장음표시 사용
691쪽
s. X X XVII. QDd autem non dentur alia argini ita firmiter animae rationalis immortalitatem probantia, patet ex inductione. Sic
Thomas lib. 2. contra Gentil. cap. 7'. his rationibus utitur. I. quia anima rationalis est naturae spiritualis. a. quia animae rationalis pers
duo, nempe scientia Sc virtus in eo consistit, quod separetur a corporis passionibus. 3. Intellectio est incorruptibilis : ergo & anima rationalis. 4. Appetitus hominis naturalis est perpetuo manere, quia sic manere expetit, prout mtelligit. s. Unumquodque quod recipitur in aliquo, recipitur in eo secundum modum ejus in quo est. At sorma rerum recipiuntur in intellectu, ut sunt actu intelligibiles, i. e. uni- . Versales, i nateriales, de per consequens incorruptibiles. 6. Esse intelligibile est permanentius , quam esse sensibile. At materia prima, quae est primum subjectum sensibilitim est incorruptibile. Ergo& intellectus, qui est primum subjectum formarum liuelligibilium. r. Faciens est honorabilius facto. At intellectus est faciens a ctu intelligibilium, i. e. *ecierum intellectualium incorruptibilium. l. Anima ra tionalis non potest corrumpi per actionem contrarii, quia non habet contrarium, quia per intellinum pollibilem est receptiva omnium contrariorum : neque per corruptionem ii subjecti, quia ab eo secundum esse suum non dependet: neque ob defectum causae,quia a solo Deo dependet. 9. Anima rationalis non debilitatur corpore debilitato, Ergo
non corrumpitur corpore colarupto. I o. & ultima ratio ab autoritate petita est.
S. XXXVIII. Has rationes ad unam praeeedentem referre Ilavi, aut non sunt validae. Nam animae rationalis immortalitas proxime derivatur ex natura spirituali a corpore independenti: illa autem inmmia scit ex operatione spirituali independenti a corpore tanquam instrumento aut simpliciter necessario requisito. Atque adeo haec I. ratio
Sc praecipua homae est. Secunda nihil valet, nisi probatum suerit scientiam Sc virtutes esse habitus immateriales substantiae immateriali& independenti a corpore inexissentes , quod non nisi per actionem spiritualem confici potest. Tertia ratio indefinite citra limitationem sumpta non valet. Nam intellectio in individuo corruptibilis est: ἡ- Ium incorruptibilis est respectu speciei. id speciatim prae sensatioile, quia intellectio act o immaterialis est. Quarta ex cogn; tione abstracta procedit, quae actio independens a corpore est. Quinta nisi eodem me di nemo sanetur, quanἈertia non est vera. Falsum quippe species .
692쪽
intelligibiles esse incorruptibiles: at eas solum recipit realiter intellectiis: nam ipsa intelligibilia actu non recipiuntur realiter in intellectu, sed tantum per has species repraesentantur. Sic s. & r. ratio quoque uli- quatenus ad bonum sensum reduei potest. Octivae rationis fundamentum additum evidenter sententiam nostram confirmat. Neque minus nona ratior unde enim cognoscitur animam rationalem non debilitaria corpore: annon ex actione φ At qualis illa actio ' Annon immateria- Iisy Igitur, quod actio animae rationalis non debilitatur corpore deis bilitato,signo est eam esse immaterialem. Vltima ratio nihil ad quaesti nem consere. Atque ita liquet, omnes rationes Thomae in unum nostrimi fundamentum recidere, quo destructo nihil evinchnt. Atque
idem censendum de aliis est , quae a Philosophis hactenus propositae
