장음표시 사용
21쪽
voti ad laudaudia Lagum,uiru,quo semper illum Erasmus nominae epitheto,plane incoparabilim.Tentaut quidem .quam ueri parum, qua est Ebus praeflantur d mibi Iuccesserit, ipse uidebo. Eam igitur oden quanquam impudentis sit cuiusdam temeritatis, me ipsa iis fantia infantiorem hominem,uirum tam modis omnibus summum, celebrandumsumpsisse: maziae rursus imprudentiae,eius etiam Dile nune te efficere: tamen ad te mitto,non alia sanἐ ratione, quam qua nugas suad inuicem solent amici communicare. Idem in tuis uinaeias nam sic nouitiam hanc amicitiam uobis alendam esse arbitror te etiam ais etiam oro. Bene uale mi Petre, illa domestica Lasii consuetudine felix perfruere. Fimburgi,pridie Non. Augusti, Annos. brini M. D. XXX.
bus incomparabilis Legum Doctoris Dn. Udalrielii Tasii praeceptoris mei colendissimi. Ηλς k-Hi ergo tenus, iocosas,
Si satu mecum retulisse nugas, O Iovisproles inieranda Cleio, Nona supremi. Nune utrum laudes age maximorum Grandisr tandemsuperas ad auras Eser, cantu celebrare tenta
Ergo quis cunctos potior canendus Inter heroas,quibu, hoe sublimi ψnclytumfama superat Friburgum, Vcuerit unt i Ru ne qui primus literas Latinas, Primus Graias literra Latinis Rettulit,dicam numeris Eriasmum Roterodamum' Nemo quo maior similisi: nemo es,
Proximus rarus monimenta cuius
Nolira mirantur, ubitura semper seriasvescent. An magis magni comites Erasini
22쪽
Te eoam Oglai Glareane non, ἰTemporis claru Latiam baci linguam Vrbe docentem' ne Luscini enus omne doctum Disciplinarum,triplices. lingua H ss tradentem sacra laude summa, Dogmata Chrin'
Aut uetuIutis potius tenebris Quae uelut dei is latuit,lateti, Vindicem Laum memorem, Ioannem Forte Sicbardumst Inter hos rite fueras referri Dignus insigni quos tu camoena, Qui doce acros Canones,Ameli, Ore diserto. At rapit totumsibi me meti: magrandaevi moritura nunquam Zoo,quo nemo peritior nunc Iuris G affui. Hune tuis eigo,mea Musa lectris Sublice hunc clara celebrato uoce: Hunc uirum plenis,ce Di solum
Laudibus es criIlle Germanis,Italis,Britanus Notus,i r eundiis celebratus oris
Zasius,i Liri decus 'perenne ille Fribur . Ille quem totis bene eonferendus
Diligentiunum solet anteferee Diuus Erasmin Cuius ex omniferἰ semperiorbe Gratia pubes uenit audiendi Docta,qua magna ueteii refulget Stemmate parte. Nemo qui Leges profitetur usquam
Dij,quibus celsa residens cathedra
23쪽
His modis,necdum satu orsus ii Idomnium menteis oculosq; uertit
Voce potenti' Quam docet multo iuuenum fauore Albicit quanta penitu sup e Sin ulos,quidam tria ceu superilis Secula NUA, '
Proferat,multa ratione'mos, Recilius Legum quibuι indicatur Vera uoluntas:
Siue Doctorum dubias priorum Dirimat pugnas:male stuprofessos Arguatsiue cxplicet intricatos Denis casus. Quae quidem tanta simul γ Latina Copia praestatphrasis, atq: luce, Quanta uel priscos decuistet ipsos
Iureperitos. Tasium porro celebrato Musa,
Quem spudent rebui dubiis ipsi Caesares, Reges, o certas primum Consuluisse: Quis longinquis petitur ab oris
In dies cuius domus urbis,atq; omnium oraclum sit,dubio sisum quos Sollicitatius.
Qisitis quondam senioris ista Nuth Legum fuerat periti
Ciuium semper celebrata turba Ianua Romae. Ipsa quid tandem monimenta dicam Laudis aeterna, lucubrationes' Zam famam meruere quantam Nomina quanta
Nil quibus uel doctius esse quicquam, Nec potest uel tersius est e quicquam, Et nihilfundatius esse quicquam, splendidissit.
