Institutiones linguæ Syriacæ, Assyriacæ atque Thalmudicæ, vnà cum Aethiopicæ, atque Arabicæ collatione. Addita est ad calcem, Noui Testamenti multorum locorum historica enarratio. ... Angelo Caninio Anglarensi authore

11쪽

Nomina literarum Chaldaica potius videntur,quam Hebraica, ut ostendunt zu, rvi: quae Hebraice dicerentur vir , ' Pa, ru. Id quod etiam usus Thalnaudicorum docet, qui scribui Na N, Nrva, caeteraque eodem modo cum S in fine quod linguae Chaldaicae ut explanabimus, peculiare est. Porro quod ad significatum

attinet, facilis & naturae consentanea ratio est. Vt enim AEgyptii variis animantium rerumque simulacris natura arteve constantium orationem suam cxplicabant:

sic Hebraei, quorum lingua & origo longe est AEgyptiis antiquior, pro literarum figuris res aliquot notas ac luculentas acutissime imitati sunt, calamoque adumbrarunt. Quod vel Astronomi ipsi factitant, apud quos notis quibusdam Planetae & Zodia reseruntur. Hebraei nostrae aetatis male pronunciant scin pro rusten, gi mel pro 'za gemat. Beth, cheth, teth, vel in regimine sunt, vel aleph in sine desiderant.

De Puufiis Vocalibus. Elementa vocalia in linguis omnibus decem sunt, nempe breuia quinque, longa totidem : literae, praeterquam Hebraica, pauciores:septem in Graeca,quinque in Latina, tres in Arabica. AEthiopica enim vocales non separata consonatibus. Quod hoc breui diagrammate expositu est, si mentis aciem comederis: sitque cum vera orthographia,edmoque. nam sunt nomina Syriaca.

12쪽

Surec 3, υ, v. naia, munus. Sibilus.

Sceva apud antiquos non facit syllabam. AEquum. Haleph patha, haleph segol, & haleph cames retinent syllabam, & proprie M vfins conueniunt. De Analogia PunHorumῬocalium. Analogia quaedam est inter puncta Hebraica atque Chaldaica,quomodo in Graecorum dialectis nonnullae vocales mutantur: Patha nonnunquam in sire, 'va, hya, zy0 zyΠCames initio in sceua, 'alva 'va, υα υς,

Holem in cames, n* N pN, Ut N Uas, φυσίν, &insire, 'ins IzN, um . Non temere tamen, nec semper locum habet haec mutatio. Literarum Potestas.

Tantam in literis quibusdam vim inesse putat diui-

13쪽

narum humanariamque rerum perspicacissimus inda gator Plato,ut ex iis rei naturam facile colligi posse arbitretur . Cum enim multa alia doctissime disputantatem in Cratylo Socratem faciat, inter caetera de literis nonnullis sic loquitur, infiνηοi e σκληρο αυ-αιν. Et mox, S τύ λείαν - μα κω εοικεν. Quatam ergo Hebraicarum & Chaldaicarum literaru vim ac potestatem esse putandum estρQuanquam omnium linguarum eaderia propemodum sunt elementa, literae dissimiles. Mirifica tamen ac pene diuina est in primis Hebraicarum, tum Chaldaicarum vis ac methodus literarum. Qua penitus perspecta ratione, quod adeo operosum non est, facilis sternetur via ad caetera intelligenda. Verum priusquam ad id aggredior, ostendendum est

paucis, qua arte tractandae, quaque ratione explicandae sint linguae peregrinae:de Hebraea, Chaldaea, Arabica atque AEthiopica loquor. Caeterae enim,praeter Graecam atque Latinam, studio hominis prudentis dignae non sunt. Ea igitur ratio sere tota in literarum quarundam non fortuita sed naturali mutatione posita est. Vt enim variae sunt hominum ac sei iactae pro regionum situ caelique temperic tum corporum tum animorum constitutiones atque naturae: sic longe dissimilis est singularunationum pronunciandi consuetudo.Hinc nata est nobilissima illa Graeci sermonis Attici, Doriensis Ionici atque AEolici: cum singulae gentes eadem verba mutatis literis quibusdam non eodem modo proserrcr. Hinc etiam superiores illae quatuor Dialecti pendent, cum verborum quasi materiem ac supellcctilem eandem habeant, varia tamen literarum quarundam pro-

14쪽

nuciatione longe diuersae esse videnturicum tame,prae ter literarum diismilitudinem,inter se maxime conueniant. Sed nec literae quaelibet, nec pas im,nec utcunque mutantur: est enim certa quaedam & costans ratio ut caetantum , quae soni ac naturae similitudine consentiunt

quod nemo nis Hebraice doctus intelligere potest) inter se mutuo varictur. Id quod exemplis aliquot declarabimus, Hebraicis primum & Chaldaicis, tu Graecis ac Latinis:nec interim Italica Gallica, Hispanicaque aspernabimur,quae ad Latinam linguam referenda maxima ex parte sunt. Quod eo libetius fecimus, ut nostri homines illarum linguarum utilitatem intelligant.

