장음표시 사용
271쪽
Coni Cis LIB. L TIT. XIV. t. , odissint in is mis L. VIII. Iidem A A. ad Senatum. HUMAN M in rebamus, si Mid de caetero in publica primvatave causa eme serii necessarium, quod formam generalem, S anti is legibus non insenam exposcat, id ab omnibus antea tam Procerilaus nostri palatii, quam gloriosissimo coetu vestro, Patres Comsclipti, tractari t de si universis tam Iudicibus, quam vobis placuerit, tune legata diciari: de sis ea denuo collectis omnibus recenserit αeum omnes consenserint, tunc demum in sacro nostri Numinis Comsstorio recitari: ut unweubrum consensus nostrae Serenitatis a seriatate firmetur . Scitote igitur, Patres Conscripti, non aliter in post nam legem a nostra Clementia promulgandam, nisi supradicta forma fuerit servari. Bene cnim cognoscimus, quod cum vestro consilio fiterit ordinatu A, id ad beatitudinem nostri Imperii, & ad nostrami iam redundare. Dat. xv I. Kal. Nov. AETIo m. & SYM
denuo coaectis omZbias recensieri ,δα ut univer m ω sis me a sirentiatis -- -tate finisuri s --- lib. t. epist. r. in ae semittas vinia Pactibus deliaberanda legavit, cogito senatus Consulio lex Augusta confirmα.
De scientia, interpretatione, o emendatime legum.
IX. Impp. VALENTINIAN. M MARTIANUS A A. ad Palladium P. P. LEO Es sacratissimae, quae constringunt hominum vitas, intelligi
ab omnibus debent, ut universi praescripto earum manifestius cognito, vel inhibita declinent, vel permissa sectentur. Si ouid vero in iisdem legibus datum fortassis obscurius fuerit, oportet id ab in . Peratoria interpretatione patefieri, duritiamque legum nostrae humanitati incongruam emendati'. Datum vi. Id. Febr. ANTHE Mao
272쪽
οί g. in pertineant. Dat. VIII. Idib. Februar. ANTHEMIO A. II. CONS. Is nain: J Resere IacobusCujacius cui meliorem constitutionum quae seque tui partem , & iure de merito debemus, de si quae sim in hoc monitorio non
CUM de novo iure, quod inveterato usu non adhuc stabilitum est', dubitatio emersat: necessaria est tam suggestio judicistis, quam sententiae principalis auctoritas Dat. X. Kal Maii, L E EIuniore A. CON . 47 -
ve sententia Imperatoris. r. De Legum interpretatione , Legi flatione.
XII. lmp. JUSTINIANUS A. Demostheni P. P.
SI Imperialis M jestas causim cognitionalitta examinavςrit, i&partibus cominus constitutis sciatentiam dixerit: omnes omnino Judices, qui sub nostro Imperio suiu, isciant hanc esse legem non solum illi causae, pro qua producta est, sed & omnibus similibus. Quid enim majus, quid sanctius Imperiali est Majutiter vel quis tantae ili
perbiae fastidio tumidus est, ut Regalem sensum contemnati cum & v teris juris conditores, constitutioncs, quae ex Imperiali Decreto iproc sserunt, legis vim obtinere, aperte d ilucideque definiant 36. i. Cum igitur & hoc in veteribus legibus invenimus dubitatum, si Imperialis classes legem interpretatus est,an oporteat hujusinodii jam interpretationem obtinere: eorum quidem vanam subtilitatem eam risiimus, quam corrigendam esse censuimus. Definimus autem omnem Imperatorum legum interpretationem, siue in precibus, i in judiciis, sive alio quocunque .modo in tam, raram ct indubitatam haberi : Si enim in praesenti leges condςre s li 'Imperatori concessum est de leges interpretari solo dignum Imperio cisse oportet : Cur autem ex suggestionibus Procerum si dubitatio in litibus oriatur, & sese non esse idoneos vel sufficientes ad decisionem litis illi existimen ad
273쪽
aio, decurratur & quare omnζβ mbiguitates Iudicum, quas ex legi hu, oriri evenit, aures accipiunt nostrae, si non a nobis interpretatio mera procedit i vel quis legum aenigmata solvere, & omnibus aperire idoneu, esse videbitur, nisi is cui soli Legislatorem esse concessum est, Ε hios, itaque his ridiculosis ambiguitatibus, tam conditor, quam interpres legum solus Imperator juste existimabicitu: nihil haς lege derogante veteris juris conditoribus: quia & eis hoc Majestas Impe falis permisit. Dat. VI. Kal. NOV. DECIO V.C. CONs. 1Σ9.
man Lia non scripta et adeant.
