장음표시 사용
401쪽
lute nuncupare, ipsaque ante urbis portas appenderesolebant ex quo ritu Arethusa ad Lycotam suum maritum scribit. Omnibus heu portis pendent mea noxia vota. atque ex eodem Aeneas apud Virgilium .
Processit summoqtie hausit, de gurgite buebas,
Multa Deos orans, onerauitque aethera votis .
Contra vero culpatus suit T.Quintius Flaminius, quod sub initia p lil , Deos oraturus, ut fauentes essent, paulatim a suis discessis 1et, non enim tempus est,cum buccina intonat suam in conseientiam anxius inquirere; cum hostis clamore terrendus est, preculas quasdam obmurmurare et sphaerulas sacraS euoluere, cum plumbeae glandes in aduersum agmen torquendae sunt.' Apage,inquit vir non minus pietate, quam doctrina suspiciendus, intem . sitias illas religiones galeatoriam leporum iam ante hac egisse opor tuit, pugnandum es dum pugna vocat,O quando vacat orandum nisi forsan quemadmodum Nisus antequam Eurialo succurrat, ita Lunam precatur, Tu Dea,tupraesens nomo uecurre labori. & Aseanius Iouem inuocat, ut telum suum in caput Remuli ser, tur,eodemque modo caeteri Heroes,Deos suos inter pugnandum frequenter appellan ita etiam potiori iure militi christiano concedendum ,&consulendum sit, ut cum iam imminet extremum illud, & ferale multis pugnae discrimen, oculos animumque a tollat Coelo, & diuina spe fultus, quasi auspicato ruat in hostem. Sed parum iuuabit militem ita ad Deum conuerti, per verum , ' & legitimum eius cultum, nisi eodem tempore maertatus ab omni. i supersitisne, & idololatria,quam multi, qui Ptelia inuligabiles fietari posse vanissime credunt permagicas, ct impias obseruationes..tis 2 edicrcere solent ', nam haec malam bene inter se conuenire, &primu ιμ- mutuo veluti foedere iungi certum est, ut quom admodum Idololatria artis magicae viribus innititur ex opinione Theophili Alo uti m. xandrini,& D. Hieronymi,sic idololatriae supei stitio ipsa adhaere- 'I,4 Α scat , sima sicut aduersus Ciceronem disputat Lactantius, i his . religio est veri cultus exhibitio perstitio autem lsi; & eius praeseri' Mi raepi tim qui dum alijs rebus a Deo tribuitur, si non manifeste,saltem '' '' larenter , & implici th, ad Idololatriam pertinet, Vt vario sacrae Polymathiae apparatu docte quidem, ac eleganter docuit soan-
402쪽
nes Pleiacus, in libello ad istud conficiendum peculiariter destinato. Haec aute superstitio polemica,licet ex sua luxurianti radice plures surculos emittat, quibus aeque rebus a natura, ct arte factis abutitur, ac illa quae per 'reliquas artes se dictundens, dictum illud Ioannis Sarisberiensis verissimum esse comprobat.
Omnia μ nescis loca sunt plenissima nugis,
auarum tota cohors es inimica mihi duos tamen praecipuos, atque usu ipso valde frequentes satis est ui in medium proferre, ex quorum postea cognitione, quid de caeteris iudicandum sit facile dignosci poterit; huiusmodi vero sunt praeseruatis,ct curatio υulnerumsupersitiosa, seu aliis modis quam ex praescripto Christianae Religionis, & rationalis medicinae placitis , quaesita ac usurpata . Quae pernicies quam alte militum animis defixa inhaereat, vel ex eo facile coni jci potest, quod ab antiquissimis temporibus, quorum ad nos vix tenuis fama perlabitur umbra,vstirpata illam fuisse constat,etiam foeculo Heroum; S inter Deos illos Homericoso quibus,ut virtutum, sic vitiorum quoque exempla in posteros omnes dimanarunt. . . Atque Ut ex praeseruationis origine primum quidem istud delibem quod sentio, etsi haec nobis a natura insita sit, quae sui con- Tmianinum seruationem in quolibet subiecto, per extremos conatus,& labo- res meditari solita est, ita vi Philosophorum Scholae, nullis ste quentius, quam ratis de hac re sententijs, seu mauis axiomatibus
