장음표시 사용
841쪽
Idem ilici rur in eos qui incestas nuptira contraxerunt. Maledicti tamen sunt omnes in. cesti per legem, cum adhuc rudibus populis ex divino nutu condita lidem abstipulantibu sancirentur. Et utique omnes maledicti puniti sunt, quos divina S humana semetitia comi a voee damnavit. Lex divina se diciti
MALEDICTUs inquit, dixit Moyses, I concubuerit eum uxore
patris sui e cr dicit omnis populus, Fiat, Fiat. Uualedictus qui concubus rit cum sorore sua de patre aut de matre: oe' dicit omnis populus, Fiat, Fiat. ualedictus aut concubuerit cum nuru sua : oe dicit omnis populus, Fiat, Fiat. . Dedi lus qui concubuerit cum socru sua: dicit omnis pomlus , Fiat, Fiat. 4 alidii lus qui concubuerit cum sorore patris sui: dicit omnis populus, Fiat, Fiat.. duale istas qui concubuerit cum sorore matris suae, car dicit omnis populus, Fiat, Fiat. . ualidi Atas qui concubuerit cum sorore uxoris suae, εν ilicit omnis populus, Fiat, Fiat. inraedictus qui dom erit cum uxore statris sui: σ dicit omnis populus, Fiat, Fiat. μαυ- dictus qui dormierit cum omni pecore: es dicit omnis populus, Fiat, Fiat.
Explicii Golin de adulteris, supratoribus es incessis.
Ud si duodeeim tabularum Gimum furem autem si se aut telo defendere, inte fici iubent, scitote, Iurisconsulti, quia Moyses prius hoe statuit, sieut lectio manifest y αuodsi xit. J Et haec quoque collectoris sunt, sed ita deturpata ut mens potius quam plena At articulata vox audiatur. In veteri Codice legitur: sidaodecim tabuiarum leges nocturnum furem omnimodo, diurnum autem se audeat defendere , CT
MOYs Es Dici T. SI perfodiens ' nodis parietem inventus su rit fur, in percusserit eum alius Cr mortuus fuerit hie, non est homicida is qui perculserit eum. Si autem sol ortus super eum, reus est momiis percussor, se ipse morietur.
P A U L U s libro Sententiarum v. ad legem Corneliam de scariis Sevenescis. S I quis furem nocturnum vel diurnum cum se telo defenderet, occiderit, hac quidem lege non tenetur: sed melius fecerit qui eum conprehensum, transmittendum ad Praesidem magistratibus ' obtulerit.
3 4 an tibus J Municipalibus , ut Duumviris 3c aliis qui custodiarum potestatem habent l. 11. s. si quis. D. de fum l. io. D. de custod. reo.
ULpIAsus libro vii I.' ad Ediebam sub titulo , Si quadrupes pauperiem dederit. INIURIA occisum esse merito adIcitur. Non enim susscit occisum, sed oportet injuria id esse factum. Proinde siquis servum latronem occiderit, lege Aquilia non tenetur, quia non ' VII.
842쪽
occidit ' Sed de quemcunque alium ferro se petentem qui occideiit , non videbitur injuria occidisse. Proinde si furem nocturnum quem lex duodecim tabularum omnimodo ' permittit occidere , aut diu num quem eaque lex permittit, sed ita demum si se telo defendat, vi deamus an lege Aquilia teneatur. Et Pomponius dubitat nunc haec lex non sit in usu. Et si quis noctu furem occiderit, non dubitamus quin lege Aquilia teneatur . Sin autem cum posset adprehendere , maluit occidere, magis est ut injuria secisse videatur. Ergo etiam lege
Cornelia tenebitur. Injuriam autem accipere hic nos oportet noriquemadmodum S: circa injuriarum actionem, contumeliam
dam, sed quod non jure factum est, hoc est, contra jus, id est , si
culpa quis occiderit. Et resiqua. 4 Legendum arbitror lib. κυιι r. Sed in Titulo ipso collector falsus videtur. Nam haec ad legem Aquiliam onurino pertinent, non ad Edictum. Si quadrupes, quod est de damno sine injuria dato ex xii. tabulis. Et vero magna pars horiim hodieque extat in I. 3 ερ D. ad leg. Aquit. 'uia non occidi J Leg. non occidit. Quod perspicuum est. ε omnimodo j M. Tullius de post eum Seneca itemque Augustinus de ea
et Et P. Mitin dubirat num haec lex nunc sis in usu J Hie locus indicat cxceptiones illas in fure nocturno, Si parcere ei sine periculo suo non potuerit. M, Sed melius fecerit, dec. este ex jure civili, id est ex interpretatione Prudenti iam, non ex lege xii. tabularum: sed nec ex Cornelia. - Min lege Aquilia teneaturi videtur legendum, non teneatur. Quod fit lege permittente, non potest videri injuria factum. duod sequitur, Si rameis cum posset adprehendere, est ex jure civili, non ex legum verbis. ν bonismetiam J Υων ex lententia Labeonis, quam tamen Paulus non Probavit.