I. Imppp. GRAT. VALENT. A THEOD. ΑΑ A. ad Fusignium P. P.SI quis adserat cum mandatis nostris secretis se venisse; omnes sciant, nemini quicquam nisi 'uod scriptis probaverit esse credendum : nec ullius dignitate terreri, sive ille Tribuni, sive Notarii, sive Comitis proferat dignitatem': sed factas nostras literas esse quaerendas. Dat. XVI. Kal. Iul. Heracleae, MEROBAUDE II. & SATURNINO CONs S. 383- si re in Tribani, si tarii, sive Co iis D. Valentiniam Dalniatius Tribunus mandato Clemcntiae vestrae postulavit a me ut ipse Iudices legerem. ι m epist. ad Romanos cap. ι. Ideo ad Regem per Tribunos aut Comites itur quia homo utique est. D. Ainstinus in Psim. o. Quos Tribunariis Comitatusve evitares, si tibi Imperator diceret, Pote quod vis. Posus nisi in Gi. Ais sis. Α suo latere Tribunum de Notarium miserat. Idco de mi cebat codicillos.
simorum nostrorum Masis tratuum maximorum, vel mediorum in sitis sententiis adscribat, nos divino verbo jussisse aliquem in jus duci aut exhiberi, aut ali
quid diversum judicati ab iis suae apud ipsos fiunt: nisi si de Iuvicis
adsessoris datione quaestio sit, aut de recte ferenda sententia. Id si acciderit, volumus ut Iudices insitis sententiis mentionem faciant,
274쪽
isti se non de scripto, sed ore tantum illa aut a nobis accepisse mcει-- Gi ingui, aut a gloriosissimo Quaestore nos m ratari παῖς mori iurati, δυι- tri Psittit, aut aliquo spei tibi-ςtia, citi σαωδυι αὐ L, ς α mi lium Referendariorum. His ini tum casibus sine scripto aliquo σεως - is jussioni nostrae fidem adhibetivo b'S μ ω τία Mo -- lumus. λίδεως μνήμαυ- et De a Qu.
Sanatus msulta sunt servantia, in contra ea rescript non valent, ct impetrator punitur. Salic.
ad senatum. OU AM vi s Seiratusconsilium' perpetuam per se obtineat firmitatem, tamen nostris legibus etiam idem prosequimur i adjicientes ut si quisquam speciali supplicatione eliciendum aliquod rescriptum tentaverit, ut transire ei sormam liceat shatutorum , tertia patrimonii parte multetur, de damnatus ambitus crimine, maneat in-Lunis. Dat. VII. Kal. Aug. Heracleae, Ric HOMERE & CLEAR-cno CONSM 384. u Senatusconsuum, oe J Ter Liamia in 'Gr. Hoc senatus Consilia, hoc Principium mandata Gmnii in uic matur Graecam coin Hionem desidera L
275쪽
Ec de auctoritate juris prudentium , qui in digestis
reseruntur. Praefuis. r. Ne compositione Codicis. a. Me conceptione Di φαν compositori v. Quid, C ex quibus ii vi colligendum est in Pod Arum conpositione. s. Divisio, is ordo pande aurum. c. Se auth ritate Juripo se oram. r. Et eorum libris ementandis. I. Ut nullae sint Antinomiae. s. Isti similitudines. ιο. Se legibus, quae in desuetudinem abi runt , praetermittendis. o. ve libris juris. ra. Nomina hujus operis. Te commentariis, parati is, indicibus. 13. Qi modo libri juris ser i d bent. I . Epilogus.
