M. Tullii Ciceronis Selectae orationes ad exemplar probatissimorum codicum expressae, cum Christophori Cellarii argumentis ... et interpretationibus ..

201쪽

19o M. T. C. ORATIO II. . que divelli ab eo possunt: A pereant

sane in latrocinio, quoniam fuisti tam ulti, ut eos capere carcer Ron possit. Postremum autem genus est, non solum numero, verum etiam genere

ipso atque vita, quod proprium est Catilinae, de ejus delectu , imo vero de complexu ejus ac sinu: quos pexo 'capillo nitidos , aut imberbes, aut . bene barbatos. videtis, manicatis 3 & talaribus tunicis; velis amictos , non togis: quorum omnis industria vitae, & vigilandi labor in ante Iu- 'canis coenis ex proesitur . Jn his gre- gibus qmnes aleatores, omnes adulterii, omnes impuri impudicique Udrsantur . Hi 3 a pueri tam lepidi ac delicati , non solum alla ire , & amari , 'neque cantare, & saltare ; sed et lamsicas vibrare , dc spargere venena diridicerunt : q at nisi exeunt, nisi pereunt , etiam si Catilina perierit, scitote hoc in repub L sem narium Catilinarum futurum. Uerunt men quid si

bi isti miseri , olunt ρ num suas seo

32- Pκεν ) Ira ad XX. prope annum dixerunt Latini Cieero xo. Epist 18. puerca ars o est v ius, qui legiones ducebat. natu; eas Ciaerone 3 sne . c. s.

202쪽

cum 33 mulierculas sunt in .c'stra dir-cturi ' quemadmodum autem illis ca rere poterunt , his presertim jam noctibiis quo autem pacto illi 3 Apenninum, atque illas pruinas ac nives perferent 8 nisi , idcirco se facilius . hiemem toleraturos putant , quod iri conviviis nudi sali re didicerunt . Obeli um magnopere. pertimescendum cum hane sit habiturus Catilina seortorum cohortem 33 praetoriam . X l. Instruite nunc, Mirites, conqtra hastam praeclaras Catilinae eo pias vestra praesidia, vestrosque exer tus,& primum gladiatori illi confecto resaucio censules imperatoresque vestros opponiter deinde contra illam naufragorum ejectam ac debilitaram manum florem totius Italiae ac robur educite . . Iam vero urbes coloniarum

ae miI. m. s. dIaI et 8. .Primus autem . Se Verus , imperator Romanus , mirati us

peratoris stipatores Herod. s. q.

203쪽

36 ae municipiorum respondebuist

Catilinae tumulis 37 silvestribus. -- que Vero ceteras copias, ornamenta , praesidia vestra , cum istius clatroni S inopia atque ege state debeo conferre. 23 Sed si , omiss) his rebus omnibus; quibus nos suppeditamus , eget iliae, se matti equitibus Romanis, Populo, u be , aerario vecti salibus , cuncta italia , pro yinctu omnibus , exter Is na... . tionibus: si , inquam 8, his re bus omissis, ipsas Autis . quae in te cUnsigunt, contendere velimus a eά. eo

ipso, quam valde illi iaceant, intel Iigere possiimus . Ex hac enim partu Pudor pugnat, illinc petulantia', fine pudicitia, i uim stuptum. hinc fides,iIlinc fraudatior hine pietas; iniic scelus : hinc constantia , illinc suor hinc

honestas, illinc turpitudo hinc contInentia, illinc libido: deniquemquitas, temperantia, sortitudo, prudentia, vir-

tutes

3 6 Colon aruam a en Mnielpisrum J Horum di renti iam tradit Gellius I 6. I 3. ejusque uerbis Μanis istes descripsi alus pro Rose. Am. nuin. 13. Coloniis idem, Non se. re iant , inquit i extrιnsecus in eἐvitatem 3 nernis radie bus nituntur; Ied ea eἐsitate quase propagata sunt , ω Jura 3 utritaetaque omnia populi Romani , nou - arbitr ι , habent . Ad die, municipia magis libera i colonias Uero propter maiestatem populi Rom, cuius Z q rasi effigies sint atque simulacra, potiores ae . praestabiliores. ess ei. . ς

ἔntelligit ruisti eorum hominum coacerva tam de aceumulatam manum.

