장음표시 사용
211쪽
seopus ejus praecimus est , postulo sua- aere, ut sustolicationem a senatu HIs
mmortalibus Ciceronis nomine deere. tam, digne omnes; celebrent. EXORDIUM n. 2 orator populum conciliat, o n. 3. ad Narrationem tram
filum parat . NARRATlo, Tractationis Ioeo est, reeenset, I. sceleνis detectionem per allobrogum legatos, v. s. seqq. Il. Reorum confessionem , n. 1 o. seqq. III. senatus decreta de prae miis consulum oe prauorum ; ει cust via eqnjuratorum , i . Amρlifican tur haec prodigiorum commentione, quae divino nutu , non humanis solum consiliis , eon iurationem discussam esse, significent , n. l6. I 8. Hinc sponte PROPOSITIO , per totam orationem mplicata , intellinitur , esse diis gra tias. habendas quorum Ue liberatisne Iairites a caede ει incendiis . PER ORATIO repetit Prom tionem de δε
gumenti, quod fine sanguine servati ni P per comparationem cum aliis c/Φιlibus bellis illustrati, n. a UDeindesti mpulo commendat , n. 26. M. deis suam, etiam deposito magistratu operam reipublicae polluetur, M. 29. REpublieam, quirites , VI tamque
innas, conjuges liberosque vestros,
212쪽
atque hoc di .m cilium clarissimi Im perii, fortunatissimam pulcherrimam-, que urbem hodierno die deorum inam mortalium summo erga vos amore , laboribus, consiliis periculisque meis, ex flamma atque serro ae pene e X faucibus r. fati ereptam ; & vobis conservatam ac resti intam videtis'
a Et si non minus nobis jucundi atque Inustres sunt ii dies, quibus a. COn, servamur, quam illi, quibus nasciamur: quod salutis 'certa laetitia est pnascendi Incerta condit Io ; & quod
sine sensu nascimur, cum Voluptate conservamur: profecto , quoniam itinium, qui hanc urbem condidit, Ro- mulum ad deos immortal4s benevolentia famaque sustulimus: esse apud vos, posterosque vestros in honore debebit is, qui eandem hanc urbem conditam amplificatamque servavit. Nam totius urbis remplis , delubris , tectis ac moenibus subjectos prope jam ignes, circumdatosque resti aximus: tidemque gladios in rempubl. districtos retudimus, mucronesque eorumo ' a jur. Faiιeibus fati inter; tus, Fauces vero periculi vehementiam notant , translatio ne a bellu is sumta a. ambus eo ervam tiry Exemplo M Horatius, cui facer dies , quo olim a ris ictu prope funeratus fuerat . Lib. 3 O . 3. Benevolentia famaque I Lege Livium lib. i. c x6. Sic deos nee re in poeeitate hominum fuit.
213쪽
a jugulis vestris rejecimus. Quς quo niam in senatu: illustrata , p ite facta, compertaque sunt per me , vobis jam exponam breviter , Quirites, ut de
quanta, & quam manifesta, dc qua
ratione Investigata, di comprehensa
sint, vos qui ignoratis , dc expectatis, ex ams scire possitis. Principio, ut Catilina paucis ante diebus erupit ex urbe, cum sceleris sui socios, &. hujusce nefarii belli acerrimos duces Romae reliquisset, semper vigilavi, de pro Vidi, Quirites, quemadmodum in tantis, & tam absconditis insidiis salvi esse possemus. II. Nam tum, cum ex urbe Catilinam ejiciebam non enim jam vereor hujus verbi invidiam eum illa magis sit timenda, quod vivus eXIerit 3 sed tum, cum illum exterminainri volebam, aut reliquam conjuratorum manum simul exiturii in i aut EOS,
qui restitissent infirmos sine illa , acoebiles fore putabam. Atque ego, ut vidi, quos maximo furore dc scelere esse inflamma tot sciebam , eos esse nobiscum, dc Romae remansisse: in eo omnes dies, noctesque consumsi , ut quid agerent, quid molirentur, sentirem ac viderem: ut quoniam auriqbus vestris, propter incredibilem magni tridinem sceleris, minorem fidem
faceret oratio m a, rem ita compre-
214쪽
ae mittitudine domesticorum ho IH Um , novena 2 O hominum perditiss- morum poena , republ. conservata , reliquorum mentes sanari posse arbitraretur. Atque etiam a I supplicatio diis immortalibus pro singulari eorum merito , meo nomine decreta esst,
Quirites: quod mihi primum post hanc urbem conditam togato contigit: &his decreta verbis est , quod urbem incendiis, eaede cives , Italiam h llo liberassem . Quae supplicatio si cum ceteris conferatur , Quirites, hoc intersit , quod ceterae bene gesta, haec
una , conservata repub- constituta est.
