장음표시 사용
141쪽
pro instituto a se ordine, librosque octo Revelationum mnseripsit. obdormivit Romae die Σῖ. Iulii anno 1373. eamque inter Sanctas retulit Boni iacius ΙX. anno I 39I. Catharina vem ord. Praed. vii OIM 364. vernacula lingua , & dialogos sex litteris tradidit In schismate .se venti studio adhaesit Urbano VI. impulitque Gregorium XI. ut Romam Sedem Avenione reserret. Romae & ipsa decessit die 29. Aprilis anno I 38o. Sanctis eam adseri danno IMI. Pius II.
ri Μaii purione ictus interiit, ut dictum est alibi .
Quo perempto ad Imperatoriam dignitatem evectus est eodem anno Calendis Nov. Renricus VII. Luxemburgensis, approbante' Clemente V. eet conditione, ut Romam v niens coronam acciperet ab Apostolicae Sedis Legatis. Id anno I 3I2. peractam est, quum antea Mediolani ferream Langobardorum eoronam accepisset. Huius urbis regimea Vicecomitibus eommisit, Gibellinis adhaerens . Guelphis insensus. Eam ob rem Cremonae muros disjecit . Fl gentiam cinxit obsidione, Rupertum regem Neapolitan Tum throno deturbare tentavito Peperit id Henrico eum Pontifice Clemente V. simultatem . Occubuit septimo anno imperii sui, I3rgo Boncomenti duodecimo a Senis lapide o Bemardum Politianum Ord. Praedic. illi in die Assumptis B., Μ. V. in sacrosancta Eucharistia porrexisse venenum quidam aperto affirmarunt mendacio. Nos tantum illius ordinis Seriptores sed etiam Raynaldus , & Fleury ad praeeitatum annum hanc existarunt e
Duo post inmiei mortem constituti sunt Imperato
c I Nauaeris Geneal. 44. Auctor Chronici vrspera. aliiqust traduntravera Henricum VII. periisse Maena,& moraehum id ausum Florentimorum iustieati ne i ei ut abiret Henrieum morti proximum Praecepissa, sti postea captum exeoriatum fuisse sivum . Henriei .cadaver post bienis tum , anas scitiset Is M. Pisas deIatum maiori in vide raeonditum fuit in monumento tum inscriptione: Me in Sareophaes Umνieι οι- α --fia comisia, oe νοβ separius ouisa nominis Ramm tum impera σων, ossa εα unam. . . .
142쪽
res, dissentientibus Electoribus , . Ludmicus B avarus , &Fridericus Austriacus . V. illum , hunc III. designant numismata ι Ludoυicus Aqui rani coronatus est y atque a no IIaa. Frideri cum superavit, & tu carcerem conjecit.
Post triennium iuri suo cedentem , liberum dimisit in
Austriam . Ludovicus anno Iῖς , die in Octobris inter venandum praecipitatus ex equor suprema Friderieci dies
decima tertia Ianuarii anno I 3ῖo. Sunt qui Ludovieum ex Augustorum albo dispungunt, quod appmbatus non fuerit a Romano Pontifice , imo a Ioanne XXII. &a Clemente V L communione privatus. Redarguit enim anno 38 24. Ioannem tanquam pacis inimicum , dissensiones M. ventem intes principes , haereticum S Evangelieae paupe tali adversantem . Ecclesiastica beneficia contulit nullo habito personarum delectu, & a Pontifice collat. cassavit. Eumdem Pontificem anno I 328. deponere ausus est, constituitque Antipapam Petrum de Coriarur . Reiose dicta cap. I. Clemens vero VI. diu monitum & obtemperare obtrectantem anno I 346. die xy. Aprilis Imperiali dignitate exspoliatum ella declaravit deditque operam, ut in
regem Romanorum eIigeretur catalus major natu Ioamnis Luxem burgensis regis Bohemorum per id temporis Αvenione commorantis . Quidam propterea ab anno emo tuali. Henrici VII. usque ad annum I 346. thronum Im perii vacasse tradunt, negantibus aliis , qui Augustalem principatum nolunt ab Apostolica auctoritate pendere. ITAQUE Carolus hujus nominis VI. renu latus Roma norum rex anno I 346. die II. Iulii apud Confluentes ,
nempe inter Mosellam & Rhenum Helenopolis enim seu Fra clarium parebat Ludovico Bavaro pmximo amno I 347. imperare coepit post obitum Ludovici , quamquam electores quidam Francfurti convenientes primo r ilem Angliae Eduardum , deinde Friderisum Lanigravium Thuringiae , Caesarem nominassent. Verum iis renuenti bus sese turbis hisce immiscere , omnes .demum in electionem Caroli conspirarunt. Is in Romanum Pontificem obsequentissimus fuit, & in clericos tiberalis r e Tonam acceperat Romae anno I 346. die a 3. Novembris, Posteaquam declaratus fuerat rex Romanorum: & ibidem imperii diadema suscepit anno I 333. die 5. Aprilis. Anno I 363. Avenionem adiit Urbanum v. salui'turus. Cessit antem fatis die 29. Novembria anno 1378ώPragae in aede S. Vincestat tumulatus.
