De vasculis libellus, adulescentulorum causa ex Bayfio decerptus, addita uulgari Latinarum uocum interpretatione

11쪽

Quodsuperest de caelaturis,ex priori capite repetito

tantum enim hic ordinem obseruamus.

VASA ARGENTEA.

ri erant apud antiquos quam aurea. Vilius enim. argentum est duro, ut inquit Horatius. Fiebant autem multis modis. Quinetiam uasa argento circunctusa ab labris,dixit Iulius caesar. 6.belli Gallici: Haec,inquit, puta. disse acquisita, ab lubris argento circuncludunt, atq; in amplis is epulis pro poculis utuntur. sopbus argenteus, une colippe durgent. Plinius πα fert Lucium crafum duos βγphos argenteos habuisse, Mentoris artificis manu caelatos:costfvss est nunquam se ijs uti propter uerecudiam auctum. erant enim centum sestertiorum pondo: quemadmodum eundem sex milibus

sestertium in singulas libras uasa empta habuise refert idem Plinius. Sed de ργpbis uberius in uasis uinarijs crpotorijs ac poculis dicemus. caeterum primus Heliogatabulus,si Lampridio credimu3,cacabos argeteos,eπ men. με ac capsus argenteo priuato usui habuit. Lanx argentea, plat dargent. Lances centenis libris argenti quingentas numero Romae fulse congat ex Plianio: multoss ob eas conscriptos dolo concupiscentium. . De lancibus autem dicemus suo loco, cum de escarijs uasis agemus. Solium argenteum, une culle a μγ lauer. Mulieres, inquit plinius , in balneis folijs argenteis utebantur ad luxum:quemadmodis etiam scaphijs argenteis. qui uasa erant

12쪽

sa erunt ad latium excipiendum dedicatu, quibus etiam

argenteis utuntur hodie uiri Galliarum primari . Repositorijs argentum addi sua memoria coeptum refrre Fenestellam ait Plinius lib. 33. cap. tr. Itas huius αmodi repositoria argentata, non argentea vocabimus: nempe emblematis argenteis ornata Cr illigata, de quimbus insta dicemus. Quinetiam idem Plinius refri catinium oratorem suo tempore queri, quod uasa etiam coraquinaria ex argento ferent ita enim Ioquituri caeterum

pateram argenteam, Cr pocula argentea, Cr craterus

argenteos,pro caelaturae atq; operis frina dicere posuαmus:quae omnia vasorum genera suo ordine a nobis e plicabuntur. Asa aerea, siue aenea Plinio, er Virgilio alens, ualli esse daruin ou de cuγure,ab aeris nobilitate Crexcellentia nomen acceperunt. Adde quod abena absolute pro cacabιs aereis accipiutur, in quibus aqua igni adomouetur ut calefiat.ung ch Idron. Uirg. Autflijs utimdam tepidi destumat aheni. Ηοrat. Sub noctem gelidam lignis caleflctat ahenum. Aeris autem tres a Plinio stericies potifimum enumerantur: corinthium, a quo uasa corinthia apud Ciceronem quarta actione in Verrem. Deliacum,a quo uasa Deliaca apud cicerone pro Sextitio, Cr Aegineticum. Sed omnium praestiritifimum esse puto corinthium. Nam aeris notam pretiosiorem ipsi

opulentisimae urbis Mit iniuria: quia incendiost perii is plurimiustituis at: similactris,deris,duri, argenti, ue

13쪽

nae in commune uxere. Fuit etiamtum antiquiyima gloria aeris Deliaci. Vnde Deliaca supellex a cicerone diacta,mesinage Drain, in qua erant triclinia cr lecti, c pedibus er βlcris ex aere Deliaco Actis. Vasa autem corinthia Strabo in octauo χαλκώμο- Mωι ργη appellore videtur. B. Plin. lib. 3 4. cap. a. Sunt ergo vasa -α

