장음표시 사용
51쪽
r paratus Biblitas. sanetur vulnus illius, ct deinde baptieabunt silum. Et rumviri stabunt sumum juxta eum. notaque ei faelem aliqua praecepta seriora, ct aliqua graviora δε-
einda vise, dam ipse adhuc stat in aquis; sed si Demina sit qua initiatur, foemina eam collocabunt in aquis eoilo tenus, ct iudices stabunt extra, ct nota facient ei aliqua praecepta leviora est aliqua graviora, dum ipsa adhuc est in aquis; postquam vera baptizata sit coram
illis , aisnent facies suas ct egredientur , ne videant eam eum ascenait ex aquis. Inde ritibus antiquis baptismi Christiani multa lux accedit. Apud Iudaeos erant servi, ex gentibus quas Vicerant, vel ex illis qui se pretio ultro mancipassent: propria servorum munera sunt, inquiunt Iudaei, ut solvant Domino calceamentum suum, aut illud indu-ant; ex quo more venit illa formula ad exprimen Adam magistri dignitatem: Cujus ego non suam dignusuo solυam ejus corrigiam calceamenti Ioari. c. I. versa7. Qui luscum fecerat servum aut ancillam , pro oculo dimittebat liberos; similiter si iis dentem ex cussisset. Lex non sinebat tradi domino suo qui se recepisset in terram Israel & Israelitismum suscepi set Exod. cap. a I. v. 26. s 17. Deut. 23. II.) Postquam servi manumissi fuerant , libertini dicebantur. Ut ista generalia notio Gentis Hebraeorum clarior fiat, protinus Gentis Historiam subjiciam, res Omnes ejus digerendo per aetates suas.
Res Hebraeorum per Mares suas digesta. I Empus ab Adam primo hominum parente, sive
spatium illud annorum qui effluxerunt a creatione mundi ad ortum D. N. I. C. solet dividi in sex aetates , quae simul collectar efficiunt quater mille annos. Deum
52쪽
. Deum csse tum innata interior ejus notio docet, tum exterior mundus, quem non nisi ab auctore potentissimo, infinito, aeterno, nimirum a Deo sea est enim significatio hujus vocis Deus) constat nec creari, nec servari potuisse creatum. Deum unum esse. mundus ille unus partium suarum concordia demonstrat. Sed non solitarius est Deus: in una enim ejus natura tres este personas numero distinctas, Patrem,
Verbum aeterna generatione Patris Filium, & Spiritum , ipse cui de se credere dignum est, declarat in Scripturis, quas sacras dicimus, quia cerib scimus ab illo nobis traditas. Filius autem Dei in illis Scripturis , ouae Graecis litteris exaratae sunt, appellatur λο- , quod nomen sermonem quidem & verbum, sed praeterea rationem, Sc sapientiam denotat ', ut
quoties Latina vox VERBUM occurrit in Scripturis, ubi de Filio Dei agitur, non deceat cogitare sermonem prolatilium, sed summam Dei rationem si ve sapientiam. Tertia persona dicitur SPIRITUS, qui Patrem Verbumque conjungit.
Trinitatis divinae mens humana non obscuram im
ginem praesert. Una quidem est; sed non ideb minus multiplex faecunditate sua, facultates habens distinctas. Neque enim voluntas cognitio est, nec cognitio voluntas; unde aestimare possumus unitati non obstare friunditatem. Quod si mens nostra tantum prγstet corporibus, ut angusti corporis conclusa Carcere, tamen, ut ita dicam, totum mundum complectatur,
cujus innumeras partes claris, distinctis, diversisque cogitationibus intra se versare potest, non mirum si ipse Deus mente humana praestantior, simul unus sit natura, 8c personat um numero trinus; si , inquam,
habeat sapientiam, quae Verbum sit ejus, & Spiritum, qui Patris Filii amor dici possit.
