장음표시 사용
21쪽
quam filius, ut voluerunt Bellarm: & Pe-c ea. t mr asserentes, Resium & Ni mrodu est,svnonyma: Vel Nin iodi nepos, ut voluitra Goes Ammianus Berosus. Quid quid sit, de eo famosum elogium apud Augustinum re-2 ι .. perso e Primus omnium Ninus Rex Abram 6 rum veterem, et quasi avitum gentibus morem noua imperii cupiaetate mut it ι Hic primus intulit Desta finitimis, et rudes adhuc ad resisten aeum populos, ad terminos Wique Libae per inmuit . Domitis igitur proximis cum scessione virium fortior ad allas tryn et, et proxima quaeque viatoria iustrumentum sequentis esset,
totius Orientis populos subegit . An vero haec dominandi libido , regni titulo illu-XX ii strari debeat λ ita soluit A ligust rius.Inferre
autem besia finitimis , et inde is caetera Procedere, ac populossibi non molestossola re ni cupiditate conterere, etsi dere, quid aliud quam XXIV, grande latrocinium nominandum est Z Inde quam iustὰ Alexandrum comprehensus Pi rata redargueret cum idem Rex hominem interrogasset,quid ei videretur,ut mare haberet insessumpille libera contumacia, quid i , inquit, ut Orbem terrarum sed ja id
ego exiguo facio nauigio, latro vocore quia tu magna classe Imperator. Hinc Augu- xxv. stinus . Remota erum iustitia , quid simis , regna , msi m Pa latrocinia β quia et ipsa latrocinia, qui unt, ni arua re a Z Minuus etenim ipsa bominum cum imperio principis regitur, pactosocietatis astringitur, placiti te praeda diuiditur . Hoc malum sim tantinrum perditorum seminum ccessibus crescit , vi et loca teneat, sedes constituat, ciuitates occupet, populus subiuget , euidentius regni nomen assumit, quod ei iam in mamyses o confrinon ailem a cupiditas, sed adtata impunitas. XXV Similes Dominationes Tyrannidem voca v se, uit Seneca. Seoo squam surrepentibus vitise vii in rannidem veryse simi regna. Epirotarum ille Rex Pyrrhus interrogatus in articulo. vltc cui filiorum relinqueret regnumὸ res xxvus pondit . ei qui longi gla um tabuerit. Quasi Rex dici non possit, nisi alienam temeret
Domum. Sua retinere priuatae Domus , de T. i. at eius certare regiam laudem esse. Hoc votorix 2. cu Remus,& Romulus inauguraretur Reges, Remo sex; Romulo duodecim apparuerunt accipitres Vt Vna cu regno edocerintur rapinam. Quid sibi vult lupa illa cuius XXX cte enutriti regnantes fratres' nisi, quod
luporum instar radentes, non tonduto pecu rapacitate contexent diademay Hie sisestam gradum, Tyrrannis enim illa,que cuncta turbat, mihi non potest non arripere
calamum,si sibi animam rapit. Ea ipsa Dinminandi de Romanis loquitur Augusti- XX nus, Libido,quae inier alia vitia generis humini immoderatior inerat uniuerso populo Romano osteaquam is paucis potentioribus vicin,
tritos, fatigatos que cateros etiam iuraseruitutis opprest. Ita cadit imperium illud, quod ,
Eorum modo insequamur originem 3 xxxii qui pra oculis tenentes iustitiam, & publica priuatis anteferendo bona, meruerunt a Domino Reges appellari. Et nunc Rexes imtelligne, erudimini, qui ruduatis terris. Seruite 'M t. Domino in timore, o exultate ei cum tremore .
Sed quomodo, interpellat Augustinus Reges Domino seruiunt in timorepnisi ea, qtis contra iussa Domini fiunt, religiosa seueritate prohibendo,atque plectendo. Aliter enim seruit quia homo est, aliter quia etiam Rex est . Quia homo ei seruit vi. uendo fideliter. Quia Rex seruit ; l ges iusta praecipiendo, & contraria prinhibendo conuenienti vigore sanciendo . Talis est Hieremiae sermo ad Reges Iuda. Audi Oerbam Domini Rex Iuda , qui sedes fu- c. per solium David: russerui tui, po Iustuus,qui ingredimini per portas istas. Haec dieis Dominusfacite iudicium, o iustitiam, Ο Γ-berate vi oppressum de manu calumniatoeris: Iaduenam, o pupillum, o ciduam nolite comtristare, neque opprimatis inique tari impie Posangulam innocentem ne sundatis in imco isto . Si enim facientes feceritis verbum istudin treaeentur per portas Domus talus reges sedentes de genere David super thonum
Talem Rege,qualem pingit Propheta, xxxii 1
ante vel post cataclysmum perquirimus.Si ante, Rege monstrabat ratio: Poli, necelli. tas eligebat. Ut nunco tune laon i prout animali ratione predito necessaria comunitas in specie sua,line qua ut Deu S, aut - xxxiv. stia.N ullius enim boni sne socio est iucuda possessio. a. obmutuam comunicatione in vitae
22쪽
vitς necessarijs,quam vita solitaria negat. I. hominibus esse, per quod multitudo rega- ad tutelam in iniusta,&nociva euenim ho- tur. Alias a capite secedentibus membris, nao natura nascatur inqrmis, quam dissicile nec ad totius conseruationem gradienti-
sibi solus,& a brutis, & ab hominibus para rei vindicta. Hoc enim voto, teste Thucydide Belli Pelopond. i. Vetustς urbes propter assiduam latronum infestationem procul amari sunt sita ,siue in insulis, siue in cotinente, quia quae deorsum ad mare urbes erant ignarae rei maritimae , mutuo sese spoliabant,& adhuc muris carent.Olim enim qui maritimi erant, ubi coeperunt crebrius ad alios nauibus transire, ad latrocinium conuersi sunt, ducibus non tenuissimis,tum sui questus, tum infirmorum victus gratia:& quod peius est, quia illud opus nondum pudori essetHuinimo gloriam quandam asterret.Ιmo gloria est callide exercere, Unde in vetustis Poetaru codicibus, leguntur nauigantes ultro citroque interrogantes , Utrum latrones sint, qui Piraticam exer
cent λ Qus quidem qua illo pro certo sup
ponit: nec interrogatos operis puddre, nec eos qui scire studeant, exprobare. 4. ad re rum permutationes & contractus, quibus extrema Mundi copulantur in unum. I. ob naturae connubia, in quibus uti in scrinio reseruantur & procreantur humanς natu K semina . Quorum stimuli,& quasi calcaria ad societatem, cursum sollicitantia,queml ibet pungunt. Et quomodo bominem lamini natura conciliat, sic inest Mic quoquὸ rei stimulus , qui nos amisistaru appetentes faciat. Exemplo sint Romani, quorum Imperium non lald