Illa dum coelo uariantur horae,
24쪽
Nomina secus. Hine suo tantum nes uate quondam Pindaro Thebae res Icili Homero Fulsit γοe quantum duce nune Fribu uni Nobile claret. Arduum iactant uelut Alciatum Galliati adiat Marium superba
Roma: Germanis ita regnat unus Zasim oris. Tasitim elarum iubar ille Legum,
Tasius linguae decus oe Latina, Zasiuspraelitans literis quibusvis Inclytus heros. Ergo Nelida tria stela uitam Viuitomiae,uenerande Zasi, Ut diu nobis veros precamur
Eiusdem in Apologiam Zasij contra
Petrum Stellam. Legsin Stella Vors aliquando libellum, Zasius errorum quo reus actus erat: Hae,uel persuasu, contra lege,quisquis es psum Protinus G Stellam dixeris esse reum. Aliud eiusdem. /Quam sit difficilis,quam res sit plena perieli,
Entelli ualidra non timuise manus, Et quam congressu succumbere nesciat ullo Za ui,hinc paucu quises uidere pote, i.
25쪽
tasis, non iam centones, ut Tribunianus olim creditur, illii alioqui sui seculi doctissimus, sed Iuris artem coponant, san-
ctionesq; Logum,senatuscosulta edictorum interpretamenta, Iureconsultorum placita interpretum decreta in mores recepta, aeqaitate praegrauantia, omnia nunc uaga & sparta, de nullius certar artis ratione circunscripta, ratis firmisq; iustae artis praeceptis, quatenus rei natura tulerit, quasi cacellis quibusdam concludant: Nimiru ros humanae longe melius quam nunc constitutae uidebunturm ciuilia iura, quibus homines libertatis retinentis imi, ae quissimo seruiunt animo, cuiusuis
scripturientis libidini obnoxia expositaq; erui modo ut Princeps hoc praestare edicto uelit, quod Augustus Iustinianus nequiuit, id est ut iis qui se Iuris professores dicat, in ea com: positionem, ultra scholasticam praelectionem, nihil liceat. Alioqui quis erit litiu fi uis, si nulla certa semelq; recepta I reconsilliorum decreta fuerint 8 Ecquid autem usqueadco fixum ratumq; potest esse, ut non haec siue intemperantia, siue impudentia, liue scribendi libido quaedam,& labefactare facile,& ad extremum conuellere euertereq; possit Z Id quod si non coerceatur tandem aliquando,in dies nobis nouos homines ingenio bs atq; ambitiosos suboriri uidebimus, qui alia atq; alia subinde orbi terrarii iura condant, qui praetcritorum seculorum constanti persuasione recepta abrogare audeant.. Ita res cxitum hauddubie non inueniet,cum scribenteς aucu- pandae famae cupidi ut est humani ingenii natura dicta m . iorum reuellere, Pandectarum ac constitutionum scripta it
uertere,distorquere, contorquero, corrumpere, uim antiquoi rum scriptis adferre,uerborum aucupia, syllabarum tendici las liter anim decipulas comminisci, nihild cniq; no incept re,in animum induxerint illustrandi nominis sui gratia am' quod adhuc fecerunt, faciuntq; recentioriun permulti, quid est aliud, quam ias ciuile calumniari, uerbaq; legum captare id quod Paulus faciendum esse negat titulo, ad exhibedum.
