장음표시 사용
501쪽
usi sunt, cum in consilio, tum in ordinum dispositione, ves eruditorum libros assidue triuerunt,aut ipsim et Philosophi, & eruditi fuere, quibus in nugis miror valde grauissimorum quorundam scriptorum ut Pontani, S Patricii,plus aequo industria desudasse. Sed quirin parum sapienter, aut apposite haec omnia ab istis ' proferantur, quamque tibicinibus inualidis haec opinio passim
. is,omulii, recepta, ct ab Omnibus commendata nitatur, illud est quod in νιρνή. namq- praesentia mihi demtonstrandum altumo: vr non secus ac in addi--.ὐ-. tamento meo ad historiaris Ludovici XI. quamam Regibus, &..is. ia . Principibus scientia conueniret , aduersiis multorum errores c pixo prim' ostendi, qui ipsos per omnium orbem di uagari volebant: ita
hic quaenam proprie, Sabi ilute mentia militaris appellari debeat, vel istianis rationibus concludam. Acin primis Proclus e Platonis Academia Philosophus valde insignis, qui libellum eleg intam, S arida pumice diligenter expolitum de virtutibus edidit, clim in ipso ex mente Socratis tria ciuium genera distinxissct, primumque Magistratuum eta sinistat, alterum militum, tertium diuitum dem mox capitibus decimo sexto, & vigesimo primo,Virtutes morales per eadem genera sic distribuit, ut imporanti solum, & Reipublicae consulenti,seu mauis magistratui prudentiam tribuat,cu. iis partes sunt prouidere in omni actione,quid boni, quidue mali insit; tum etiam Mentiam,ct Poetarum lectionem, ut quid sentiendum sit de supremis, deque coelestibus,&humana selicitate statuat. Auxiliarium autem,& militum generi, qui viuuiu in armis, ct in horum exercitijs curisque pro Reipublicor detensione continuo versantur fortitudinem assignet, quoniam hac virtute praediti, quod ex ipsorum ossicio est, pericula intrepide sustinent, & aduersarios impigre adoriuntur, nec illos
terrorum maximus .Vrget letlai metus praecepta autem, di vitae
lines ib his qui supremum gcrunt imagist ratum petere debent,& se, horum imperio submittere. Et denique generi quod ciuium est opulentorum, &necessaria reliquis ad victum subministran-- tium, temperantiam concedat,ne i crum, cic bonorum copia audaciam concipiat, ct quantum libi satis sit ad fclicitatem adesse putaus, usurpet sibi imperium , deiectionemque 1 magistratibus
faciat. Omnibus autem ita proprias virtutes sequetibus,magistratu prudentiam, O mentiam: a sue fortitudinem: opulento tem -
502쪽
rantiam ; velut ex mutua diuersarum fidium concordia, iustitiae harmoniam consurgere scribit, qua perfectissime ciuitates omnes, Sc regna gubernantur. Atque ita habetur iam ex Procli viri sapientissinat opinione, eos in publicam iustitiam peccare, quidistinctarum artium fines, & terminos ita coniundunt, & perturbant,ut miles exemoli gratia,quae ad principes tantum aut magistratus spectant, sibi assiimat. Quid vero Marcus Tullius iuris siquis unquam extitit consultissimus de eadem recenset: profecto cu de diuersis cuiusque hominis ossicijs discrit; prude ter est gemina esse Rei publicae tempora pacis, belli,omnibus in primis eo derada, ct obseruanda; quod pro mutatione horum, mutata quoque inlificatione,armis vel legibus incumbendum sit, ubi vides rurs us illum diuersa constituere militum , S literatorum ossicia, si quidem leges, prout illas supra accepit Proci us, S studia, & prudentiam , ct reliqua quq ad humanitate spectant,suo ambitu coplectuntur. Consequens igitur est , ut rationibus ex ipsius Glitiae natura depromptis, quatum illi caeteraru artium studia aduersentur,patefaciam ; ducto primum initio,ab ipsius scientiae militaris consti- ιὰ tutione, & vera ratione: quoniam certum est omnino, ut postea muc. - etiam demonstrabimus, illam suis legibus,&praeceptis constare, β' quae seu lectione seu obseruatione addiscantur, non tamen in inis finitum procedunt : sed quemadmodu omnes aliae artes, S scientiae ,quosdam terminos babent, quos Vltra citra ille qui vagantur, immane quantum ab earum periectione,&vera counitione d flectant; sic illa sui ambitus determina ione, di propria quadam circumscriptione definitur , intra quam qui se continere non possunt , eas ossici j neglecti poenas luunt, quod ardetionibus statim annumerantur, quibus idem prorsus,quod vitam in peregrinatione agentibus,vsu Venit, Vt multa habeant domicilia, paucas vero amicitias ', & cum multa scire velint, istud praeterea obtinent, quod ne ea quidem quae nece staria sunt, scire videantur.
