Andreae Anignoni ... Ad titulum de actionibus institutionum disputationes, quibus es solum excutiuntur, quae à doctoribus hactenus aut omissa, aut minus perfecte explicata sunt

121쪽

SI Ciulii cretis actionibus tam classibus, quam

praetorijs, sit qκaedam in rem sint, quaedam in personam, per illas quidem intendamus nos ius aliquod in re de qua contenditur,habere, per iudicemq- declarari petamus.argumento eorum, quae dicvntur inu licet minimam. . f. de petitione haeredi. per personales autem aduersarium dare aut facere oportere affirmemgs, facere inqu4m, id est, uel tradere rem, aut restituere, aut aliquem alium a tum siue succeysium, sive momentaneum facere, dare, id est dominiam transfierre. His inqvam iam excuspis, o expositiis certum est, inquit author, non

posse actorem siuam rem ita ab aliquo petere, sit opparetram dare oportere. nec enim,quod actoris est, id ei dari oportet, Di cilicet dari cuiquam id intelligitur, quod ita datvrAt eius fiat, nec res quae iam actoris est, magis eius feri potess. Plane odio furum, quo magis pluribus a tionibus teneamur, essedium est,ut extra poenam dupli, aut quadrupli rei recipiendae nomine hae actione teneantur, si appareat eos dare oportere, quomuis sit adgersus eos etiam e in rem actio,per qκ rem si niquis esse petit. binc nascitur magna difficultas. nam uidetur imposs bile contra furem agere me, ut transserat dominium rei, cuius ego sum dominus mo in boctribsieretur ius furi,hi dominus ese diceretur, fuis delicti poena miniseretur. Idciro non nulli uerbum dandi pro tradendoaccipiunt,qua ε dem expositio est contra au

122쪽

thoris mentem, qui ιntra dationem occepit pro doministrissatione, Gin hac significatione uerbo da di acceptor ultat quod datus stingulare aduersius fare. quod si pro

traditio e acciperemsis datione, nihil sit utariter induceretur. idq; mani teste cotra axiboris mente est. net eoru

declaratio admitteda e,3 singulare se dicut sille,sit uerbu dare pro traditione accipiatur, quo nia in Oibus haberet locu eiusmodi interpretatio, tuqxia, ut libellus actoris de sedetur, verba etia largo mo accipi postvt,ut tr tui Doctores inprincipio huius tituli, tu etia, quia verbu dadi in l4ta significationi,nel impropria accipipotest,ut pluribus in locis costar, stunc ad actore pertineret declaratio uerborum libelli arg. l. si quis intentione .ss de iudiciis. Ande abi exponsint ita, ut licitum sit agi contra furem ad tradentam illa actione, per quam agi solet ad dandum,qualis est tersonalis, stedis hoc alienum est ab authoris mente, qui antea visus ess laborase in significatione bnius uerbι dandi interpretanda, i, tandem odio furum, iures singulari inductum ege ait, ut aduersus illos ad dιndum agi possibi. Vnde cumbaec videatur esse

exceptio illorum,qgae supra dista fiunt, debet sub illis Atineri saltem quo ad uerba,exceptio enim debet ese de regula a T. Inam qκod liqvide. ε .ultimo. .f. de penu Iegata. alii dicunt odio furum inductum esse,ut condictione surtiua, qualis est haeside qua hic agitur, teneantsirsres,nam illa iubamiam irrogat,bitem facti. hoc mihi

123쪽

minus placet, noniam hic ὀe infamia nulla fit dientio,

ne b de condiEtione furtiua.solum ad uerbum dandi re-θcit aut bor, quid ergo dicendum S ego huius arti cuIi difficultatem ita resolvo, sdico in primis sa tuum ese actorem, qui adversses furem agit, sit rei do minium, quod non habet, transferat. Sed quemadmodum adversus morosium re interempta agi potest ad dandum ut in. I si seruum. g. vltim .st de verboria obligationib. ita etiam, sit res perqt,' Ueqgen ter eius dominium extinctum est, officioque iudicis aestimatio rei dabitur actori. Vnde in hoc casu odio surum o morosi inductum est, ut rei interitu non liberentur, sed res adhue condici posit ut in. l. inter βipli lantem. g. penultim. de uerborum.obligationi. regMIariter tamen alij rei interitu liberentur,ut traditurin. t quod te. g. si cer. pri. silue personaliter sit ni obliga ti, siue rema toris polli deant. apietia poterit addaiu.