I. Imp. IUSTINIANUS A. Triboniano viro eminentissimo, . Quaestori sacri Palatii.
D Eo auctore nosseum gubernante Imperium, quod nobis accelesti Majestate traditiun est, & bella feliciter peragimus, & pacem decoramus, & statum Reipublicae sust tamus: & ita nostros animos ad Dei omnipotentis erigimus adjutorium: ut neque armis com fidamus, neque nomis militibus, neque bellorum ducibus, vel nostro ingenio, sed omnem spem ad solam providentiam referamus sumni Trinitatis, unde & mundi totius clementa processerunt, & eorum dis positio in orbem renarum producta est. i. Cum itaque nihil tam studiosum in omnibus rebus invenitur, quam Legum auctoritas, quae de divinas, & humanas res bene disponit,& omnem iniquitatent expellit: reperimus autem omnem Legum tramitem , qui ab Urbe Roma condita, & Romuleis descendit tempori bus, ita esse consusum, ut in infinitum extendatur, & nullius humanae naturae capacitate c cludatur, primum nobis fuit studium a Sacratissimis retro Principibus initium sumere, & eorum Constitutiones emendare,& viae dilucidae tradere: quatenus in unu n Codicem congregatae & omni supervacua similitudine, & iniquissima discordia ab iolutae, univcrsis hominibus promptum suae sinceritatis praebcant praesidium.
. f. 2. Hocque opere consummato, in uno volumine, nostro no
mine praestit gente, coadunato, cum ex pax cis & tenuioribus revelati ad summam & plenissimam juris emendationem pervenire properar mus, & omnem Romanam sanctionem & colligere de emendare, &xot auctorum dissersa volumina uno Codice indita ostendere; quod mino alius neque sperare, neque optare ausus est, res quidem nobis
276쪽
DE v ETERI Iu RE E NUCLEANDO, &c. discillima, imo magis impossibilis videbatur, sed manibus ad coelum
erectis, & aeterno auxilio invocato, eam quoque curam nostris reposuimus animis, Deo freti, qui de res penitus desperatas donare, & con summare suae virtutis magnitudine potest. q. 3. Et ad tuae sinceritatis optimum respeximus ministerium: tibique primo de hoc opus commisimus, ingenii tui documentis, ex nostri Codicis ordinatione acceptis: δ jussimus, quos trobaveris tam ex facundissimis Antecessoribus, quam ex viris disertiminis rogatis fori amplissimae sedis, ad sociandum laborem eligere. His itaque collectis, dein nostrum palatium introductis, nobisque tuo testimonio placitis, i tam rem faciendam permisimus: ita tamen, ut tui vigilantis limi animi
gubernatione res omnis celebretur.
3. 4. Iubemus igitur, vobis antiqvqrum Prudentium, quibus auctoritatem conscribendarum interpetandarumque legum sacratissimi Principes pratucrunt, libros ad jus Romanum pertinentes de legere, de elimare: ut ex his omnis materia colligatur, nulla, secundum quod possibile est,) neque similitudine, nequc discordia derelictat sed eaenis hoc colligi, quod unum pro omnibus sussciat. Quia autem de alii libros ad jus pertinentes scripserunt, quorum scripturae a nullis auctoribus receptae, nec usitatae sunt, neque nos eorum volumina nostram inquietare dignamur Sanctionem.
,. s. Cumque haec materia summa nostri Numinis liberalitate collech fierit, oportet eam pulcherrimo opere extrucre, & quasi proprium S: sanctissmium templum Iustitiae consecrare: de in libros qui imquaginta , de certos titulos totum jus digerere, tam secundum nostri dicis constitutionem, quam Edicti perpetui imitationem , prout
hoc vobis commodum esse paruerit: ut nihil extra memoratam consummationem possit esse derelictum : sed his quinquaginta libris totum jus antiquum per mille de quadraginios pene annos confusum, de a nobis purgatum, quasi quodam muro vallatum nihil extra se habeat: omnibus Auctoribus juris aequa dignitate pollentibus, & nemini quadam praerogativa servanda: quia non omnes in omnia, sed certi
per certa: vel meliores, vel deteriores inveniuntur.