204쪽

tutes omnes certant esi iniquitate , est luxuria, cum ignavia , cum temeritate, eum vitiis omnibus: postremo copia cum egestate, bona rat Io cum perdita , mens sana cum amentia, b na denique spes cum omnium rerum desperatione confligit . in hujusmodi certam me ac praelio nonne, etiam si

hominum studia deficiant, dii ipsi immortales cogent ab his praeclarissimis virtutibus tot & tanta v itia superari λXll. Quae cum ita sint, Quirites, avos quemadmodum jam ante edixi , vestra tecta custodiis vigiliisque defendite: mihi, ni urbi sine vestro motu ac sine ullo tumult i, satis esset praesidii, consultum ac provisum est. Coloni omnes , municipesque vestri certiores a me facti de hac nocturna excursione Catilinae, facile urbes suas finesque defendent e gladiatores , quam sibi ille maximam manum & certissimam sore pu tauit , quanquam meliore animo sunt, quam pars patriciorum, pote state tamen In vestra continebuntur. Metellus quem ego prospicIens hoc, in agrum Gallicanum , Picenum que praemisi , aut opprimet homi nem ,

aut omnes ejus motus conatusque prohibebit . Reliquis autem de rebus Constituendis, maturandis, agendis, jam ad senatum referemus, quem vocarim I vi-

205쪽

Nunc illos, qui in urbe rem n- serunt,atque adeo qui contra uri, s sa- .lutem,oiuniumque vest ua .i ri urbe a Catilina relict tulit . qcisoqaina sunt hi stes, tam ei; quia n t i stinc , DO nitos etiam atque etiam violo. Mea lenitas adhuc si cui se utior visa es . hoc ex spedavit, ut id, qu id talebit erumperet. Quod reliquum est, Iam non possum Oblivisci , meam hanc esse patriam , me horum esse consulem : mi his aut cum his vivendum , aut pro his esse moriendum. Nullus est portae custos . nu Ius insidator viae: si qui exire vo 'unt , consulere sibi p D sunt: qui vero in urbe se coinmo Ueritcujus ego non modo factum, sed incep u D ullum, conatum e contra patriam deprehendero:sentiet in hac umbe esse consules vigilantes, esse egregi. os magi stratus , esse sortem senatum ., esse ari na, esse carce em, quem viridicem nefariorum ac manifestorum. sc lerum majores n 'stri esse voluerunt.

28 XIlI. Atque haec omnia sic agentur, Quirites, ut res maximae mini. mo motu, pericula summa nullo tumultu, . be Dum intestinum ac domesticum, post hominum memoriam crudelissimum ac maximum, me uno togato duce dc ina 'erat ore , sed e tur .

.Quod ego sic administrabo , Quirites, ut si . ullo mo Io fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac ur. be

206쪽

IN L. CATILINΑΜ. 19s

bae poenam mi sceleris sufferat .. Sed, si vis manifestae audaeiae , si impendens patriae periculum m ' necessario de hac animi lenitate deduxerint illud prosecth pes ficia in quod ira tanto S tam insidioso bello rix optandum videtur, ut n' quis bmus intes reat, paucorumque poena vos omnes jam salvi esse possitis. Quae quidem .ego neque mya prudentia , neque huma-n s coosiliis fretus polliceor vobis , Qv irites sed multis, S non dubiis deorum immortalium significationibus quibus ego ducibus in hanc spem sententiamque .sum, ingressus , qui j am non procul ut quoniam solebant . ab externo hoste atque longinquo; ted hic praesentes suo nomine atque auxilio sua templa, atque urbis itecta defendunt. Qiros vos, Quirites precari , venerari ,vitque implo- rare . de tis: ut, quam Ubem pulcherrimam . florentissimam , Poten ' tissimamque esse . voluerunt , . hanc omnibus hostium ςc piis terra et sma --rique superatis , - a perdimissimorum civium nefario scelere defendant.

39. Torra mar qum superatis

207쪽

6Malvium pervenerunt, atque ibi in proximis villis ita bipartiti fuerunt, ut Tiberis inter eos, .& pons interesset. Eodem autem S ipsi sine cujusquam suspicione multos sortes viros eduxerunt , ct ego ex persea ra 7 Reatina . complures delectos ad leseentes, quorum opera utor assidue in reipublicae praesidio, eum gladiis iniseram . Interim tertia fere vigilia exacta , cum jam pontem cum magno comitatu legati Allobrogum ingredi inciperent, unaque Vulturcius, fit in eos impetus: educuntur, di ab illis gladii, dc a nostris , res erat Praetori

bus nota solss , ignorabatur a ceteris III. Tum interventu Pontini atque Flacci pugna, quae erat commista, sedatur literae, quecunque erant in eo C 'mitatu, integris signis praetor hus traduntur : .ipsi comprehensi ad me , cum jam dilucesceret , d*ducuntur . . Atque horum omnium

sceleruaa improbissimum machinato

rem Cimbrum Gabinium , statim ad me , nihil .dum suspicantem vocavi.

6. Pontem MiιIυ tim Pons Tiberἰniis, quo in Etruriam itum fuit , 'ad secundum ab Urbe, lapidem , in riae Flami nia .. . e Praefentura Reatina 3 Praefect nrae erant oppida Italiae,deterioris, quam coloniae, aut municipi a , conditionis , quibus quotannis praefectus Ronia mittebat iit , qu; ius diceret.

