua forsan serie totius illius progeniet ad nos usque adiiciemus historiam. 2. Ilic enimvero cuius nunc historiam profitetur oratio, Basilius imperator ex regione Macedonum trahebat originem, referebatque ad Armenios, Arsacidas genere. vetere enim Arsace, qui Parthorum imperium tenuit, ingentem virtutis et laudis ploriam consecuto, posteri, lexin Plevit non ab aliis quam ab Arsacia familia eiusque nepotibus Parthos
222쪽
turus. in hunc itaque modum, eum illae, quas dio, gentes ab stirpe eiuSmodi imperio regerentur, illo qui apud Armenios rerum potiebatur quandoque ex humanis sublato. contiuit de iure regni deque principatusi,tiusmodi successoribus dis idium oriri. hincque adeo Artabanus et Clienes non solum avito imperio spoliati, sed et in vitae iam periculum adducti, in regiam hane Constantini urbem veniunt. Leo Magnus tunc imperio praeerat, Zenonis socer. hie igitur viros suscipiens ac pro generis splendore magnifice pertractans, aedes ad habitandum congruaque victus stipendia in urbe regia illia assignavit. ut autem horum e patriae fugam et in regnantem hanc urbem accessum omnique humanitate ab imperatoribus suaceptos esse didicit is qui tum res Persicas administrabat, datis literis, benevolentiae in eos larva, in paternum se illos imperium restituturum pollicitus, re vera Eutem ea sibi molitione gentem conciliare ac subiicere saetagena advocabat. acceptis literis, dum adhuc quid ibi facto opus deltherant, res per unum aliquem famulorum imperatori defertur ae epistola ipsa eontraditur. rei itaque explorato momento, Pergamque non tam illas imperium quam sibi gentem subiiciendam, quod ic invitabat, procurare haud dubia coniectura comperto, quod nequ*
223쪽
TREOPIIANIS CONTINUATI LIB. V.
his qui invitabantur nec vero Romanis rebus operae pretium erat, cur adhibetur ne istud Persarum consilium exitum habeat. quapropter Euccisa, si qua videretur, opportunioris fugae facilitate, honesti specie, velut ad liberiores agros et ut maiori securitate fruantur, imperator Nicem Macedoniae urbem cum liberis et uxoribus (nam et illas postea subduxerant) transferti decursu autem temporis, Saracenorumque rebus in maiorem principatum crescentibus, eandem ac primis Arsacidarum nepotibus fraudem adhibet qui tum genti praeerat amermnunes, scriptisque literis ad avitam nimirum potestatem ac imperium revocabat. verum eiusce quoque consilii fabula ab Heraclio, qui tum rem in potiebatur, dePrehensa, literisque percensitis, eum nulla eos benevolentia revocari intellexisaei, sed ut haec machinantes eaque occasione Saraceni dicionem Rugerent (fore enim sperabant, si modo illos aecum haberent, ut facile Pro veteris Arsacia amore in suas partea gentem traherent , idcirco etiam Philippos, Elterstm et ipsam Macedoniae urbem, quasi maioris flecuritatis Cau Nice remotos transmittit. hincque deinde velut illustriori civitate donandos, meliorique statu componendiis eorum rebus, Adrianopolim transfert, viso autem eis idoneo aptaque loco, velut in propria conatalentes
224쪽
tribu ae familia, multitudine aucti sunt, abundeque satis opibus cumulati,
Paternam nobilitatem servantes ac genus impermixtum. 3. Seeutis vero temporibns, eum summam rerum Constantinus cum Irene matre administraret, Maietes ille ex Arsacis prosapia ducens originem, legationis causa seu alterius negotii obeundi gratia illustrem hane Confltantini urhem petens, atque in ea forte fortuna m eiusdem gentisne familiae hominem, Leonem nomine, incidens, exque exteriori habitu gestuque nec non vestium proprio cultu non unum qirem infimae plebis vulgique agnoscens, sed virum ingenuum dic spectabilem, consertoque sermone ac fabulando eius vim consuetam usuque familiarem inveniens, ubi genus cognovit. illius contubernium deligit, suaeque alienam habitationem pro viri virtute ac praestantia praefert, eiusque amplexus Effinitatem filiarum unam sibi matrimonio iungit; ex quibus ortus illius parens euiuss nunc historiam teximus. mulier vero quaedam nobilis et pudica Adrianopoli habitans, viro demortuo caste sobrieque in viduitate agebEtrfama erat haud prorsus obscura, ex magno Constantino eam genus dueere . haec illi reliquia . itaque apud quos consederat, praestantior visa namque ob rem eius filiam, nobilitate ac corporis forma conspicuam ve-
225쪽
TΗEOPIIANIS CONTINUATI LIB. V.