Etenim sicut dicebat Seneca eum nutribi esse qui ubique es
non leuis est suspicio,Imperatorem qui tot artes & disciplinas addiscere cupit, raro in militari quae eius propria est, tantum temporis consumere, ut rebus agendis, vel obseruandis quae maxime ad illam conducunt,satis esse possit ac propterea in ardetionatum ut diximus incurrit,quem grauissimi studiorum censores,& magi-
503쪽
siri velut omnium artium perniciem, & virtuti aduersum,seinpei
condemnarunt. Et eadem ratione Aristotellas poli Platonenti, eos quia e varijs artibus bene laudabiliterque exercendis, pares esse putant, intra unius artis fines necestario esse cohercendos; ac solis peritis , S unicam modo artem profitentibus, crcdendum fidendumque cens ei; tum quia usus alliduus uni rei dxditus, praericellere in ea iacit artificem: tum etiam quod sicut opera naturae Mnon ad varios usus, tanquam gladius delphicus. accommodantur . ita nullus, tum naturalibus tantum instrumentis utitur,ea ad omnnia idoneus munera; ut de Cleone refert Psutarchus,quod minus. aptus erat ad ii iti tandas copias, de Philopoemene quod classem regere nesciebat,& de Annibale quod minime o nauium valebat eloquentia casti ensi: unde quid de illis sperandum ibisset, si non ista. modo facere, quae propius ad artem militarem pertinebant, se sde rebus arduis philosophari, sidera obseruare, cubum duplicare, &similia praestare voluissent quae toto coelo ab arte militari
sunt distincta &de quibus illud Taciti verissime dici potest ducis unius mens. tanta molis non es capax. His que rationibu ab unis de iam me confecisse arbitror, disciplinarum cognitionem, .non minutilem inodo, sed noxiam quoque esse armorum tractationi ..ix,
Sequamur nunc idem confirmare, per qualitates animi milit discurrendo , quae seu ab imaginatisne pendeant, ut voluiti zzziari. Huartus; seu in ι- cio praesertim spectentur, vi nuperus Huartim alti x Guibeletus asserit, certum est tamen has. Omnes, ad humanam sapientiam referri, quae in dissimulatione versatili, ac lae ui ingenio, prompta imaginatione, multa exercitatione , fraudifibus, technis, mendaciis consistit, quibus & scient ijs, nescio prosecto quomodo bene conuenire possit: cum hae in naturali cura . honestatis,& aequi bonique tundentur, indigeatque ingenio profundo, tenaci memoria multiplici studio, iugi contemplatione labore, tarditate, & veritatis potissimum amore; quae distrepantia conditionum plerumque eis cit , Vt nemo unquam in eodem genere,utriusque laudis gloriam assequatur. & hac de causa prae- lib. 3.de con- clare monuit facundissimus quidam Poeta. temptu mori. Sed ne e secretosjapientum inriguere casses Praecipiam, decet arma rudis consantiarem ..