De divisione hominum. 3. I. T TNiversam objecti Medicinae, puta Hominis seu humani eod. poris vivi theoriam, quoad Medico necessaria & utilis est, in prioribus conati suimus adumbrare: quod superest, de ejusdem divisione aliqua subiungenda veniunt. Nam ut bene docet Gal. lib. meth. med. c. r. non cinatin homo in persalis, sita musta 3M mihim. Proinde eo usque divisio hominis instituenda est, ut citra difficultatem unicuique nostrum adhiberi possit. - f. II. Cum vero nulla diri is his is θαἰ detur , quoniam homo infima specie&est, apparet, quod contenti esse debeamus, qua-hsapud Medicos duplex datur, primaria βe pecuniaria, sic appellata, quod
in curatione posterioris propter primam habeat ur ratio. LIII. Pinnaria ἐκ nudirim petitur vela Pirisae seu robore, vel itemperam o,ves inoprietare ἰλοσυγκρα ας. Etenim virtutis summam rationem habere oportet, utpote quae & quemlitatem & qualitatem remediorum determisist. Neque minus temperamentorum ratio multum variat Medicorum intentiones , ut adeo non quidvis unicuique adhubere liceat. Prantum vero Hyιο συο ρασία ad benh medendum valeat,
vel exciti loe. Galeni evidenter licet discere utpote qui paulo post prius
693쪽
pinu estata verba subjungit, ego sicui, que privatimnumam expurne quem tr- , un-q im finge , cuivism c. im, talem me esse pia . Q IV. Careerum quia ασι α certoeognoscine uit, ut ibidem testatur Gal. nec ad certas classes revocari potest,nihil hie amplius tradi potest,quam quod sollicitus esse debeat Medicus, ut cognoscat,an
απαθειαν vel aliquam cum uno vel altero medieamento vel alimento obtineat, ne dum utile remedium adhibere putat, vin arum aegro propinet, e sic innoxia remedia in suspicionem & contemptum reserat. Ratione virtutis autem nota divisio est. Nimirum la
uidam rotasius est, quidam debilis, quid se medio ha -- Aemilis uuidem aliquando sic videtur tantum, utpote qui oppressas habet vires: aliquando Ievera zalis est, qualis tum is, qui natura debilis'
ut rarae contexturae tenuiumque humorum constitutione prvitus no-mo- tum is, quem diuturnus morbus, multi labores, Favesque modi bificae eavis viribus privarunt. Hic potentibus remediis non suilici ille ea bene fert, & robur majus aequirere Videtur, quatenus natura levata onere virtutem sitam emeacius exserit. V Ratione te minenti obvia item distincito, quod nempe tie .
homo sit immiavi, it ex , vetaturi armus ab eo esie vesadfini iam, vel cone vis excessum declinet , adeoque sit Vel casi s , vel stigidus, vel idus, VelDM; ver aeuius ctb-ndus, vescaluus o fecus, Ves idis ObmMus,vristi . . . . VI Hie occurrit quaestio I. mis petarum imperam isnam Non est dubium, quin pendeat a temperarnto ejus pae, quae imum gubernat. illa amem cor est, quemadmodum supraW: vimus. Hinc eo liquet, quod sicut cor dispositum est, ita sere reliquae*artes om
nes assiciantur, utpote . quo decid-DR6ςxi, l
se utroque in statu ejus influxu alterantur. Satis Vero intelvitur, id non fieri ratione temperamenti cordis, quatenus ut corus mutum eo sideratur, utpote quo modo in alias partes agere non potest, verum uuatenus consideratur ut prima & originaria pars Vi eniIs, quae spiri-rum vitalem omnibus :diis impertit, atque Per eum earum insitum spi-
694쪽
inum sit calidum & humidum, verum eo gradu temperatum, qui homini maxime competit. Quando ergo iuia temperamentum aequale
appellatur, intelligitur id non absolute, sed comparative non ad po diis, sed ad justitiam.
