Andreae Anignoni ... Ad titulum de actionibus institutionum disputationes, quibus es solum excutiuntur, quae à doctoribus hactenus aut omissa, aut minus perfecte explicata sunt

101쪽

tentiam non competere. nam cumbaeeamo sit Atriae igre praetorio praeter regulas iuris commηhGIu- linianus declaret, quando competere debeat, casus omissus relinquetur dihositioni iuris eoaemnnis ut inae si extraneus .f. de condictione ob causam.Secus esset, g generaliter disjossitio facta esset,ut quando praetores Morant ad bonorum pol bessionem am filios suos quam emancipatos ausimemu uxtus in principio de bonο

ALg. bnes ti peculio. ouemadmodum intelligendum si temonem de Teculio personalem ese, G alia multa de hac actione. Cap. XX. SE C v N D v Μ exemplum ad affines de peculio pertinet,quas ideo aduerseus patrem, minuue comparauit praetor, quia licet ax contractu filiorum feruorum Me ipso iure non teneantur,aequum tamen est pe- cxlio tenus,quod veluti patrimonium est filiorum,oliarums, item seruorum, condemnari eosc unde apparetiaηe amonem personalem este, quoi ω vlpianus in Lxxii s .ult. g. de peculio visus est comprobare. Si dominus,inquit,uel pater recuset de pecμlio actionem,nonlaudiendus,sed cogendus est, qua sit aliam quamuis personalem ac tionem suscipere. Sed in contrarium, quod realis sit actio, ex eo demonstrari videtur, quoniam si nihil in

102쪽

kt ad Him sinem debiti teneretur solueniam. Sed

quod non teneatur uoluit Vlpianvs in. I. Moesitum de peculio. Secundo ad id pertinet. I. Nancillam. si seruus eiusdem tituli. ubi Caius Si seruus, inquit, alienatus fit, qκ4muis in eum, qui alienavit, intra annum de peculio acitionem praetor polliceatur,tamen nihilominus, in novum dominum actio datur. Vlpianus etiam in . Si ex duobus. I .ultim. eiusdem tituli. Venilitor, inquit, semissi cum peculio seruu uendiderit ρο tradiderit peculium, ne intra annum quidem de pecvlio congenietur, neqκe

enim hoc praecium serui peculium est, ut Neratius stripsit. Ex his igitur demonstratur, quod adtio de peculio, potisis rem,quam pers mam resticit,cessat enim actio ad Mersius eum,qui postidebat peculio in alium translato, quod de natura personalium actionum minime e i, Obligatio enim, qκae ex illis nascitur, rem non sequitur, sita personae adhaeresilit probatur.I. prim. q. fibueres f. ad Senatusconbulium Trebel. adde,quod in ea syecie, Sidominus quo cum de peculio agitur, paratus sit rebus peculiaribus caedere, eum ex causa audiendum este, scilicet, si sine dolo malo ου frustratione id satiat, Africansisina. Sed postquam .syde. communi diuidundo respondit. id quod in realibus actionibus obsieruatur. ut stupri capite. γῆ. tradidi. Verum ad haec restonderi potest, patrem uel dominum 'ectensisse uelle obleare Midericκm filio gelseruo,retaliam concedant, qκήπημS rius

103쪽

obligatio cess abit, nisi pater uel dominus ex dolo aliquo res pecκliares alienauerint. squamuis ista actio peculium rigatur, erit tamen personalis nam in ea non agitur restectu alicuius iuris,quod est in re,sed ιὸ da-dum,uel foruendum aliquid, quod ex obligatione aliqlia idebebatur,in qgam enicaciter incidit, qui peculium habet,s litem contestatur.s quemadmodum dici solet debitorem interitusteciei, res ectu cuius obligatus erat, Iiberari ut in Isi ex Iegati j. de uerbon obligat. Idem de debitore quantitatis relectu sipeciei, nam eat perem pia extinguitur obligatio secundum ea, quae traduntlirin. I quod te. st. si cert. per. ita s de peculio dici potest, ut tam diu haec actio uires habeat, qua diu aliquid sit in . peculio,s tunc actor intendit aduersarium dare aliquid pro solutione aut facere oportere,quemadmotu de per soralibus dictum fuit cap eptimo. maxime quia intelli

gere debet is, qui peculium post det, si ροβide t, se satis facturum esse peculiaribus creditoribus, scilicet,

si actionem non secμsauerit ιαμ men. l.sed postqμam .f. communi diuidunt. Actio igitμr de peculio ex .equitate praetoria introducta est, aequum enim fuit actionem coηtra eos, egi como tu habent ex pecullio, daris eis competere, qui reru peculiariu creditores signi alioquin cum detrimento alterius p ent pecηlii poJesse