diffunderetur in orbe,nisi Sabinς Virgines
secundo ventre propagassent. Etsi enim Romana res adeo valida esset, ut euilibet finitimarum ciuitatum bello par esset ; sed penuria mulierum, hominis aetatem dura tura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis, nec cum finitimis conubia essent . Nuptias ita natura emagitat, ut fratrum, & sororum commixtione velit propa gari, cum si unde deficit generat io Μet i us est ergo duos esse simul,quam Unu habent enim emoIumentum societatis suς: li unus cecidet ab altero sulcietur, e soli: quia cum ceciderit, non habet subi uantem se. Si naturale igitur homini, quod in multorum societate vitiat, necesseellin
bus,necesse foret, ut in se etiam magna rueren t; No nisi in partes recolligi potest, quod contrarijs ventis verberatur in aere. Nauis, cuius remiger eode tepore petunt Au strii,& Aquilonem, vel submergitur,vel flagellatur. Ciuitas, cui tot principes, quot familiae, 0lua est, quae tabescit, ut se N pingue'scant, Huc Salomon. Ubi non est guberna tor, populus corruet. Ex hoc natura com- 'xLii menta est regem, qui membrorum ossicia x Livordinaret ad caput, ut ex alijs animalibus cognoscere licet Exemplo sint a Pes, quaru XLV. Rex in amplissimo,medioque, ac tuti is mosedens cubili, onere vacat, ii onere Vacare potest, qui statera ingenij lvi alienos librat labores, ac in throno quasi in telonio publicanus aliena exigit opera. Usuram naturae XLVI soluunt, usqne dum Ρricipem timent;amisso rege,earum tot si dilabitur exame . Quod . . enim in domibus faciunt lignorum conti-- gnationes, hoc principes in Huitatibus . Nam seut si illas sustuleris, dissoluti parietes per se corruunt: sic si ex mundo prinei. pes tollas,& horum metum,& domus,& ciuitates, ct gentes cci multa inter se licentia corruent, nemine existente, qui contineat,& repellato p nς timore eos quiescere persuadeat. Principes enim armavit Deus, ut lasciuientes terreant. Si enim iudicialia su stuleris tri bunal ia, omnem vitς nostrae ordinem sustulisti.Gubernatore destituta, nauis submergitur.Si ducem ab exercitu asducas vinctos host ibus milites tradis: ita si princi- pede ei uitatibus abstuleris; seris irrationa. bilibus irrationabiliorem degemus vitam, inter nos mordentes, & deuorantes, pauperiorem potentior, mansuetiorem audaeior . Subiecti igitur estote , siue R egi quasi pnaecellentisve ducibus, tanquam ab eo missis adtand Ram ma fac iam audem v roianarum. Obedite praepostis vestris, subiacete eis. Ipserim per. lam quasi rationcmpro an a s vestris reddituri. Itaque hi quibus ad propostum bene viuedi aditum consere securitas publica, nccesse est auctorem huim boni t parentem colant. Omn nostri otium a Regibus est
23쪽
I 2 Reges, cur, & quando creati.
O Meldie Deus nobis bis otia fecit. Namque erit illi nidis emper Deus Ille meas errare boues, ut certus, simum Ludere quo vel m, cata permisit agrest. Ex his mortalis primi, quique ex his geniti, naturam incorrupti sequebantur, eandem habebant,& ducem, & lege, commissi
N. ep. melioris arbitrio. Regem ergo comenta est natura.
Vocobulum naturae , quod & de naturata, & de naturante intelligi potest. vi
tradidi in libro meo i iustitia a iure, scili
cet de naturante illa natuta, quae a Seneca di finitur, Deus, &diuina ratio toti mundo partibusque eius inserta ; alcissimam excitat quaestionem.' an Regna, &potestas a Deo veniant Z cui respondet Apostolus. Omnis anima potestatibus suffimioribus subdi-- iast mn es enim potestas nisi a Deo: quae autem sunt is Deo ordinatae sunt. Itaque qui resistit potestati, Dei ordinationi resipit. Oui autem rosistimi, ipsi sibi damnationem acquirunt: nam principes non sint timori boni operis, sed maΓ.P is autem non timere potestatem P Bonumfac: o babebis laudem ex uti , Dei autem miniser es tibi in bonum . Si autem malum feceris , time: non enim e causa gladium portat, Dei evim minister est . Concordat Apoe . i. e. i. stolorum Princeps s Subiecti igitur sese
omni humanae creaturae propter Deum sue regi quaspraecellenti: sis ducibus tamquam ab eo missis ad υindictam malefactorum, laudem vero bonorum . Haec est sapientia illius sapientiς, quae inprincipio semper intonuit.
Praebete aures vos, qui continetis multitudisnes, o placetis vobis in turbis nationum: quo-Sap. s. niam data es a Domino potesas vobis , o Urius ab Alti mo, qui interrogabit opera vestra, o cogitation scrutabitur quoniam cum essetis ministri regni unus etc. Sic Prouerb. Per me reges re nant, O legum condisores iussa decernunt: cer me prinιipes imperant, opotentes iusta decernunt. Hinc Plutarcus Regem vocat imaginem visam Dei cuncta seris sio. uanti S. Et Tertull.Cbrisianus nullius est b, - stis, nedum Imperareris, quem sciens d De Voconstitui, necesse est, ut&ipsum diligat, &revereatur,& honoret,&saluum velit cum toto Romano imperio quousque saeculum
stabit e tandiu enim stabit, Regimen si
ad hominis naturam necessario cosequitur, iuxta illud Vbi hc est gubernator, populus coris p 'ruet. Sine eo homo vel Deus vel bestia: do. LVii. monstrative insertur regimen abeo Veni- LVIII. re, qui humanam condidit naturam . Ρatrocinatur Iustinianus Imperator: Deo a ' i enclare nostrumgubernante imperium , quod no- ω
bis a Delesti maiestate tradisum est . Maxima enim is hominibus sunt dona Dei ai superna et mentia, sacerdotium, o imperium: illud
is praesidens , ac diligentiam exbibens ex uno eodemque principio viraque prscedentia humanam exornant vitam . Q a igitur imperiam N EI σι
propterea Deus de Caelo constituit, is disicilibus imponat, quae apud Deum sunt bona, o le- .ges aptet secundum naturae varietatem: propterea existimauimus oportere obanc scribere
sanctionem, dare in commune subiectis, quos nobis Deus, e prius tradidit, o patilatim semper adpciet.