personent; coniicio tame magnam homines occasionem habuisse, ut praeter vera, legitimaque presidia, quae in hanc rem natura suppeditat,ad inania diuerterent,ex antiquorum commentis circa Troiae expugnationem aqua velut omnium si non pri Ina,sal- ι
tem earum quae ad nos peruenerunt vetustissima, ct ingeniosissima fictione, credibile est, multa cum de Deorum opinionibus, &ceremoniis; tum etiam de rebus ad mortalium commoda spectatibus, per credulas illorum mentes, ad haec usque tempora irrepsisse . Unde cum Homerus eadem mente Iliados, ct Od fas compositionem aggressus sit, qua superiori foeculo Gor e u , ct alii Amadi brum; ac Boiardus, & Ariosius Rotolandi am resn furorem decantarunt: omniaque in illis suis fictionibus insinuare vellet, quae summam delectationem ex admiratione faciunt; praeter alui infinita, istud quoque commentus est,ut quae
403쪽
davn velunisecuritatis pignora, Troiae concederet; de quori irru numero licet varijs auctoribus conmeniar, qui tria illa fuisse uno consensu existimant; grauiter tamen dissentiunt in eorumdem assignatione, cum Lycophron illa fuisse dicat Neoptolemum filium Achillis sagittai Pbiloctetae,quas ille ab Hercule acceperat & de Pelopiro sibus unum: quod tamen ultimum Euripides non recenset, sed eius loco Rhesi equos constituit; qua in re nedum in pacetidi, cum Plauto iacit, cui tria alia sunt penitusque ab ipsis diuersia Troianorum Fata, nempe Signum ex arcesiperisset, alteriam etiam Troili Mors,
Tertium cumportas intime vertim inderetur. - quae omnia licet a se inuicem toto coelo discrepent, dissicileqtie in primis,atque arduum Videatur,repugnantes auctorumdententias conciliare; nullo tamen negotio illud fieri potest,si ad Poeta solertiam aduertamus,qui ut narrationem suam maxima dissicultatum, di historiarum, mirabiliumque euentum connexione , gratiorem eniceret, non modo Troianis sua lata, quorum praesidio urbem defenderent; sed de Graecis sua pariter concessit quibus illam possent oppugnare,eodem prope consilio quo ex Deorum inter se diuidia i,4 v I LAE I
Iuppiter in Graiam, o Troia Iubat Apollo, Aequa Venus Teucris, Pallas iniqua fuit.
nimirum, ut ambae Partes magnis utrimque fautoribus, & auxiliis sustentatae,dubium omnino lectoris animum retinerent, quo tandem bellum istud desineret, cuius in partes,mortales aeque νac immortale tanto studio concesserant. Unde cum Achillem , aut eius filium Neoptolemum; Herculis sagittas, ct Pelopis humerum Graecorum fatis annumerare oporteat, sine qu bus Troiam ex oraculi monitis frustra subuertere tentabaiar; reliquum est etiam, ut Oneres Laomedoutis quos Vlyiles clam e scaea porta rapuit; Palladium quod caesis arcis custodibus sustulitn e equos Γω- iquos idem, explorator cuni Diomede mistus adduxit, antequam Xanthi aquam bibit lent, pignora securitatis Troianae sulcse dicamus, quae quadiu in urbe conseruara luet unt,tamdiu inexpugnabilem hanc hostium viribus , impenetrabilemque e scerent. Lx eoque Seruius ad illud secundae Aeneidosvrbs antiqua ruit, non veretur amrmare, quod illa duobus millibus d. octin- υ η gentis
404쪽
gentis annis stetisse dicitur incolumis quamquam miror valde ut verum istud esse possit, si quidem, ut inquit Virgilius, ante ad
uentum 1 cucri soceri, & Dardani generi Troia non erat Maeni. ἶ- nondum Ilium ct arces Pergameas terant, habitabant vallibus imis . Mi i a Dardano autem lub regit, ut sex adhTroiam captam, Eusebius
in chronicis,annos tantum numevat trecentos, qua numerus tam