recundiaque ornatam, uxorem ducit; ex quibus regia haec radix Basillus succrevit, paterno quidem stemmate Arsacia, uti dictum est, prosapiam sibi vendicans, materno vero Conatantini natalibus magnifice glorians, utroque domum Alexandri claritatem iactans. tali ex progenie ortus Basilius multa statim futurae gloriae sublucentia signa exhibuit. taenia namque quaedam coccinea tum Primum enaacentibus pilia circa caput visa, circaque fascias purpurei tinctus. . Hactenus Arsacis nepotum genus ipsum secum in propria quasi tribu contubernioque constiterat, quanquam haud raro, Adrianopoli aedes habens, etiam cum indigenis nuptiarum foedera commiscebat. quia vero Crumus ille Bulgaroruin princeps, violatis quais illi cum Romanis intercedebant foederibus, hostili aggere cinctam Adrianopolim diuque ab eo ObSesbam, quae laborabat nec sariorum penuria, ad deditionem coegerat, ei ve33ue omnea ac incolas nec non etiam Manuelem eiuAce urbis episcopum in Bulgariam transtulerat, accidit Basilii quoque parentes cum reliquis, illo adhuc in fasciis agento, iii Bulgarorum regionem tranSferri ulli propriam Christianorum fidem illibatam custodientes itum scilicet mirabilis ille praesul, tum plebs illi pari captivitate comes) multos barbarorum ad veram Christi fidem adduxerunt (nondum enim stens illa Mimum ad pietatem transtulerao multisque locis Christianae doctrinae
226쪽
iecerunt semina, a gentilium errore Seythas retrahentes et ad divinae cognitionis lucem traducentes. 3uibus in illos ira percitus Crumi succea
Bor Mutrago, cum Manuelem virum sanctissimum tum alios plures eius rei delatos, cum tentando ad ei ursindam fidem inducere nequivisset, variis tormentia excruciatos per mortem martyres consecravit. sicque contigit multos sanguinis necesgitudine Basilio coniunctos eique assines martyrii gloria potiri, ut nec eius quae inde est honestatis eosset expers videri. Iam Tero, cum plebem suam deus visitaret atque ei in patriam reditum praestaret (Bulgarorum enim princeps, Romanas diutius vires aciesque ferre non valens. collum rursus subdere annuebat), congregata apud eum,quao in patriam dimittenda erat, Christianorum turba, coniectis in puerum Basilium oculis, liberiai forma decorum gratiusque subridentem ac circumsalientem, indole formaque delectatus illum ad se traxit, pomumque ei mirae magnitudinia dedit. puer vero animi candore cum pari fiducia principis incumbens genibus, morum illa simplicitate ingenuitatis
suae illustre specimen dabat, adeo ut princeps etiam atque etiam admiraretur, stipatorum vero cohors secum ipsa tacita furore commoveretur. 6. verum ut ea quae interea evenerunt paucis transigam, omnis ille
Christianorum populus, sic velut captivus abductus, propitia dei boni-
227쪽
TITEOPIIANIS CONTINUATI LIB. V.