143쪽
EDIDERAT Carolus IV. anno 33 6. in Comitiis Norim-hergieis die Io. Ianuarii Pragmaticam' Sanctionem de eligendo Imperatore t & de praeeminentia Electorum, quam a sigilli forma Bulum Auream appellant. Praescripta ibidem ratione peracta est ab eo tempore electio Caesarum. At suecessor Caroli Vinces aus illius filius, qui vivente patre anno I 377. die I 2. Iunii declaratus fuerat rex Romanorum , nulla alia adhibita caeremonia, genitore defuncto , coepit Bohemiae regnum imperiumque administrare, Electoratu Brandeburgensi Sigismundo fratri suo demandato. Vineestam autem iste, qui initio regni II. agebat aetatis annum, adeo vino, voluptati, cunctisque vitiis se dedit, ut illi Denis, & Ignavi accesserir cognomentum I )Reipublieae idcirco interesse arbitrati sunt Imperii Proeeres , si a regimine ineptissimum hominem amoverent . quod praestitere anno I o. die Augusti vicesima. SuasTITuTus in locum Vincestat Rupertus Palatinus dux Bavariae cognomine rimus. Frideri s enim Bron suicensis , quem initici Imperatorem designaverant Et Hores, dum in Hassia domum peteret, fuerat ab hostibus truei datus . Coloniae Ruperaus electus fuit anno cit. I 4m. mense . Septembri, ibique coronatus anno Igo I. die 6. Ianuarii . deque enim aut electio Francolarii , aut coronatio Aqui rani, iuxta consuetudinem fieri potuit, renuentibus civibus, qui Vincestaum adhuc vive tem observabant. Is qnim supervixit Ruperto; nam apo, Plexia peremptus est anno I4r8. die I 6. Augusti: & imperator Rupertus decessit oppenhemii anno I Io. die a I. Μaii a ) . Hactenus de Imperatoribus Occidentis. ANTEQUAM in Orientem nostra progrediatur narratio, celebriores Latinae Ecclesiae Sanctos commemoremus o portet . Ut a sanctis mulieribus exordiamur; laudavimus superiori capite Birgittam , & Catiarinam Senen
sem. Addendae Angela de Fulginio , 'nes de Mon-
nis me- νωm ludibrii causa appellabatur. Eodem modo, quo Constanginus Copisvmtis, sacri εctutis aquam foedavit. Norim hargensibus quatuor vini Rhenani plaustris vendidit immunitates , membrana ua sis no mu
nitas, in quibus posset quisque pro suo lubitu privilegia describere, s isto pretio distribilit. s. a J Scribunt quidam decessita ilia 18. Mili, 2 sepultum fuisse Hetaeib mae. .
144쪽
tepestitiano, Elisabeth Lusitaniae regina, & Catharisa filia
praelaudatae Birgittae. Obiit B. Augela anno Iῖος. Agnes anno I 3I7. Disabeth anno I 3ῖ6. Catharina anno I 38 I. Sancti stimi quoque viri ad caelestem gloriam migrarunt, nempe S. reo presbyter Britannus anno Iῖοῖ. I : Nic laus Tolentinas Ord. S. Aug. thaumaturius an. IS . a Couradus Eremita anno I 33I. Petrus Thomas Carmelita' anno 1365. Andreas Corsinius ejusdem ordinis anno I 37ῖ Apud Indos a Saracenis anno II 22. martyrium perpessi sunt quatuor Fratres Ord. Minorum , scilicet, Thomas Tolentinas, Iacobus Patavinus, Petrus Senensis , & D metritis laicus. Horum martyrium Vadingus narrat ad annum I 32 I. Quidam reterunt ad annum I 3I9.