longe a priori distat, ut Modicio & Criticis, non dubium sit pessime ab exscriptoribus tractatum fuisse hunc Servii contextum. Verum cum inter eiusmodi perlapta seu a resis a Palladiu 3 Gesset, cui prae caeteris, eximius semper honos fuit habitus, quod persuasum haberent Ilien es maxiniam eius vim esse, in expeblendis ab urbe sua, non hostibus modo, sed malis omnibus, quae maiestatem Troiani imperii labefactare possent; ita quidem ut hac eadem opinione imbutus Constantinus Magnus, quo urbis is suo nomine dictae aetatem prorogaret, idem illud Palladis signum Romὶ exportatum Constantinopoli abd diste Zonar dicatur; ubi ipsum suo tempore, hoc est anno Christi DXC. Mauritio Imperante, extitille testatur Olympiodorus peripate, licus, in commentarijs ad primum meteororum Aristotelis,quasi hoc verum esse imperator arbitratus fuisset, quod dixerat de eo Silius Italicusauippe Deis vitam, ne cui perrumpere detur Eoigiet ea quas υπquam possederit urbes Illud propterea conliderationc dignum est, quod de eius compositione refert Firmicus his verbis, Palladij quid i numen audi--iis errorire mulacrum es ex ossibus Pelopisfactum hoc auarussc ha Barba- P C ri et rus consecrauit; ct paulo infra idem addit polia simulacrum Me Troianis vendidit oultis homiuibus vana promittens, vendebatur Deus ut prodesset emptori, ct emptor uppliciter adorabat, quicquid - .. antea siderat bbastatum: nunqua enim memini ego legere Palladium ex ostibus Pelopis concinnatum fuisse, nec scio unde talis opinio Firmici originem habere potuerit, nisi forsan ex eo quod scribit Pausanias τί ωψ muniν Pelopis ex Pisa Ilium suisse de- :- D: blatam; ex quo deinde osse, vetustas, & fama quae maiora omnia fingunt, toturiisbeletum, seu integram ossium Pelopis compagem, sorsan efformarum, quod si concedatur, non propterea
405쪽
tamen carebit errore Firmicus, qui Graecorum, & Troianorum sata simul confundit, nec video praeterea quis nam suerit barbarus ille Scytha, cum Abaris quem Scaliger reponit, multis stoecii lis posterior fuerit Troianis temporibus. Alii igitur ut Conon furiis iis in n/r tionibus, & Appollodorus Grammaticus in Bibliotheca Photii, asserunt simulacrum istud Mineruae, e coelo in Pesinui tem Graeciae ciuitatem deiectum fuisse, & ab eo vocatas paludia
omnes statuas, quae manibus non essent elaboratae humanis. vii de , & illud ipsuum, Momm cognominatum fuit ex Clemente Alexandrino, quoniam a Ioue ad homines deuolasse credebatur sed techna ista fuit seudolus quorundam hominum, qui reserente Suida in voce δὶα-xs,ut hominibus terrorem incuterent, praeconis voce palam promulgatum ibant, eiusmodi simulacra
a Ioue demissa, & omni humano artificio, sumptuque longe praestantiora, e coelo delapsa suisse. Quam obrem magis in rem faciut Cedrenus, ct Antiochenus relatus a TZetZe in Lycophro nis Cassandram ; qui signum hoc susunt sutile dicunt ab alis praestantissimo mathematico, sub quodam aspectu siderum benigno& pelle humana obductum, ita ut prorsus ad priscum illud Magorum, & Chaldaeoru inuentum pertineat, qui Stoichematici eam ob rem di cti sunt, quod , seu quas Arabes vocant talism nicas statuas, fabricarent, characteribus quibusdam sub propitio
coelorum influxu exaratis, iisque munitas obseruationibus, Ut, & amuletorum loco haberi possent,cuiusmodi m finem. numeras fuisse in circo Constantinopolitano, auctores sunt Gly- .. . ,'''l' cas, Nicetas, & Zonaras ex Cedreno, quibus postea Tete taes C chiliade. 3 merarius Maiolus, & alij suffragati sunt, ne hircum mulgentibus
:2 illis, non secus ac Philostrato dum personatum suum Appoli ,ο coibe t. nium, hominemque prorsus stramineum, velut lasoriae istius,ac
m. a. characteristicae magiae apprime scientem, in scenam introducit, nemo cribrum non supponeret: aut pro veris non haberet, quae-