S. VIII. Tertia Quaestio est : Ah temperatine perfecti simas veramnes' Affirmanda videtur. Nam quia operatio finis temperamenti est, utique qualis finis , tale medium , qualis effectus, talis causa. Ergo, optima & persectissima operatio requirit optimum temperamentum,.& optimum temperamentum edit optimam & perfectissimam operatio nem. Neque hoc solum intolligendum esse existimo , de operation, bus hominis collecti vh sumptis , quasi scilieet nullum aliud temperamentum omnes simul sumptas edat tam perfectas: Scd etiam distributive , quod nullum aliud temperamentum edat ullam tam persecte. Sed advertendum est , actionum praestantiam non semper aestimandam .esse ex gradu & intensione , sed ex norma regula sita : neque tram siliendo objectum suum , sed manendo intra obiectum debitum. Libens enim largior , posse aliquem alterius temperamenti, V. g. cibum difficiliorem melius concoquere , quam qui habet temperamentum ad iustitiam , tamen hic in universum melius & convenientius naturae humanae coctionem eam absolvet , quam alter. Et sic de aliis judicandum. S. IX. Affinis huie . in aestio est : On mammesint longari tempera-mmo aequali adjustitia praesul l omnino videtur. Nam eum illud optimum sit , est etiam procul dubio maxime durabile. Atque ideo ei ac
commodata sunt convenientia alimenta , alia continuandae vitae adminicula. Qiiod enim quidam arbitrantur , temperam emi genus . omnium facili inae ab externis mutari , id mihi non probabile videtur. Neque enim exacte 8c simpliciter mediivn est , quod contrarium sentientes supponere videntur, neqtie tam promptem Contrarium mut tur, cum habituale sit, firmiterque radicatum. X. Quaeliso s. est : dentur si uices cmnes , ct compo temperanunior si cres a temperato recedentes Iaxime haec quaestio agitatur de temperamentis abibi me eonsideratis : hie autem cum de temperamentis agimus comparative. dubium nullum est, quin in omnem partem deviatio fieri possit. Etenim v. g. calidum humidum vocatur, quod calorem & humorem aliquando maforem obtinet, quam illud
695쪽
quod medium est: & frigidum siccum , quod miniis calidum&minus
humidum est. Et sic judicandum etiam de aliis. Attamen etiam in absoluta temperamentorum consideratione dubium ita sustulit Gal. l. I. de elem. C. 8. ut plerique ejus sententiae acquieverint. S. XI. Quaestio 6. est: Aa Dia tempesamenta hominum pecundum hunis res citridantur ' Est usitata apud Medicos temperamenti divisio in sanguineum, biliosum, pituitosum Sc melancholicum. Hae e siquidem sumatur , quasi secundum humorum substantiam diversa sint temperamenta, non probatur mihi, quia superius probavi non componi hominem ex diversis humoribus, nec iis ali, sed formari nutririque ex solo sanguine. Neque obstat , quod diversi humores excrementitu in corpore reperiantur : quippe ab illis temperamenti denominatio non Petitur, sed ab humoribus nutritiis, qui in substantiam viventis mutantur. Sin . vero haec divisio intelligatur, respectu qualitatum illis humoribus con-Venientium , tolerari utcunque potest, sed non sufficiens est. Nam & simplices, medio recessis, & vel temperamentum medium, Vel calidum de humidum mediocritatem superans omittuntur. Etenim cum singulis humoribus duae qualitates tribui soleant, liquet omitti temperamenta simplicia: δc quandoquidem per temperamentum sanguineum intelligitur vel temperatum, vel calidum δc humidum , alterutrum Ο- mittiIur, aut utrumque confunditia, quippe quod ad nullum aliud 'recensitorum penerum reduci potest. g. XII. 5ecundaria iamnum stis Medico annotanda praecipue est
quadruplex, quarum prima petita ab atate, secunda asexu, tertia a regiam, . quarta a vita genere. Haec enim omnia spectantur, quatenus exinde Vel . Virium,vel temperamenti,vel notatio ingeritur,ut consideranti singula innotescet facile. Vt id clarius appareat, pauca tan