Haec quidem non aste immur cognitione clara , alis
53쪽
Apparatus Biblisus. subiiciuntur, nostrae subduntur cognitioni. Non ergσdico nos ex rebus notis intelligere posse Deum esse trinum ι sed ipsa quae experimur, evincere quam fidem habemus de Trinitate, rationis quidem captum superare, sed huic non adversari. Certum est eam persectam felicitatem, qua Deus in hoc consortio Verbi sui & Spiritus, hoc est ι cognitionis & amoris fruutur, nos utcumque habere compertam experimento emajor enim voluptas esse non potest, quam quae ex
persecta cognitione & summo amore percipitur; quc voluptas cogitari non potest in Deo solitario a Quae autem in creaturis finita & manca, in Deo sammare persecta sunt: ut ex humanis liceat conjectare divisna sed non credere similia. Satius est fidem adhibe re Scripturis, per quas ipse Deus declarat quae de se
esse sentienda voluit. Sacra Scrisiura enarrat Originem mundi, quem&ipsi ethnici scriptores fatentur coepisse, vetusta traditione edocti; idque probant ex incrementis artium quas videbant nuperis saeculis adinventas, aut expolitas: unde constabat recens esse genus humanum .
A quo autem vel qua re impelli potuerit Deus,
tit mundum conderet in tempore , ipse aeternus, non deprehendimus; nulla enim re indiga est divina nam
tura , & solus ipse se dignus est Deus r nisi putemus
eum intuitum esse Verbum suum, humana carne induendum . & in mundano opere sacrificium hujus carnis oblanmun. Non alia res est digna Deo quam ipse Deus. Propter gloriam nominis sui mundum enihilo eduxit, in quo coleretur sacrificiis; sed omnia sacrificia, quaecumque sinr, pretium habere non pintuerunt , nisi quatenus laetificium quod de se Verbum Oblaturum erat, adumbrarent. Ergo Deus per verbum suum, qui sapientia ejus est, creavit in tempore mumdum , restaurandum ab eodem Verbo, cum perditus est . Nec minori sapientia haec restauratio facta est ν
54쪽
Liber L Caput II. I 66uam prima mundi creatio, de qua primum sernis
Deus, caelo & terra primum creatis, Adamum ocEvam formavit, quos in paradisonemee in loco voluptatis collocavit; unde eos expulit, cum persu, sone diaboli, qui sormam serpentas induerat,' ex aris re vetita fruetiim decerpsissem Continuo Adam 3c Eva obnoxii facti sunt morbis 8c morti, compulsi vesci pane in sudore vultus sui, qui creati fuerant immortales in omni bonorum copia. Attamen statim ac lapsi sunt, promisit illis Deus ex semine eorum nasciturum Redemptorem, quem Hebraei lingua sua
appellaverunt MESSIAM, Graeci CHRISTUM,
Iae duo nomina idem sonant quod Latinis unctus. lim qui obituri erant aliquod insigne munus, ad illud unctione consecrabantur. Ille Christus est ipsum Dei Verbum, Filius ejus: idcirco non mirum ab eo servatos homines quos secerat; & cum ab aeterno Deus de Deo, futurus esset in tempore hoeso secundum carnem, non mirum est,' inquam,' si . Omnia
quae posterioribus saeculis contigerunt. inservierint ei tum Praenunciando, tum significando ortui ejus: Qui Christum haberet pro homine mero, dotibus quidem praedito, sed non alterius naturae quam quae nostraesti an crederet, quod tamen constat, haec omnia quae veteres Scripturae referunt, Patriarcharum acta& dicta, omnem religionis sudaicae cultum, rirus, sacrificia, omnia, inquam, Christo mers homini adumbrando ordinata de instituta suisse a Deo It, que ad intelligentiam veterum Scripmrarum cons quendam, necessariuin primo est intelligere Iesuin, quem vita ejus 6c miracula demonstravere esse Christum Adamo promissum hominem quidem esse, sed &pariter vere Deum. Sex dierum spatio cum opus mundanum Deus a,
solvisset, septimo die quievit qui dies deinceps a B i pello
55쪽