504쪽
Exemplo incumbens maiorum, ct fortibus ausis Disitur exemplo melius Mavortia virtus. Pr aeterea si verum est quod ab Aristotele dicitur in libris poli- Eε e.'iseoticorum, homines robustos &animosos minus ingenio valerei si 'ad rerum administrationem; atque ita comparatum esse, ut quo
quisque corpore sit robustior, eo mente sit tardiori, & ingenio hebetiore, ita ut valentissimus quisque a sapientia longissime abesse soleat, forsan quod in firma membrorum compage, &multa pinguedine entis fulgor hebetatur: qui autem sunt imbecillio. res, hi sint & ingenio acriore, & mente pu riore, & con silio prudentiore, &industria maiore; in infirmissimisque ac miserrimis
corporibus maxima scepe praestantissimaque ingcnia i inclusa lateant ut Herodicus apud Platonem exemplo elle potest, cui vis 3 Manimi eximia,valetudo corporis parum firma fuit:& ipsemet Pluto ea se opinione imbutum esse proprio periculo declarauit, cum locum Athenis valde insalubrem, S pestilentibus auris diuexatu, sibi ad habitandum delegit,quo in minus firmo,nec ita bene costituto corpore,vegetiore ad scientias, & contemplationes animo uteretur, quod totum postea,ex euidenti discrimine populorum
qui ad austrum,uel septentrionem vergunt, sibi veluti data ope a probandum sumpsit,auctor ille Gallus,a quo eruditissimi libri de Republica, superioris,culo in lucem editi prodierunt. Hoc inquam si vidixi verum est,qui precor fieri poterit,ut in habitu illo
corporis valido & lacertoso, in hac firma membrorum compagine, S ad quosvis labores perserendos apta dispositione, in viris qui Martem non in inanibus tantum gerunt, sed oculis ipsis,&
tota naturae propensione repraesentant, talis animus esse possit,
qui vo literarum apices consequi claudius ; vel Rhetoricae tropos distinguere, ut Calistula; vel tricas & argumenta nectere ,
ut Nero; vel Deorum arcana scrutari ut Iulianus; aut denique va- , ij se ac dissicilioribus studijs applicare valeat, quamadmodum Itiba,studiorumclaritareot inquit Plinius, memorabilior quam regno nempe quia eius commentarit,creberrime varijs. auctoribus laudati reperiuntur, ut Seruio ad Aeneidem quintam, Philostrato in vita Apolloni , Solino capite trigesimo quarto, Plutarcho in Caesare, Ammiano Marcellino libro vigesimo secundo historiae, & Festo Avieno in ora maritima his versibus s
505쪽
Octauiano principi accepti mus,
Et literarum Iemper insudio Iuba. res autem bello gestas ut nullae fuerunt, sic nemo scriptis com mendavit : Vnde quemadmodum ille, quem stapius antea lata ui, cultissimus vates, recentissime praecepit. Nee mihi Stagirae veteris, tristiaque Cleantha , Cum Patriae resposcit opem,pertioluere dro Incipiat placita, primasque inquirere causas
6. Iam vero quoniam ex hac militari animorum temperie, facilis est transitus ad mores,qui illam consequuntur, quantum, Deus ι,, Δ, tr. bone, hi a studiosorum inclinationibus discrepanti quamque pa-G Θ -ii rum fac ratione milites inter S literatos conuenit i Literae Cnim seis .inis. quietis alumnae, ocijque comites, non desiderant modo, sed qui runt animos a perturbationibus vacuos,& rerum quae ad victum, cultumque pertinent copia assi uentes: umbraculis gaudent, &simulatque increbuit suscipio tumultus, illico conticescunt , A morum vero usus paratur labore & tolerantia,in Sole & puluere, in cattris S acie, inter clangores tubarum acutos, cornuum raucas modulationes, & confragosos ictus tormentorum, per excudisiones, praelia, strages, incendia, direptiones , ac literae ex opibinarum rerum scientia, S illustrium exemplorum cognitione 3 suppeditant hominibus tantum sapientiae, ut plerumque sedula illa prouidentia timorem coriunctum habeat: arma vero excitant audaciam, temeritatem ,leges, & iura violant, fas in armis habent, illudque tantum quod facere non possunt, nefas exiit, mant praeterea Duces no debent ita ite remissi,& faciles, ut quiduis cuilibet indulgeaur,nec etiam ita otio dediti,ut corporis robur& vigor animi relaxetur, sed duris, Stisperis moribus rectius ecfinguntur; literae autem tales esse studiosos non permittunt, quoniam ut inquit ille ingenuas didicisse Meliter artes Emollit mores, nec nil ess eros.&Sidonius Apollinaris ingenue fatetur, se ad pangendum ca
in paneg. Aut mensaepius inuitatum sutile. . 3.
Aug. boce, docili quo prisca Maronis Carmine, molliret a cythicosAbipagina mores.