tum corinthia, quae isti elegantiores nunc aes sculpendo transsi rusimodo in lucernis, modo in trullds,nullo munditiarum respectu. Quinetiam cicero in ParadoxiS maritellionem corinthium dixit, aere corinthio Act .uas ex Plinio lucern IIchni, Cr lampades ex oe fiebant: sed no usti eadeo puro, nisi propter luxum nam qui lari cernis corinthijs utebantur, praeter communem utendi ratione faciebant: Aegineticum enim aes,ut idem inquit,lIchnuchis,candelabris, huiusmodi uasis ignobilioritabus confundu dedicabatur: de quibus suo ordine dicerimus. Fuit CT aes c prium laudatis v apud antiquos, unde βn is nos cuprum vocamus pro aere cγprio.PLTeritur Cγpris aere in cγprijs mortariis, mortiera decu lire. Quinetiam c prium absolute pro cupro, quod

qvitur in cupreo uast ad crasitudinem mellis. Labris quos abenis utebatur antiqui in balaris, linet ne de cuγure, quibus nunc quos Germanicae nudi res etiam utuntur ad abluendos quibuslibet octonis dieis

bim infansulas suos,Cr nos quos aestiuo tempore labris ahenis frigida oppletis vinaria uasa reponimus dum coenaruri Virgil. sicut

14쪽

Sicut aquae tremulum abris ubi linen abenis sole repercinum,aut radiantis imagine lunae. Vasa conflatilia, vafrauix de fonte . confabuntur enim uasa aerea delicatiora Cr sonora apud antiquos, quae in theatris reponi solebant pro ratione magnitudianis theatri: eas in bricula erant,ut tangerentur, ab ipsa uoce sonitum scerent inter se diapason,diapenore,ex ordine ad dialasaron. Vitruvius libro quinto,capiate quinto. Inque uox a scena uti a centro profusa, se circum agens, ricturas frien per singulorum uasori es

uu excitatat auctum claritatem,σ concentu colluentenae

tem sibi consonantia. Nihil enim est in omnibus medictis, quod sono Cr harmoniae ac uoci aptius sis, quam ipsius aeris materia. Hinc est quod tubae bctricae aereae potiyiamum Actae fiunt, ut etiam Virgilius aes pro tubis ponat:

-quo non praestititior alter Aere ciere viros. hoc est,ti ba. Dicerem hoc loco queadmodum aes pro pecunia apud

antiquos su mi solabat: quoniam primum aerea pecunia feret.sed uereor ne illud esset apros onUM: quaproαpter satius est ad reliquas uaforum diibrrentias translata

UASA STANNE A.

v rVastanea, Misere destiis, antiquis in Uu non V Aisse reperio. Quinctiam non in pridem apud Italas commigrauit hic vasorum Uus, ut culinaria vasa, s neu ferentines uero adhuc hodie omnibus comm ius est fictilibus enim er uitreis potius utuntur quidam. Gallii uero iampridem bis ous inoleuit: quo Cr rei dome

15쪽

domesticae er sumptibus pocitur. Destin no autem tantum hoc restri Plinius: stannum illitum aeneis uasis,saporem gratiorem facere quaprompter uulgus quos nostru ollas iustularius, potetasoupra se, stiuno illinil item Cr compescere aeruginis uirtια Vnde hγdrius er uasa aquaria, si quidem aenea sint,sAnno intus illinimus mirums est, stinnum aeri illitum, pondus non augere. Fiebant quos apud antiquos tecula ex stano laudatifima, quae Brundu' temperabatur,

donec argenteis uti coepere Cr ancillae.Plin. lib. 3 . Stannum praeterea Homerus uocat ciniteron Iliam

dos. 6. Vnde Cafiterina uasa eleganter dicere poteriamus pro Itinneis.

VASA PLUMBEA.

P Lumbi usius ad uasa infreques fuit apud antiquos,

ut etiam apud nos quos, propter metalli pondus er uilitatem caeteram vasis plumbeis tantum utimur ad odores construandos, Cr linguenta ais alia quaevis ita

quida pretiosi fima. linque caprae istiu3 oluesbis excreamentum usqueadeo odoratum , quod mo=b- uocant

pharmacopolae, in pixidibus plumbeis reponere solent, er diu admodum incorruptum struare. Praeterea Rogum corpora capsis er sarcophagis plumbeis uncta cruromatibus illita, Galli humi recondere solent: sua enim densitate prohibet plumbim, ne odor internus Quat o disipetur, neue externus aer illabatur : quae ratio est cur corpora imputria diu seruantur. Sed nunc laci 1 non est ut de plumbo plura dicamus: huius autem

16쪽

ti rei qui plura deo rabit, requirat apud Plinium libros . ubi de argento plumibato π replumbato loquitur: nempe dum plumbum ab eo auellitur,ci argentum puα rum relinquitur. praeterea etiam de plumbutione uel potius plumbatura hoc est, quando plumbo mussa massae iungitur ta ut iunctura plumbea cohaerea quemadmoradu fi er serruminatio.