Sacra reuoluantur monumenta; Vbivi.
dere erit Iudaeorum Reges licet Sacerdotuministerio , semper tamen auctore Deo inauguratos suisse. Saulem alloquens Sa' , isti . i, muel ita fatur Unxit te Deus super baere δω- tem fram. Iterum rixit te Deus in principem. Et i nfia,Ceite videtis quem elegit Dominu Sic
pro Davide. Dixitque Dominus adSamuelem. Usquequo tu luges Saul cum proiecerim et , ne . . I ε. regnet super Israelὸ imple cornu tuum oleo,et wni , ut mittam te adIsai Betb emitem: prout Henim in silps eius mibi Regem. Idem fassa
idolomanica regina illa Saba coram S, lomone, Sit Dominus Deus tuus ben ictus, cui complacuisti, rem ivit tes per Urony Israel, eo quod exerit Dominus Israel insempitereu, et constituit te Regem, ut faceres iudisium et imstitiam cui respondens Salomon: Vinii imi. 3 inicinus qui firmauit me, et coia auit me super solium David patris mei. Haec omnia prophetico spiritu vaticinatus est Moyses . Cum imgressus fueris terram, quam dominus Deus tuus dabit tibi, et pos deris eam: et babitaueris in illa, et diaeris: constituam super me Regem,
siem habent omnes per circuitum nationes :eum stitues, quem Dominus Deus tuus et gerit de numero fratrum tuorum . En igitur
quod populus ministerialiter intum concurrit,superis reseruato principio. AI utilisa .
24쪽
i t gentium aiebat Irenaeus terrenum regnum res positis est a Deo; uius enim iussu homines nassim tur,buitis tu sis o Reges constituuntur. Et Teditullii anus. deest Imperator, de s homo amtequam Imperator: inde potestas illi, tinde et . spiritus. EX hoc Plinius ad Traianum.Ne- δεῖ s, scisti te Imperatore futurum: eras Imperator, et esse te rus tuas. Non enim occulta potes ate Fator ed ab Ioue ipso cura ac palam repertuis electus es quippe inter aras, et altaria, eodem que loci Deus iue tam manifestus acpraeses qua Caelum ac rea in sedi. Quapropter cli Tertulliano. Alos itid citi scipimus in Imperat lGL ribus issus, quigentibus in praefecit. Inde Α-strologi, qui nos mortales astrorum coacti-uae directioni subiacent, speciali priuilegio
Regem excipiunt, cuius tutor ille est , cui subluciuntur astra matutina : Cor Regis in manu Dei ; ut videre est apud Iul. Firmi.
cipes a Deo vult educatos,qui Dei discipuli & aemulatores gloriantur: solus namque L i, Deus&Rex&Ρater omnium nominatur.
Ex hoc est quod in Prineipum natiuitate δ' ta vel morte nouae Stellae apparent in Caelo, Vt iacit patet in Carolo Magno , cuius ortum notiae , P cedens Stella, ordinario astrorum cursumita Principum haud dirigi edocuit actiones. Huc facit Stella, quae Magos antecedon SIsos duxit ad praesepe bi Rex Regum &,minantium Dominus stabulabatur. Nec mirum , quod noua efformentur astra, in quibus Principum particularis exaretur vi.
ta si verum quod in Principem electus,
imit creari dicatur, Ut erudite notat Cornelius a
Lapide super ly Subiecti estote omni creaturae Et quid aliud Creatura greta sonat quam 2: f ei vilem gubernationem: cum enim quis in
Pontisee Uel Regem creatur,transit de non
esse adesse : & qui in imo erat, surgit in fastigium; & terrae peripsema,sactus est inrv. lorum idest tribunalium Deus. Ego dixi Diin estis , Imi; excelsi omnes . Quo obndem titulo a Domino iudieantur. Deus sinit in Bnmgoga Deorum : in medio autem dijudeat Deos, idest Prive pes Concordat Christus ad Pila. tum, is cum gloriaretur habere potestatem crucifigendi Christum di dimittendi eum. v. v Non baberes potestarem aduersus me vita ri
Dices. quomodo desuperest illa potestas quae si scenescat,inter miracula scribitur via Molpagora Ione interrogatus respondit Bias λ Quippe cum vi occupauerit imp rium, violentia etiam habens retinere, inter leges unam eredat sanctam & suo profuturam regimini,ut quidquid excelsum est, cadat : doctrina est Tyrannorum Principis in I. Neronis apud Taeitum. Huius sarinae sunt rudimenta illa Lyci Tyranni Miserum veta perire, selycem iube. Hic quis est Tyrannus est. Et si Tyram LXVII ni quaeris imaginem, leonem, ursum, linpum,aut aquilam cogita,qui laniatu Viuut, ac prςda: vi quoniam intelligunt sese omnium odijs obnoxia, omnium insidijs peti, praeru piis locis se continent, aut specubus r&solitudinibus addueunt sese. Nisi quod
horum quoq; saeuitiam superat Tyrannus. Dracones, pardi, leones, caeteraque immanitatis damnata crimine animantia 1 suo genere temperant, & tuta est inter seras similitudo moru. At Tyrannus homo in hinmines, ciuis in ciues potiissimum feritatem tuam exercet. PI ui ut modi fuere Nero, Ca- me'. de ligula, Heliogabalus: quorum non soluin omnis vita pestis qtraedam mundi fuit, sed ipsa etia memoria publicae mortalium ex crationi est obnoxia. orta in conuiuio Sa-
pientum apud Plutarchum de besti, disputatione, qualis peior λ pronunciarunt pesima ferara esse Tyrannum. lix solum cum inviuoeeidendi finem imponit hostium inopia rae nec illas ipsas manus,quibus se commisit, securus aspiciens, contrarijs in contraria agitur. Inuisus quia timetur, & timeri vo. lens, quia inuisus.