Mututio literarum. Nin),vicissim, NΤ*,nan, an ,3 az, quae Vna est radix. γον, canistrum. ' δος, triumphus. M . talis, tel. charus, cher. Deus, Dio. Sella, silla. denarius, dintro.

15쪽

Et tamen animaduertendum in Thalmud praeter has literas, mutari Heth & Ain, vel potius absorberi: quod

earum pronunciatio aspera nimis atque velut spumosa videatur. Heth absorbetur ab Aleph, cuius aliquando nullu apparet vestigium, nnn, NnNn, Vel Nnn, nno UUAin mutatur in Meph, y U N, uni mi. Et absorbetur a Iod, van2Pup, ηυῖ Ra. Aliquando cadit omnino, valv aeti Sed non est omittendum, aliquando ad mutationem accedere metathesin, hoc modo, Res post Ain, Πντ v n, pro Iun.

Caph post Res, o)a a raa', pro Pa a. Thau post Caph, avianar, pro ana.

Ιd euphoniae gratia factum esse, nemo non sentit. Postremo illud obseruandum in Thalmud ultimas literas, πυτίω sepe tolli, quod inusitatissimis quibusque peculiariter fieri solet: quae ut vasa, assiduo usu

atteruntur. a pro rea.

pro 'pri dicito, 'piου pro constituit. Haec ratio si in lingua Italica,Gallica atque Hispanica observetur, praeter voces aliquot peregrinas, iudicio adhibito , facile erit eas in antiquam cum Latina reducere concordiam. Nunc reliquum est,ut literarum singularu vires atque officia quam accuratissime exponamus,quo planius legi atq; intelligi possint, quae de verbis & nominibus in-

16쪽

fra dicturi sumus. Ac primum, Ut ea praetereamus, quae diligenter Hebraeorum Grammatici de literis traduntiquae ad rem nostram parum iaciunt,& peti ab illis facile possunt, literarum unam modo diuisionem sequemur, quae praecipua est. Diuisio literarum. si literis Chaldaicis quaedam vocantur rini ara Ndi , quaeda pypo , hoc est, partim literae radicis, partim ministrat: quod illae radici suae Thematsue perpetuo haereant hae illis ancillentur. Thematicae in Daniele & Thargum in undecim sunt, xμp GV du nu: In Thalmud decem latum, nam cophserua est. Ministrae undecim, pa ann a IN. In Thal-mud accedente copii, duodecim,ut planissime explicabimus: si studiosos illud monuerimus omne huius linguae artificium his paucis ministris comprehesum esse: ut qui earum vim teneat, bona magnamque illius partem didicerit.Non tam e passim, nec temere omnes seruiunt. Nain zpesta a fronte tantum, Irta a fronte atque a tergo, u aN passim ancillantur caeteris sibique. Nos itaque potestates exposuisse contenti exemplis supersede' bimus: cum quonia breuitati studemus, tum etia quod facile intelligi possunt. Quin etiam infra in nominum

verborumque methodo proserentur. . De literis, qua a fronte tantum ministra sunt. Beth.

a Initio facit praepositionem in ,&cum,οργ ικως. Prae

terea,per, iurantis. Iungitur infinitivis,ac proprie prae

sens tempus significat. Postremo vim habct superlativi, addito nomine generis, arvara, pulcherrima tami

17쪽

Daleth. - Haec litera apud Danielem & Esram nunqua sola serat uit sed cum iod, ac separate dicitur ra. In Tharguminautem ac Thalmud frequentissime, iungiturque cum omnibus orationis partibus. Caeterum ab Hebraica voce usumitur Zain in Daleth verso. Hinc mutuati sunt Graeci articulos suos, του, Praecipue haec litera, vel ra, articulum genitivi significat: tum relatiuum,idque in omnibus numeris,casibus, atque generibus. exempla passim reperias licet. AEthiopes Zain non mutant,ut ps I. Inm, qui non ambulauit.&dpiSi qui non stetit. uni , Naulgi h. Arabes dicunt ' ,& cum articulo qui,ος TR. Significat etiam quod,vel quam. Quinetiam mirificam vim habet, si nominibus collectivis praefigatur, vi mam maria, quod non nisi Graece apte reddi potest, ου οἰκου si ἰουδα. Recipit praeterea tam a fronte, quam a tergo alias mi nistras:quarum officia suis quaeque locis declarabuntur. Lamed. Praeterquam, quod est praepositio, ad, apud, & articu' lus dativi, atque accusativi in Daniele, Esra, & Thal-mudicis & litera n za: Iungitur in Thalmud futuri personis tertiis, significans, ut, rua I' ut comedant eum.

ur, ut interficiat. Quod Arabibus perfamiliare est,

Ua ,,ut iuuet.

Significat etiam permittentis voluntatem,)ya, imploret,petat. n, laetetur.