S. Sed neque ex multitudine Auctorum , quod melius & aequius est, judicatote, cum possit unius forsitan S: deterioris sententia& mutitas & majores in aliqua parte superare. Et ideo ea, quae antea in notis Emilii Papiniani ex Ulpiano, de Paulo, necnon Marciano adscripta sunt, quae antea nullam vim obtinebant propter honorem de splendidisti mi Papiniani, non statim respuere: sed ti quid ex his ad repletionem Cimini ingenii Papiniani laborum, vel interpretationem necessarium esse perspexeritis; de hoc ponere legis vicem obtinens non moremini: ut omnes qui relati fueritu in hunc Codicem prudentissimi vinri , habeant auctoritatem, tanquam si eorum studia ex principalibus Constitutionibus profectit, & a nostro divino fuerint ore profusa:
omnia enim merito nostra facimus: quia ex nobis omnis eis impe
277쪽
cetiar auctoritas: nam qui non sabtiliter factum emendat, laudabilior eo, qui primus invenit. 6. . Sed & hoc si idiosum vobis esse volumus: ut si quid in vetateribus non bene positum libris inveniatis, vel aliquid superfluum, vel ininus perfecti , supervacua longitudine semota, & quod imperfectiam est, repleatis,& omne opus moderatum,& quam pulche timum ostentius. Hoc etiam nihilominus observando : ut, si ali quid in veteribus legibus, vel Constitutionibus, quas antiqui in suis libris imposuerunt, non recte scriptum inveniatis, & hoc reforniciis, di ordini moderato tradatis, ut hoc videatur cffc verum,& optimum,
Aquasi ab initio scriptum, quod a vobis electum,& ibi positum suerit. Et nemo ex comparatione veteris voluminis quasi vitiosam scripturam arguere audeat. Cum enim lege antiqua, qua Regia nunc pabatur, omne jus omnisque potestas populi Romani in Imperatoriam transsata sunt potinatem: nos vero sanctionem omnem non diu vidimus in alias, de alias conditorum partes, sed totam nostram esse volumus: quid possit antiquitas nostris legibus abrogare 3 Et in tantum eadem omnia, cum reposita sunt, obtinere: ut, si aliter fiterint apud Veteres conscripta, in contrarium autem in positione inveniantur, nullum crimen scripturae imputetur, sed nostrae electioni hoc ad scribatur. f. 8. Nulla itaque in omnibus praedicti Codicis membris antinomia sic enim a vetustate Graeco vocabulo nuncupatur in aliquem sibi vindiacet locum, sed sit una concordia, una consequentia, adversato nemine
f. s. Sed & similitudinem, secundum quod di etiam,) ab hujus
modi consummatione volumus exulare, & ea quae sacratissimis consto trutionibus quas in Codicem nostrum redegimus, cauta sunt, iterum poni ex veteri jure non concedimus, cum divalium constitutionum sanctio sussiciat ad eorum auctoritatem: nisi forte vel propter divisionem, vel propter repletionem, vel propter pleniorem incla nem hoc contiugerit, de hoc tamen perraro, ne ex continuatione hujusmodi lapsus ori
tur aliquid in tali prat pinosum. g. io. Sed & ί quae leges in veteribus libris positae, jam in desuetudinem abierunt, nullo modo vobis easdem ponere permittimus; cum haec tantummodo obtinere velimus, quae vel judiciorum frequentissimus ordo exercuit, vel longa consuetudo hujus almae urbis compro bavit, secundum Salvii Iuliani scripturam, quae indicat debere omnes civitates consuetudinem Romae sequi, & leges quae caput est orbis te rarum, non ipsam alias civitates. Romam autem intelligimus non solum veterem, sed etiam Regiam nostram quae, Deo propitio, cum me' lioribus condita est auguriis., ii. Ideo jubemus duobus istis Codicibus omnia gubernari: uno constitutionum, altero juris enucleati, & in futurum Codicem compositi, vel si quid aliud a nobis fierit promulgatum institutionum vi em
278쪽
ia uni oris Dr VETERI IURE E NUCLEANDO, &c. 2Dinens, ut rudis animus ibidiosi simplicibus enutritus, facilius ad alioris prudentiae redigatur scientiam.