506쪽
nec dubium est sane, cum omnia motu excitemur, quiete vero marcescant, quin animus literarum stud ijs deditus, multum det pristino suo calore, & impetu, continua hac cellatione,& ingrata bellatori quiete remittat,ut bene,prudenterque opinatus est Gothus ille,qui tempore Claudij aptis Athenis,imminentem librorum ingenti pyrae, quae medio in foro comburi clebebat, hoc sapienti consilio cladem auertit, quod dum homines Graeci sua na tura leues, ct scientiarum auidi, tot voluminibus euoluendis incumberent, minus interim ad iana idonei fierent, ipsi vero Gothi & Barbari quantum litteras oderim prae armorum studio, te stis est Fulgentius in mythologicis non paues, inquit , musicum re- '
ceptare dogma Penatibus tuis, cum Barbarorum morem au uitauerim, ita titerarios mercatus penixus abdicare, ut bos quι primis elementorum Auris, vel proprium descripserint nomen,ca sata inqui
tune in carni ιnam raptarent. Id que armorum,non literarum
instrumento filios sibi adiciscebant, adoptabantque,ut meminit Casiodorus in epistolis;& quemadmodum reteri tornandes,Im- α .perator Zeno Regem Gothorum Theodoricum,in arma sibi filiu-ε .EI. Iadoptauit, quod equidem adeo solemne fuit apud illos, ut Amala-junta sapientissimi Gothorum Regina,hoc potissimum inter curas, & seria habente, ut filius suus Atalaricus omnibus honestis,&humanioribus praesertim literis informaretur, proceres Regni consilium hoc minime probarent, asserentes apud Procopium nee recte sibi Regem,nec decenter erudiri A quidem literae,ctstmorum lib. t .de bello in titutiones Leto inter uadis a fortitudine, Od magnanimitate abes γα - .se: ex his que illum esseminari potius, ct ad timiditatem traduci, necessarium vero fore qui res maximas M audete , ct strenue aggressumus; ex bisque gloriam babiturus; visis praeceptorisformidine liber armissudeat.Nimirum hi non inim ex Aristotel s,aut Platonis,vel Iustiniam scholis,& libris,quam ex venatoru-palaestritarumque&eius odi hominum exercitationibus didicerant, corpus ire-queti motu robultum fieri,animumque qualem be latores habere conuenit, stroclo iecuadere; & eorum exaduerso mentem,qui
se literis dediderunt,ita liberalis istius oci; dulcedine capi, sensinique irretiri studiorum blandimentis,uix unquam ut aliud enicere possint quana suis meditationibus indormire, aut ad summum si hostes ingruant Antiochum imitari, quem Cato apud Athenienses
507쪽
ses dicebat et solis bellum gerere,calaan oque, Satramento milita re, alioqui si in apertum campum descendunt, quis statim illud, quod Demochares siue is luerit Crates lepide fertur dixisse,verisisimum esse ex confusione , rerum omnium quae statim consequitur,non depraebendare Muti ex thymbra lanceam nemo concinnarit, ita nee de Socrate inculpatu militem) quis item ' μανιδες esse quot, qttolliteratorum sunt,nun intelligate curati lapsinas Demosvenisse,
iis fugiens rursus redintegrabit proelium, qua segniorem suam operam in pugna Cher ea, imo fugam cui se abiecto clypeo commiserat,mollire suus apud ciues,ct amicos conatus est, Mim . vero etiam .ex multorum libera timiditatis tuae professione,ut Ar ebilochi poetae,qui in proelio aduertus Sesos Thraciae populos, nomodo eadem ratione,qua Demosthenes,expedivit salutem suam, sed notum quoque id posteris, suo ipsius praeconio esse voluit, nonnullis versibus relatis a Plutarcho, & latine ita a Xilandro
Nune aliquis Salum no Ira sese aspide iactar, t . . . Sub vepre quam reliquiinuitus integram'. ἰr Illa quidem υHeas, ranc ipse a clade persesi Ema tio non deteriorem tempore. sed Alcaeus quem etiam apud inferos canentem pugnas , dc eX ei os tyrannos mirantur umbrae, non ita suit prodigus animae, ut non sugere aliquando maluerit, quam mori; qui ctimne hoc nesciremus,versibus id suis amandauit, ut auctor est Herodotus in Terpsichore, eorumque exemplo Horatius, Ut vineta, quod inquit alibi . a ipsemet caederet, idem de se professus est in oda ad Pompeium Varum Tecum Philippos, ct celeremfugam Sen , relicta non bene parmula: i i. ib - i Cum fracta virtus, ct minaceri . Turpe tam tetigere mento ita ut videaturη literatorum omniti quasi morbus esse quidam familiaris quoui non laborasse M. Tullium dixerim negari tamen non potest,quin ipse valde timidus sierit,iam aggresis summa considentia Milonis causam, Ut primum adstare P.