Nouc de imperatoribus orientis . Parricidii scelere , quo avum suum Andronicum Michaelis Palaeologi filium dejecit, arreptum imperium Andronicus III. rexit usque ad annum I 34I. quo obiit die II. Junii. Deinde imperavit Ioannes Palaeologus eiusdem Andronici filius, dictus a pulchritudine oris Cato Ioannes, sub tutela erat enim novennis Ioannis Cantacuneni. Is autem ex tutore imperii arripuit statim insignia; & ulterius bis diadema se lemni ritu suscepit, Adrianopoli anno I 346. die a I. Maii,& CP. anno I 347. die 13. ejusdem mensis. Huius usu pationis causas proserebat plurimas , aetatem praesertim irincipis, imperiique discrimina. Unionis Graecorum eum .atinis cupidissimus Videbatur, uti & Ioannes Palaeol,
ous, qui anno I 869. Romam ad Urbanum V. venit , auxilia adversus Turcarum aggressiones imploraturus. At Cantacuetenus assumulum imperium anno I 333. deposuerat, indutus monachum, tolnsque litteris deditus. Joannes' autem Palaeologus exinde regnaVit usque ad annum I 39I. quo anno, quiuquagesimo a morte patris; migravit
' Ei quccsssi T filius Emanuel, cujus imberium BajaM-theg Turcarum Sullanus armis vexavit, cincta quoque reola C. P. urbe largiori obsidione , donec Themiriane, sive , ut vulgo dicitur , Tamerian in Bajarethis ditio Tom. II. Κ nem
ciba Clara de Monte Faleqo d. Emm s. Aug. obiit ann ' IIo Mumilitas Sanctimonialis ordin. Vati sumbrosae anno mo Misbaeι Aselinus ei osdem ord. anno IIIo. Eodem anno decessit Hugollutis Cotia tonensis Augustinianus.c 1 3 Sunt, qui Ν coIaaem ad superos tradunt anno Ians. R. Mido itus Rati*onensis ejusdem instituti anno Iary. deetisu.
145쪽
nem irrumpens huius in se arma convertit. Emanuel e gnita rerum humanarum calamitate biennio ante mortem, quae contigit anno I 23. ad instar monachi vitam egit , litterasque magnopere excoluit.
Sscuhi XVI. DOCTRINA, AC DISCIPLINA. HAERESEON , quas ea p. 3. memoravimus tonde m natio servatum in Ecclesia demonstrat perpetuum Fidei depositum. Sacramentorum numerus, & virtus est comprobata : in Eucharistia praesentia Dominici Corporis, & accidentium absque substantia panis, & vini , contra Vicie sum eonfirmata est permanentia, & adversus no vos Adamitas sanctitas Matrimonii. Ecclesiastica Hiera chia, manens in Sacerdotibus impiis consecrandi potestas . atque in ipsis schismatum perturbatione. Definita sub Benedicto XIL praesens Sanctorum beatitudo , de qua sub praedecessore Ioanne XXII. fuerat acriter disceptatum. CELEBRATA est eorumdem Sanctorum solemni ritu Canonizatio. Clemens U. anno IῖI3o Petrum Caelestimm , Joannes XXII. anno I 3I7. Ludovicum Tolosianum Episcopum, & anno I 3 2 3. Thomam Aquinatem, Clemens VI. anno I 347. Joannem Britannum, Urbanus V anno I 36 Eleazarum Comitem, & Bonifacius Ιχ. anno I 39I. Bi gittam viduam Fastis Caelitum adscripserunt. Confirmata, ut diximus, anno 13II. in Viennensi eoncilio dies festa Corporis Christi, & instituta anno 1 80. sestivitas Visitationis B. M. V. Annus Jubilaei coarctatus a Clemente VI. ad annum quinquagesimum& celebratus anno I 33o. ab Urbano VI. ad annum 33. & indictus pro anno IR9 celebratus tamen rursus anno Igoo. sub Bonifacio IX. ΙΜsTiTuTae sunt Religiosotum virorum quae sequuntur Familiae . Congregatio Monachorum Montis Oliveti ai Beato Bernardo Ptolomaeo Senensi anno I 3I3. S. Bigi tae anno I 363. Monachorum S. Hieroumi anno I 87 Eremitarum S. Hieransmi a B. Petro Gambaculta Pisano anno i 38o. Congregatio Monachorum M. Oliveti confidimata est a Clemente VI. anno I 344. ordo s. Birgittae ab Urbano V. anno I 3 o. Hieronymianorum a Gregorio