paratus Biblicus. mellatus est Sabbatum, id est, dies quietis, omnibussere gentibus antio uis sacer: ideo cum legem de huius diei quiete Deus poneret Israeli, praecipit tantum ut fieret memoria ejus Exod. ao. 8. J Memento ut
Hiem sabbati sancti Pes; nempe quiescendo , sicut hactenus vidisti observatum. Protinus patuit primi hominum parentis corruptamesic sobolem, & egere servatore, qui non solum paupertati, sed dc moribus corruptis mederctur. Cum enim homo tam brevis sit aevi, dolores quos in terra patitur magnopere resormidare, aut gaudia qua persentit magni facere non debet; omnia enim que sinem habent, parvi facienda sunt. Verum cum pra vi mores aeterna selicitate excludant; neque enim fieri potest sub Deo justo, ut mali in aeternum felices
sint, egebant homines Christo, a quo non soli im im-bucrentur doctrina, sed cujus gratia sanaretur voluntas eorum, quam esse a Deo aversam, & ideo per-Versam, protinus compertum est. Et nim Cain filius Adam & Evae, invidia motus. occidit Abelem fratrem suum, cujus sacrificium fuerat Deo acceptum magis: Deus enim igne caelitus misso illud incenderat . Hocce autem Abelis homicidium manibus fraternis patratum significabat futurum ut Christus aliquando occideretur ab ipsis suis fratribus Iudaeis, quihus se probaturus erat acceptissimum Deo. Scriptura non memorat rerum initio alios Adar filios quam Abe. lem & Cainum, id est, non plures nominat, sed relinquit cogitandos. Iam incolebatur terra, nec a paucis . Cainus terram arabat, Abel pascebat greges, &uterque indigebant administris. Statim post caedem Rhesis, dicebat Cainus ad Deum: Omnis igitur qui
invenerit me, occidet me; hoc indicat Cainum de A- helcm non fuisse solos terrae incolas. Statim Cain a d bricavit urbem, quae num trum incolarum supponit.
Ergo quod dicit Scriptura post mortem Abelis cognovisse
56쪽
hovisse Adam uxorem suam, de ei semen Seth posi- eum pro Abel, non sic intelligendum quasi non an tea multos alios filios procreasset, quos Moyses silentio praetermisit, quia non omnium hominum, sed Patriarcharum seriem suscipiebat texendam.
Cain cognovit uxorem Genesi ) quae peperit Henoch, ille Irad. hic Maviael, a quo Mathusael, qui genuit Lamech, qui duas uxores accepit sita introduxit polygam iam ) quibus videtur iiise exosus,& petitus insidiis, unde dicebat ad illas: Auscultate
serenonem meumr quoniam occidi virum, M. sons p test habere hunc sensum, Num occidi virum I nempe. An conscius sum caedis Abelis, propter quod scelus odio me habetis o Ut deterreret eas a malo facinore
quod cogitabant, dicit : Septuplum ultio dabitur de Cain , de Lamech vero septuagies septies. Tum Cain, tum Seth, quem Deus dederat Adae pro Abele, multum excreverant posteri. Sethi pr genies reputata est sancta, S: filiorum Dei nomen meruit. Λed cum illi filii Dei malo exemplo Lamechi iniere matrimonia cum filiabus hominum, sive stira e Caini, carnales evaserunt. Itaque hominibus sce-eratioribus factis, Deus coactus est mundum diluvio erdere, uno excepto Noe, cum familia sua, qui jussu ei arcam ingentem fabricavit, qua servavit Omnium
animalium species, ne aquis perirent. Ha c arca ty-tύ- spus sive imago fuit Ecclesiae , quae a Cluisto congreganda erat, servatura paucos homines, si caeterorum hominum pereuntium advertatur incititudo in. gens s unde Christus sepius dixit salutem esse paucorum. Sed S: Ecclesia quamquam munda, complexu ra erat homines malos, paleam eum frumento ut in area, bonos & malos pisces ut in sagena; sicut in arcam intraverunt animalia munda & immunda .
Ab Adamo ad diluvium transacta est prima aetas, quae fuit annorum mille sexentorum & quinquaginta lex.
