장음표시 사용
291쪽
lianum Senatusconsultum in fi lii commissis: & huic ultimum hujusor nationis tribuimus locum,t tum jus super his positum,Trebelliano Senatusconsulto attribue res, & supervacuam esse Pegasiani natusconsulti positionem. inv nientes, & absurdas horum Senatusconsultorum inter se disserentias, & communiones: quas sane di veteres perosi, captiosas & damnosas appellarunt : simpliciore quadam narratione , omne hoc schema congregantes, & ad unius Senatusconsulti Trebelliani ordia nationem applicantes, & hanc quintam partem totius ordinatio nis novem his perfecimus libris: in quibus novem libris nihil de quondam caducis dictum a nobis est: quia propter usum quendam non prosperum cum increbuis.sent in republica , de luebiosam monumentum bellorum civilium essent, non oportebat in his manere temporibus, in quibus de Deusdedit pacem agere ἡomi de foris:&, cum oportuit bellum gerere, facile cum ipsius favore hostes supe
. Sequitur deinde de exortiatur nobis de sexta pars cotius cor positionis, octo conclusa libris. Pulchre autem incipit ab his, quae possessiones nominantiir, quas nos similiter, ut cinera diligenter considerantes, tam eas quae ad ingenuos, quam quae ad libertinos per
tinent, ex multa anteriorum tem
porum confissione de obscuritate in purum deduximus compendium , geminorum illis librorum numerum sussicere arbitrantes. Arplicavimus autem ipsis, de omnes ab intestato appellatas successio I. TIT. XVII. ilianon ἔ λα, - -- - πι-
292쪽
nes, &ipsos generum ordines, Corum gradibus etiam libro inlcriptis, & circa omnium finem Tertullianum de Orscianum composuimus Senatusconsilitum, ex qui bus matres de liberi invicem succes res fiunt. Procedit autem post haec alius liber, qui de aedificiorum operibus,& de ea quae ob minosa & diruta aedificia datur satisd tione,&his qui in liis aliquid insidiarum aut fraudis admiserint, o de his qui ex aquarum impetu vicinos laeserint, de de publicorum vectigalium Coactoribus, atque imsuper de donationibus tam indefinitis seu simplicibus quam in cogitationem mortis relatis leges ac jura ordinant. Rursum autem Picquid de quacunque manumissione extat, vel de his, quae super ipsa agitantur causis, & hoc uni traditum est libro. Amplius autem, &ea quae de possessione, & per ipsam adquisitione, de de causis eam in troducentibus sunt, in unum sepos imus tractatum seu librum. Et quidquid etiam de judiciariis extat sentcntiis, de his qui in eis aliqua contra seipssis confessi sunt, & de bonorum cessione,& cred omni detentione, & venditione, & de bonorum separatione de curatione, de ne quid patiantur creditores fraudis, & id in unum similiter collatum ei h librum. Sed de interdictorum modum non pluribus , quam uni dedimus libro. Inde autem & ad praescriptioneς seu exceptiones di in his ordinata tempora venimus. Et obligationum qu dem, & actionum seposuimus modos, & coygimus omnem hanc partem, cui praesunt possessiones ut dictiun est in octo hurorum numero
293쪽
CODICIs LIB. I. TIT. XVII. 27 descriptam, sextam hanc partem
totius voluminis seponentes. 8. Totius autem extremap rs, quae de septima est totius tractationis, sex librorum numero demandata est, incipiens quidem a stipulationibus, procedens vero . ad ea, quae scripta sunt de fidejus.sione, & debitorum numeratione, solutione & liberatione ipsorum,& de introductis ex Praetorum jurisdictione stipulationibus : quae omnia duobus a nobis contracta sunt libris: cum apud veteres nec dici posset, quot essent libri ea deIe. Procedit & deinceps ad delictorum narrationem : & omnia recenset quae ad majora delicta pertinent, quae vocant privata, & item quae ad ea quae necdum ordinaria appellant: sed ipsis extraordinariorum appellationem imponunt: descendit etiam & ad publica crimina quae atrocissima sunt : &magnam sibi advocant poenam.