βι res furto si ita direri sim siit quonia eadem

e ben0 uidetκr a Q. Liij. ε .i ..ff. comodati. Ghaec optime declaratvr in. ιγiij. . q. de codfurt. ait lex. in re furti vaco dictio ipsoru corporu copetit.sed utra tu diu, diu extem an vero σβὀessierint 4be in rebus humaηis s oesiquide obtulit fur, sine dubio nulla erit coiistio, si non obtu Iit, durat condictio aestimatuis . corpus eηi ipsu praestari no potest. aestimatio itas ueritate instecta condicitur. sed quonia illa ex interpretatione iuris seu brogatκν

124쪽

lis ἱn locum rei peremptinigeo pervilitItur rem ipsam pe tere ut is . l. sit seruum. M . vlti. Si ergo res est perempta ago ad dominium, quod interitu ipsius extinctum est veritate insecta, recuperandum, recuperari autem censetur deflimatione soluta. N ita Minianum defendo,

o intelligo. Ad. Αρνellamis Quomodo intelligendum sit eum, qui teneto agfactum, compelli posse ad saciendum, tum multa

notatu digna. p. XXV.

si T ex his omnibus apparet aduersus fures agi pos, se,Nactione personaIi, uel ad tradendum, uel ad dandum,quia ex furti delicto se obligarunt, eructione

in rem, per quam rem sisam quis esti petit. Primum quidem condictionis propriu est, alterum uendicationis. ω ideo hine sumpta occassione subdit aut bor. Appellamus

autem in rem actiones, uendicationes,in personam vero actiones,quibus dare, aut ficere oportere intenditur,

condictiones. quod ulpianus in. l. actionum. f. de actionib. o obligat. comprobavit. sed magna ex hoc loco oritur iuris quactis,an qgi promisiit factum, cogi postpromnino facere,nam quod possit, ex uerbo illo oportere, uidetur ostendi, quod nec itatem quendam signiscat. Sed quoniam multa obstant, ut ex Bariolo in. L Ripulationes non diuiduntur.g. de uerbor.Obligationaccepi,

125쪽

iit qssim btruspnie potero, Faestionem banc examinabri quod itas cogi non possit, sed liberetur praestando id, quod interest, fuit Tuberonis sentemia,qκam Vlpianus refers in. l. flipulationes non diuiduntur j. de uerbor.db Existimabat enim Tubero, sibi quid peri stipulemus, sit non fuerit factum, pecuniam dari oportere. idq- Cel in a. si quis ab alio , . prim f. de re iudicata cessuit. Si quis inquit promliberii prohibere, ne aliquod damnunt paziatu pulator, g faciat, ne quoa ex ea re damnum habeat, stipulator facit, quod promisit, sin minus, quution sacit, quod promisit,in pecunia nκmerata coηdem natur. Sicut euenit in omnibus sicient i obligationibus. ad hoc etiam pertinet, quod Iulianus in . l. in stipulationibus. b. operarum. f. de uerbor . obligas scripsit. narissi operas seruo communi libertus promisierit. Solutio inquit,eius obligationis expediti fima esst, sit malit libertus aestimationem soluere, aut si contentiant patroni,sit his communiter operae edantur. Ex quibus apparet satis

iηterest, s a ludi. Nam sit sucere cogeretur, quaedam qκο- da mimodo quιῆ sieruitus induceretur a Q. prim. F seeeundae. f. de Iibero homine exbibendo. quae quigem admittenda non est .mmo Papinianus a. lxx Titio.. f. de condition. I dem οηβrationib' non esse cautioni

locum scripsit per quam libellas infringatur. atqui se sunt Ictisbima bulas partis s Ollaionis sundamentι.