cumque de lamellis,& phylacteri', ab hoc hominis monstro a fabre factis, vulgus scriptorum referre solitum est , adeo quidem, incaute , parumque prudenter, ut idem de Virgilio multisquet , alijs assereret non dubitent, istos si quidem reserunt cum vel lent tecta, oppidaue ab incendio, repentino casu, serpentibuS, gliribu , muscis, lemuribus libera sorhistud obtinuisse nullo ne-
406쪽
potio, harum imaginum virtute,quas ritu magico consec ratas,in illis sepeliebant: quemadmodum etiam iis ciuitate Parisiensi contigisse refert, ex aliorum potius quam ex sua opinione, Gregorius Thuronensis ivt 1 serpentibus, ct gliribus tandiu secura fuerit, donec eis esse in pontis cuiusdam cuniculis aereo serpente, ingentem vim reptilium de glirium statim in ea emersisse obse
Nempe ab exemplo Palladii Troiani de quo Chalcastion se stra Danais vaticinatus suerat,quod
ni elainum asedibus arcis tauria
Armisarae curent mulachrum auellere Dea,
' Nunquam a mas Theramneis Illion armis ' Cessurum. vines aliae situ,&imperio maximae Roma,Constantinopolis, L tetia suum pariter habere voluerunt securitatis pignus: & milites ipsi, non minori cuia in hoc unum sibi incumbendum esse dux runt, ut hoc genere praesidiorum invulnerabiles emcerentur. Maxime cum Achillem viderent apud eundem Homerum, prinpter arma quae a Vulcano acceperat, & Sugias aquas , in quibus a matre sua Thetide ablutus fuerat,talem prorsus euasisse,Vt nul- tibi membrorum , praeter quam in talo, vulnus accipere potuerit: quemadmodum etiam idem refertur de C eo Neptuni filio, qui in Latina Netamorphos ita Achillem ipsum alloquitur
non haec quam cernis equinis Fulua iubis cassis, nee onus caua arma ni irae
Α-ilio mihi unt, decor es quae tus ab illis. de Geneo Lapitha ; ac Heri , cuius a se, nouo genere pugnae debellati ,non iniuria Virgilianus Euander tanquam audacissi- , mi facinoris meminit Et Reiem hae Herdum dextra ub tartara misi,
Nascenti cui trinam animam Feronia mater Horrendum dictu dederat, tria arma mouenda, quos versus cum lego, toties apud me reputo, occasionem inde
sumpsisseAriostu satalis illius crinis,quem in oriri suo valde amnicu Nerito nomine,ea potestate, ac v rtute magica praeditum suisse contendit, ut nisi eo truncato, O illus hic, abscissa membra,&proiectum eum innum capvcsuum,quasi ex cera fuissent N-
407쪽
liquis iterum membris aptaret , conferruminaretque naturali quodam glutine. Nec illis absimiles suerunt, M essapus equum domitor Ne unia proles,
auem neque fas igni cuiquam, necferner erro.
ac denique Perseus, Abaris, de alii quibus, vel Orci galea; vel M dulae coma , vel Apollinis sagitta , aliaque virtus occulta, & magica ita fauebat, ut inuiolabiles ab illa facti, hostes suos impune
Horum igitur exemplo, sibi pariter consulendum esse dux runt, qui in simili armorum discrimine versabantur, sed quemadmodum virtutem illam, non ab una aliqua determinata causa prouenire videbant,ita nihil postea facere recusarunt, quo De- rarent se illam posse consequi unde coelum primo fatigarunt, ut ex Hermetis consilio, χύα illa fabricarent quibus ob M..rtis influxuinis inesset inuictos illos emciedi . Hincque inters ςilla,quae sub eius nomine circumseruntur, cuiusdam habetur descriptio, quod si quis in die Solis nondum eo sydere exorto aspexeri t,modo vestibus albis induatur, & columbarum esu sibi temperet, ab hostibus suis violari no poterit, sed omnium facile victor existet. iPostmodum vero ad Ephisastiseras deuenerunt, seu voces illas m ica ασκιαν, πτασωον λιξ τ& έmοι; quarsi v ira lagnificatio, ex Clemente Alexandrino petenda est, qui multo melius rem totam explicat, quam Hesychius lexi graphus qui dem antiquus,sed corruptus: scilicet illae tantum veteres & fac me Voces fuerunt, quae in pedibus, Zona, & corona Dianae Ephesinae insculptae legebantur, nam ab impostoribus postea idiunctae susrunt quaedam aliae.Omnibus vero ea vis inesse cibdebarii