Duo autem & hic sunt libri qui illa quidem, quae ad delicta & cri
mina pertinent, complectimtur: quibus permixta sunt & ea quae de reis criminum, qui se celare tamen conazur, scripta sunt,& de eorum bonista de ea quae instigitur condemnatis poena, vel indulgentia. Initium autem nobis alterius rursum libri si mrratio de appellationibus , quae communis cli profecto ad rescindendas tam pecuniarias seu civiles sententias quam criminales. Quaecumque autem de civibus seu municipibus, de de D curionibus,&muneribus,& publicis operibus, & nundinis, de rediti tuum pollicitationibus, & variis cognitionibus seu interrogationubus, & publica descriptione, vel
294쪽
stipulationibus, hic liber est sextus quidem , si ad proprium princia
pium comparetur : sed est quinquagesimus, si conseratur ad totam consummationis perfectionem, scu harmoniam. ,. 9. Quae omnia composita sunt, oe elaborata peroptime, dc ut
nostra jussione dignum fuit, per Tribonianum illumissimum necnon prudentissimum Magistrum,
de Exquaestorem nostrorum palatiorum, de Exconsulem, virum &in ipsis rerum experimentis, de in
eloquentia, & in legibus scribendis satis jectatum, & qui nihil un
quam nostrarum justionum contempsit: necnon per alios virqs
qui nil, ipso nobis hoc opus elaborarunt ; id est Constantinum ni gnificentissimum Comitem sacrarum largitionum, de Antigrapharium seu Magistrum sacri scrinii,& sacrorum si bellorum & cognitationum imperialium, qui nobis bonam de se opinionem in omniabus praebuit: necnon Theophilum magnificentissimum Magistrum,&leses scujura in regia hac urbe la diuiliter, de cum summis vigiliis,& ut magisteria sedulitate dignum
est, docentem: & Dorotheum in miscentissimum Quaestorem, de Doctorem in legum civitate designatum ; dicimus autem verei
dam de splendidam Berytiensium Metropolim, quem de ipse optima opinio & gloria, de ad nos deduxit ipsam, & ut hujus operis particia
295쪽
rem faceremus, hortata est i sed di Anatolium magnificentissimum Magistrum, qui & ipse apud Mi eienses ea quae ex legibus proficincuntur, pulchre docet, vir ex tertia stirpe laudabili juris apud Phoeniaco interpretum descendens: refert
enim genus ad Leontium, de Eudoxium, homines in legibus optimae memoriae post Patricium inclytae recordationis,maestorium &Anti censorem,&Leontium glori sissimum, Expraefecto, & Excolis te, atque Patricium ejus filios sun mae admirationis viros & Cratinum magnificentissimum atque prudentis limum Comitem sacrarum largitionum, dc optimus quoque is eii legum enarrator in regia hac urbe: de praeter hos etiam Stephanum , Menam , Pros docium, Eutolinium, Timotheum, Leontia dcm, Leontium, Platonem, Iac bum, Constantinum, Ioannem, viros prudentissimos, qui universi Rhetores quidem sunt gloriosis simotum Praesectorum facrorum nostrorum Ptietoriorum, gloriam autem seu laudem apud omnes prudentiae juste habent, & a nobis in rito judicati sunt digni, ut eligerentur tanti certaminis participes. Haec igitur nobis circa Digestorum elaborata sunt conscriptionem per
jam dictos glorisissimos viros.