57쪽
i paratra Ribia M. A tribus filiis Noe, Sem. Cham & Iaphet, orti sunt omnes populi. Qui in eis proximὰ nati sunt,
antequam in diversas abirent regiones, de turri e telis aedificanda inierunt consilium , quod turbavit Deus, sic sonfundens linguas, ut unusquisque non audiret linguam proximi sua, cum prius terra esset labii unius. Tunc homine= penitus Deum deseruere,& selyterunt diis alienis.
Ars Dei infirmata suisset, & malitia diaboli vicisset Dei sapientiam, si omnes homines, quos ut C leretur secerat, Prorsus ad peccandum declinassem. Peccatum ergo permiserat, quia huic eluendo nasciturus erat Christus, asserturus divinar Majestati decus multd majus quam quod illi dedecus inserre di, bolus voluerat, homines in peccatum inducens. Tanta autem res est Deus factus homo, moriesua iram Dei Patris placans & in homine imaginem Dei peccato deletam renovans, sive iterum hominem condens: tanta. inquam, res non sine pra νio apparatu terris ostendenda erat. Hanc ergo viniuit Deus a seculorum initio, donec adventaret dies praestimius, in figuris praemonstrare, & repraesentare quae aliquando fierent. Ad hoc necesse erat ut dum omne genus bominum in vitium rueret, gentem etiageret numerosam. cui leges & ritus praetcriberentur. quibus promisius Christus, dignitas ejus, opera, viata , mota, doctrina praenuntiarentur, & significare tur. Quae gens dum expectaret promissum servatorem, impleret totum orbem tradem Qxpectatione ;ut huic excipiendo aliquando homines bene praeparati essen . 'c83 Igitur Deus vocavit Abraham ex Ur Chaldaeorum
gente idololatra, ut eum constitueret caput hujus
gentis quam sepositurus erat sibi in populum fidelem& peculiarem . Duplex Abrahae vocatio distinguen da; prima cum patre suo Tliare ex Ur Chaldae
58쪽
ia ν I. Caput re Istrum, ubi, juxta Iosue cap. . Thare & Naehor, duin ibi habitabant servierant diis Mimis. Laban oratus ex NMhoe, qui remenserat in Mesopotamia ado. rabat idola, qu* Rachel silia ejus subserata est Ge- us 3I.ὶ Deus ex Ur Chaldaeorum regione idololatriea Thais re eduxit, cum filio A, m. 8c Loth nepote, quem
Aran sthter Abram susceperat. Thare commoratus est in urbe Haran, quae erat via in terram Chanaan,
de ibi mortuus est. Inde fibram quae est secunda
ejus vocatio j a Deo jussus est exita cim eognatione sua, pergese iter is terram Chanaan. Quando Deus secundo vocavit Abram, mem illi Deit sincundae prolis. & ex ejus semine nasciturum Messiam promisiit, tum dc terram Chanaan, inquam statim Deo ob diem. relicta cognatione Oa, venit cum Sar4 uxore, M Loth fratris sui Aran filio ι sed de intelligens feracitare hujus terrae innui a Deci feliciorem in coelis mansionem, ut peregrinus in ea sub tabern culis habitavis, non aliam deligens fixam s dem, quam locum sepulatim. Cum regio multo pecori alendo non sufficeret, Lolli se se recepit Sodomam, qua direpta a Codoria-homor, cum dc ipse Loth abductus esset captivus, Abrinam matis suis servis, eum εe populum liberavit. Redeunti Abrahae a caede Codorlahomor occumrit Melchisedech. iuxta cujus ordinem Messias sui rus er i sacerdos. Melchisedech typus Christi benedixit Abrahae, Ac ab eo recepit decimas, quippe a Clitis sto Iudaei sacerdotes benedicendi Deus renovavit Abrahae promissionem de numerosa prole , ideo vocavit eum Abraham, hoc est, P.
trem multorum populorum, cum prius appellaretur
mus Deus, qui in Scriptura dicitur dignatus Abrahamum familiari colloquio suo, ipsum erat Dei Verbum,
59쪽
Io Apparatus Biblicus. qui ab hisce temporibus praeludebat incarnationi suae .