126쪽

altera est Hirtini nneηβs opinio, quod qui sicere pro misit, ad factum omnino compelli possit, quemadmodum,υ qui dare promisit ut in. l. ubi autem non apparet. 9. ultim .f. de uerbor. obligati. bancq opinionem multarum legμm authoritate corroborat, qlias Barto in. l. stipulationes non diuidunturaefert, Ideo nos non referemus,sed rationes pro Martino addemus. Prima ratio colligitnr ex hoc loco, cum dicit author amonern in personam se, cum quis intendit aduersarium facere oportere. Nam verbum oportere necesitatem quandam in se continet. Secunda ratio colligitur ab obligationis

desinitione, supra enim in titulo de obligationibus ita definitur. est iuris uinculam, quo nece fitate astringi- alicuius rei soluendaegratia. sit ergo factum promisit mμs, ad promisum sad tum erimus obligati. Si obligati, consequens est, ut ad ba tum compelli posiimus. Tertia rctio colligiturex. I. quicquid astringendae. V. de Merbor. obligationib. ubi cautum est illud solum in obligationem Me ni re, qliod uerbis expresem est, non quod omisbum . si ergo ad factum compelli non pol bet promiJor, ad quid aliud compelleretur, sit nihil aliud est in obligdtiones Quarta ratio deprehenditur ex. Put fundus. I communi diuidundo ubi Iabolenus sequit potestatem judicis non posse excedere ultra id, quod in iudicium deductum est. quid autem aliud deducetur quam, quod promissim est,

127쪽

m , si moti, prouectio elas noJ interest, difficilis est,utin. Iuli is de praetoriijs stipui quae quidem perconiecturasset

mn dum rei personae ue qualitatem facienda est. at ubi de re promisi a constat, illi adimplendae locus esse potest, coniecturis frustra uteremur ut in. L continusis. 3 .cgmita. f. de verbor. obligat maxime cum stipulator id, quod ex affectione interest rem p romisgam fieri, amitteret,qκod lex quandoq: non cotemnit ut in. Lxxxγi. U. demInor. xx3. annis Hermogenianus ait. quo fit plerμη ut iuramentum allectionis in litem admittatur, quo etiaca uiuiici permiibum est detrahere ut in. I. in actionib9. si de in litem iuran traditu efl. Ex his itas omnibκsapr ret iη isticiendu esse. quod contrahentes in contra tui fieri uoluerunt arg. Lisconuentionalibus. g. de uerb. oba ultra eoru animu licitum non esse progredi a C. I. n3ois V si cer. ραρο ita uideturs Martini opinio ratiotb Iegalib9 sandata siit .sed neq; bis obsitat addusta in cottariu,qκοmadd. I stipglatioes. γ. l. si quis ab alio, res foderi potest, tunc pecania seu Himatione eius qMod intere, dari oportere, cum,qgod feri debuerat,sectu ηο est intra te pus debitu, ita ut actoris tu ηο intersit feri,quo casu aequa est solui id, quod interfuisset re 9Eld, seisie, gessi promisisti alis ino fert na d actu est, infeEiu reddi n3

potest. necessariu ergo est recurrere ad pecuniae solutione. ai. I in stipulationib. res'odetur. ideo ρermitti liberid

128쪽

communiter operae Antur, nil commo Eus sicererest quam aestimationem solvere,quae diuidypotest, opera autem indidua est ut in. Vibertus .f. de operis libertorum. nes bis obstat quod induceretur quaedam quasi seruitus,si aifactum compelleretur,quoniam tunc illud

haberer locum, cum e siet res perpetuo duratura a T. LIxx. b. Titio. g. de conditio, G demonstration. ita ut

ius libertatis infringi uideretur, sed ex factione alicuius rei promisia,quae ad tempus expediri potesi,non continuo sieruitutem induci consequens est. Ex his it/l opinio Martini defendi potest. veruntamen articulum hune altius conssiderando, quod G altera opinio defendi iure optimo possit, ut detur. in primis enim admittamus cogi posse ad faciendum aliquid, quaero, quo nam pacto haec coactio sint,an corporaliter quod non est quas Meru, si nollet quis, na qκugis excoriaretur,copelli non posset,quoniam facere quicquam dependet . uoluntate scientis, qga regit mangs oe membra ad faciendum. Voluntas autem omnino cogi non potest argumento eorum, quae tradit Accur ins in I cκm proponas. C. de haered.