Ρotestas hςc vocari potestas debeat , e . qtig impossibilia cogitat, scilicet firmare
violentum , cum nullum violentum doe
rabile & a Domino facta λ Plantabit
Rex Coeli, Tyrannum terrae, qui more gigantum ipsium in Celo Iouem stringere, ac tiatigare credant λ Si nemini mandatiis impiὸ agere , a nemini idit spatium peccandi. po'- , testas haec quomodo apostol ico iure, a Deo dicetur
25쪽
i 4 Reges, cur, & quando creati.
LYY. Respondeo quod etsi Deus no implana- i prouidentia, quando res humanas iudicat crivii
uerit homines, cum ueeessiris no sint ei ho- talibus dominis dignas. Audi sapientiam: mines impij,sed ab initio reliquerit homine i Per me reges reenant , o Tyranni per me te P, r. in manu costlij, appones illa qua, & ignem,inent terram. Sed ne Tyranni pelli mi, atq; ad alterutrum quoru posset porrigere manuaeum ante hominem si vita & mors, ho-nu & malum: adhuc tamen omnis potestas a Deo est etiam Tyrannicae que a summa limprobi reges, sed veteri nomine sortes dicti existimentur. Vndem . Pars mibi pacis erit dextra tetigisse tiranni , Apertissime alibi dictum : Otii regna-L i. Dei prouidentia si non datur saltem per- re facit bominem bpocritam propter pedi iamittitu propter populi perues sitatem . Siluersitatem popoli. Exinde liquet, qua cain ' Lxxii essim Deus est,qui regna transfert, atqui 'sa Deus unus, verus, & iutius Romanos constituit,cli hominum adeo creuerit mali-jsecun dum quandam formam terrenae ciui-x. η.M. tia Vt Deum paeniteat hominem in terra se-l tatis bonos adiuuerit ad tanti imperij glinis Cisse quid prohibet ut Bella suscitet,euellat riam consequendam. Simile Pharmacum imperia, erigens de terra pauperem ut po- illud eliquando ad purgamentum popul toto disperdatὸ Dicit Dominus Deus. ecce egoirum dat dominatores eiiceini natos, Princi x-M ,α si verte Tyre: o ascendere faciam ad tegen- pem iuuene. Elace enim Dominator Dominust smulta sicut ascendit marefluctuans itemi minatur Isaias exercitum ain retis Hierusa-LF ii Dce ego adducam ad rum labuchodonosorilem I ὰ Iuda υψlidum, ortem cyc. dabo Q , regem Bab ovis, ab aquilone regem c c. Pro quo Deus ipse propria manu pugnare non iukui dedignatur ut contra Regem Sede, o cujus principes mane comedunt. Auertant c. ,ε ciam Hieremia teste . Dicit Deus Is- Dij principes pueros aiebat Senator quidarael. Ecce ego conuertam vasa belli , quae t apud Vopiscum in Tacito & Patres patriae in manibus vestris sunt , quibus vostdiei impuberes, quibus ad subscribendum pugnatis aduersum regem Bablonis, magistri litterarij manus dirigant. Quin Cbalios,qui obsident vos in circuitu murorum, modo enim Rempublicam gelet, qui ne' LHic congregabo ea in medio riuitatis huius, v l scit gubernare seipsum, Qui alieno consi-e , ... Abellabo ego non Chaldaei notat Interii. I lio in propriis egent, alienis non consu- -
pueros principes eoruwt effeminati dominabuntur eis' tibi terra Eccld cuius Rex puer est,nearis vos in manu exsema e. Dabo Sede
clam Regem Iuda, oestruos eius, O populum eius, a qui derelicti sunt in riuitate bac is poec gladio, o fame in manu Nabuchodonosor Regis Bablonis. Ubi Lyranus. Ex quo patet
quod N abuchodonosor non debellauit Iudaeos propria virtute ins diuina: quia in hoc erat im - strumentam Dei, sicut Rex Hunnorum diait
Sancto Lupo Frecensi, se esse flagelium Dei.
Vt enim Hyaenae sel, es Phocae coagulum, atque aliae pessimarum serarum partes aduersus magnos morbos efficax habent re-LY V medium: sic Deus pessimis Tyranis utitur vis, nonnunquam ad correctionem . Multos tales suis se prodit historia. Sed huius viiij summitatem,& quasi arcem quandam Ne- Lxxj, ro primus obtinuit: cuius tanta luxuries,ut: nisil ab eo putaretur virile metuendum :tata crudelitas, ut nihil molle habere crede-
c - . Dei, retur,si nesciretur.Etiam talibus tamen do
Ρ '' minadi potestas non datur nili summa Deilant. Violenta contra iuuenes est piaesuin- pso, quod imprudenter agant, laeo scriptum, nemo iuuenes eligit duces, quia com m statem non esse prud*ntes. Unde Salomon,
tria sibi diffieilia dicebat, & quartum penitus ignorare, viam viri in adoloscentia. ' - Io
In senibus , & canitie consistit sapientia , LYYYvnde a senibus maiores nostri a ppellaverutSenatum , teste Cicerone . Hinc proloquium : plus valet umbra senis , quam 2 la ndius iuuenis . Et bos vetus firmius figit