VASA LIGNE A.

V a lignea, ualycaula de bois, multis modis, vas rijsque lignorum materi s apud ueteres febant, quemadmodum nunc quoque sunt. uit enim mi bonos praecipuus in uasis,du fu,ou da bestre,propter eius senatorem plicabilem: Aebanis ex rio pocula elegantissema tomat CT arte toreutica caelata.Virgilius, ocula ponam Fagina, latum diuini opus Alcimedontis. cuiusmodi βrt is fiunt ea poeula quae ex aede D. clavario sacra ad runtur. caeterum memini,me legisse M. Curium iurasse se ex praeda nihil attulilye praeter gutturaminum quo sacrificaretiginum praeterea cantharum describit Stroeta pater: -hinc Minus illi cantharus e se undit glacitanti pocula collo. Virgissius insuper buxum tornatile appellat,quod eo febant unguentariae pixides,Cr alia huiuscemodi toreumata, quae buxea vasa appetitare posumus. Buxo etiam 'bant laudat imae tibiae. Seneca, -tibi multifora tibia buxo Solenne canit. Betuati item,boulauii,arbor est eximij candoris,qua fiunt cim si uasis uinari s idonei utilis etiam est conjiciendis c

17쪽

pis er storicilis flexibili crate,eius ligno nonra aetas varis generas Cr usiim quoque uasa conscere solet: quae si

quidem nobn liceat noua effingere uocabula uasa beluis lina appellabimus, uasbeaulae de bois blane.' Vasa quoque hederacea antiquis in honore maximo fuerunt, ea potifimum ratione, qua Plinius ait in uase hederaceo i i tam transfundi, aquam remanere, si frie commixta sit. cuiusmodi fuit uas illud quod Homeruscfimbium appellat Graeci enim Maro hederam uomcant daturus fuisse Cictopi ab Plasse scribit. Huius is

cali Euripides Cr cal limachus apud Macrobium memia nerunt. Fiebant etiamnum ex Ter dintho calices excetilentisimi, qui a nomine autoris ειρ ras i appellabantur: quemadmodum Antigonides er Seleucides,quibus Anαtigonus Seleucusq; nomina inriderunt. Plinius, celebratatur Cr Thericles nomine,culices ex Tcrebγntho solitus faceta torno. B.

VASA VITREA.

Vitreorum vasorum usus,quae Graeci uram vocant, haud ita pridem inuentus est. Vitrum autem quando primum inventum Cr quomodo conflatum,PILnιus recenset lib. 34. cap.: . Neque uero alienum fueririt uasa potoria,quae ex uitro sunt, una cum vulgo uia ista appellare: quemadmodum Martialis uasa costillitana,costilla appetitat . Itaque si quidem vitrea uasiorum materies ex silice conflata fuerit, uitrajicea siue fucia na appellabimus. Si uero lapidibus ustis,ut frest, ultra erunt lapideu , atque in hoc communem loquendi usi

18쪽

is suetis, l

non asternabimur. Vasa vitrea excellentisima laudantur hodie ex Mutarano oppido Venetijs proximo, in ipso Adriatico mari. calices uitret,uasu erant potoria,quemadmossim etiam nobis,quorum frinam imitantur sacrosancti ita calices, quibus nost, i seniores in sacrifici s diuinis utuntur. Vuia gus uocat ung calice. Qisod autem calicibus biberent antiqui,id ostendit lacus Horatii: ecundi calices,quem non 'ere disient scaeterim calices vitrei a Gnaecis vertam e verbo κυλι uacu i dicuntur, autore Iasio Pol luce. Erat er Nimbus vitreus: ius mentio multa apud Martialem. B.

R ISTALLINA.