Quanquam enim tunc carnem non sic assumebat ,
ut jam fieret homo , in imagine tamen carnis, sive verae, sive apparentis conspicuum Patriarchis se prae bcbat, ut Omnis antiquitas credidit. Verbum inquam, erat unus ex tribus Angelis qui apparuerunt Abrahae,
qui promisit illi de lumbis ejus carnem se sumpturum. Hunc vero ut Iehovam, id est, Deum summum Abraham adoravit, pro Deo habuit, re ejus colloquio gavisus est; ad quod alludens, ut opinor,
Christus ajebat in Evangelio Ioannis 8. 36.) Abraham
pater vester exultavit ut videret diem meum; vivit,
Verbum Dei sic atanaere earnem nostram, & f miliari cum hominibus uti colloquio, non mirum videretur, si adverteremus illud intra nos semper e Gse, intimo nos i O intimius. Etenim interius nobi Dctim loquitur, admonet, docet, arguit; quippe lux est omnem illuminans hominem, qua rectum inuquo secernimus, qua pungimur conscii pravi sicin ris, & recreamur cum sumus boni. Deus edens exempla tremendorum suppliciorum , quibus scelera mundi aliquando igne aeterno plecteret, Sodomam ob nefarias libidines suorum incolarum Consti mpsit igne caelesti; ex quo incendio solus Loth ereptus est cum uxore & utraque filia. Sic confirmabat Deus paucos multis pereuntibus servandos, qui aures praeberent iis quos missurtis erat, a quibus subducerentur e medio coetu virorum corruptorum, quem
admodum ab Angelis ex peritura civitate Loth eductus est. Horum contra mandatum cum uxor ejuSpost se respexisset, in statuam salis versa est, a ternum monumentum corruptum saeculum citὸν & procul sugiendum, nec moras nectendas , versus Illud oculos retorquendo, & repetendo desideriis. Loth
duae filiae ejus se receperunt in speluncam juxta Se
60쪽
Liber g Caput II. argor: Filiae existimantes humanum genus interiisse, inebriati patris appetierunt concubitum; unde duo populi Moab Sc Ammon nati sunt. Abrahae ex ancilla natus est Ismael, a quo Ismae-ao9 litae, gens effera, & quae hactenus Deo exosa fuit: unde constitit non prodesse cuiquam habere sanctam originem, nasci scilicet parentibus sanctis , quorum virtutem moribus non referat. Ismael primogenitus Abrahae non ejus heres fuit; ut Iudaei, prima Abr hae proles benedictionum Dei, semini Abrahae promissarum, non suere heredes. Praeceptum de circumcisione accipit Abraham, &aior se ipse circumcidit & Ismaelem filium cum omnibus masculis vernaculis. Deinde. ei licet seni centum annorum ex Sara etiam effaera natus est, luxta promis. siones divinas, Isaac, in quo benedicendae erant omneu gentes, quia scilicet ex semine ejus oriturus erat Messias. Id omne quod fiebat in Abrahamo &in populo ex eo gignendo, typus erat, id est, rudis forma rerum, ut diximus, sub Christo peragendarum. Ideo Deus, ut omnia quae Christum spectant ostenderet miraculum esse, etiam miraculis plenum esse voluit id quod praemittebat in typum Christi orituri. Voluit, inquam, ex viro sene & ex muliere effaeta enasci prolem, in qua erant gentes benedicendae: simul ut significaret, quemadmodum coelum Ac terras e nihilo eduxerat, ita pariter ex non aptis hominibus efformaturum se esse gentem san
Ab illa lege de circumcisione quam dedit Deus Abrahamo, tempus quod Iudaei appellant legis, S
cum de duratione mundi loquuntur , numerandum est. Dicunt priora duo annorum millia transacta mne lege; jam enim circumcirca abierant cum Abraham jussus est se & familiam circumcidere. Post hanc legem circumcisionis praeteriere alii anni bis mille,