pedem,ut veteri prouerbio tradit Hierony-' i m .Romani, ingrauescente Augusti morbo, suspicantes successorem Tiberium que Irebantur: seruiendum fore loeminae,duobus e. io, que insit per adoles entibus, qui Rempublicum rubis interim premant, quandoque distrabant. Haec ι. e 4. modeste accipias, na & prci iuuenibuS, excipio Alexandri cu maturiore aetatem CX pe' in Lctare suasus, respossit: Vereor nedu perfectam expecto a tale audacem, et feruemcm perdam ii
26쪽
iR. imgentutem Salomonis, qui aetatem anninc rum duodecim loquebatur cum Deo, se-LAXMΙ nex vero thurificauit Idolis,aciem suo loco instruam. Non enim virtus maior, quaer xxxvi longior. Nec Iupiter vincit felicitate la-V pientem, etiam si vincat aetate. Regrediamur ad Reges.Quando coeperint , erant quaestio λ respondeo, Gentium L XXkν prima Regem ex scriptiiris innotescere: si dicamus Uabylonicum regnum in Orbe Gm. tα Primum,iuxta illud. Quasi Vimrodrobustus
venator coram Domino . Fuit autem principium regni eius Bab on . Post Nimroedum, Pharaonem dominatorem reperio, Et nuntiauerunt Principes Harapit, qui dominabatur in AEgyto . Pharaoni succedunt, Quinque illi Reges, qui ad-
'φ' uersus alios quatuor pugnauerunt, & Vicerunt, qui postea victi ab Abrahamo sugam arripuerunt. Quicquid sit de Regum primo, hoc verum est, quod saeculo illo, quod aureum perhibetur penes sapientes, LXXXV suisse regnum Possidonius scribit. Natu-- , ' rae est enim potioribus deteriora submiti Iaravi re. Imo Deiprouidentia factu me ut quisque bello aut lubiugetur, aut subiuget:quidam es lent regnis praed iti, quidam regnantibus subditi e sed inter plurima regna terrarum , in quae terrenae utilitatis , vel cupi ditatis est diuisa societas: quam ciuitatem
Mundi huius uniuersali vocabulo nuncupamus, duo regna cernimus longe csteris prouen isse clariora. Assyriorum primum, II xx Romanorum secundum, ut temporibus,
νη ita locis inter se ordinata, atque distincta . Nam quo modo illud prius, hoc pollerius, eo moclo illud in oriente, hoc in occidente surrexit. Denique illius finis, huius initium confestim suit. Regna cetera, e te rosque Reges: velut appendices itforti di-18 xerim. H circa gentes. Quod si petamus,
. - Iudaeos ante AEgyptiacam te mittitem,non
ta V legitur habuisse Regem preter Deu, quos iv. non tantona generali illa prouidcntia , qua Rex Regum, & dominantium Dominus
appellatur,regebat verum particulari quodam regimine Iud rum Princeps, &Ρater gloriabatur eo quidem modo,quo Angei i prouinciarum tutelares credita lilii r LXXXlX gna custodiunt clara est Danielis prophe-
t ia, ubi leg tur Angelus Persarum Piae I s, uPersaruna gratia , Gabrieli Iudaeorum tu telari aliquandiu restitisse,omnemque mouisse lapidem, ut Hebraeorum exitum, dc manumissionem ex Ρerside impediret,hoc solo voto ut ri s elientibus luis gratum faceret. Hoc sese dicitur Iudaeorum princi-πὴ 3patum gessisse Deum: qui ut 1 cae ris na- ttionibus di stinguerentur, preputiu circum cidi iussit, ut esset signo sederis inter Deum q& populum dilectum. Circumcidetis ex υ bis omne masculiumn si is signum sederis G, si,
inter me s in. eritque pahum meum in carne vestra in fedus aeternum . Inde prouer- metobium apud Psal Noeis in Iudaea Deus,quasi in sola Iudaea reperiri posset, eoque curae xcidum,cum ibi suum plantassct tribunal. I actus es in pace locus eius : o babitatio eius in Sion. Hici regni sui firmato solio,inimie Iudeorum at triui t & pessu dedit.Ita eo regit potentias arctium,scutum adium, obesis.ibi Tanta Zelotypia flagrabat in hoc regnum,Vt numquam se inconsulto bella sinicipere, aut cum finitimis foedera pangere permiserit.Non imbis cum eis foedus,nec mise- xcii reberis earu, neq; siciabis cum eis coniugia. In hune finem Moysi saeuitate dedit, ut quinties arduis angeretur populus , diluinum consuleret oraculiam,cuiuS responso in ago dis, vel fugiendis regeretur.Idem factum t. cum Iosue, & posteris, apud quos numquam desuere SacerdoteS, Vel Prophz s ro ,.. ,
qui applicato Ephod ferat sacra vel iis,qus
triplex: Levitica, de qua Menoechius: Sa. in cerdotalis,& Pontificalis de quibus seri 9 ἔ- Domini voluntatem explorarent. Vnde XCIV. merito canere possent Hebraeicium s afila natio tam grandis, quae babeat Deos appropin-- quantosibi, sicut Deus nosti r ades cunctis obsecrationibus nostris Inde est, quod lacrymante Samuele Hebraeorum superbiam , r. m. s. cum petierunt Regem : Da nobis rege Mindis et mo Pus o uniuerse tabent nationes .
Sermo iste plusi pli Deo, qua Samueli di- iXCIRsplicuit: unde Samuelem plangentem quasi obiurgauit , quia regnum quod auferebant Deo , sibi crederet auferri: cuius tamen Soli j Vnicus gaudebat Deus haberi possessor. Audi igitur,P em po B is omniabus, qua loquuntur H ,- ruim te abiecerunt, et 'it.