ULpi ΑΗus libro octavo de ossicio Proconsulis sib titulo de Coribus. F u R E s ad forum remittendi stilat diurni, nocturnique extraordinem audiendi, de causi cognita puniendi, dum poena ' eorum sciatamus operis publici modum non egrediendum. Idem Ze in balneariis furibus. Sed si se telo fures defendunt, vel effractores, vel ceteri si miles, nec quemquam percusserunt, metalli poena humiliores, hones;
tiores vero relegatione adficiendi erunt. o Tares ad forum J Vet. o. ad furtum. Emendationem nostram probat ecquod o Paulo relatum est sub Tit. de abigeis. Ad forum autem est ad exami nationem civilem sive ad jus ordinarium, ut ex Marciano Tribonianus maluit a scribere Quod sequitur de nocturnis extat in d. l. i. D. de Hirib. bain. ii Nam paenas Paulus Orosius lib. . hist. Furtum ne leges quidem ni mam pecuniaria, vel ad summum exitii , circa quemlibet hominam vindican iam censuerunt. Servius tamen in illud Maronis ex lib. g. furis Caci mens emo. notat suris nomen pro ingenti scelere positum. Capitale enim, inquit, apud maiores frerat ante 'nam quadrupli. Apud nos quoque stiria sunt quaedam facile capitalia ut domestica, de repetita, quae more a majoribus tradito suspendio fere vindicari solent.
P Luxus libro Sententiarum sub titulo de furibus. FURTI quo cumque genere damnatus, famosis escitur. Fur est qui rem alienam
843쪽
rurectat Furtorum genera sunt quatuor, Manifesti, nec mania festi, concepti, & oblati. Manisesbis fir est qui in faciendo deprehensus est, & intra terminos ejus loci unde furatus est, conprehemius est, vel antequam ad eum locum quo destitiaverat, pervenerit. Nec manifestus est fur, qui intra rapiendo quidem conprehensus non est, sed eum fecisse negari non potest. Concepti actione tenetur apud quem furtum est inventum. Oblati actione is tenetur qui rem finia vam alii obtulit, ne apud se inveniretur. Furti actione is agere potest cujus iniciest rem ison perisse. Conceptiva autem agere potest qui rem concepit & invenit. Oblati agere potest penes quem res concepti l
Venta est sentremi J Dolo malo. semper latium contrectando fit. Sic lego in V.
D. de fit n. Sunt vero haec ex lib. 2. sentent. Recepi. . 6 vrehen J Vel visus ex sententia quorundam, quam Servius ad illud Virgilii sequutus videtur utiloga 3. te vidi, cum manifesti magis a Matur illis verbis. Et cum ciamarem, cdic. I. 7. D. de surt. Furiorem J In l. i. g. qualis. D. de furta puto ab Ulpiano scriptum, Omnes funia actiones competere, id est concepti, oblati, manifesti, nec manifesti, ope, consilio. Nioqui sane idem vocabulum frustra repetatur. is Concepti inventa es J Forea e n sui , res concepta. I. inventa es. Ut &paulo sit perius, Concepti agere potest.
- Ο Γ S E S DICIT SI 'terit' tesia injus ι asierses hominem ac fandum, accus ins eum VIII. impietatis, stabunt duo homines quibus est invicem contentio , ante Deum, cr ore Sacerdotes, Cr ante Judicra quicunque fuerint in ic dissus. Cum inquisierint Judices Aligenter,st inventus fuerit te is injustus refiificans injusta, insurgento advesus eum facietis ei sicut moluit malefacere,
O deblutis malum de medio vestram, Cr ceteri audientu timebunt, nec a d bunt mala facere inter vos. x G titerit J Deuter. XIX.