Atque illud , quod faciendum primum fuit, factum atque transactum est . Nam P. Lentulus , quanquam patefactus indiciis dc confessionibus in is, judicio senatus non modo a a prae-
.quinque hominum amentium ae perditorum patra
redem . Nec plures Sallustius nominat c. 3 3. Forsan ergo reliqui cε prehendi no potueriit 2 r. Supplieatio festi dies , quibus vel pro averruncandis prodigiis supplicarunt, Lib. llo. 23. vel pro victolia diis gratias egerunt , Livius s. 23 6 f L 8 Et hie honor victori vel aequalis vel major , quam triumphus, fuit . Cato Iib. x s. Cic Fam. Epi' s. 21. Pratoris Tum iterum praetor erat
215쪽
toris jus, verum etiam civis a iniserat; tamen magistratu se abdicavit: ut quae religio C. Mario , clarissim ijViro, non fuerat, quo minus C. 23. Glauciam , de quo nihil nominatim erat decretum , praetorem occideret, ea nos religione in privato P. Lentulo puniendo liberaremur a 36 Ull. Nunc quon Iam, Quirites , sceleratissim: , periculosislanaique belli nefarios duces captos jam,& comprehensos tenetis, existimare debetis, omnes Catilinae copias,omnes spes atque opes, bis depulsi sur his periculis,concedisse. Quem quidem ego cum ex urbe pellebam, hoc providebam animo, uirites, remoto Catilina , nec mihi esse P.
Lentuli a somnum, nec L. Cassii
zis adipem , nec C. Cethegi furio-1am temeritatem pertimescendam . Ille erat unus timendus ex his omnibus, sed tamdiu, dum moenibus urbis continebatur . omnia norat :omnium aditus tenebat appellare, tentare , solicitare poterat, audebat: erat ei consilium ad facinus aptum, consilio autem neque lingua, neque manus deerat. Iam ad ceteras res conficiendas certos homines , delectus ac
linis libris haustam . E S . Adipem stupore & iloliditate
216쪽
descriptos habebat ; neque vero Cum aliquid mandaverat , confectum outabat : nihil eram quod non ipse obiret, curreret, vigilaret, laboraret: frigus , sitim , famem ferre poterat .
Hunc ego hominem tam acrem, iam Paratum, tam audacem, tam callidum, tam in scelere vigilantem , tam per
ditis rebus diligentem , nisi ex domesticis insidiis in castrense latrocinium compulissem; dicam id , quod sentio,
Quirites in non facile hane tant 'm m lem mali a cervicibus vestris capuli Glam . Non ille vobis 26 Saturnalia constituisset, neque tanto ante exit imumac fati diem reipub. de nunciasset , neque comini sisset, ut signu in , ut i terae suae ., testes denique niani festi sceleris deprehenderentur. Qile nunc,
illo absente , sic gesta sunt, ut nullum in privata domo furtum unquam littam palam Inventum, quam haec tan ta in rempub. conjuratio manifesto
iri Venta atqne deprehensa est . Qii odsi Catilina in urbe ad hanc diem remansisset , quanquam quoad fuit, omnibus ejus consiliis occurri atque obstiti: tamen, ut Ievissime dicam , dimicandum nobis cum illo fuisset, neque nos unquam , dum ille in urbs hostis fuisset, tantis pericul Is rempub.
' 26. Saturnaι a eos uuisDe i. e. ante me dium' Deeembrem incendisset urbe mi , di bonos. Omnes interfecisset . - Adde ni ROM
217쪽
tanta pace, tanto otio , tanto sile tio , liberassemus .