104쪽

99 ut In.l ratura,ssue condic. iη debiti utrum autem nativa, i an dativa siit appellanda hac actio, ex his, quae capite xγ. diximus poterit constare illas enim quae praeter regillas iuris cois, sta cum causae cognitione concedebantur , quia dari videb-ur, dativas appellam, quae vero ex certis regulis nήβcgntur, ita ut praecedere non debeat cause cognitio, si ex sufficienti causatias cantκr,natillas poste eas appellari exi limo, qualis erit actio dei peculio. In his autem, quanto minus commo- rahitμr, utiliκs erit, ne sisper inutilibus, in quael certis

reguliffundata non sunt, insistamus. sed an Me actio stricti iuris est i quod Bartolns ce uir. in. l. prima .f. de peculio. quoniam licet in bonae Dei contractibus ex mora usurae debeaηtur, si pater ex persona filii teneatur,ine quidem ex mora bua non tenebittur ad usuras approbante i Papiniano in L mora. k. in bonae se dei . . de usuris. Cir hoc tamen aduertendum 'ess, quod, cum haec actio detur contra patrem, tanquam

si silius esset, . cuius persona ,s genis obligatio, qga

pater tenetur, formam acςipere uidetur, qualem ha-

Histris filius s*i iuris salset, icio fit, ne mora patris , sed ipsius filii noceat, quemadmodum dici solet, quod mor i rei principalis istetustiori quos nocet ut in a mora g. de iuerborum obligationibus. vltimus tradidit. Et hac ratione poterit actia

. iiii

105쪽

onis nomen,dubitatum est,ω communiter receptum est,

non esse, sid potius adiectionem seu qualitatem qκandam,quae inhaeret coηtractui gesto cum flio, ex qκο p.

ter conuenitur. Si enim filius mandalierit quicquam, pater mandati de peculio tenebitur argumento eorum,qκα

traduntur in. I licet. g. idem scν ibit. V de peculio. itae solemus dicere fideiusponem esse qualitatem Itipulationis seu adiectionem. ho nonabburdum putaremsi diceremus huncsermonem de peculio nomen amonis se, nam haerictio,de peculio nominatur in hoc. g. quoniam exeosermone intelligitur, quo genere amonis coηtra patrem aratur, coniungendo simul contractum cum f-ho gestum,ρο sub hoc nomine coηtinentur omnes causae,ex quibus obligatus infitias ea adiecta,quae inteν venis,natura amonis secialiter considerat e cognosci -'tur. Si ergo amones de peculio in genere consideres, o poteris eas aliter appellare quam de peculio, sit in syecie,conivngas oe contractum seu causam, ex qua filiκs obligatur hunc sermonem de peculio illud erit nomen amonis. ita enim fecit Papinianus ut in. l. tertia.

106쪽

conuenitur. Si uero sit de peculio, praetoria erit, o non insolidum copetet. σ ex mora eius, qui conuenitur, Vara non debebuntηr.

A d. g. Item si quis postulanti. Qqod actio praetori locum habeat, etiam si extra iuditium re petita sit in mentum delatum,s an iaramentum iure civili fit introductorium obIlationis,expl-4q .LSi pro eo .f. de fistulis. p. XYI 'TE RTIV H exemplum action-in personam praetoriarumad eam pertinet steriem, cum qris post lante adgersam iuragerit deberi sibi pecuniam,

quam peteret,neqsse ei so&MκΠηam eo casu iussi accomodat ei praetor talem actionem, per quam nou illud peritur, πη ei pe nia debeatur, sed an iarauerit. necesarium autem uidetur fecundum Doctores in iudicio iuramentum fieri,tunc enim pecunia peti censetur, cum in iudicio petitur,t in1 amplius non petitum. frem ratem haberi sed in contrarium obstat, quont m petendi uerbumgeneraliter accipitur ex propria kgnificatione tam in iudicio quam extra argum. I si decem .f. verbor. obliget.s eorum,quae conmuniter traontur de hoc uerbo iniuinum. f. si cer. petat. ita in hoc loco diaeendum arbitror propter iliramenti aut ritatem, qga

107쪽

turamentum enim clim Deus in testem uocetur tanquam '

actus confirmatorem, multi actus tam in iudicio quam extra confirmantur, qκos hic enumerare nec e no est. nes his obstant amplius non peti, loquitur enim depraetoria stipulatione, quam eo modo Labeo interpretatus est considerato effectu potius quam Merborum stono. Cutraq; propter iuramentum in hoc casu dctio nascatur, argumento essee uidetur,ut ex pam iure iurando vallato actionem nasci fateamur, nam iuramentum efficie obligationem efficacem. 'qgem articulum, qmniam controuersses a doctoribus est, hic breuiter excutia,s sententiam meam exronam. Bariolus igitur is. I. si quis pro eo .g. de fideiussorib. iuramentam non esse modum inducendae obligationis ceψ it, nam eo in laco Paulus ait, si quis pro eo, qui libertas non es et, operas praestaturum se iurasbet, fideiusfierit, non tenebituri .ex qκibra uerbis sequi Bartolus salii arbitrati sint, nullam ex iure iurando obligationem penitus nasci, nam si natura

lianae sementiae ratio illa est secundum doctores, nam iuramenti uerba in Deum dii iguntur, unde licet obligatio quo ad Deum sit quaesita, non tamen qκο ad eum, in cuius favorem iuratur,ei enim promisio facta non est