g. 11. Nostiam autem consummationem, quae a nobis, Deo adnuente,
componetur, Diginorum vel Pandectarum nomen habere sancimus, nullis juris peritis in posterum audentibus commentarios illi applicare,& verbositate sua supradicti Codicis compendium confundere: quemadmodum in antiquioribus temporibus factum est, cum per contrarias interpretantium sententias totum jus pene conturbatum est: sed sussciat per. indices tantummodo & titulorum subtilitatem, quae nuncupantur quaedam admonitoria ejus facere, nullo ex interpretatione
f. 13. Ne autem per scripturam aliqua fiat in rosterum dubitatio jubemus non per simplorum captiones &compendiosa aenigmata, quae multas per sedi per suum vitium antinomias induxerunt, ejusdem dicis textum conscribi, etiamsi numerus librorum significetur, aut aliud quicquam , nec enim per specialia signa numerorum manifestari, sed literarum cons uentiam explariari concedimus. f. i . Haec igitur omnia Deo placido facere tua prudentia una cum aliis facundissimis viris studeat; & tam subtili, quam celerrimo sestradere: ut Codex consummatus, & in quinquaginta libros digestiis offeratur in maximam de aeternam rei memoriam, Deique omnipotemtis prudentiae argumentum, nostrique Imperii vestrique ministerii gloriam. Dat. XVIII. Kal. Ianuariis, LAMPADIo & OREsTE viris clarissimis C o N s S. 13 O.
et e besticis 1 liniam facinoribus, oe juris compositione. r. Se compos
tiοηe Codicis, σ μη lectar. a. ve prima. 3. De Iecunda. . Tertia. s. seu ta. s. Quinta. Sexta. S. Septima parte Digestiri s. Ne composeor. Pande L IO. Se nominilus Jurision torum , eo xuiue libror. ' meter. leg. emen lat. o. De compositione Institutionum. Ia. Deo v tiae redduntur. Ne utilitate compositionis sestinianeae. u. Ne legi lassimil. is. Se contrariis. ac De praetermissis. Ir. Collatio seris antia
qui, is seris sestinian. ve libris ex quibus Pandectae collectae sunt. Is. De
rebus nobis constituendis. 13. Ne gratiis Deo agendis. Ne letibus Justianiani observandis. ao. Me catalogo librorum ex quibus Dige a composita sint, de authoritate Jurisconsultorum. as. De interpretationibus Juris. aa. si modo libri pris sciribi debent. as. Ne legibus D iniantis o servandis is manifestanilis. i I. Imp. CaesFLAV. IUSTINIAN. A. ad Senatum,& omnes populos.
TANTA circa nos divinae humanitatis est providentia, ut semper aeternis liberalitatibus nos sustentare dignetur. Post bella enim Parthica aeterna pace sopita, postque Vandalicam grauem ereptam, MCarthaginem, immo magis omnem Libyam Romano Imperio iterum
279쪽
sectatam, & lcges antiquas jam senio pregravatas, per nostram vi
tantiam praebuit in novam pulchritudinem, & moaeratum pervenit compenvium : quod nemo ante nostium Imperium unquam speravit, neque humano ingenio possibila esse penitus existimavit : erat enim mirabile, Romanam Sanimonem ab uroe condita usque ad nostri Imperii tempora, quae pene In mille de quadringintos annos concurrunt, iniciunis praeliis vacillantem, hocque &m imperiales constitutioncs cxtendentem, in unam reducere consonantiam: ut nihil neque contrarium, neque idem, neque simile in ea inveniatur, & ne seminae leges pro rebus singulis positae usquam appareant: namque hoc coelestis quidem providentiae peculiare fati: humanae vero imbecillitati nullo modo possibile. Nos itaque more solito ad immo
talitatis respeximus praesidium,&summo Numine invocato, Deum auctorem S: totius operis praesulem fieri optavimus: & omne ibidium Triboniano viro excelso, Magistro ossiciorum, & Exquaestore sacri nostri palatii, & Exconsule credidimus, eique omne ministerium hujuscemodi ordinationis imposuimus, ut ipse una cum aliis viris illi stribus & prudentissimis viris nosseum dinderium adimpleret: nostri quoque Majestas semper investigando,& perscrutando ea, quae ab his componebantur ; quicquid dubium & incertum inveniebatur, hoc
Numine coelesti erecta emendabat, & in competentem formam rediugebat.