508쪽
peium, &circum quaque fulgere arma depraehendit, velut ipse nudis pedibus anguem calcasset, haesit,& obmutuit serme Sed quod turpius, ct indignius videri posset,in sua etiam causa mirum est qu1m timidum se ac pauidum pr*stiterit , sicuti cum a Cla dio in iudicium vucatus est,quod Luithulum, S Cephegum socios,
participesque Citi pae, atrie elatenti; M 1 Senatu prolatam suinplicio aste siex, iunc enim ut iuppianus Alexandi iuus reserv, non vili modo, ct edida vese indutus , sed quaitidus , er klorabundus familiares amicos,atque ignotos supplex adiit, obsecrans atque obte-sans omnes, vs risum magis quumcommiserationem de se concitareto cum Proconsul Ciliciam obtinuit, quid obsecro dignum in ea prouincia commς ratione gessit Z latrones quosdam ex Amano monte i n fugam egit rde reliquis. vero ipium audire praestat ad Atticum scribentem, Saturmalibus man e mibi Pindentisse dedideruntseptimo,ct quinquagesimo lepostquam oppugnare eos coepismus,p ι malum; su Pindemissae quisunt: inquies, nomen audiui sequam, quid ego faciam e non posui ciliciam, Aetoliam,aut Macedomam reddere, adeo nempe verum est,quod diXit Homerus. Aliis autem tribuit Deus bellica opera. Aliis autem in pectoribu, bonam posuit mentem atque his de ςausis scepissime contingit , ut quae nationes armί
diutissime coluerant, postquam liurras amplecti sceperunt, hae animi vim , ac robur amiserinx vel quod octo S inertia langueret sensim, remitteretque se egrunt Vixtus antiqua, & prticus imIe vigor mollitie frangeretur; vel quod ij qui in rcvum diuinarum& humanarum contemplatione veriantur, non modo 1 caede &sanguine abhorreant , sed sitiam quod antea dicebamus, barba Hem dc seritatem deponant, iuxta illud Menandri , , . :
quemadmodum Graecis primum, deinde Latinis, post etiam hibus in Hispania, ct abi populis usi venisse constat, ut proinde Ludovicus Regius qui subuersionis, ac intexitus Regnorum camsas penitissime rimatus est, inter praecipuas merito ponat, genus illud intemperantiae quae in literis committitur, dum omnes v luteifraeciis Parnassi.valuis,in Musarum adyta,abique delectu,aut discrinune perrumpunt, desertis interimi ordidis mechanicis
509쪽
artibus, sine quibus liberales, tanquam vinum sua ecedestitutum,diu quidem florem suae dignitatis retinere non possunt. 7. Quare ut hoc sciendi desiderium, quod artis militaris ignor , L . πῖ tionem paulatim inducit, Graeci suo malo sapientiores facti repria ., ti mercnt: non semel literarum proses ores finibus suis expulerunt, qua O re Uexis Comicus,lepidissimo carmine gratias illis retulit, .,7, in sensu multa bona dent Dy Demetrio ct Legislatoribus , quod
μυ-. eos qui dicet,ut aiunt facultates tradunt iuvembus,ad caetruos abire,
iugerint ex Attica. Hinc etiam in historicis commentarijs scribit Caristiuso Lasimacho exadios toto regno fuisse Philosophos;quod praeterea Antiochum , O Messenios lectile veterum monimentis proditum est Sed quid rus essenios dico 3 cum relata sint in
Romanis annalibus edicta varia, contra Philosophos,tum vero,& Senat consulta cotra Rhotores,quibus cautum erat, ne in urbe
crusmodi homines agerent, qui ad otium magis, & animi quiete, quam ad arma populit excitarent. Sed eos quoque homines improbatos primum a R omanis comperio, qui poeticae facultati in cum herent, adeo ut Marcus Cicero scribat datum fuisse vitio M. Nobiliori a Catone , quod is Quintum Ennium Poetam cum consul foret, in Etholiam prouinciam duxisset; nisi forsan Ennium fama non fatis honesta fuisse quis existimet, non ob Poeticae studium, aut si propter illud, tum vero etiam quia carmine