Vide de his plura in Pompeii Festi libro 14. Reate autem Sabinorum oppidum fuit.

208쪽

2o a M. T. C. ORATIO III. Deinde item accersitur P. Statilius , ct post eum C. Cethegus: tardissime

autem Lentulus venit, credo, . quod lineris dandis praeter consuetudinem et proxima nocte v Igilarat . Cum vero iummis ac clarissimis hujus civitatis Viris , qui, audita re , frequentes ad

me mane convenerant, literas a me Prius aperiri, quam ad senatum referrem , placeret; ne , nihil esset

inventum, temere a me tantus tumultus injectus civitati videreturi , negavi me esse iacturum, ut de perseeuto publico, non ad consit Iumi publicum rem Integram deserrem. Et e nim, Quirites, si ea quae erant ad me delata , reperta non essent, tamen ego non arbitrabar in tantis reipub. Periculis esse mihi nimiam diligentiam pertImescendam . Senatum freque . I tem celeriter, ut vidistis, coegi At seque interea statim , admonitu Alimbrogum, C. Sulpicium praetorem, formiem Virum, misi, qui ex aedibus Cethegi , si quid telorum esset, efferret: ex quibus il Iemaximum sicarum numerum S gladiorum extulit . IV. Introduxi Uulturcitim sine Gallis: fidem ei publicam tu state natus dedi: hortatus sum, ut ea, quae sciret, sine timore indicaret Tum

ille, cum vix se ex magno timore re

cepisset, dixit: a P. Lentu lo se habere ad Catilinam mandata & literas,

209쪽

ut servorum praesidio uteretur ,&ad urbem quam Primum cum exercitu

accederet' id autem eo consilio . ut

cum urbem omnibus 8 ex partibus, que imadmodum descriptum distributumqtie erat, incendissent, caedemque infinitam civium fecissent, praesto es' set ille, qui ct fugientes exciperet,& se cum his urbanis ducibus conjunis geret. Introducti autem Galli jusju, srandum: sibi, & l iteras a P. Lentulo, Cethego , Statilio ad suam gentem datas i esse dixerunt: atque ita sibi ab his re a L Cassio esse praescriptum,' ut equitatem ini Italiam quam primum

. mitterent, Pedestres sibi copias non defuturas : Leotulum autem sibi con

firmasse ex fatis .9 Sibyllinis aruspicumque responsis, se esse tertium illum Cornelium, . ad quem regnum hujus urbis , atque imperium pe ve-

, , ni re

3. Omnabus ex sartisus in vel , duodecim , vel centia partibus, dissentientibus Sallustio& Pilitarcho . Vid- ad orat. I. n. 9- notata.' s. Fatis Sib3IIinis Tres libros ex novem -Τarquinius Superbus ingenti pretio emerat qui putabantur fata reipubi. Rom. con tinere. Sancte hos adservarunt , inec nisi summo rei p. periculo ex SC. adierunt Romani di ut conssilia inde peterendὴ Exempla

habet Livius: l. s. c. I 3. l. a L. c. dic.

Manserunt vero integri usque ad bellum Marsicum, quo, Capitolio incenso , ipsi quoque igne corrupti sunt . Qiri vero po stea exstabant Sibyllini libri, ex variis fra

gmentis , undecumque collectis , erant. Dion . Halicarn. lib. 4. Taeit. Lib. 6. c. I Σα

210쪽

ni re esset necesse: Cinnam Io ante se, ct Syllam fuisse r eundemque dixisse, fatalem hunc esse annum ad interitum hujus urbis atque imperii, qui esset decimus annus post virginum II absolutionem, post Capitolii au-XO tem Ia incensionem vigesimus. Hanc

autem Cethego cum ceteris controversiam fuisse dixerunt, quod Lentulo dc aliis, 13 Saturnalibus caedem fieri, atque urbem incendi placeret, Ce thego nim Ium id longum videri. V. Ac, ne longum sit, Quirites, tabellas proserri jussimus, quae a quo que dicebantur datae. Primum osten. dimus Cethego signum , cognovit:

nos 1 o. C nnam J Μarii socium, ex bello Cἱ- vili Nario. Syllano notissimum , e gente Corneliorum . 12. v et num abfoIutlan/m 2 Vulgo de Fabia Vestali , sorore Terentiae , Ciceronis MXo iis, interpretantur , de qua ita Asconitis in orat. Cie. in toga candida : Fabia

mentionem fecisset Cicero. Aqua hic haeret Nureto , silente historia .

die servis indutis herilem habitum , convivium parabant heri , ipsique illis ministrabant. Vid. Lipsius i. r. Saturn a.