Sed hoe illud est profecto, homines ingeniosi iidemq; ambitiosissimi, argumentum sibi praereptum a maioribus, oste tandorum ingeniorum suorum,omnemq; scribedi materiam consumptam esse ab iis qui anteuertere,indignantur. Itaque res eo tandem redigetur,ut censentcs in iudiciis, out his aut
illis autoribus fuerint addicti, & ut in huius aut illius uerba iurarint, quo iure, quaq; iniuria res iudicandas distrahant id quod
26쪽
quod semel tenendum susceperint mordicus retiuentes. Hoc lacro quam sit perniciosum, ex uerbis Ciceronis intelligi poterit: Nihil est in ciuitate,inquit ille, tam diligeter, quam ius ciuile retinendunt: etenim hoc sublato,nihil est quare cxplo Tatum cuiquam possit esse quid suum, quid alienum silmihil
est quod aequabile inter omnes, atq; unius aut omnium csi possit.Hunc statum rerum & litium disceptandarum, e prae 1enti Iuris nostri constitutione expectadum esse, quis est qui inficiari uelit, cum scribentium responsa per secula alia atq; alia inter se pugnent acerrimeZId autem utrum autore Iust niano faciant, ipsi uiderint: certe eius uerba contra Iouant:
N obis,inquit,in Legibus magis simplicitas quam difficultas
placet. Quis autem genuinam hanc Iuris simplicitatem resti tuet nobis, Iustiniane ImperatorZQuis alius quam CaroliV. magni Imperatoris inuicta frauitas,& Ferdinadi Regis pri dentia ut quemadmodum fratrum duorum coniunctio urbis unius & imperii fuit initium, ita uobis autoribus, Legum sanctimonia pristinum candorem fusi& simplicitatem recipiat: tum firmamentum artis quoque aliquod, quo intra certos limites conclusia sit, nec infinita multitudine sua malis hominibus tot ineptiarum occasionem praebeat. Tuae itaq; Celsiti dinis, Rex sereni se .maximum istud osnicium, huic disciplinae Imperatoriae pro sua quoq; parte manum admoliri, illii iandiu laboranti implorantiq; , saluberrimam hanc opem ferre, delectis uidelicet uiris ad lioc munus suscipiendum idoneis, quorum uirorum cura & prudentia,uestris legibus suus restituatur candor, suaq; simplicitas Addere potest huic consilio
magnam alacritatem ordo hominum corum, quos habet M testas tua peritissimos sapientissimosq; . Quis enim ad res magnax omncs magis est idoneus quam tuae Maiestatis Pro-eancellarius Georgius Gienger, quam Ioannes Georgius Paungarinor a Paungarten, quam Adamus Carolus3 ut praeteream huius ordinis neroas alios innumcros, quos Maiest iis tuae aula habet liberalissime,supra caeteros Reges omnes.
Hoc consilium quia sperabam quandoq; Maiestati uestrae suscipiendum esse, operae pretium existimaui fore, si patris quoq: mei I datrichi Tasii scripta nonnulla in hunc ipsum
finem ab eo comparata in publicum darem. Solebat enim uir ille simplicem eam iuris ueritatem uehementer colere, & di
ligenter inquirere,ium in aliis suis,tum in hoc ipso singula
27쪽
rium Intellectuum opere. Animum quoq; mihi maiore ad id
fecit,& sententiam meam confirmauit Maiestatis tuae epistola ad ciuit scripta olim, qua hortari uisa est, ut in eo instituto continenter pergeret, ac crebris lucubrationibus antiquam& germanam Iuris simplicitatem pro uirili instauraret. Quia bas modis confirmatus sane fui, non inepte me facturum cia se existimans, si parentis mei labores sub tuae Maiestatis a spiciis primum ultro coeptos, deinde iussu quoq; cius cavl- alos,ante ipsam Maiestathm tuam obtulissem: nam ille quiae in senio tum confectus,morteq; praeuentus, perpauca 'liis excudi curauit. Post obitum illius in lucem prodiit uo-uminum aceruus non mediocris, dissimilis sorte iis quae ab ipso emendata ac promulgata fuere, neq; in decentem modum digesta, ut solent quae ad editionem comparantur dia