tate ad propria migraturus exiit et Basilii parentes, ipsi quoque pari indulgentia exiere, dulcissimum pignus secum adducentes. Contigit vero Prima statim aetate mirabile aliquid circa ipsum, futurae eius fortunae certum praesagium; nec fas esse existimo ut silentio u nobis praetereatur. mesais enim tempore, cum parentes in agrum extisfient messoribusque praeciperent et ad laborem strenue obeundum excitarent. cum diliserto foro, ut aiunt, altior dies procederet iamqu sol meridianis radiis nerius adureret, constructo ex spicarum manipulis velut tentorio in eo Puerum tantisper somno recreandum ponunt, et ad solaris eius caloris nestum illaesa valetudine tranalgendum. dumque messoribus Enimum advertunt, advolans aquila explicatisque desuper alia assidens puero praestabat umbraculum. subi tus videntium et amor, ne quid sorte aquila Puero noceat; moxque mater icarae aedicet prolis nimium amans ad Puerum accurrit, vidensque aquilam passis alis umbram puero ministrantem, ac nec eius quicquam adventu territam sed in eam gratiose oculos velut intendentem, ne sie quidem in promptu sanioris aliquid animi cogitare potuit, sed in eam IEpidem iocata quae statim avolavit et, ut videbatur, Aece sit. rursusque ea ad virum messoresque reversa, aquila priorem in modum puero assidens umbram faciebat. similiquo rursus
228쪽
ratione videntium sublatus elamor, matris ad filium curans concitus, ictu lapidis submota aquila, mater ad messores reversa. cum vero divinRIrovidentia evidentius vellet ostendere non casu aliquo aut fortuna sedivinae rem praeseientiae esse 'uod gerebatur, tertio haec eadem contigerunt. Duila sursum puero Imminens, videntium clamor, mater ad aquilam, aquila per vim aegreque tandem Ebscedens. sic deus semper magnaerum procul rerum signa quaedam certaque futurorum indicia quasilandamento praeiaciti quin et in sequentem Eetatem hoc ipsum in eo non raro contigit, saepiusque inter dormiendum visus est ab aquila oh tegi. sed horum tunc fere nulla ratio habebatur. antequam enim, quibus ille fulciebatur, virtutes pateseerent, etsi magna erant quae praelueebant, negligebantur tamen et in oeculto manebant, cum nemo in mentem inducere posset quomodo in tenui domo ac plebeia res evaderent. ceterum eum in his quoque diutius immorari haud procul sorte ah assentationis indole abeas videatur, ut ne forsitan magnarum rerum honestarumque penuria in his stylum trahere ac historiam extatimemur, qua eius generis fiunt puerilisque aetatis omnia omittemus, atque ad ea qua sequentia sunt sedulo sermonem provehemus, ea scilicet ratione ut landum vim insatiabilem, eeu quamvis rem aliam in laudia pErte minima habendam, reiiciEmus.
229쪽
Tn EoPIIANIS CONTINUATI LIB. V.
S. Puer itaque aeud patrem educabatur, eumque agendorum Praeceptorem, dicendorum interpretem, tque ad omnia quae virtutis sunt ac laudem habent magistrum nactus ac eruditorem, non Chirone gemino velut Achilles opus habuit, non Lycurgo legislatore, non Eolone. non externa ac peregrina disciplina morumque inatitutione, sed uno illo institutore honesti palaestra praeclarissime exercen3 nc colens erga deum anctoS piosque inores, erga parento verecundos animoque obsequendi Pronos, erga senes cedendi modestia faciles, erga aequales ac tribules nullo doli suco benevolos, erga potentes uet magistratus subditos, erga denique pauperes misericordia impenSos, virtutum omnium compendi luculenter eis ut it, a puero pudicus ac sobrius virilique animo, aequalitatis ac prudentiae amator cultorque eximius, in nulloque ad ersus humiliores spiritus tollens aut superbiens; quibus rebus omnium sibi conciliabat animos, cunctisque desiderio atque amori habebatur. . Iam vero emensa illi pueritia, ad adolescentiae Ennofi provectanetate Propeque matura ut ad validiora studia transiret, pater in vivis Ae desinens ad futuri aevi statum translatus est. hine luctus planctusque ac maeror, ut par est, domum irrumperet matri viduitas, huic optimo orbita3 ac quae inde tristitia, aerumnarum moles deAolatae familiae obturbare. sollicitudinum examen rei familiaris procurandae musa. omnia
statim ad eum domua devoluta cura; uni uti matris, uni germanorum in-
230쪽
ipsis exigua viliaque esse videbantur, ad reginam urbium proficisci deliberabat, atque inde sibi suisque ex honesti ratione compendia Parare, patrociniumque clientibus magnifice utile ac curam exhibere. noverat enim in magnis urbibus, ac potissimum regiis, industrias indoles inclarescere, eosque qui dote aliqua vulgo praecellant splendidiori sortuna enitere, in ignobilioribus vero ae ingloriis, velut in rusticanis paganisque commerciis, obscurari ac corrumet virtutes, ipsasque a se, quod non ostentandi copia sit nec vero admirationi laudique habeantur, exolescere ac marcescere. quamobrem e suis illi rationibus videbatur ut se ad urbem Augustam conferret et retrahebat tamen ae detinebat matris amor, et ruod eius levare molestias vel maxime cuperet, quodque adeo illa alenae spen senectutis obiiceret, vicinamque opem ac obsequium is hiaquao onicii essent deposceret. 3. Quoniam tamen necesse erat ut victoriae partes divino consilio cederent, paulatimque quasi via, ad quod fuerat praeordinatus, Basilium decebat ascendere, somniorum visa matri suadent ut illi morem gerat ac Requiescat volenti se in urbem conferre; quin immo ipsa in eam rem eum