g. io. Tanta autem nobis revorentia antiquitatis fuit, ut neque mutari nomina veterum Jurisconsultorum sustinuerimus, sed uniuscujusque illorum appcllationem legibus inscripsimus, mutantes qui
dem, si quid jam liabere visum est
non recte, partes vero illas nunc tollentes, has nunc addentes, ex multis denique optimum eligen-
296쪽
ENUCLEANDO, dcc. 2 77tes, & unam atque parem omnibus praebentes potestatis vim, seu robur: ita ut quicquid scriptum est in eo libro, id nostra sit sententia: nemine audente comparare ea
quae nunc facta sunt his quae prius erant: quia multa & numeratu non facilia transposuimus in melius, etiamsi quid Imperiali aliqua antiquorum Imperatorum Constitutione in aliam dicitam fuerat formam : nam nomina quidem veteribus servavimus, legum autem v ritatem nostram fecimus. Itaque
si quid erat in illis seditiosum,
posita in hoc decisum est& definitum, & in perspicuum finem de ducta est quaeque lex.
F. ii. Sed cum oportebat, &aliquam mediocrem is agogem facere in eorum gratiam, qui recenter leges attingunt, nec majorem docuinam portare possunt: neque hoc extra nostram providentiam
reliquimus , scilicet Triboniano gloriosissimo, qui & ad totius operis legitimi gubernationem electus est, necnon Theophilo, & Dorotheo magnificentissimis & prudentissimis Anticensoribus accersitis mandavimums : ut seligerent ex his, quae apud veteres erant isago garum modo composita, ea, quae essent aptissma, & in ipsis rerum argumentis obtinentia ; utque cotiligerent, de nobis offerrent, & ut mentionem etiam facerent nosti rum Constitutioni , quas pro e mendatione veteris juris promul pavimus : de ita componerent libros quatuor futuros prima clementa totius is agoges, quos vocari
Instituta visun est, quam sane te gitimi operis partem compositam
297쪽
nobis obtulerunt, de nos eam ω-
tam consideratam a nobis, de re pensam, recteque habere visam nostris sensibus non indignam esse iudicavimus, de pro nostris haberi Constitiationibus, de nostrarum Constitutionum robur habere jus simus: quod de ex his, quae in pro mi is ejusdem voluminis disserui mus, omnibus manifestium feci
11. Sic itaque omni Romani juris dispositione ordinata, & in tribus integris & voluminibus, de annis tanto opere perfecto: quod nobis ab initio omnem spem excedere : circa finem autem, cum jam penetrabilem esse rem docui mus, ne in decem quidem annis totum absolvi posse videbatur
tanta ergo trium annorum celebritate consummato opere, dc hac opera Domino Deo oblata, qui dedit de pacem agere, de bella feliciter dirigere, de leges ponere praeterito, praesenti, de taturo tempori: jumini esse putavimus, omnibus hominibus facere manifestum nostini in his rebus studium simul de providentiam : quomodo nempe priore soluti perturbatione, de com sione, de nullum finem habente
juris positione, usuri sint posthac
legibus rectis, compendiosis, de Omnibus ad manum promptis, de litium compendium adferentibus, de paratis, atque expositis omnibus hominibus ad facilem adquisitionem, nec amplius egentibus multis pecuniis, ut illorum inutilium librorum congerant multitudinem: sed vilis lima pecunia, tam ditioribus, quam ex tenuiore proscetis, patrimonio, copiam sui comparandi praebentibu . l
298쪽
j. is. Si quid autem ex muli tudine ea, quae nunc congesti est,& ex tantis myriadibus collecta, videbitur esse simile & geminarum , hoc autem putamus rarum esse) attamen humatiae naturae imbecillitatem cotaderantibus, non extra justim apologiam ne hoc quidem videbitur ei te: in nullo enim aberrare, seu in omnibus it reprehensibilem seu inemendabilem esse, divinae utique solius, non autem mortalis est constantiae, seu roboris, quemadmodum & a m joribus diruim est: deinde est, ubi& similium adsumpsimus possiti nem: vel rebus subjectis id exige tibias, ut oporteret idem pluribus applicari titulis: vel quia cum extraneo loco esset commixtum id,