PAuxus libro singulari de poenis omnium legum stib titulo, Ad legem Iuliam de adulterIs. vi falsum ' testimonium dixerit, proinde tenebitur ac si lege Cornelia testamentaria damnatus esset. diui futuem J Et hoc festasse est ex lege Iulia de adulteriis, cujus plura capita fuisse constat, ut & illud quod est in l. is. D. de testibus.
PAu Lus libro sententiarum quinto sub titulo de testibus & de quantionibus. Hi qui falsum vel I aliqua: testimonia dixerunt, vel
844쪽
utri Mepisti prodisserim , aes in exiliuita aguntur, aut in insitam res mur, aes curia subninventur.3 Ηι auissem meI J portassio leg. b. Di salse mei est,
varia. Exeat haec sentetitia apud Paulum tib s. sent. M in Lis. D . de testib. ς ni amissare mi Ureia - ρarni, Impudentia ejus ei s ita anceps fide statallat , ut diversa duobus testimonia praebuerit, quin crimine nis teneatiir nec dubitandio est, i. . . i. D. M lcg. Corn. do falsi
16gia inus' ais legem Coineliam de scarii re veneficis. LEYComelia poenam deportationis instior ei qui hominem occiderit, ejusque rei causa furtique faciendi clun teso fuerit, & cui venenum
hominis necandi causa habuerit, vendiderit, paraverit, fallit e testimonium dixerit quo quis periret, mortisve causam prael erit. Quae omnia facinora in honestiore, poena capitis vindicari placuit : humiliores veto aut in crucem tolluntur, aut bestiis subiiciuntur. PAULus libro Sententiarum v. sub titulo ad Iegem Cornesiam, testamentariam. Hi qui Τ ob salsum testimonium perhibendum pecuniam acceperint, dederint, Iudicemve ut sententiam fetat vel non ferat, corruperint , corrumpendumve curaverint, humiliores capite puniuntur, honestioses publicatis bonis cum ipso Iudice in insulam de
ponantur. 1 Hi qui J Extat Tit. 2s.
IDEM eodem libro & titulo. FALsUM est quicquid in veritate non est, sed pro vero adseveratur. Ulpi AN Us sub titulo de poena legis Corneliae testamentariae libro VIII Praeterea Actum est Senatusconsultum Statilio&Tauro ' Consulibus, quo poena legis Corneliae inrogatur ei qui quid aliud quam testamentum sciens signaverit, signari ve curaverit. Item qui falsa, testationes taciendas, testamentave falsa invicem dicenda aut Unsignanda dolo malo curaverit, Licinio v. & Tauro Conss. Itemmii ob struendam ' advocatibnem testimoniave pecuniam acceperit, ctusve fuerit, secietatem eoIerit, aut aliquam delationem interpo stetit. Item si qui, colarit ad occisionem innocentium Senatusconia
sulto quod Cotta & Messala factum est, cohercentiar. Sed 3d si quia
ob venundandum vel ' denudandum ' non remittendumve testimonium pecuniam acceperit, Senatusconsulto quod duobus Gemitus Conss. factum si, poena legis Corneliae adficitur. Et resiqua.
M . lib. vi r r. J De οὐ Procot ut indicat l. s. g. i. D. ad i. O . de sit. 'Statim statilii muti plures coiisulatus in fastis repetiuntur, sed in not.tione horutii rem po tui, quem potissimum sequar non habeo. Si qui x tamen coniecturae locus est, sic lubentius reposuerim Mutilio Ta ro st Smboni. Li-I.ἡὸ C. F. Nam his Conis. SC. Libonianum circa legem Coniel iam factum ve
. fame tave invicem dicendat In Pandectis tessimo- , V in I. I. D. d. male, ut iiiiiii quidem videtur, inficienda. An testamentiam pro testimoniis ut
Micta Item tum m test inemo apud Com. Taestum in Vita Agricolae, de in
845쪽
veteri R larum mpnento cujus supra memini. Et sane in utroque nomine praetet testationem ni t revera agnoscimus. Verbi tantum productio variata eae Non scii stra tamen rerum causa hari: dishinguuntiar, ut in I. 13. D. hoc tit. Cete- .