HUNC Monachorum Hieroumianorum ordinem insti. Iulum
146쪽
latum circa praedictum annum a Petro Ferrando Hispano, olim Episcopo in Provincia Baetica tradiderunt Historici plurimi. Ex Chronico tamen Camportensi , sive Monasterii S. Maries de Sepulcro ; olim siti prope Fl rentiam in loco, quem vocant Le Campora ; asservato in Archivio Florentinae Cassinensium Abbatiar, D: Aloysus Galletti , ditque ex hujus lucubrationibus Cardinalis Quirinus in Epistola ad Feliceni Mariam Nerinium Hieronymianorum Abbatem Generalem ι constare contendunt hunc monachcirum ordinem institutum filisse anno i 334. a quatuor Fratribus Augustinensibus, Bartholomaeo Bon ne Pistoriensi, Benediflo Τhebaido Florentino ; Bartholo Thoma, s Antonio Lapi a S. Germiniano. ΙNsTITUTUs praeterea hoc Saeculo, & anno IZ 3. aB. Joanne Columbino Senensi ordo Iesuatorum: quem anno I 367. confirmavit Urbanus V. extinxit autem post tria Secula, nempe anno 1668. Clemens IxACCEDuNT Ordines Equestres ι Montesiae in regno Ualentiae institutus anno I 3I7. a Iacobo IL rege Aragoniae:
Christ anno I318. a Dionysio rege Lusitaniae: Aquita ALM anno 1323 ab Vladislao Rege Poloniae: Peri celidis, vulgo, de Id Iarretiees , sub invocatione S. Georgii, anno I 333. ab Eduardo IIL Rege Ahslitet Stellae , cum inseriptione, Monserant retibus Hira υiam anno Iq I. a Ioanne Galliarum rege, vili tamen paullo post habitus, collatusque hominibus infimi quoque generis.
ALrARUM RERUM MEMORABILIUM ADDITAMENTUM.
G ALLiae, Hispaniae, & Lusitaniae Reges initio sunt
recensendi . Post Philippum Pulchrum, an. IRI . regnum indeptus est Ludovicus x. veneno extinctus anno I 316. Huie successit Philippμs V. Lovus dictus a corFris proceritate, ex vita raptus anno I qar. Regnavit deinde Carolus IV. Pulcher, mortuus anno 1328. Postea Philippus VI. e gente Valesia ab anno I 328. ad annum i 33o. tum Joannes Bonus ejus nepos ad annum usque I 364. postmodum carolus V. Sapiens ad annum tigo. ac tandem usque ad annum I422. Carolus VI.
147쪽
C AsTILLE, & Legionis regnum post Perdinandum IV
ab anno Igia. gubernarunt Alphon us IX. Crudelis propter immanitatem cognominatus, Henrιcus II. Joannes L & F-νicus III. vita functus anno I T. Navaritae regnum poli Ioannam administrarunt Ludovicus mimus , Joanua II. Carolus Crudelis, de quo dixi nuper, & Carolxs, Nobilis denominatus, qui migravit e vita anno I 23. In Aragonia autem post Iacobum II. qui decessit anno Iῖ27. regnaverunt Alphon s IV. Joannes I. & Martiuus , sublatus ἶ vi Vis anno I a. Regnum denique Lusitaniae, poli DlOnusii mortem, quae contigit anno I 323. rexerunt Alpsensus IV. Petrus L Fernandus Mensius , oc Ioannes I. qui exiit e vita anno I 33. regni sui quadragesimo Oftavo r).