27쪽
76 Reges, cur, & quando creati.
sed me, nὰ regnem sis er eos: Ρcr se itaque Iu- istis mibi requaquam fedRex imperabit nobis. daeos regebat Deus, cuius personale regi--m a
men ad Pharaonicae captiuitatis tempora usque durauit, quibus saeculis penes Iud ssolummodo oeconomicum regimen scriptura monstrabit, ut particulariter videre
est.Cum diuisis familijs sanctissimi Patriadictis Abraham, &I otadeuitandum iu gium, quod inter strates suscitabat rerum communio. Non enim poterat eos capere terraint tabitarent simul: erat quippe substantia eorum multa, a ne nant babitare communiter. ) Vnus ad dexteram , alius ad sint, stram iter arripuit. Sub hoc Dei regimine vixere Iudaei usque ad Moysem , qui Dei nomine per annos quadraginta populum in deserto rexit. Moy ii successit Iosue,& in
Deue. 3 . terra promissionis introductum populum
collocauit, diuina manu debellatis genti- xcvii b , a quibus eadem loca tenebantur. Post mortem Iosue, populus Dei Iudices habuit, usque ad Samuelem cuius si ij eum in
via patris non ambularent patris, sed decli. narent post auaritiam accipiendo munera,& peruertedo iudicium, occasionem igna. Muiu uis dederunt Hebreis petiendi Regem .i m. 1. Congregati erv iues maiores natu Urael, Menerum ad Samuelem in Ramatha: Dixeruntque Hecce tusenuisti ,oslij tui non ambulant
m vi, tuis,constitue nobis, vi iudicet nos. Huc voco iudices, quorum auaritia venundantur regna, quoru tutela occatio est diutius
grassandi sanguine populorum.Altera Regem postulandi causa suit Iudaeorum superbia, ne deterioris conditionis apparerent cum caeteris nationibus , ut annuit clausula peti tion is. Da nobis regem, ut iudiret nos; μ ut o --rsae habent nationes. --
ea imo perfida Iudaeorum superbia , quae humanum regimen Diuino praetulit . Si enim a iustitiae tramite cadebant Samuelis filij,non erat continuo Reipublicae immutanda forma, sed iustiores subrogandi, qui
Dei vicem gerentes,legum auxilio creaturam conformarent Creatori. Tertia causa petendi regem exprimitur a Samuele cum Ammonitarum timenteS arma, Regem
petierunt, qui tamquam Dux Belli antὰ, qu i L iplos staret. identes autem, quodNaas Rexmra. Filiorum Ammon venisset aduersus vos, dixi- cum Dominus Deus vester regnaret in υobis.
Nunc ergo praesto est Rex veste quem elegistis. Hinc ductus Hebraeus Regem petijt, &Regem habuit nomine Saulem, priuia tumen monitione iussu Domini per Samuelem facta de iure regio, ne possca grauati
ignorantia crimen excusare satagerent. AN
tendite igitur Iudei nescitis enim quid pe' XCixtatis ius Regum,priusquam Regem adoretis. Nam si in die illa clamauerisis is facie
regis vestri, quem elegistis vobis : non examdi et ws Dominus in die illa, quia petistis vobis regem. Quasi aperta ostensione clemcotiς dicat. .ic audi voces eorum, ut tamen ipsi prius de iure regis, quem p tunt, audiant, quod expauescant, & velut tunc male cedipta,deserant, cum quam lit res onerosa cognoscitur, quam petebant: Dixitque itaque Samuel .Hoc erit ius Regis, qui imperatu crus es visis illas vestros totario ponet in cWribus suis si reique i equites, et praecursores quadrigarum si inrum , et constituet sibi tribunos, et centuriones, et aratores agrorum suorum,
et messores segetum, fabros armorum, et cur rtu suorum . Figias quoq; vestrasfaciet ivnguentarias, et iocarias, et panificas. Agros quoque W1iros, et visi eas, et oliveta optima tollet, et dabisseruissis Sedetsegetes vestras, et vinearum reditus addecimabit, ut det Esenuebis, et famuli uis.Seruos etiam vestros, et cillas, et iuuenes optimos,et asinos auferet, et ponet in opere suo, Greges quoque Des ros aia
rimabit, vos me eritis ei serui. occasione huius protestationis, qua ius Regum describitur, inextricabilis antinomia consurgit cum Deuteronomio . Vbi eum Moyses prophetico spiritu, quod Iu- 'r dsi petituri erant, vaticinaretur, haud solum diis milibus verum oppositis in Samuelem verbis ius regium delineat. Cum
ingressus fueris inquit Moyses) terram,
quam Dominus Deus tuus dabit tibi, repossederis eam, et babitaueris in ilia, et dixeris : constituam super me Regem, si ut babent
omnes per circuitum nationes: eum constitues , quem Dominus Deus tuus et gerit tibi de numero fratrum tuorum. Cumque fuerit constitu
tus, non multiplicabit sibi equos, nec ream et populo in AEgyptum, equitatus numerosιbis.
28쪽
satus,prresera tu Domisus praeceperit vobis,igis ossicium: Samuel vero amplitudinem ut nequaquam amplius per eandem ciam reuemidescribit imperii. Ille, bono principetamini. Non babebis uxores plurimasUrae allistagentia: Hic, qtiς ab oppresso populo tole-ciant animum eius, neque argenti, O auri im- rada. Ille, intuito Regi Deum minatur ubme a pondera.Postquam autemsederis msoliostorem Hic patientiam populo recordatur,
regni sui, describet sibi Deuteronomiis legis biniqui cum legum iudeκ non sit, sed cui hos ,
ius in volumme, etcipiens exemplaris sacerdoti-iquantumuis dura pat i quia sic voluerit e-bus Leviticae tribus,c habuissecum,leratquesnetur.Iur ergo dicas Regis,quae intonat Suisiudoremibus diebus ottae suo, is discat timoresmuel, quia populo vindictam iumere nefas Dominum Deti uum cI custodire verba, Ilest, unde cum Lucano canas. caeremorias eius, quae in epraeceptas instari Iusiue datum sceleri canimus mas Leleuetur cor eius insuperbia super fratres suos ,iadiunge lector pud Mundi tribunalc-- civ. neque dri linet in partem dexteram, vel sinistra, sa Regia potestatis, aiebat Gothorum Rex rvt longo tempore regnet ipse, est jsuper Israel. Supernis est applicanda iudicibus, quandoq-- istri. 