rum nee frustra in dicenda aut cons anc. Nam testimonium vel per tabulam
: oratoribus qui Ta- datur, vel coram dicitur: hoc idem olim in publicis religiose bbyervatum ita; in usu fruisse testatur auctor libri de oratorit :hid suci tempore potius icito passim tribuitur, quem ego libentius M. Fabii librum de causis corruptae eloquentiae inscriber , nisi me annorum ratio aliquatenus remoraretur. Non est vero utriusque testimonii eadem fides l. 3. g. Gabinio. D. de testib.s O, Mnae, J Fl.-in uendas in l. 1. D. eo. de paulo post, ad obligatiomem Dinocentimis, pro, in accusti rem sic enim & hic lubens reponerem in I. L. D. de concussionib. nisi quis is occisi-- malit talum, ut in necem, id est in perniciem. Et inta renanciandum remittendumve, non denudandam. Denunciat accusator reo ut eos testes producat, quibus suam ipse accusationem confirmare velle se dicit, ut ex Apuleii priore Apolog. constat. Ceterum qui improbc cociant in alienam litem ut quicquid ex cori lemnatione in rem actoris redactum fiterit Mater eos communicetur, lege Julia de vi privata tmentur ex S C. Volusiano I. g. D. ad i. Iuliam de vi privata.
otia es Messia J Hoc diversum est ab illis quae iisdem Cost . facta res
runtur in l. ix. g. si servus. D. de accusat. l. q. f. proficisci. D. de Ois. ProconsFuerunt vero&alia S C. circa lessem Corneliam. Et hoc fortasse cx SC. est, quod falsi nominis vel eognominis adseveratio poena luis Corneliae coercetur l. is. D.
ad leg. Corn. de LV. videlicet si id id fraudem alterius factum sit, sive quo quid
alionum interciperetur aut possideretur, ut Paulus ait lib. 1. Sent. Alioqui libero nominis cognominisque mutatio periculosa non est l. I. C. de mutat. nom. nam servo solus dominus pro arbitrio nomen imponit, & ad voluptatem quidem, ut in Orat. pro Rosc. crino notavit Vulcatius seu quis alius vetus interpres, cujus fragmenta quaedam vispellionum aliquando manibus precio extorsimus. Sic quae more apud veteres recepto stupri licentiam apud AEdiles profitebantur nomina mutasse veI unius Plauti locus ex Penulo arguit. Vale, inquit, earum murarentur nomina facerentquae in lanum genere quaestum corpore. Nam quod Iuvenalis Messalinam Lycis ae sit tiliam mentitam ait, ad forniqis titulos magis pellii .et, de quibus est de illud Petronii. Video quosam inter titulos nuda ue meretrices fureum consatiantes. Sic enim cum locum plane restituondum libri me veteres post Senecam docuerunt. Sic Zc C. staienus Ligur impune se ipsie adoptavit, & de Staieno, AElium fecit , ut M Tullius iocatur in Bruto: sed usque adeo infeliciter ut pene ubique verum nomen amiserit. Nam in omnibus iere exemplari bus Staienus scribitur ut & in Topicis 3e actionis secundae in Verrem lib. H. qui est de jure dicundo, Mem tu mihi Tubulum, auem Staienum, ubi vulgo corrupte, tu mihi Eulbum, quem Staienum, itemque pro A. Cluentio, de C. AElio Staieno i se paulo post. tu, inquit, Pacete, hoc enim si Sta/enus cognomen ex imarnibus M liorum deuorat, ne s se Ligurem. fecisset, nationis magis sa Pam oneris uti cognomine videretur. Sed vocor ne etiam apud Salustiuin in posteriore oratione ad C. Cesarein de Rep. ordinanda hoc idem nomen hactenus amiserit eo loco , Resiqui de factione seni inertis i nobiles, inqui bin, Iusti in tuo praeter nomen nihil est additamenti, legendumque sit potius, in ibus sicut in Staieno. Quod ex bis quae posuimus interpretationem dipit. Notus cist Staieni paries, nota AEliesum virtus ab Ennio usque laudata. Sed vetuit postea Claudius peregrinae conditionis homines uispare nomina dum Laxat gentilicia, ut Suetonius in Claudio scripsit.