SED addenda ceteris Turcarum mDnarchia, quam moriente fundavit exeunte superiori Seculo, idest anno I 299 nuo, defuncto Aladino Iconii Sullano, occupavit Bithyniam, Othmanus ex motorum stirpe , ortus Machanae apud Parthos filiusque Eriogrulis, qui obiit anno I 299-Ηepirae 687. Imperavit annis 28. & decessit anno I 326 Hegirae 717. Regnavit deinde Othmani filius orchanes , qui per Solimanu in filium Imperium Othomani cum to Re lateque propagavit, humanis exemptus rebus Hegira 61. & anno Christi I 339. Successit Amurathes I. filius orchanis natu minor. in bellis gerendis felicissimus ; at
anno I 392. Hegira 79ῖ. per inlldlas a transfuga milite occisus sica, dum tu liraret caesorum cadavera , in e usventrem adacta. Arripuit tunc Imperium Ba azethes filiuς Amurathis, dictus Gilderum , iceit, Fulmen , quod
fulminis initar ditiones alienas invaderet ac subrueret. Sed anno I 482. Hegira SOS. a Tameriane Tartarorum reoe acie victus ad Stellam montem Ancyrae, a) quam Turcae vocant Engunt, & in captivitatem redactus mo tem sibimet poli aliquot menses conscivit. Tradunt Latiani Historici Bajaetet hem a victore cavea serrea inclusum, & circumductum, necnon illius pedibus pro scabello fui sese, quod tamen ex narrationς Scriptorum Arabum negant nonnulli recentioreS. '
148쪽
G AvIOR A modo bella, & peculiares eventus metrio' via repetam. Equites Jerosolymitani anno I 'o8. obsede 'runt Rhodum insulam, quam anno I 3IO. die II. Au 'gusti Meuparunt. Andronicus I. Impi Graecorum anno
I 3ra. Turcas in Chersonese ad Hellespontum devictos
fugavit e Thracia: eodemque anno Ioannes Lucembu gius obtinuit Bohemiae regnum . Rhodum anno I 322. Turcae frustra expugnare tentarunt; quo anno Fridericus Austriaeus invasit Bavariam . In Sicilia anno Iῖ24. intestinum ac truce excitatum est bellum . Mauros Alphonsus rex Aragoniae, Cruciferorum auxilio, Enno Τῖῖα proinstrauit e Brixiam, Bergomum , Ρarmam, Μutinam, Regium , Lucamque Joannes rex Bohemiae subegit Lud vici Baυari imperio . Ladislaus rex Potaniae anno 1332. vastavit Silesiam: eodem anno Turcae adri C. R eas ramoverunt, insulamque Eubaeam Nummute vocatur ab Italis reddiderunt vectigalem; classis autem χῆ. trire mium Cruciferorum anno I 334. incendit naves Turcarumalo. & barbarorum quinque millia peremit. Mauri rursus anno I 34ῖ. trucidati fuerunt ad Palmam oppidum Uandalitiae. Christianorum copias Turcae anno 1343. apud Smyrnam Ioniae urbem vexarunt. Anno I 346. Galli ingenti clade caesi fuerunt ab Anglis ad Cresciacum inter
Suessiones & Laudunum . I Solimanus filius Orchanis anno I 337. expugnavit Callipolim urbem Thraciae, figitque in Europa sedem imperii. Quatuor tantum Equitum
Rhodensium triremes anno Iῖ39. XXIX. Turcicas devicerunt . Amurathes av. I 382. occupavit Thessaliam &Macedoniam: Tamerianis Scythae regisque Tartarorum anno I 386. quo anno occupavit Babylonem , fama pe
crebuit. Atque is, ut dictum est paullo supra, Baiaete- them , qui anno I 39o. magnam Ciliciae partem, anno a 393. Armeniam, Graeciam, & Peloponnesum, & anno I 96., quo Tamerianes expeditionem movit in Parthos, aliam suDjugaverat Ciliciae partem, clade affecit , abduxitque captivum anno I 2.