inu ipsis utentes victoria, quod inquit Diogenianus adagiographiis; in omni certamine potirentur. Sicut exemplo cuiusdam Milesii innotuit, quem Suidas testatur,cum Ephesio quodam in Olympiis palaestra depugnasse, nihilque aduersus illum potuisse, quoniam parrios illos characteres in talo haberet, quod simulac animaduersum fuit a iudicibus, victorem a quo triginta superati fuerant, detractis literis alter i continuo succubuisitandeque patefacia vi tute eiusmodi vocum,coli a multis,ac obseruari, &gestari coeperunt,ut passim ab auctoribus antimaduersum est, & inter alios ab Anaxita apud Athenaeum, cuius istud est
408쪽
in eonfulis separiis, idest minutis corijs Dbe afferunt litera citae firmatas seu pulcseas, Cui superstitioni , cognata valde fuit, eorum obseluatio, qui vin stat Plutarchus Idaeorum dactvlorum n mιna edisunt,eiaque conre pauores utuntur, tanquam ad auertenda lib. ut quis in mala remedium habeant, paulatimsingulos recensentes e cuius rei ν, V P
videtur mihi non alia orim fuisse, quam opinio, quae omnium mentibus inerat,delchinei, caberes,Curetas, ribantes, se mavis
Idaeos ipseos dactylos, pro Loue infante in Ida excubantes
auum pueri circa puerum pernice chorea mali tu numerumpulsarent aribus ara .
effecisse,ne Saturnus Rheae parta resciverit , unde quod inconnbuetibus semper oculis ope rapi Ioui darent, hinc, & nomina Corrhantium illis imposita sunt, κον gonora enim est Leporum more oculis patentib*s Amnum capere . sed praeterea illos multarum reru in- uentione commodos fuisse humano generi, nemo non nouit: ita ut cum ob opem quam caeteris prestabantὼ tum quia Rheam Paventem, ipsum que Iouem infantem a Saturno qui filios suos .vorabat seruassent, procliue postea fuerit ipsorum nomina, tanquam malorum omnium Στοτσπιι α inuocare. Nec puto illud mediocriter iudicio meo suffragari, quod a maximis auctoribus Hercules inter eos recenseatur, qui τροπῆος idest auersor, α λεξιυμος . idest malorum propul publico praeconio celebratus fuit, eo quod perpetuus monstrorum expugnator, & humanae tlibertatis vindex seuerus extiterit . unde qui eius imaginem in annulis gestabant, tacitum fauorem assequi credebantur, &plus Fortunae mereri. Id quod de Alexandri Magni effgie vulgatum etiam accepimus 1 Trebellio Pollione qui de Macrianorum Inini stfamilia resere, quod peciale semper habuerunt Alexandrum Magnum Macedonem υiri in annulis argento, mulieres in reticulis, O omni ornamentorum genere exculptum inemper habere. eo viaque vitoica limbi, O penulae matronales in familia eius hodieque sint, quae Alexandri erile deliciis variantibus mons,ent addit vero post, quod idcirconfui quia dicuntur iuuari in omni actu suo,qui Alexam drum expreisum vel auirogesitar vel argento,multique ut inquit D. Chrysostomuseius Numisma capiti vel pedibus circumligabant,
i eodem prorsus modo quo Sylla quandam Apollinis imagum . Aa 4 culam
409쪽
culam Delphis nactus , eam semper in praelio gestasse dicitur, Gnu occultatam, votaque illi secti , & oscula pluries fixisse , cum
in periculis versabatur, ut incolumis eius beneficio ab illis 'euaderet. Qivnimo Claudius Imperator Equitem Rcmanum occidit, quia secum Gallinacei ouum, velut lime; in ον υκῶν ferebat.&auctor est Iulius Asticanus Milonem Crotoniatam inuictum suisse AtheIetam, ex peculari virtute lapidis Alectori, quem ore vel brachio gestatum , robur virtutemque pugnantibus addere credebant . non secus ac Orus Apollo refert in sym bolis, Aegyptios cum hominem , iniectas sibi difficultates ad mortemvsque intrepide serentem, significare vellent, I tone pellem depinxisse, quoniam si quis ea pelle succinistus medios in hostesseratur, a nullo tamen laeditur ; ac ne quidem a Canibus quorum