ITEM MOYs Es. FALsUM testi nonium non dabis adversus proxia VIIII
846쪽
Ux v I A N U s libro V ii II. de officio Proconsulis ad legem Iuliam de vi publica & privata. EADEM lege' quibusdam testimonium
omnino, quibusdam interdicitur invitis, capite octogesimo & vir.& capite octogesimo octavo, in haec verba his verbis 'Ho Mi Ni
Bus IN HAC LEGE IN REUM TESTIMONIUM DICERE
NE Lic ETo, qui se ab eo parenteve ejus, libertove cujus eorum libertus libertaverit quive impubes erit,' quive eorum in integrum restitutus non est, quive in vinculis custodiaque publica erit, quive depugnandi causa auctoratus erit, quive bestias depugnare locavit, I caverit, praeterquam quIaculandi causa ad urbem missus est, erit,p lamve corpore quaestum faciet, fecerit: quive ob testimonium dicen dum pecuniam accepisse judicatus erit, neve quis eorum hac lege in reum testimonium dicat: Capite Oistogesimo septimo his. HOMINES INVITI ' IN REUM testimonium ne dicant, qui sobrinus eth et reo, propioreve cognatione conjunctus, quive socer, gener, viatricus, privignusque ejus erit. Et reliqua. Eadem J Lege Iulia publicorum judiciorum enumeratae sunt personae,
quibus testimonium invitis denuntiari non potest, seu potius quae a dicendo te timonio excusantur interdum etiam volentes, l. 4. D. de testib. De eis qui omnino a testimonio arcentur, nihil videtur illa lege cautum. Sed multae aliae leges in sua quaeque quaestione de ea re caverunt, ut lex Iulia de vi, & repetundarum,& peculatus l. s. & 13. D. eo. Et hic quidem ejus quae de vi fuit duo capita proponuntur, quorum prius sic restituendum arbitror ex Callistrato in l. 3. g. lego.
D. de testib. Eadem lege q. test. omnino, quib- inur. invitis capite Ixxxvrro capite Ixxxvrrr. in hoc his verbis: Homini bin hac lege in reum remmoni insdicere ne liceto, ab eo parenteis ejus libertome uuae cujus eorum luerim libe rave erit, liberaverit, quive impules erit, quive judicio publico damnatin, qui υσeorum in integrum restitutus non es, quive in vinculis custodiaque publica eris, quive depugnandi causa auctoratus erit, quive bestiaου depugnare locavit, locaverit, praeterquam qui jacusandi causa ad urbem missus est, erit, palamve corpore quaestam fecit, fecerit, quive ob testimonium dicendum pecuniam accepisse judicaarus erit, nevi quis eorum hac lege in reum testimonium dicat. Capite, circ. Non frustra autem distinguit auctoratum ab eo qui bestias depugnare locavit, ut MPaulus lib. singulari de adulteriis. Nam hic quidem operas turpiter tantum locat, ille totum se serviliter addicit: & recte Acron atque Porphyrio auctoratos appellari scribunt eos qui se ludo vendunt. Nam & sic de iisdem ut opinor Manilius lib. q. Astron.
Lone caput in mortem vendunt,ofunus arena,
Atque hostem sibi quisque parat----Hoc sormula ipsa indicat ex Petronii nostri Satyrico antehac prodita, quam Ee hic meo jure adscribam. In verba, inquit, Eumolpi sacramentum juramima , uri, vinciri, verberari, ferroque necari, c quicquiae aliud Eumolpus Iesis et, tanquam legitimi gladiatores domino corpora animosique religiosissime addici min. Quo pertinet de illud Tibulli lib. i. Eleg Ure merum potis flamma caput, ct pete ferro 6orpus, O intecto verbere terga seca. 3 Gai acalandi I Sic Vet. fortasse, , repetita ex hilaba priore Iitera. Jaculatores dicebamur qui leonibus aliisve feris animalibus in Circo com ficiendis operam dabant, quales a Boccho primum misilas cum L. Sylla leones in Circo solutos dedisset, Seneca testatur in lib. de brevit. vitae. Porro ex hoe loco satis apparet legib. Romanis non congruere quod Hermenop. lib. I. Pr
847쪽
iii ex Praxi Magistri tradit, in testibus de vi nec mores nec vitae qualitatem spectari.
insiti J Ergo in i. s. D. de testib. In legiti , id est, non tantum m lcge publicorum judiciorum, sed R in lege Iulia de vi, dec.