IV. Imp. Prinei pes XI. Barones LXXX. Equites ta CC L pedites telis amis mille. Rursus anno 3336. Gasii decertantes cum Arielis rigent clade lueeubuerunt, & rex Ioannes nonus ea plus eum filio Philippcinatu minimo in Angliain abductus fuit, obiitque Londini, redemptus tamen a laptivitat , anno 136
149쪽
PROSEQUAMUR cetera. Anno Iῖo6. Philippus Galli Mrum rex regno Judaeos expulit. Anno III 8. in potestatem Eliensium concessit Ferraria. I Anno II 8. Joanna resina Neapolis, quae fertur necasse virum suum Andream fratrem regis Hungariae , ob causam, quam pudor proferri vetat, seipiam apud Clementem VI. purgare si duit, e*qe vendidit Avenionem Q Coeptum anno I 83r. supputari annos a Domini Nativitate in Catalaunia. Eo anno Ioannes Vicecomes Μediolanensis Bononiae potitus est. Pax inter Gallos Anglosque anno I 36o. firmata fuit.. Scaligeri anno I 373. a Galeacio Uicecomite Μediolanensi Verona de Vicentia fuerunt expulsi . Tormenta bellica,
quae dicuntur Bombardae, anno II 8o. a quodam Germano moliacho seruntur inventa, ac primum a Venetis usurpa
no I 323. tantae eruperunt eum terrae concussionibus flammae , ut viciniam vastaverint, cinisque nigerrimus flante Borea in Melitam insulam suerit delatus. Arbores plurimae anno I 83 ob nivis. & glaciei intemperiem, frigusque hiemis perierunt . Fluminum exundationes maximae anno I 342. ingens terraemotus in Germania, pestisque te- terrima anno I 3 8. ab Historicis adnotantur. Anno I 33α
tempore Iubilari, grassante adhuc pestilentia, A irruente hominum multitudine, perierunt quamplurimi . P stis anno I o. rursus per Italiam gratiabatur.
Dtim parat humans eoaerei chrmissa medelam ,
nis litterae nota sunt temporis.
c Die 18. Ianuarii anno r3 3. quinque viri nobiles eboreas age a
150쪽
RstruUUM ut de litterarum sortuna addantur perpauca. Multae ad illas promovendas institutae fuerunt Academiae . Aventonensis a Bonifacio VII. anno Iῖοῖ. Aurelianensis a Clem. V. anno Iῖo . Dublinensis anno I 2α Pisana anno Iῖῖ9. Andegavensis anno Iῖ46. Hei deIbe pensis a Ruperio Comite Palatino eodem anno. Pragen-1is a Carolo IV. Iῖ38. I) Arausicana , Viennenus , 2 & Geneventis anno Iῖ63. Senentis anno II 87. &Colaniensis anno Iῖ88. in Po T Scriptores Ecclesiasticos, de quibus cap. q. ut alios recenseam, temporis non linunt angustiae. Plurimos id circo praetermittimus , Bariolum quoque a Saxoferrato J C. clarilsimum, qui publice Pisis docuit Iurisprudentiam, Bononiae anno aetatis suae a I. consecutum dolioratus insignia: Thomam Florentinum cognomine Dei Garbo, nemini in arte medendi secundum, qui florebat anno II O. ,& Ex anuelam Chrysoloram , qui sedente Bonifacio IX. Venetiis, Florentiae, Romae , ac Ticini tradidit Graecas litteras, testimonio Leonardi Arretini , Raphaelis Volaterrani , Pauli Iovii, aliorumque Historicorum celebrati Lsmum: Maximiam Planudem Andronico Palaeologo acceptissimum, ab eo legatum ad Venetos, de quo Allatius, Cangius, Gesnerus: Constantinum Harmenopolum Judicem Thessalonicensem, auctorem Prometuarii legum , cujus obitum Fabricius tom. a. Biblioth. Graecae, & alii reserunt circa annum I 8o. Tres tamen nulla ratione ab Etrusco Scriptore debent praeteriri silentio , Danthes Aligherius , Franciscus Petrarcha, & Joaunes Boccaccilis. DANTHEs, cujus extat Poema elaboratissimum, cui titulus, Diυina Commedia , & liber de Μonarchia, praeter Eclogas, Epistolas, aliaque scripta Omnium ore laudata, . obiit exu, a patria Florentia anno I 32 I. 8c Ravennae in templo S. Francisci conditus sepulcro, cum inscriptione a seipso conscripta dum adhuc viveret e
do induti νεstibus villosis piee illitἰs, ut viderentur satyri hominesque sylvestres . eis joei causa admota sade ab AureIiano patruo Caroli VI. Galliarum regis, Lutetiae plane cremati miserrime perierunt. Annal. mans.c x Potius a Clemente VI. anno 1347.c Viennensem nonnulli institutam tradunt ab hastriae Daee AI.herto circa annum 1 ys. Diuitigod by Gooste