108쪽

pro hac parte,quam qgue in contrarium adseruntur,re ferae uellem, ab adtionum tractatu lange recederem.

ideo in his, in quibus cardo huius quaectionis con sisti uers bor. Cοη sidero ital duos casus, primus est,

cum uerba promistionis iuratae in Deum diriguntur, uel in alique res edtu cuius uon iuratur. alter est, cum uerba ad eum diriguntur, in cuivssauorem iuratur. sutrol casu uerius puto actionem nasci. nam in primo instecto iurepontificio hoc dubitationem non habet, in eo enim iurametu praecipitur obsieruari, Si potest sine lateritu animae, ut in .c. paditu de pactis in uolumineBonifacis Pontificis, s ideo iure ciuili hoc obseruaretur, quia cumide peccato agitur, ius Pontificium sequimur. Sedoe inlecto iure tantum ciuili crediderim eseidem dicendum . nam quo ad fecundum caseum dubitandum

non est conuentionem ob iuramentum'deliberatiore

animo seriendi promisium fieri,obligationem i,qhaeinde nascitur, consirmari ex obligatione, qua Deo astrictus H, qui iurauit, quemadmodum is simili dici solet ex pasto nudo actionem nasci, quando in eo promisse sum est, quod iam aut boritate legis debebatur arguma. legitima. f. de pactis, s eorum, quae ibi tradantur. Si igitur Deo obligatus sum, ut tibi soluam, cκi etiam Obligatus sum , geminata haec obligatio

is iiij

109쪽

constitutum, quod sit ab eo, qui iam naturaliter saltem obligctus est proptergeminatam obli 4tionem, σιω-ciam habere. adde quod pactum,si βήbest aliqua probabilis causa, actionem producit larg. l. iuris gentilim. l. sed cum nulla. f. de pactis. haec autem causa adeo a lege approbata est,'utisacramenta super contractibus laualidis apposiitaeos confirment sit in. t. sacramenta puberuet.

C. Si aduersius uenditionem Gin glosa illius. iuramenta etiam ad si olidandas pactiones, seu transactiones interponi solere non ambigitur. quin imo acriter psinitlinqui pactiones iuramento confirmatas infregerit ut in. LSi quis maior. C. de transactionibus. idq ob iuris iuran di 4μthoritatem, quae rei iudicatae aut horitatem superat ut in .ij. g. de iure iurando inquit Paulus. inde dicimus iureigrando aliquem obligari,s adstringi ut in. Iulii. p. de liberali causa causa, s. Lut iurisiurandi g.de operis libertosi .nam quemadmodu iureiurando tollitur obligatio ut in .l Stichv. ,. naturalis. f. de solutio. ita etiaeam induci iure iurando dici pote'ut contrariorum eadem sit disciplina arg. l. vltim. s. vltim. g. de legat. q. haec quo ad primum casum quod si iuramentum tapromistio Deo tantμm fant,uel alij, quanquam in alte rius fauorem iuratum est, eo etiam casu obligatio ὰ lege inducetur propter qgam compelli posit iurans adim-

110쪽

tus .f. de annuis legatis, N. Ibaereditas. f. de petitione haereditatis, vel actione in factum, qua orietur ex Padam obligatione a lege inducta arg. Lobligamur. p. de

actioηib. V obligati. nam cum leges velint iuramentlim obseruari,ut ex Fraedictis appgrit, actio utis competet arg.bstatuas. . de acquirendo rer.domi. eis competet,

ius intererit ut in. l. qgintvs. ω .l.Hereditas. iuramentam enim observari ad ius publicum confervandum pertinet ut in. l. prim. s. ius publicum. s. l. ueluti. f. de iust. Uiur. Ius autem publicum Malidius est, κίη priuatum ut ina. nes. f. iuri.f. de regul. ivr. hinc est quod pro religione conberuanda actio a lege conceditur ut in.L sit

persem e. f. de religios tali ρtibus funerum. siue illud ex stricta ratione pretcedat, siue, ut in casia illius Jegis

nonnullisubtiliter uoluerant, ex aequitate inductum sit stricta ratione in juper habita, id es post posita er reiecta, nam summa est ratio, quae pro religione facit,inquit ea lex. qllocunt itaq- modo intelligas illud consequens est, ut uel ex stricto igre, uel ex aequitate, quae cum scripta est rigorem vincit ut in. I. placuit. C. de iudicij actio nascatur, quando agitur,ad religione coseruanda cum h leges soleant iuris iurandi obligationem conliderare,generalger illud intelligendum est in utrolcestu,seam ese obligationem interpretabimur, qside er naturali ρο ciuili iure sit com firmata, adeo ut fit iuris uincatum,quo necessetate astringiar alicuius rei soluendae