PAu Lus libro sententianam v. sub titulo de testibus & quaestionibus. SusCEpros testes de eos vel maxime quos accusator de domo eduxit, vel vitae humilitas infamaverit, interrogari non pla-oiit. In testibus enim & vitae qualitas spectari debet & dignitas ' si sint adfinem vel cognatum inviti testes interrogari non possunt. Ad- versus se invicem parentes & liberi, itemque liberti ' nec volentes ad testimonium admittendi sunt. Quia rei verae testimonium necessitudo
personarum plerumque corrumpit. 1 . septos Sic Vetus exempl. sed quis non admittat ses ms ' Απyae ita hodieque scriptum legitur apud Paulum lib. s. Sentent. additurque, Sustems
gratiae. Ego vetumorem scripturam non temere contemnendam censeo. Susirepti
dicuntur & clientes quos paterfamilias in fidem suam ita suscipit, ut pars quodammodo familiae censeantur, quam ob causam libertis fere conjungi solent, ut in l. 3. D. de usu & habit. l. s. D. de his qui dejec. vel est. l. 7. D. de capi. de postl. l. 89. D. de surt. l. 3. C. de novationi b. Eius veteris juris reliquiae adhuc extant in l. quidam cum filium. D. de verbor. oblig. quod ex Servio te Salviano J c. CujAcius Doctor meus jampridem in lucem protulit, ut de alia mulis hactenus holminibus nostris incognita, per quaeuum ma manet Romani gloria juta. Atque utinam vir immensae doctrinae & cum priscis illis legum Coryphaeis sine invidiae comparandus, cujus me studiosorum numero censeri hoc unum est quod
in maxima laudis parte ponam. ad haec quoque vel invitatus descendere voluisset. Nam illis quantum meriti nostra haec perturbata exaratio detrahit, tam tum ex ejus destinimis M absolutissimis commentariis accederet splendoris de gloriae. Non abs re igitur susceptorum & clientum testimonium ut domesticum non admittitur,l. 1 . D. detes lib. l. praesenti. g. penuit. C. de iis qui ad Ecclescolis in qua familiaris nomen δύ ad susceptum non male reseretur. Sane Gellius ex M. Catonis oratione in Lentulum inter caetera de hoc refert, T motum aiter o ctaenum nemo dicit, libro Noch. c. i3. Susceptorum etiam nomine utitur Iulius Severianus in praeceptis Rhetoricis quorum fragmenta quaedam post iam tegriorem editionem Com. Celsi titulo nuper prostituta sunt. 4 Si Malim ut apud Paulum, In ad rem mel comatum. Est vero hoc ex lege Iulia publicorum judiciorum, ut idem Paulus tradit in l. io. D. de graiadib. de adfinib. in qua tamen agnatorum nomen & pro cogiiatis positum I gimus. Iumqtis liberti J Et hoc habet optimum exemplar. nec fortasse absurde necessitudinis nomen etiam de libertis usurpabitur, & de servis, ut in I. L. C. Th. de testamen. Eit enim ut sanguinis, sic de amicitiae de assinitatis, de ossiciorum necessitudo quaedam. Quamquam illud quod Callistratus ait, propter reverentiam personarum quosdam non admitti ad testimonii fidem, omni vi magis conveniat.
Ex cis Titiain de familiari testimonis ad tunis.
848쪽
SI aliquis 3 dabit diroximo seo argentum vel vas fretare, oe furatum fuerat de domo hominis, si invenitur qui furatus est, reddet duplum. si I si non fuerit intentus fur, accedat is qui commendatum susceperatri Dominum, oe jurasit milii se nequiter egisse de omni re commendata proximi sui, oe liberabitur.