geri , sed ut publice scholaribus saepiuscule dictare consueuerat,ita prodierunt. Id autem studiosorum quorundam qui discipuli fuerant ipsius factum opera est, quibus recte uituluest eam rem non solum oῖcrae precium magnum quoddam scholis nostris adferre posse, sed & necessariam quandam cognitionem habere, quod ipsemet pater meus in hoc Intelle uiam Opere, ad eas Lccturas saepenumero dimittat lectore: ueluti libro Singularium responsorum primo, cap. M. dum ait: Quam opinionem aliis locis in Lecturis meis latius fundaui. Et lib. x. cap.x3. Meliorem partem,inquit, quia sine o dine a cae teris adducuntur in Lectura nostra clarius discussimus. Item cap. 44. & aliis in locis praesentis operis minime
paucis, quos locos quia marginibus suis adnotantur, lectori quaerendos inspiciendosq; relinquimus. Intellectuli itaq; singularium opus quod Maiestati tuae nuncupatum est, ipse aedidit:& aliua, quod Vsus seudorum inscribitur, cum caeteris quibusdam. In opere intellectuum locupletiorem adhue aeditionem promisit, multis singularibus responsis auctam: id quod morte occupatus praestare non potuit. Erat illa quidem iam exarata, sed nondum Zasiana lima exornata . Ne
igitur hoc labore prorsus careret Iurisprudentiae studiosa ii uentus lauadent; etiam in omni disciplinarii genere principe uiro Bonifacio Amerbachio, quicquid deprehendi paterno
charactere ita cfformatum, ut ad constitutam editionem pertinere uideretur diligenter decerpsi. Caeterum quia locupletatio ipsa,nisi mutato quoq; ordine, non commode priori-
28쪽
bus interseri posse uidebatur,iGrco libuit Singillaria respon
sa in proprios locos digerere: deinceps Intellectus singulare legii subnectere, &ut discrimen aliquod appareret, in partes duas distinguere: mox glossas aliquot lcgulubdere: inde annexis Antinomiarum dissolutionibus, Substitutionum tractatum postremo ut prius quoq; factum fuit) loco apponere. Id ita institutam a inc est non ut parentis ordinem uel improbarem,uel reiiccrem: sed quia ob locupletationem nunc accedentem commodior hic fore uidebatur. Sic Dii. quoq; Amerbachius rogatus respondit. Quod ad reliquam curam attinet, ut omnia pro aetate minime imprudenter egisse uia derer,magnam a Gibui diligentiam. Delegi typographum, uirum industrium, Michaelem Isingrinium, qui prae ter artis exactam peritiam, diligentia quoque ae fide in excudendis eiusmodi operibus masnam laudem adeptus est . Haec ego uniuersa multis de causis ita consului: in primis autem, quod haud ignorarem, quam modis omnibus perfectum id esse deceret, quod in conspectum tanti Regis, cui prior quoq; aeditio inscriberetur, iacturum csset. Deinde ob patris quoq; mei reuerentiam, multum lubenter & alacriter imid suscepi: sperans hanc pietatem quoq; meam, apud Serenitatem tuam, clementiam & gratiam mihi conciliaturam esse . Sum enim ita constitutus animo, ut sperare audeam, thesaurum Regiarum gratiarum tam diuitem, tam locupletem, in parente nostr non desiisse,sed in liberos quoq; ipsius radium inde alia quem expandendum csse . Hanc mihi persuasionem confimmauit infinita illa clementiae uis, qua caeteros studiosos omnes singulari quada gratia agnoscit ac fouet Maiestas tua: ut praeter innumeras dotes heroicas alias, quas avus olim uester Diuus Maxarmilianus hic reliquit, ca quoq; in nepotibus fulgeat splendeatq; , fauor in literatos & clementia lingularis, cum pari iuncta liberalitate. Et neq: falso neq; omnino inepte fecerit, qui ab Alexandri Magni, & Philippi patris
exemplo, comparationem huc adferat: quorum uterq; cum
omni ferE tempore negotiis belli uictoriisq; affectus exercitusq; csset a studiis tamen abfuisse nunquam fertur, quin comiter lepideq; tum faceret pleraq; ac dicoret, tum hominum doctissimoriun diligentiam ac curam inter summas rerum occupationes singularem quandam haberet. Testantur id locupletissime utriusq; epistolae, in hanc sententiam ad Aristotelem
29쪽
telem set picet illius de lib is philosophiae In publIcurissi
iis, huius de diligeri ia & cura parentum iri liberorum insti