f. XHI. Cirea aetatem et . quaeritur: OMAtriast Non male id videtur expressisse Fernet. lib. 3. Physiol. e. I o. ubi docet: atatem esse id
Pua curriculum, quo luculenter corporis constiturio perpesolvemuumulaturia Nam omnes per aetatem partem vitae significamus, eamque non permanentem, sed in motu positam: neque item ab externis causis mutationi stibisjectam, sed procedentem ab interna causa, ipis nempe calido innato sermante & conservante corporis nostri partes. Quanquam verb si Rulis diebus , imo horis, ae momentis mutemur, non tamen omne id
696쪽
MsDICINAE tingit haec mutatio tum in robore&perfectionecorporIs, tum in tem peramento , dc inde ovenit, quod connotati intuitu aliqui aetatem per temperamentum definiverunt, non tamen accurate. Id tamen libenter concesserim, Medicum aetatum habere rationem praecipuE ratione temperamenti ,non tamen solitariε. Nam aetatem virium quoque seu roboris respectu attendit. Erite soluta a. quaestio est: --δε Medicas attendat ad atatem y Scilicet non per se, sed intuitu alterius, ut modo fuit indicatum. S. XIV. Porrδ 3. quaeritur: sis bui rest Optimὲ Aristi dejuv.& sen. atque l. de respir. tres ponit, nempe cresumem, vigentem, seu perfectam, &decrescentem; quarum primam secundam iuventurem seu florem atatu, tertiam senectuum liceret appellare. Quippe in prima calidum innatum corpus nostrum ad debitum temperamentum de vigorem deducit, seu nos perfieit et in secunda edituperationes persectissimas omnis generis: in tertia incipit deficere & paulatim mareeLCere. Quia vero unaquaeque aetas notabilibus adhue mutationibus subjecta est, licet eam rursum dividere ina em, adaeram, dcc - ram Varronis verbis, quatenus scilicet unaquaeque aetas principum, medium , finem suum habet. Etsi verb isthaee hoe modo se habent, Hip-Poer tamen Sc Gal. solent plerumque quatuor aetates numerarepuer , tiam, adolescemiam, confidentem aetatem , essenectutem, dividentes eraseen item Harem , ' - - , progresi penectutem, de gravem decrepita M. Facile tamen & hi eum priori sententia conciliari queunt, si primos tres gradus crescenti, secundos vigenti, tertios decrescenti aetati assigno
S. X V. Quaeritur 4. Vnde jutamus araus y Maxime quidem ex habitudine & eond itione hominum, quae praesertim ex robore & viribus
colligitur : attamen seeundario huc facit quoque tempus, cum certo tempore plerumque magnae mutationes fieri solent. Et ea de causa septenarios praecipvh Medici annotare solent, quandoquidem compertum est iis magnas mutationes in corpore nostro accidere. s. Xy I. Quaeritur s. Quadram temperamentum unicuique aetati signaη-- β In genere quidem id facile decidi potest. Nimirum in aetate
crescente temperamentum adhuc imperfectum est, qoia ealidum pluri
tem aetatem in puerulam dia adoles otia torie ut melius eum quatuor anni temporibus de elementis eonferre possent. Alii adhue pressus dirimunt, numerantque infamiam,pumnon, putirtatem, adolescentiam ,jurentMem, GDisiligod by Coos e
697쪽
CONTRACTAE LI BER PRIMUMma humiditate obruitur, ita nec susticienter calidum & nimis humidum existit. Stat consistens persectum temperamentum obtinet, quod ideo temperatum respectu resi quorum appellari potest. Sed an ated ereseente debilitato calore insito, & aucti siceitate necessum est frigidam & siecam constitutionem eonsequi. Veruntamen si paulo specialius spectentur, occurrunt aliquae dubitationes. Earum I. est: Cui arati plus conreniat caluti l Aliqui enim crescenti, alii eonsistenti aetati id tribuunt. Ab horum partibus sum, & sententiam eam rationibus firmis probavi l. 6. institui. Phys. c. r. l. I 6. & seqq. g. 3. & seq. & cap. 6. th. . LI. Secunda dubitatio est et quais temperamentum habeat eras confistens LPotest dici imperarum, quia periectissimum, atque ideo norma & regula
aliorum: item caluti suum, comparatione temperamenti crescentium: ac denique fi conseratur cum temperamento senum.