MODEsTINus libro Differentiarum secundo de deposito vel
commendato COMMENDATI judicio conventus etiam culpari praestare cogitur: qui vero depositi convenitur, de dolo non etiam de culpa condemnandus est. Commodati enim contractu, quia utriunque contrahentis utilitas intervenit, utrumque pr statur: in depositi vero cum sola ' deponentis utilitas vertitur, ibi dolus tantum praestatur. Sed in ceteris quoque partibus juris ista regula custdditur. Sic enim & in fiduciae judicio', de in actione rei uxoriae & dolus de
culpa deducitur: quia utriusque contrahentis utilitas intervenit. In mandati vero judicio ' dolus ' non etiam tutoris utilitas in adminit-tratione versatur.' Depositi damnatus infamis est: qui vero commodati damnatur non fit infamis. Alter enim propter dolum, alter propter culpam condemnatur. Actione depositi ' conventus ci Variarum nomine' apud eundem Iudicem utiliter experitur : at is cui res com mendata est, improbe ci Variarum exactionem intendit. Impensas tamen necessarias jure persequitur, quas forte in aegrum vel alias laborantem impenderit. ' Respondit deposita V si subripiatur, dominus domus habet furti actionem, quamvis apud quem res deposita est intersit ob impensas in rem factas se retinere: is vero cui res commodata sit, furti experiri debebit si modo solvendo fuerit. Actio commodati semper in simplum competit: depositi vero nonnumquam in di plum , scilicet si ruinae, vel naufragii, vel incendii, aut tumultus cautares deponatur. Vel commendato J Commendare nihil aliud est quam deponere l. 186. D. de ver b. sD. Sed his Modestinus differentias persequitur inter commodatum de depositum. Itaque commodati nomen ubique restitui malim. 3 Gonventus est Reposui, conventin etiam custam, &c. In deposi i mero cum sola J Vet. causula . Potest vero & in deposito depos tarii utilitas verti l. s. f. L. D. Commodati. 1 Et in fiducia itidicio 4 Sane in fiducia pinioris quae instar legis commistoriae est, in hoc verum sit dubitari non potest. d. l. s. g. i. vel cum fundus ea lego alicui mancipatur, ut cuni ancipanti remanciret, veluti si quis tempus dubium timens amico potentiori fundum mancipio tradat, ut ei cum tempus suspectum
849쪽
aeterierit, reddat: quo rei in genere fiduciam contrahi Boetius tradit. Nam hoc certe contractu quamvis commendati sue dimositi siu ciem quandam gerat, fiduciarius tamen revera st dominus. At cum fiducia ita contrahitur ut larvus filis nummis ematur at ς manumittatur, nomen imaginarius ille emptor a commodat, praeterea nihil illi adest abcstve, l. 4. g. sive autem. D. de mani missi. In mancipatione etiam liberi hominis quaeri potest quae utilitas fiduciarii interveniat. Nam sestertius ille nummus assium quatuor, qui, dicis gratia, numerationis loco, non in hac solum sed in omni alia imaginaria venditione, interveniebat, vix est ut revera precium dici ressit, i. io. g. ult. D. de adq. possi L 3. D. Iocat. I. 16. D. de reg. jur. tale saltem quod fiduciario diligentiam imponat. Nec inficior tamen etiam in hujusmodi contractibus majore aliquo precio fidem commodari posse, & hos nomiihil ad mandatum accedere.
In miandati vero judicio dolin J Desiint hic nonnulla quae forsitan non male ita sit pylebuntur. In mandiati vero judicio doluae o culpa praestatur: in
tureia judicio, quamvis pupissi, non etiam tutoris utili- in administratione me stur. In mandati judicio quin de culpa vel levis praestetur, dubium non est. Idemque videtur in tutore statuendum, qui aliena quodammodo ex mandato gerit negotia , cujus tamen scio in quibusdam partibus levem culpam excusari. l. 7. g. competit. D. de administr. tui. De levissima quaeri non abs re potest. Sed haec tractatio amplior est quam ut notis capi queat.
et D in actione rei uxoria J Dibon. scripsit, in Arnore es in Hie l. s. g. r.
ctione Apositi J Hinc siimpta est l. 13. D. depositi. In qua cur illa verba adjecta sint ervo con tuto, non satis intelligo: nisi restituto aut legatur aut imtelligatur.' Cibariarum J Cibariorum l. i8. g. r. D. Commossi & apud eundem M destinum in l. . D. de alim. leg. sic & alimonium legitur de alimonia. - Γλi res commendara J Melius, Commodata. ii Resonii deposita J Fortasse melius, apud te deris si subripiatur, δε- minis domui, cte. ut sit domui dictum quemadmodum alias in Pandectis domi secundo casu. Sed hie stipetesse videtur. Idem vero obtinet & si depositatius
culpam repromiserit aut depositionis precium acceperit : quibus tamen casibus vi bonorum raptorum datur. l. 2. f. si in re. D. vi bonor. rape. Apud Quintili
num Declamat. 36I. depostarius furem damnasse quadruplumque me e fingitur scholiastica licentia: cuius est etiam illud, non potulisse dominum furti ag re. in sero nullus pudens dixerit. ii cti modo sisendo fuerit. Veteris libri scriptura lixe suis, Si modo flwnda actio ferit. Cinerum casus est quo commodatori furti actio, datur licet dominus ipse furti agere non possit. In l. Si uxor. D. de act. rer. amor. Pertinet vero hic locus ad i. ult. C. de furtis.