librum scripserat de pistribus , aliisque esculentrs, ut ex Apuleio
in Molori patet, cui us b cum mi re diuexatum a criticis, q ui pro aedesphagitica θοφαγιυ legunt; nec dum sanatum a Casaubono, diam Ennii libro titulum fuisse dicit Mesa, vel Phagica, ac proinde in textu Apulei legendum Ennius Edems aut Pbagicis quae versibus cribit , ego non tanta vi contortuplicando Ennii verba, S. quidui mentem etiam, hunc in modum legerem a tantas edens pbagitisa quae versibus cripsit, innumerabilia piscium genera enumerat, quae scitiset curiosi cognouerat, paucos Oersus memini, eos sicam S pauta post alias etiam multis versibus decorauit, or ubigen- tium quisque eorum inueniatur osendit, qualiter assus aut ivsuun- tuseptime sapiat: ita ut verbum illud edens in Apulei contextu, perinde sit atque promulgans, quomodo Tullius dixit in academicis, nec se tensis quin contra suum doctorem librum etiam ederet,
Vcrum ne iuem deiverbo iaciam, quod supra dicebam de poeta
510쪽
ce Romanis vetustioribus inuisa deque Ennio, cum hoc,tum alio forsan nom: ne ab iisdem damnato,illud ipsum Cato qui censorius appellatus est, praeclare apud Agellium constemat, dum inquit,
Romani equos carius quam, quos emebant, eticae artis honos noui cap lixi Lerat uis in ea re Hudebat,aut 6 se ad concitata applicabat , grossator vocabatur, ex quo factum est, ut hoc ipsum Poetices studium, anno tantum urbis conditae vigessimo supra quadrigentesimum in eam inuectum sit, quo videlicet tempore, secundum bellum
punicum a Romanis incoeptum est, ut patet ex Licinii Portij ca mine quod a Gellio quoque refertur. Punico bello fecundo Musa pennato gradu Intulis sese: bellicosem in Romuli gentemferam, qEnim vero cum nulla hactenus ratione, militaribus ossicijssi' hiterarum studia suffragari certum sit, forsan quod alios haec non ν ea n utilia modo, sed necesaria este contendet, ut Ducem in summa vitiorum omnium licentia constitutum, praeclaris suis documen' sturim. insetis, ita subornare possint, quod iracundiam primum teneat, sper- με .nat voluptates, coherceat auaritiam, refrenet libidinem , & caete---ras illas militiae labes a se repellat, in quas Lucanus olim in tuens , ita de militibus pronunciauit Nulla fides, pietasque viris, qui castra sequuntur,
Venalesque manus, ibi fas ubi plurima merces. ω istud minime ut arbitror Boetius concedet, penes quem Phi- losophia aisectuum potius excitandorum,quam sedandorum Vim phil. Muiis ipsis tribuit, quae dolores eius non modo nullis fuerunt remediis sed dulcibu insuper aluerunt venenis,quia ut idem subiungit insuectuosis affectuum spicii, ubere ructibus rationis segetem necant, nec item Seneca cuius in libris nequentissimum illud occurrit , po quam docti prodieruns, boni esse de erunt. Et argute quidem, dicebat Anaxippus sapere verbis Philosophos re autem videri prorsum. αναήπις Quo sensu non minus vere alius asserebat nihil ene Phil sophis αφιυσοφό-6ν. Quin etiam non aliud exempla suadent, siquidcm Ptolemaeus Aegypti Rex secundus, grauis quidem, S doctrinis; si quis alius , imbutus erat , verum deliciarum emol-
litus contubernio, mox eatenus mente creditur excussiis, ut se pedipetuo victurum opinaretur, diceretque a se uno immortalitatem inuentam Miuridato etiam undeuiginti Regnorum Princeps ,