R brum feri aiunt gelu vehementiore concreto, Mari ento esse non aliubi reperiri, quam ubi bγα bernae nives maxime rigent,glaciems esse, unde nomen Graeci dederunt. Ex crstillo autem uas amphorse uia sum est,autore Xenocrate. Aontheta Plinius autor est uocari uasa re Mina pura,sine ulla macula er uitio:uitia enim artifices cael tura occultant. Iuvenalis,Grandia ponuntur crestillina. De poculis intelligit, quae ex costidio feri solebant. Martialis in 3. Opimianum morionibus nectar

CostillinisDinurrhinisi propinat. I dem in decimo, costilla, pro costi inis uos dixit Plara qui uolet,requirat ex Plinio. B α Vasa

19쪽

VASA MURRHINA.

ΜVrrhina pccula antiquis laudatifima serunt,

quemadmodum cresti irim refris ea Plinius exoriente mitti: inueniuntur enim ibi in pluribws locis,nec inflanioribus Parthici regni,praecipue tamen in Cumaesnia amplitudine nusquam paruos excedunt abacos,crasta situdine rura, quanta uasi potorio esse debet . Humorem putant sub terra calore densari. Quod autem in murrhianis magiis laudatur,est ipsa colorum uarietis ubinde circumagentibus se maculιs purpureis, π rubescentibus acteis, quas maculas uidere est in illo pisce qui inurrhena dicitur:unde murrhina uasa dissia crediderim. B. Murrhina uasu actus nostra no nouit:tantum hoc meamini,me vidise Venet s quaedam uocula quae ex orimis te ad rei solere audiebamus r aiebuntq; nescio quot anα nos in penitioribus terrae laris aseruari solere, priusquam exerantur donec pelluceant: atque ob id uenenum nunquam admittere, uulgus porcessanam vocat. ob id fori is, quod ex eo puluere, quem Plinius puteolanam vocat,qui que in aqua indurestit ac lapidestit, clycta eis runt,ut dicantur quasi puteolana ab Iesu. Sed nihil huis ius rei compertum est nobis praeter diuinationem. Nura. rbinum autem quid sit, nescio an recte coniicere poteriamus eum esse lapidem pretiosum, quem vulgim uasculuariorum uocat aquam murinum. accedit enim ad descriaptionem Plinij, quam de mu rhino conscripsit. caetra illlud tantum addam, uasa murrhina apud antiquos

summo in pretio fuisse. hinc ait Tranquillus Augulti

ex Alri

20쪽

s α'

ssis

ex Alexandria rapta nihil sibi praeter unum: mum in calicem ex in Bumento regio retinuise. De bis cutemniacto Plinium.

VASA LAPIDE A.

Fiebant er apud antiquos uasa lapidea in multotusus , Cr ex delicatifimis potifimum lapidibus, ae marmoribus pretiosis qualia erant quae ex oti che nia more Arabiae pretios imo febant, ut uasa potoria mapud Germanos primum onγchina Acta refert Plinius, inde pedes lectorum Cr stilus ex eodem marmore coemptas feri dicit. cornelius Nepos tradit magno fuse misrariclo,cum p. Lentulus Spinter amphoras ex on chino marmore, Cr urceos ori chinos magnitudine cadorum

ostendisset. Est cr praeter hunc alter quoque pretiosius oriγx,quem cornalinam uocat vulgus. Vide Plinium. Dictus oti x,quod forma unguis humani habere uideatur. Qiynetium labra ex Porpbγritide ab antiquis feri solere ostendunt antiqua illa monumenta, quae adhuc bodie Romae uisuntur,praesertim circa aedem D. Ioannis in Laterano. sunt que eius propemodum frinae accoloris, ius est uas illud marmoreum quod hodie in DionU na uisitur,cupam Dioclesiani uulgus appellat. Ego uerire labrum antiquum fuisse exissimauerim. Erat autem labrum,uas balnearium,quemadmodum ex folium. cic. Terentiae, Labrum si in balneo non e fine ut fit. unetinne. Inde Iabellum,une tinnate. Plin. cinerems in lubetulis,aqua addita confricant manu, r considere pati uri Labra quoque uinaria, lupinaria Cr olearia caton in

B a quibus