2 Ergo Verba Samuelis, Tyrannorum pin dem e Caelo petita est, et soli Deo debet imocem eius describunt abusum, quΙm ius Regum. t J. Et alibi Alteris inonpossumus,quia im is Respondeo contradictionem facillime aeres non babemus. Ad idem facit Gr gorius tolli, si perpendamus cui dirigantur Moy- Turonentis Episcopus ad Regem Francinsis, α samuelis verba. Prophetigat ΜοPirum. Si quis de nobis o Rex iustitiae tramitesses, & in prophetia instruit Regem, vistranscendere luerat, alte corripi potes .Fιυero erga Deu i ubie t ione no obliuiscens, possit tu excesseris, quis te corripisse loquimur enim typri optorum obseruantia longo temporelbi,sed υolueris, audis: si autem nolueras, quis una cum fit us super Israel regnare. Verbasie damnabu Z nisi is, qui1 e pronunciauit esse ii autem Samuelis rigida sunt, & commina .lstitu Non potest praeter Deum, ultorem tot ia in populum rebelle, ut certioratus deisue iniquitatis habere, qui citra Deum, suae Tyrannide, quam pasturus erat, vel deli-Ipotellatis non agnouit sactorem. Regis iusteret a petitione vel nunc pro tune tibi im-ldex est,qui regni causa est. Causa Deus est, civ. Putaret Regum Tyranniaena; quam cum ergo Deus mdcx est. Ini est Imperator, praevidisset, nec prouidisset, cum posset, inlis I homo antequam imperator: inis usas Deum non refunderet, sed sua culpa dam- illi, undὰ&spiritus. num sentiens, fingeret non sentirer nec fastRegum timendorum in proprius greges 1 τ sibi crederet in illum regem, qui domum Reges in ipsos imperium est Iovis Iroximi temeraret ; filias,&hlios curribus Clari giganteo triumpia ubmittendo, insurgere. Rex enim non CumIasupercilis ratis. pollulatur ut medicus, cuius imperium du, Princeps dominatur populo, Prine i Deus,n b. rat, quandiu Placet aegroto. Regum vitia Per hoc Dauid conscientiae suae rutudo toleranda , veluti sterilitates , aut im- apochas, Deu solum vocat in iudicem is λbres , & tera naturae mala : ita luxus, came Deus discerue causam mea. Secunduvet auaritia dominantium. Vitia erunt multitudinem miserationum tuarum deledonec homines , sed neque haec conti siniquitatem mea Tibi enim solypeccaui. Ti. 'nua,& meliorum interuentu pensatur. Re. bisuli dico, quia tu Rex meus, & Deus
gem igitur Moyses legibus dirigit, quibus meus.Erras Dauid oluinudo Desi titnedo: Dei gerat imperi u . Samuel vero Mosayca ubi enim terrς iudici sillos relinquis dequi. bustu dixisti Diti sis, of* exvelsi murar Pro Davide respondet Hieronyinus;dixit
Tibi sil quia Rex erat, et ahum non timebat. gr.
Tibi soli, quia si alicui in Rego moliri li- 1. 9
ceret, hoc soli daretur populo. Sed; Leger 8 3 elegistis i non exaudies vos Dominus in die illa, i gia, uae de eis imperio lata est,populus, ei et in GVι in quia petistis vobis regem. Moyses emo Re i eum ne imperium suum com nt, ergo cura
ruclimenta nauci negans, leu lupponens, et
amplians, regalium criminum publicatim munitatem: ut gementes subditi, nec Deum in hoc seculo ultorem expectent,Delamabitis in die illa a facie reeis vestri, quem
29쪽
18 Reges, cur, & quando creati.
par in parem non habeat imperium, tanto i terit manust Amalecites ille iuuenis, qui ut minus inferior in superiorein. Vt me adimperandu vibis Valentinianus Imperator po-
scetibus militibus,quod illi non probabatur respondit Peligeritis in vestrasitum eratpotestate o milites at postquam me elegisti quodpetistis in meo est arbitrio, non vestro. Vobis lainquamsi duis competit parAe,mibi νς facienda sunt, ogitare.V et cum Theodoreto. V strumsuit milites, cum imperator nusius esset, mihi tradere impero bibus habenas. Eas ex quo adeptus sum, de Getero non strum, sed meum dispicere quid Dipissae expediat. Na
alteri ai bat Rex Vitiges subditi non posm
mus, quia ita es non tabemas. Nec dicas honorandos Reges,quousqud subditorum suorum tutelam gerunt, cu ve Q regni decoctores,in subditorum sortunis di vita grassantur, ut Tyranni solio dei jciatur Cur ego traiebat illi Donviij orator M. Mam,vt prini Uem,cum tu me nyn babeus,Gs natore Ergo Samuelis verba, Tyrannum non Regem delineant. Falsa illatio est, natus & no Drannidem describere protestatus est Samuel. Ius tamen accipies prout supra, ut scilicet Deo Regum reseruata facinora,
haud a populo possint puniri . Antiquum enim pioloquiu, responsione debere seper interrogationi corres podere: sed Iuda, Regem, & non Tyrannum flagitabant. Da nobis rege ut iudicet nos cui uerse babeut nationes. Et Deus Sa m ueli iusserit: Atiae vocem eorum,& constitue super eos Rege Ueruntamen contestare eos & praedic eis nuregit, qui re aturus est super eos Dixit ita. que Samuel omnia verba Domini ad popu- tu,qui petierat a se regem,& ait: Hoc erit ius eois . Immo crescit oratio. Regis per istas non es hergo Deus Tyrannidis auctor est: non enim permissu,& tacito Dei consensu,
sed speciali, di expresso Domini mandato
Samuel Regem sacrauit. ι vocem eorum constitues per eos regem.
Sed sortius si Saul, David, Salamon Iu-dorum n5 Reges, sed Tyrani fuisset,Christus Saluator nostern6 a Regibus,sed 1 Ty
rannis ortum trahere quod cotra Euangelium Matthp.Dau datitRex. Assignari forsam potest aliae ceruicis Giga qui in legit i. me Iudaeoru electosReges temerarias intu complaceret Sauli,bladiretur Dauidi,occi dit Saul Dauidis iussu c6soditur,eoauod
manum mittere non timuerit, Ut occide et
Christum Domini. N ec illi iuuit, quod a Domino deres ictus Saul,abiecit te Dominus, ne sis Rexiuper terram prosugcret,quod lethaliter sauciatus, post ruinam vitiere non posset: quod non iniuria, sed misericordia
motus, ct rogatus a Saule ne Iud*orum . Rex vivus in manibus incircumcisoru caderet , in uisset in Regem, ut gloriabatur, Dauidis auribus mulcere credenS, qu6dta- me falsum, quia ab armigero suo percussus Saul una ceciderunt Saul, tresfibrius, o armiger eius, Ut poeuam euitaret. Et ait ad eum David: Fanguis tutis stuper caput tuum: os enim tuum locutum est aduersim te d iccos:Ego
interfeci Chistum Domini. Quod ii dicas Samuelis verba ad populi terrore prolata, ut a petitione recedes , novi iugo colla submitteretpHaud nego,indo tamen non sequitur, quod populo lege non faciant Tamqua enim obligatoria ,& perpe tuae obseruantiae, replicata fuere titulo legis regni post electu Regem, & ad perpetuam memoriam in arca foederis reposita.Locutus est autem Samuel legem regni ad populum, o scripsit in libro, o reposuit coram Domino.