institu. quod si coactionem illam intelligamus, ε fit imponendo poenam in praesiens,uel in futurum, nisii fiat promisgm. qgae poena imponenda sit. υ crediderim ea poenήm imponi posse,quae secuntum rei naturam magis 'conuenieηs sit, exempli gratia, si tu obligatus es ad tradendam remseu restituenda κου dandam, ta nolis

129쪽

restituere. f. de rei vendicat. Item si saeres iustis sit ἀtemtore monumentum facere, o paratus sit pecuniam dare reipublicae ut ipsa faciat, non audietur, sita ipse cogetur hoc modo, ut nisi fecerit careat haereditatis commodo ut in fideicommissa. , .ultim.j. de legat. iij. σπ in nouella de haeredibus f Falcit Item si bub conditione aliquis Mitutus sit, agnita bonorum possesbisne cogitur cauere ut ina. Paulus. U. de praetoriis stipulationibuta ut nisi cauerit, haereditate posit priuari

ab ipso praetore,a quo posseδιο decreta est,aut in posssionem bonorum missio fiet,Item in bonae fidei iudicijs,

si aliqgis agat ad laterponendam cautionem,ex iusti causa condemnatio fiet, ut caueat ut in.I. in Onibus J de iudicijs.s si cauere nolit, in bonorum ροβessionem missio fiet,ut in titula,quibus ex causis in possionem ea-tκr. Item cogetlir egis omnino adminictrare ut inu. r. .g. de administratio. tutorialioqui talis ei poena imponerκr,ggae sufficere uideatur ad cogendum illam, Item in stipulationibus praetoriis aut iudicialibus, in quibus praetoris, aut iudicis avtboritas interponitur, db illorum authoritatem strictius cogetur adi faciendum, quod promisi', ne quis iudices contemnere uideatur ut inu. sed . s . praetor. f. de procuratoribus. idem esset, si aliquis Ob deIictum G uiolentiam' aliquem obligauerit. uam cogetur acceptilationem facere ut in. l. si cum ex-

130쪽

quin ob delictum livum tam diu plinietur, quandiu acceptilationem non fecerit. Item si quis Deta nunti rione noui operis aedi Ocauerit, cogetur restituere, seu destruere, quodipost nunciationem dediscaueritii. stipulatio. 9'. nune autem . f. de operis nosi nunciation. lioquin sμmptibsisse is destruetur,uel alia poena sufficiens imponetur. Item sit quis confiteatur st debere Stichum uel fundum, cogetur cersum re londere ut in. Lςertum. f. de coηfel is, captis pignoribus, vel mulcta indicta.multa alid exempla Martim Fanensiis explicari posent, prout subiecta materis suadetrita etiam, qui promttit facere iηsulam, cogetlir hoc modo facere, ut nisi faciat, soluat id, quod interest actoris. Et hoc sufficere in huiusmodi stipulationi bas uidetur, quid illae inductae sunt, ut quis consiquatur, quod sua interest. I stipularis . , .alteri. V de uerbor. obligat. nam N quemadmodum esset licitum actoris non eget facta insula, nes iam sua inter eset feri, agere a d id, quod interest factum fui'.

ut in. l. stipulastones non diuiduntur, ita etiam licitum reo, si forte magnum incommodum patiatur in aedifican

iUula, liberari soluendo id, quod interest acturis, quamuis ipsi intendar omnino iustulam feri. Ita etiam si pecuniam crediturum me tibi popondi,' ηοη adiecta

poena,quamuis agas aduersius me,sit pecuniam tibi omni