idcirco Oppianus magnu illam vocat terriculamentum σκυλοαπνια is Misis Ferunt etiam nonnullos naile qui Selagine herba , Acbare Unius coloris, ct Androdiamante lapidibus ad eundem essectum uteren tur: sed Acbimensis praesertim, qua in aciem hostium coniecta, trepidare statim agmina, ac terga vertere non desunt etiam istis temporibus bleni,ac insulsi striptores qui ex Plinio reserant; tanta abest ut fabulosum putent, quod omniuvocibus iactatur,seanum seu Tunicum porracei coloris lapidem,
impendentia pericula, prius quidem obscuritate insolita den rare , & elapto periculo tangi . Nam de ea virtute dubitare , quam Apollonius herbae Prometheae tribuit, non modo ad di imendas dissilendas que amicitias, quo sensu illam sibi aduersam fuisse queritur Propertius hoc disticho Inuidiae fuimus, num me Deus obruit an qua Lecta Prometheis disidit herba iugis. sed ut corpus, illius succo inuncium, expiatumque, Proserpinae sacris de more antea peractis, nullatenus serro obledi neque item incendio violari possit; flagitium esset nullis apud illos h stijs expiandum. Nec sane cordatiorem illum suisse, exillimam dum est,qui apud Lucianum optabar,Mercurium dare sibi talem annulam virtute, ut corporis inculpata sanitate seueretur, O Imuulnerabilis esset; alterum etiam ut inuisibilis, cuiusmodi sertur Gyges unum habuisse sic Heliodorus annuli cuiusdam meminit
in quo certi charateres inscripti,& impressi essiciebant ne qui
410쪽
esique anulum illii gest.iret,laedi ullo modo ab studi posset, & Aristophanis scholiastes narrat philoseph si quemdam nomine Eudamum, multos γε annulos fabricasse aduersus Lemuis res morbos,stipentes, & id geniti mala: quomodo asserit' etiarii Marcus Paulus Venetus Zipangranos contra hostiuin exercitus annulis quibusdam usos, quorum ea vi esset, ut nunquam serro laedi possent, & Excesus Phocensium Tyrannus quemadmodum ex Aristoteles scribit Clemens Alexandrinus certos sibiannulos parauerat, quorum strepitu, de rebus suis admoneri s litus fuit bed maiori adhuc admiratione dignum videtur, quod Indidariim rerum scriptores relerunt, nempe innua maiore, a borem quandam esse, raram omnino, dissicilemque inuentu, cuius medulla terrea sit, Sce Lilis, non vero serrea, ut inquit Costaeus porrecta tame ab ima radice ad summum plantae iastigium, a qua secerpti fructus, tanta sunt virtute, ut qui ipsos gerunt omni serro impenetrabiles reddantur. Atque ut nihil in hac vanitate reliqui fieret, non satis habu runt antiqui seipsos a vulneribus non reipsa,sed stilici credulitaseimmunes prestitisse: nisi insuper hostium vires sistere, conatus impedire , irruptionesque cohibere , ct manus , armaque constrita ere, ac velut iniectis funibus suo arbitrio ligare, & soluere possent. Hoc vero eisiciebant vel diris quibusdam,ac imprecationibus obmurmuratis, ut in auriga contigit, cuius equos eiusmodi preculis deuotos ab aemulo, & a cursu retardatos, Diuum Hilarionem liberasse testatur in eius vita Hieronymus, hic igitur , inquit, amulo uo babente maleficum, qui daemoniacis quibu a imprecationibus, O huius impediret equos, ct illius incitaret adcursum, venit ad Beatum Hilarionem ct non tam aduersarium ladi,quas defendi obsecrauit. Vel aliquo veneficio ad id utebantur, quale Amphion dedit Pelopi, quo Oenomani equorum velocitatem infringeret. vel denique Νων, seu Tali manicarum imaginum Vir tute, id consequebantur, tam in equis, quam in hominibus vinciendis. Nam quantum his artibus aurigae Circenses uterentur,
dictu propemodum videretur incredibile, ni rem ita se habuisse, plan- ex Ammiano constaret,qui Hilarii,& Anchenii aurigarum veneficia detegit, & constituti s Valentini, Theodosij,& Arcadii Imperatorum scripta in parte non fuisset, contra eiusmodi artes i