quod si diras, post salutatum in Regem
Saulem, non repositam in arca legem illam,quam publicauerat Samuel Iudςis Re. gem poscentibus. sed illam, quam praemis rat Moyses. Sic contra insurgo: Lex a Samuele in arc1 reposita, ab eodem Samuelein libro scribitur; Lex Moysis erat iam seri .pta: ergo lex a Samuele reposita,no sui t illa Moysis, sed propria 1.Lex Moysis iam ante Samuelem ab ipso Moyse stabat in arca reposita, ergo ne dicamus Samuelc, actum agere, lex ab ipso reposita in arca, dicenda lex propria,& non Moysis. 3. Ex modo vulgandi legem conuincitur suisse propria Samuelis, & non Moyiis. Locutus es , dicitcronilla: ii suisset no propria sed Moy iis, δε- ι diceret cronilla. Seci primum lociatus es pqueascripsit, tandi m πρόιit, ergo lex ninua, at ias, locutus es, de fripsit n on elsent ad rem. 4. Cum lege Moyses, reposuit in arca doceba tpopuli)vel Regemὸ Regem. ex
30쪽
Samuelis cui dirigitur ad Rege, vel ad po- agat pinnitentiam. Reuertitur serian quia puluis ad populu:Locutus est autem Samuel l Regem timeat' ui sceleris rege arguit,im. legem regni ad populum. Sic dixit, itaque Ta-l pium Domini proelamando rebelle, regio muHomnia υerba Domini admputu, qui petie- diademate autoratum,Regem no timet.
ratasse Regemar. Io. υ.i8.Et clamabitis in i Curego reuertitur λ reuertitur a Sauler, die ista a faeie regis instri, non exaudist. er-l dargutus, & victus argumento ad homi-go&α3.Samuelis lex promulgata, petit ne nem facto verbis illis: Peccaui,sed ne M.
custodiam, & in actis registrum P sane. t nora me coram senioribus. Saul quasi diceret. In arca ergo reposita. Nullius legis a Sa- Nonne promulgasti Samuel, hoc esse iusmuele in arca repositio legitur prater Regis, ut suae Tyranidis solumodo Desi ha-
eam, quae scribitur, ergo M. Huius sen- beat ultorem)reuertere ergo, & me Gras sentie fuit Ioseph. Ait aurem Propiata μή l nioribus populi honorando, firma legem
vobis Deus Regem dedit: aspicite μὰ to- l exemplo. Paru enim esset hortari subditos zxviambus praestantior, o imperiodUnus Postquam verbo,nisi firmares exemplo. Legem suam autem populus salutem, o faelicitatem Regi recordatus Samuel illico obediens reuert, precatus e set, Propista scripsit mala , quae tur, unaque cum Saule ad adorandii pergit, illis euentura erant, et legit Rege audente, lis ne sui exemplo Israeliticum populum combramque reposuit in arca Domini, Ot esset apud l citaret in Regem. posteros testimonium eorum, quae praedixerat . Testis sit David, qui iubente Domino, Nec mysterio vaca quod a Domino exau- locum ten& degradati Saul is , iniusto inubtoratus Saul, a Samuele non vituperetur, i ctatus exilio, profugus, ut expertas euita sed honoretur. Missus ad Saulem, ut eum tamquam de libro viventium deletum anate mathitaret, ait: Pro eo ergo quod abiecisti sermonem Domini, abierit te Dominus, nρ sis Rex, m Saul. Peccaui, a praeuaricatassum sermonem Domini, timens populum, sob dens vici eorum oec sed ποῦ porta peccatum meum, ut adorem Dominum. Respondit Samuel.Non reuertar tecim, quia proiecisti sedimonem Domini, et ideo Dominus proiecit te, ne
sis sex si per Israel, G conuersus est Samuel,
vi abiretulis autem apprebendit summitatem
pasib eius, quae scissa es. Cui Samuel. Tridis
Dominus regnum Israel a te hodie, careaddit Eud proximo tuo m Pori te. Prero triumphator in Israel non parce et pamitudine nonfectetur, neque enim bomo est, ut agat paenitentiam. At Saul ait peccaui ijsednunc bonora me coram senioribus popuIi mei, et coram Israel, et reuera
uersus ergo Samuelsecutus est Saul . Ηle o, servo,quod Saulem, etsi anathemathi ea tu honorat Samuel: rogatus, immo iussus ut coram senioribus honoraret, reuertitur, &obediens acquiescit. aropconsessione sorsan peccati poenam ablueratὸ Non, peccati contemoneSamuel flocci faciens reuerti re,cusat. Triumphator H Israel non parcet, et pa
nitu ine nonsecurtur, nisuis enim iam sviret in si dias,& Saul is iram, quando una die Saeerdotes, & Prophetet octuaginta quimque, vel cum Iosepho, tercenti desiderati: Vrbe Noe in ore gladij aequata solo, vi cisci tamen noluit,cum posset, ut populum edoceret,quam sancta Regis persona esset.
Cum reuersus esset Saul, postquam persequintus es mili stros, mmtiauerunt ei dicentes. E ee Dauidis deserto est Engaddi. insumens emgo Saul tria missa electorum virorum ex omni Israel perexit ad laues figandum David,et viros eius etiamster abruptissimas petras, quae silis diribus perui unt: s venit ad caulas ovium quae se offerebant vianti, eratque dispelunca, quam mgressus est Saul, ut purgaret wutrem poria David, et Uri eius in interiori partes Vluncae latebant. Et dixerunt seria David ad eum. Ecce dies, de qua loquutus est Dominus ad te. Ego tradam tibi inimicum tuum, is fa cias elocut placuerat in oculis tuis.Turrexit edigo David, et rcidit oram clam is eiusfidem
ter. PUι Me percussit cor suum David, eo quod abscid sit ora illam Vs Saul Dixitque ad υἱ- ros suos: propitiuot mibi Dominus, nefariam bane re Domino meo Grifo Domini, vi mista manum meam in eu, quia Christu; Domini est. Notent Regi cita verba illamὰ faciam taurem Domino meo Chri Domini.Saulem moribus tyranuum, Dominum Vociat,& Regem.