Vltima dubitatio est : senusta fimul hu vi temperamenti ' Non est
dubium, quin plurimum exertinentitiae humiditatis cumulent, unde catarrhis valdε obnoxii sunt et attamen dubium similiter nullum est, quin solidae ipsorum partes mssis magisque siecentur. Hoc rugae cutis, ariditas& durities carnium ostiumque abunde testantur. Verum nona conditione exerementorum sed constitutione paritum temperamenta
S. XVII. Circa sexum r. quaeritur : is is consistat disserentia flexus yDubium nullum est, quin sexus consistat in maris, & foeminae disi rentia; sed de eo quaestio est, Optimo totam
controversiam decidisse videtur Aristot. tum in genere, explicandoequasi nominalem definitionem lib. r. de pari. animal. cap 3. cum ait: Parmina, quod mμ ιιιι , mellatur: mas quod in alterum. Hoc est: mas est,
qui in foeminam seu individuum aliud a se diversum semen immittit, Scper id generat sibi simile ; foemina autem est, quae suscepto ae mare semine in se ipsa sibi simile procreat: deinde in specie, declarando in quo
singulorum natura consistat, eum lib. de generat . animal. cap. I. ita ait: Mus o omina potentia quadam ct impotentia desimumaer et quod emm potest concoquere conruiuere, ct secerneresi ιη, atque ηιηcipium obtinet forme, id masest. Principium autem non hoc dico, ex quo, ut materia tale gignitur, quale
quod generat est, sed id quod primum marrat, sive in si ipso, fre in alio postis hoc
facere: quod autem resipis, nec potest constituere o siecernere buseminas. Esenim hie dubia quaedam involvuntur, tamen ea apud milosophum, suis steata reperiuntur, & nos ideo minus respicimus, quia sta pra
698쪽
i Us rugas AE MEDI cINAE de semine uentes praecipuas dissicultates, quae ei opinioni adverses
videntur, Gulimus. S. XVIII. Quaeritur 2. 2 aere Messim attendat riseremitam sex Principio ob imperamentissipesias . Nam mas calidior est, quam mulier in genere humano. Etsi enim foemina videtur plus Ianguinis colligere, quod singulis mensibus menstrua patitur, atque ad iram magis inclinare: tamen utrumque illud caloris imbecillitatem arguit: primum quidem, quia viragines, quae calidioris sunt temperamenti parcopermenstrua purgantur, quia ob fortem calorem plus sanguinis resolvunt, quam ut in menstruam purgationem necessum sit reservari: poster usautem, quia fra illa faeile Gatur, sicut& pueris evenit, qui debiliori judicio praediti sunt, ob humiditatis abundantiam &caloris oppressionem. Deinde : ob virium varietatem. Nam mas robustior scemini est, atque Vehementiora remedia patitur quam mulier. Debet tamen hoe &prius intelligi eaeteris paribus & urplurimum. Nam alioquin non dim- remur, aliquas mulieres esse maribus calidiores &robustiores. Deniq; ultimoran- ἰλοσυ κραπιας=Occultarum proprπιακ quq in mulieribus Praecipue advertuntur ab utero procedere, ab quem praecipvh in omni curatione respicere debet Medicus, itim quia Hippocrate teste, uteri muliebrium morborum causae, itim quia uteri multa adhibenda ali quin remedia ob singularem αντιπαιειαν prohibent, ut odorata, des eia &e.
s. X IX. Citea regiones initib id quaeritur :debeat aresitatem rumum, in qivibus qias ratus, educasus, aut diu rosasos fit φRespondeo similiter ob temperamenti,roboris,& ιλοσυρ meli rem observationem. Nam experientia abunde docet temperamento,
moribus, robore multum discrepare homines diqersis in locis natos, unde&ὼ iis morbis saepe assiciuntur, & aliis remediis tractari debent. Sic e perientia itidem monstrat mora diuturna in aliquo loco mutationem non parvam alicui accedere, ut aliquatenus degeneret a primo sta-- ria, in quo fuit natus. Vnde in morbis locorum mutationem Melei
,. XX. Deinde ambivtur , Vnderes meam vim obtiηeoty O Endum dest, id eis aecedere a diversa coelestium influenetia, ipsius aut vicinae regionis locique natura, & ventis. Primo respectu ipsa terra in quinque zonas dispescitur, quarum duae ad polum niae circulis pol sibus definiuntur, his adjacentes a circulispoiaribus utrinque ad