ERMOGENIA sus sub titulo de deposito hujusmodi inserit
constitutionem. IDEM Augustus Caesar Fl. Munatio. Eum qui sese pit depositum, dolum non etiam casum praestare certi juris est. Cum itaque proponas ignis vi quaedam cremata de his quae tibi fuere commendata, nec ullum dolum in subtrahendis rebus adhibitum, Rector Provinciae nihil contra juris rationem fieri patietur. Et quoniam nec
tu queretis moras adhibita varietatem negotium inter vos ortum se-
cundum juris ordinem sita ratione decidetur. Subscripta via I. Iul. Serdica. Augustis Caesaribus. IDEM Auguibis & Caesar Fl. Aurelio Attenico Andronico. Eos penes quos vestem dc argenti materiam deposuisse proponis, 'pud Rectorem Provinciae convenit interrogari. c d sive teneant, sue dolo
850쪽
fecerunt quominus possint restituere, secundum bonam fidem tibi s tisfacere compellet. Subscripta v I. Κl. April. Syrmi. Caesis Conss. IDEM Augustiis & Caesares Aurelio & Eustino & Diosimo. Is qui depositum suscepit ultra dolum, si non aliud specialiter convenit, praestare nihil necesse habet. Cujus memor juris Rector Provinciis partium allegationibus auditis pro ereptorum qualitate sua ordinabit sententia. Subscripta X iiii. Κl. Nov. Appiaria.' IDEM Augustias & Caesares v i I. & codrat. I L L E qui dolo
malo depositum non restituit, suo nomine conventus ad ejus cum infamiae periculo restitutionem urguetur. Scripta Id. Dec. Nicona
3 VII. O drat. J Forte, Septimis Extat vero hoc idem rescriptum lib. Cod. Just. sub Titulo de deposito, Const. io.
PAVLus libro secundo sententiarum sub titulo de deposito. 6 PONERE possumus apud alium id quod nostri juris est vel alieni. D positum est quasi diu positum. Servandum est quod ad breve tempuscul odiendum datur. Deponere videtur qui in metu ruinae, incendii, naufragii, apud alium custodiae causa deponit. . Deponere videtur Mis qui suspectam habens vel minus idoneam custodiam domus, vc1
vim latronum timens, apud aliquem rem custodiendam commendat.
Si sacellum '' vel argentum deposuero, & is penes quem depositum flait me invito contreetivit, & depositi & sum actio mihi in eum competit. Ob res depositas dolus tantum praestari solet. In judicio depositi ex mora fruetiis veniunt, & usurae rei depositae praestantur. Si quis rem penes se positam apud alium deposuerit, tam ipse directam, quam is qui apud eum deposuit, utilem amonem depositi habere' possunt. Si pecuniam deposuero eamque in ' tibi commisero m tuum magis videtur quam depositum, ac per hoc periculo tuo erit Si rem apud te depositam vendideris, eamque redimeris, postquam perdideris semel admita dolo perpetua depositi actione teneberis. Ex causa deposti lege duodecim tabularum ' in duplum actio datur, Edicto Praetoris in simplum.
ε βι sce m J Extat apud Paulum lib. 1. Sent. & in l. 29. D. eod. tit. 1 diam hanc M in tibi commisero J.Legendum videtur, Si pecuniam depo-
sero, eamque in usim tibi commisera. Pertino Go erit J Etiam si non utare t s. g. ult. D. de leb. cred. aliud ensi ita deposuero, ut si velis, utaris: tum enim de si periculo tuo sit, i. 4. 5d l. io D. eod. ex uia demum mutui actio nascitur usuraeque debentur l. i. g. si pecuniae.
nus in l. i. s. si rem depositani. D. eo. tit. Dolo temet admita periculum rei acl positariuin pertinere.
Ex causa depositi Iere aer ι. tab. J Credo hanc esse depositi actionem in dii plum ex indi latione & dolo malo, cujus de Iustinianus meminit in g. furti. Iris h. de actionib. & paulus lib. 1 sent. Tit. de actionib. quae per insciat. dupl. si modo pro in Ur, legatur depositi. Nam sane in actione illa negotiorum gehorum 'Nise ,. A-,6 cru, quae de recte depensi dici potest, non aerupta fide agitur, seu