rites, ita sunt a me administrata, ut deorum immortalium nutu atque C
silio & gesta, di provisa esse Videantur, idque cum conjeMura consequi pos
sumus,quod vix videtur humani son- filii tantarum rerum gubernatio esse potuisse tum vero ita praesentes his temporibus opem de auxilium nobis tulerunt, ut eos pene oculis Videres possemus. Nam ut illa omittam, vi fas . nocturno tempore ab oee idente 27 faces, ardoremque eae li, ut fulminum jactus, ut terrae motus , eeteraque squae tim multa, nobis consulibus , Acta sunt , ut haec quae nunc fiunt , canere dii immortales viderentur: hoc certe, Quirites, quod sum dicturus, neque praetermittendum , neque re-r 'linquendum est. Nam profecto meis moria tenetis, Cotta & Torquato coss.coni plures in Capitolio ag turres, de coelo esse percussas . ,1 cum simulacra
deorum immortalium depulsa sunt , di statuae
2'. Visas nocturno tempore fores Ipse Cicero I. de Divinatione cap. I x. hoe ear mimne inseribit rIam vera varIa nocturno tempore visa
218쪽
nos linum Incidimus, legimus: erat scrIptum ipsius manu, Allobrogum senatui & populo sese, quae eorum legatis confirmasset , esse facturum :orare, ut item illi facerent, quae sibi legati eorum praecepissent. Tum Cethegus , qui paulo ante aliquid de gladiis ac sicis, quae apud ipsum erant deprehensae, respondisset, dixissetque, se semper bonorum ferramentorum sudiosum fuisset recitatis literis debilitatus , atque abjectus, conscientia
convictus, repente conticuit . introductus Statilius , cognovit manum &signum suum: recitatae sunt tabellae in eandem fere sententiam e confessus est. Τum ostendi tabellas Lentia-lo, & quaesivi , cognosceretne signum: annuit, est Vero, inquam, signum quidem notum, imago I 6 avi tui, clarissimi viri, qui amavit unice Patriam & cives suos: quae quidem te
a tanto scelere etiam muta revocar debuit. Leguntur eadem ratione ad
senatum Allobrogum populumque literae . Si quid de his rebus dicere vellet, feci potestatem . Atque Ille pri
mo quidem negavit: post autem aliquanto, toto indicio exposito atque . edito, surrexit : quaesivit a Gallis ,
quid sibi osset cum i Is , quamobrem
219쪽
ao6 M. T. C. ORATIO IlI. . domum suam venissent; itemque a vulturcio. Qui cum illi breviter constanterque respondissent, per qu,3 ad eum, quotiesque venissent; qua. sissentque ab eo, nihilne secum esset de fatis Sibyllinis locutus 2 tum ille
subito scelere demens, quanta vis con scientiae esset ostendit . Nam cum id posset inficiari: repente praeter opini omnem omnium confessus est: ita eum non
modo ingenium illud , ct dicendi exercitati οὐ qua semper valuit sed etiam propter vim sceleris manifesti atque deprehensi , impudentia , qua superabat omnes, improbitasque d fecit. Vulturcius vero subito pro ferri literas , atque aperiri jussit, quas sibi a Lentulo ad Catilinam datas ense dicebat. Atque ibi vehementissime
Perturbatus Lentulus , tamen & sianum suum dc manum cognovit. Erant autem scriptae sine nomine, sed
ita: sui , ex eo, querat ad te misi , cognosces a Cura, ut vir sis co- eita, quem in locum fis progressus: Θvide quid jam tibi fit necesse. Cura ut
omnium tibi auxilia adjungas, etiamas infimorum. Gabinius deinde in . troductus , cum primo impudenter respondere coepisset, ad extrem cita
x s. Ι moriam J servorum supra n. g. titIervortim pras/dio titeretur . Catilina enim sor- . t a restiad abat . Salust. c. 36. quod con
silium hie dissuadet Lentulus.
220쪽
IN L. CATILINAM. ao nihil ex iis, quae Galli insimulabant,
negavit . Ac mihi quidem Quirites, Iς eum Illa certissima sunt visa argu menta, atque, indicia sceleris , tabellae. , signa, ,. manus , deinde uniuscujusque consessio : tum multo illa certiora , Color , oculi, vultus taciturnitas. Sic enim obstupuerant, sic terram intuebantur , sic furtim nonnunquam inter se aspiciebant , ut non
jam a b. aliis indicari , sed ipsi a se vi
detentur'. t. i Vl. Indiciis expositis atque editis, Quirites, senatum consului de summa repubcquid fieri Naceret. Dictae tanta ro principibus accerrimae ac fortissimae lententiae, quas senatus sine ulla varietate est consecutus. Et quoniam nondum est , perscriptum S. C. ex memoria vobis, Quirites, quid senatus 'censuerit, exponam . Primum mihi gratiae verbis amplissimis aguntur , quod virtute, consilio, providen tia mea, respub. per sculis sit max misliberata : deinde L. Flaccus & C. Pontinus praetore S , quod eorum opera sorti fidelique usus essem , merito ac jure laudantur : atque etiam virb sor: ti i7 ςollegae meo laus Impertitur ,
gabantur omnes consulares Viri .c ellitis4. et O.
II. Collega meo C. Anton Io , alteri con- siali . Contra antiquiorum fidem vulgare S libri Antonii nomen adjiciunt