699쪽
CONTRA TAE LIR TR PRIMUsἰ II 3 tropieos porriguntur , una vero media inter utrosque tropicos jacet. Hanc Veteres ob summum solis aestum, torridam dixerunt, de inhabitabilem judicarunt: quemadmodum ad polos positas frigidas nuneuparunt, & ob frigoris vehementiam inhabitabiles itidem censuerunt. Solum ergo judicarunt reliquas duas plagas habitabiles
esse, quas inde temperatas vocarunt. Sed navisationes docuerunt,
fere totam terram habitabilem esse, & alio sublidio frigoris Sc aestus
intemperiem temperasse. Nimirum aestum ventis, pluviisque, frigus autem ignibus subterraneis calidisque evaporationibus. Quanquam aegrius frigori occurri potuit, quam calori, utpote qui ob non adeo diuturnam moram Solis supra horizontem,utpote tantum duo decim horarum, non ita vehemens reperitur in media terrae plaξλ uam vulgo creditum fuit. Deinde respectu coeli itidem terrae loea uodecim zodiaci signis subjiciuntur, dc inde virtutibus illorum impraegnantur, de quo Astrologi consulantur. Secundo resipectu muliatum interest, an terra sit arenosa, sabulosa, palustris, lacunosa, flumini vel mari vieina, an mediterranea, quia inde aer vel siccior, aut humidior, vel calidior aut frigidior, item purior aut impurior, salubrior aut insalubrior evadit. . Tertio respectu cum ventorum maxima vis sit, itidem liquet, quod respectu illorum varie corpora asticiantur. Atque huc pertinent loca montana, quae undique Ventos admittunt,. ut plana, quanquam minus, dc valles,quae undique sere vent os excludunt. Montes itidem non ita ealidi, ut valles quia in his radiis balares magis colliguntur,puriores tamen, quia Vapores crassii non tam iacile tam alte exhalant, dc a ventis prompte discutiuntur. Verum de his proprius agendi locus est indoctrina de catas sanitatis Sc morbo
s. XXI. Denique de Vitae genere non est multum dicendum. Satis enim notum est, quod ii qui agreste Sc vehemens vitae senus sequuntur,ut rustici, venatores,&c- calidiores δc firmiores evadant,maxime si illud aequabile sit, quam ii qui sedentariam Sc ociosam vitam
agunt. Inde nobiles, &docti, foeminae itidem cautius tractari debent. Consuetudinis item magna vis est, ut 3c naturam sere mutet, unde in proverbium transiit: consuetudo altera natura. Atque haec de hominum divisione edica dc universa natura impraesentiarum dixisse susti
700쪽
Prolegomena de edicina constitutione o divisione. p. r. '
An & ouomodo sanitas sit Medicinae finis. ibid. Quodnam Medicinae munus sit ibid. v. Quodnam sit Medicinae obiectit p. 3.
venis & doctus praeserendus. p. 4. vi. Quomodo Medicina sit ars coniecturalis p. 6.vit. An Medicus fortuna opus habeat ibid. v Ita. AnMedicinae exercitium sit homine liberali dignum. ibid. I x. An Medicnae vel Iurisprudentiae dignior locus sit concedendus in Republicat p. 7. x. An Medicina vel Philosophia dignior. ibid. xi. An synthetica vel Analyties me. thodo Medicina sit proponendat p. s. xii. An Medicina Pnysicae subaltetne- . turi ibid. xiii. Quomodo Medicina recte divi datur. p. s.
natae . I Λ n & quomodo res naturales definitit Apossint. p. I II. Quomodo res naturales dividantur t
iii Piid sint res praeter naturam e p. IIv An res praeter & contra naturam disserant i ibid. v Quomodo res praeter naturam dividani uti ibid. v I An res non. naturales eonstituant distinctam a rebus naturalibus di contra naturam speciem p. t 3. v I t Quot sint res non naturales3 ibid. viii An bene Medicina distribuatur secundum res istorum trium ordinum
CAPUT ILDe Fr pus Minteria latinis in coommi, ac in I cis de Sementis,
ruinis siemsime. I. A n tractationis initium in Media Aetna sumatur ab explicatione hominis i p. 4. I. An de materia vel forma hominis prius agendum ibid. Ir. An de materia prima agendum in Medicina 'p' IS. iv An item de elementis & quomodol ib. v. Quae sint elementat i d.