hanc in colendis sectandisq; disciplinis Alexandri alacritatem , aliunde quam a patre extitit sc 3 ut & bellorum ortiter susccptorum,& totidem sere uictoriarum initium illi Philippus dedit. Eodem itaq; modo Diui quoq; Maxae miliani dotes heroicas neq; cum illo sepultas, neq; tum a nobis creptas, sed in liberos propagatas, cxistimandum est magnum quoddam bonum nostro seculo aedituras csse. Quod iandiu meditari uidetur animus uester, ut pulso ac fugato hoste barbaro, neq: solum intra limites suos incluso,sed in ultimas oras pro fligato , Europae imperium ad extremum usq; orientem, &omnino ultra Alexandri columnas propagetur: & sie tandem quietem sibi ac pacem certam sperare debet Germania, qua pax fato quodam uobis ac familiae uestrae debetur. Inter tamen hanc rerum molem, non abiiciendam prorsus esse sper mus ciuilium studiorum curam, quin huic quoq; serendum csse suum auxilium, quo pulcherrime sic reparatum propagatumq; imperium, sanctionibus legum & ciuili prudentia uniuersa firmetur probe ac stabiliatur, non ut unius tantum hominis aetatem duret ut Macedonum regno accidit, sed perpetuum fiat ac sempiternum, nec priusquam ipsum uniuersum totum, siacm sortiatur suum: ut recte praedixisse Homerum
appareat,imperium istud non finem habiturum esse prius qua mundus ipse habeat .Hoc consilium ut sanctissima, ita quoq;
saluberrimum, Deus optimus maximus sua ope ac fauore adiutabit clementer, ac rebus successum felicem praebebit. Sed α nos,pro suo scilicet modo quisq; tum operam nostram, iii supplicia quoq; uota offeramus,ut sub uestro numine ac Maiestate, tranquillis ac tutis quam diutissime latcre ac degore liceat. Cui cgo numini,
cuiq: maiestati me humiliter sub do, & suppliciter commmendo.
30쪽
rs 'BONIFACIO A ME Jkbacbio Basiliensi iuueni omnis udiorum genere non uulgariter erudito,
AGNA felicitatis pars est, maximagratitudinis, si
quis agnoscatsua bona.Proinde etiam atq; ctiagrao tutandi;6ὶn6ὶro siculo, arata tumsuperis, quorum benignitates raclai dia tot iam sieculis pene set pulta, toto terrarum orbe resorescunt, ac felicissimοῦ propagantur. Ante annos plus minus octoginta tonii modo erant ii fantes ais elingues,qui eas profitebantur artes,qua suo quopseculo, quo uel maxime ruit erudita facundia, mutis appellat Ver tibim: uerumetiam ipsa Grammatica recte loquendi magis7ra, Rctaetoricis copiose findideqi Aeetidi dux ,foede miseres balbutiebant: γquaequondam tot linguis instruci uci aut,tum unam Latiuam psime Latine sonabat.Sub haecpaulatim subolescentibim literi, meliori bus Italia sola linguam habebat, nee apud hanc ullae disciplinaeprae, ter Oratoriam. Nunc nulla est natio sub Christiana ditisne, in qua non omne disciplinarum genus Nubis benefortuniantibus) eloque, tiae maies tem eruditionis utilitati adiungit. Medicina loqui cupit, apud Italos, opera Nicolai Leoniceni, benis immortalitate digni: apud Gallas,Gulielmi Cui Basiliensis apud Britannos,fludio Thomae Linacrisic nuper disertus coepit esse Galenus, ut in sua lingua parum disertu, uideripsit. Eiusdem operasic Latine loquitur Ari, soteles, ut licet Atticus, uix in suo sermoneparem habea ratiam: licet ante hune illud certe praestiterint, apud Italos, Arnronius. Trapeontius, Theodoruue Ga a, Marsibus, Picus: apud Gallos, Faober Stapulensis, philosophia mutavi ipo fit. Porro legibus Caesareis pristinum elegantiae nitorem, atq; etiam genuiuae uteraturae gloriam,miciter resiluerunt,apud Gallos,Gulielmus Budaeus: via Germanos, uir modis omnibus incomparabilis Udalrichus Zasius, ravia Romam sermonis ubertate scatens, ut Vlpianum quempiam loqui putes, non huius aetatis Iureconsultum . At nescio quo pacto nondum ea res perinde succedit Theologis , etiamsi non desint, qui fari Asiant . Spero tamen breuisutur , Mi haec quos profesiis, tu deterso pristiuum suum nitorem asscrat. Hactenus e doctorum centuriis excludebWntur, qui paulo politius loquerentur: nec dignabuntur quenquam seuo ago prosi sores, nisi qui cum ipsis turpiter balb