g. r. Omnia igitur confecta sunt, Domino & Deo nostio Jesi Christo possibilitatem tam nobis quam nostiis in hoc falci litibus pracstante. Et principales quidem Constitutiones duodecim libris digestis,
jam ante in Codicem nostro nomine prauialgentem contulimus. Postea vero maximum opus aggredientes, ipsa vetustatis studiosissima opera, jam pene confusa& dissoluta, eidem viro excelso permisimus tam colligere, quam certo moderamine tradere. Sed cum omnia percontabamur, a praefato viro excelso suggestum duo pene millia librorum esse con ripta,&plus quam trecenties decem millia versuum a veteribus
effusa: quae necesse esset omnia de legere & perscrutari, & ex his si quid optimum suisset, eluere. Quod c esti fulgore de summae Trinitatis
favore confectum est, s auidum nostia mandata, quae ab initio ad in moratum virum excelsum fecimus: & in quinquaginta libros omne quod utilissimum erat, colle bim est: de omnes an itates decisae,
nullo seditiosis relicto, nometique libris imposuimus Digestorum, seu Pandectarum, si omnes disputationes,& decisiones in sellabent legi
rimas,&quod undique filii collectit in hoc in simis receperunt, in centum quinquaginta pene millia versuum totum opus consummantes,& in septem partes eos digessimus non perperam, neque sine ratione: sed in numerorum naturam de artem respicientes, &consentaneam eis divisionem partium conscientes. ,. x. Igitur prima quidem pars totius contextus, quae Graeco vocabulo ,--- nuncupatur, in quatuor libros si in cit. ε
280쪽
. f. 3. Secundus autem aniculus septem libros habet qui de judieii appellantur. 6. In tertia vero congrcgatione omnia quae de rebus nominantur, contulimus, octo libris eis d putatis. f. s. inuetus aut . locus, qui de totius compositionis quasi quosdam invenitur umbilicum, octo libros suscepit: in quibus omnia quae ad hypothecam pertinent, reposita sim ut non a pi oratilia actione in libris de rebus posita multum distarent. Alio libro eodem inserto volumine, qui aedilitium Edictum, es redhibitoriam actionem,& du- Ilae ibi lationem, quae de evictionibus proposita est, continet: quia
aec omnia titulis emptionum, & venditionum consentanea sunt: &r diei e actiones, quasi pedissequae illanam ab initio processerunt, in vetustioris quidem Edicti ordinatione in loca devia, & multo dissimi a.devagantes: per nostram autem providentiam his congregatae r cum oportuerat ea, quae de eodem pene loquuntur, in confinio ponere.
inlius denique liber post duos primos nobis excogitatus est de usuris, es trajectitiis pecuniis, & de nutririnentis de testibus, de probationibus, necnon praesuinytionibus, α memorati tres singulares libri juxta compositionem de rius positi sunt. Post hos si qua de sponsalibus, vel nuptiis vel dotibus legibus dacta sunt, reposuimus, tribus librorum
voluminibus ea concludentes. De tutelis autem, & curationibus geminos libros conscripsimus. Et memoratam ordinationem octo librorum, mediam totius operis reposuimus, omnia undique tam utilissima quam pulcherrima jura continentem. 3. 6. Quintus autem exoritur nobis Digestorum arriculus, in quem
de linamoitis&codicillis tam privatorum quam Militum, omne quidquid antiquis dicitam inveniat quis repositum, qui de testamentis ap- .pellatur. De Legatis autem de Fideicommissis quinque librorum numerus adgregatus cst. Cumque nihil tam peculiare fuerat, quam ut legatis quidem legis Falcidiae narratio, fideicommistis autem Senatusconsulti Trebelliani, singulis libris utrique eorum applicatis tota pars quinta in novem libros coadunata est. Solum autem Senatusconsula. tum Trebellianum ponendum esse existimavimus: captiosas etenim, de ipsis veteribus odiosas Pegasiani Senaciis consulti ambages, & utrius . que Senatusconsulti ad se tam supervactias quam scrupulosas diversi tales respuentes, totum jus super his positum Trebelliano senatuscon sulto adjudicavimus. Sed in his nihil de caducis a nobis memoratum est: ne causa, quae in rebus non prospere gestis,&tristibus temporibus Romanis incre t calamitatibus, bello coalescens civili, in nostris r maneat temporibus, quae favor coelestis,& pacis vigor firmavit, & super omnes gentes in bellicis victori periculis superposuit: ne luchioni
monumentum laeta saecula inumbrare concedatur.
. Sexta deinde pars Digestorum exoritur; in qua omnes bonorum possessiones politae sunt, quae ad Ingenuos quae ad Libertinos respiciunt: ut & jus omne quod de gradibus descendit, legitii equa