quod simile superiori videbatur, impossibile filii eam similitudinem
detrahi: vel etiam quia saepe cuntodienda sitit integra totius theoriae seu visionis continentia, nec separanda, aut divellenda mens de intellectus legentium per eorum, quae jam scripta fuerant, ademptionem,quin & hoc sicubi adsumaptum est propter rei necessitatem: tamen id breve est, nec ullum fere sui sensum praebens. f. i . Hoc etiam ipsum,& in Constitutionibus jam inter impe rises Constitutiones relatis, & j .re, quod ex his resultat, observavimus: nam quae in illis jam cauta erant,ea nec in volumine poni comcessimus, nisi ob aliquam interdum circumstantiam similitudinis es, qua causa relicta est. f. is. Contrariam autem aliis
legibus legem ex his, quae in hoc volumine positae sunt, non Dei quis repererit, si modo ad omnes
299쪽
Wontrarietatis fines animum intentadere sestinet. Sed inest aliquid di- . versam, quod adsumptum, alterius generis forte hanc de illam legis positionem apparere faciat. g. ic. Sed & si quid forte praeternus sum est eorum, quae poni d bebant forte enim & aliquid tale contigit propter humariis imbecillitatem naturae in multo sane melius est nostris subditis multis inutilibus liberari legibus dum privantur forte paucis quibusdam, quae videbantur idonea, myriadibus prope infinitis defossa & deposita, & n
mini forte mortalium animadversa. I . Hanc enim ob causam
tot libris quos antea scribi oportebat, ) destituti Iudices, facilius ex paucissimis juris auctoribus, & li-laris ad finem litium perveniebant,& judicia decidebant, vel propter inopiam librorum, vel quia non
sumciebant multis laboribus ad i venienda multa utilia necessariis,& viribus erant i inpares. In prae senti autem consummatione maximus legum obtinentium congcstus est numerus ex libris raris,de qui vix inveniri potuerint, & quorum nec nomina nec eruditissimi quidem in legibus complures homines noverant. Quorum fine copiam seu materiam nobis uberrimam
dictus gloriosissimus Tribonianus praebuit multorum librorum, de qui vix numerari possunt, suppeditarata multitudine: quibus omnibus perse lectis, congesta sunt haec volumina; sed ex horum multis dovatiis hi, qui a nobis ad hoc congregati erant, cum nihil inveni Li ni idoneum, aut novum ab Lis quae jam congregata erant, illatio
300쪽
nem ex his in hoc opere faciendam optimo animo respuerunt. 3. i8. Si vero postea aliquid novi controvertetur, quod non apparebit legibus his inscriptum t
multa enim novare novit natura in sed Imperium Deus propter hoc imposuit hominibus, ut eme gentia & legis egentia lege definiar, & humanae naturae incertum repleat, & certis concludat legibus ac regulis. Neque hoc noli rumnunc dicimus : scd jam omnium juris Conditorum, qui olim claruerunt, prudentissimus Iulianus hoe ipsum videtur dixisse, qui de ab Imperiali auctoritate implorat fieri legum repletioncm in emergentibus ambiguitatibus & quaestionibus. Sed & D. Adrianus piae momoriae; quando ea, quae a Praetoribus quotannis edicta suerant, brevi complexus est libello, adsumpto ad id optimo Juliano ; in oratione, quam in commune habuit in seniore Roma, hoc ipsum quoque
ait: ut, si quid pr. xter id, quod jam
ordinatum est, emerserit: conveniens est, eos, qui in Magistratu sunt, illud conari decidere, & r medium imponere secundum eorum, quae jam ordinata sunt, consequentiam, imitationem. s. 19. Haec igitur omnes idiciamus autem vos, magni Senatus &omnes nostrae Reipublicae homines in cognoscentes, gratiam qui dem confitemini Deo, qui nouris temporibus tantum bonum servavit: utimini vero nostris legibus nulli earum, quae veteribus libris inscriptae sunt, attendentes: Iarque ad ea qua nunc posita sunt, illas comparantes; quia etsi videantur quaedam invicem non consonare, NI