Copb. p In Thalnaud tantum seruit: verum de hoc in syllabis

agemus. Memo

18쪽

mFacit initio derivativa, praepositione ab,ex,de, ut apud in Hebraeos. format participia coiugationum omnium, praeter cat activum, cuius infinitiuum facit. In Thargum Ierosolymitano secundae ac tertiae coniugationum infinitivis praefigitur, apud alios diceretur, & NdpN . Postremo hac litera coparativum circunloquimur,quod vel Hebraice fieri solet. De literis Ina, qua a fronte atque a tergo seruiunt. t Capb. - A fronte est,sicut, instar, circiter,sere,fecundum,pro.' Et litera n aa. In sine pronomen secundae personae singularis.

- Initio interrogat, sermat apud Danielem & veteres coiugatione tertiam. Est articulus emphaticus cum pronominibus demonstrativis, tonn δε νοο . sermat d riuatiua sequente daghes apud Danielem, rn I,Nauetri. In commentariis Rabbinorum praefigitur derivatis a

tertia coniugatione, na' n, a IIn Thalmud praeponitur adverbiis, unn illic, Nan hic. In fine pronome est tertiae personat singularis. Quod

etiam Hebraeis inusitatu non est, rimet: & ra vv Gen. 49.nm Deut.3 .nzz Psal. io. proi 2, G, inaui, i v. Masculinum cum sire, scemininum cum cames, &nonnunquam patha in Daniele.

a K fronte pauca format derivata, naso munus,donatiuit. Apud Rabbinos frequerer quinti ordinis radicibus praefixa in derivatis cernitur,namannzmazzaanzP. Porro Syri & Thalniudici hac litera tertia utriusque

19쪽

numeri in futuro formare solent. Thargum Ierosolymitanum etiam primam singularem, , 'a comeda, m eiiciam: quod fit in lingua Arabum vernacula,in syngraphica non item. In fine additur 6ως, Babylonice in futurotantum, idque in secunda & tertia pluralibus utriusque generis,& in secunda singulari sceminina.Caeterum Syriace atque Thalmudice eade paragoge adhibetur no- nunqua tertiis pluralibus praeteriti,& imperativi,& eius. de secudae singulari scemininae, I naN praeluce tamina. In Thalmud prima plur. praeteriti saepe in nun exit.

Porro,quod ad nomina attinet, animaduertedum est omnia nomina ac participia plur. in nun desinere: de qua re insta agemus. Quinetiam multa verbalia in hanc literam exeunt, atque adiectiva non pauca.

In lingua Syriaca est pronomen primae personae singularis:aliquado etiam geminatum, IUD anima nostra, NUN pater noster.

Solet etia haec litera in mediu dictionis loco daghes

irrepere, NaN-: quaquam ad radicem non pertinet: ut a v v fit una*, pro Ta*. Verum de hac re suo loco copiosius agemus.Sed non est omittendit,id frequenter in lingua Arabica fieri, ma* 'na ψ, 23IN, 32 N, muscum instrumentum: unde Ambubaiarum collegia, S)a a NIn Daniele & Esra assigitur infinitivo verbi substanti-ui, Pre , pro znvrer: aliis verbis non item.

De literis )n N, quae passim ser*iunt. Aliph. 4 Vt aliaru princeps ac quas dux est Aleph, sic omniu. in toto Chaldaismo creberrima, atque praecipuae est

20쪽

potestatis. Nullum enim nomen est, s propria semper excipio quod huius opera non indigeat. quod perspicue ostendemus, prius tamen ossiciis eius a fronte expositis. Initio ergo primam futuri singularem format, tum coniugationem tertiam una cum multis verbalibus ab ea deductis, anaN praelium, ab ruN. Praeponitur etia, sed raro,imperativis cat,n zN bibe, ImN memento.quod peculiariter Arabes factitant. Apud Thalmudicos nominibus,& aliquando praepositionibus praefigitur: nunc significans ad ,super, secun

In lingua Arabica atque AEthiopica saepe pluralem

iacit, 'ira aspectus, pl. 'N N. ny opus. NzyN. AEthiopice vero, mn ciuitas, pl. 'IN, Vestis,pl. 'va N. Atque haec quidem sunt officia aleph a fronte. In medio aleph sere nunquam seruit,nisi seruitutem intelligamus cum litera radicis,quae prius latebat, apparet,ut n iudicauit, INI iudicans: vel cum conuertitur ex Nini, nsan fuerunt steminae, ab nan. Saepe tamen abudat, quod qua ratione fiat,explicandum est.

Digressio de literis 3ys, quae pro punitis sufficiuntur. Duplex,ut supra diximus, est scribenai ratio, una absq;

punctis notisque vocalibus: altera, quae posterius excogitata est,cum figuris vocalibus, de quibus egimus. Veteres ergo sine vocalibus scribebat: quae res magnas peperit controuersias, cum idem verbum varias recipiat interpretationes,ut cum Septuaginta, nudn verteriit Virgam, utpote qui legerunt ni et cum Hebraei nonn legant, lectumque reddant. Sic Azy, pro azy: sic alia mul-