Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

431쪽

neralem et materiam medicam, partes arctissimo coniugio inter se iunctas, sextus chirurgiam medicinalem, manualem, operationes chirurgicaS, artem obstetriciam, septimus denique praxin medicam dogere et nos comio clinico praeesso debeti Criminalis aut iudicialis medicina anatomes, medicinae historia chemiae, hygiene et medicina ciuilis bolanices professori demandari potest. Doctrinani de venenis materiae medicae aut praxeos professor tradidi Variae etiam in his omnibus scientiis exponendis mutationes locum habere postulat, pro professorum, academiae ratione, caet. sed anatomiae, bolanices, chemiae, physiologiae, chirurgicarum Operationum et practicae medicinae scientiae professoribus demandandae sunt, qui iis peculiarem operam deder'.

Methodus docendi persecte libera esse debes,

nullisque legibus sublesta. Universa anatomica scientia quo uis anno docenda est. Necessarium insuper est, ut tyrones in arte cadauera incidendi instituantur, ut artem iniiciendi vasa, macerandi

cadauera, anatomen adeo comparativam ediscant

Instituti persecte in anatomica scientia, physiologicas utiliter adeunt. Nec physiologiae, nec alius ullius scientiae institutiones a professore dictandae sunt. Summam dictorum auditores facilemente concipiunt, aut lectione durante, aut finita ea, in aduersariis notant. Excipi tamen historia in dicinae debet, in qua nomina, data euentusqu*principes in calamum dictanda sunt. Tempus sane, quod dictando seribendoque insumitur, optin imum turpi modo perditur. Exaestat auditoribus potiuS, finitis de materia quadam lectionibus, capita, quibus

eadem tractata sunt, ex HALLERT, CALDANI, ALUI NI, MARHERR, SPALANZANI Operibus, ut dicta

dare.

432쪽

dare - Pertractandae diligenter in physiologiae praelectionibus mutationes essentiales sunt, quae diuersis temporibus in hominum et animalium natura eueniunt, quae non solurn partem physiologiae pulcherrimam constituunt, sed ipsi etiam hominum et animalium mechanismo plurimum lucis

Dis scite quidem est prosessori, qui muneri sibi

demandato rite praeesse cupit, haec omnia in aduersaria praelectionibus inseruientia redigere, digerere , sed hoc professoris ossicium princeps est, compositisque rite aduersariis ea quotanni S addenda corrigendaue sunt, quae aut recenter inuenta detectaue, aut erronea reperta sunt. Compendia praelectionum praescribenda non sunt, libera enim medicinae omni modo sui entia est, nec profitentes eam magistrorum verba sententia sue ullo modo sequi debent In ipsis praelectionibus institutionum fellei successui summe obest, si pirosessores in unamquamque par graphum institutionum prolixe commentantur; praestat enim veritates medicas vere et naturali suo modo connexas proponere, quam discerptas varie dilaceratasque, ad compendii normam, tradere. I. Summe necessaria medico chemiae cognitio est, ut diligenter in ea tyrones instruendi sint. Laudantur compendia Chemiae ΜACQUE RI, DE FOUR-cROY, Uiror. Clar. sed nos in Germania meliora, praestantiora, scopo que, cui inseruire debent, magis accommodata habereius. Opus insuper demonstratore chemi eo est, pharmacopoeo processuum Che'micorum gnaro, alioue, qui experimenta institueri

do, sub prosessoris auspiciis, in instituendis studiosis professori auxilio suo adstas. Pharmace uti cauchemiae, quae tamen medico practico utilitatenisummam adsert, in plurimis Germaniae uniuersita tibus

433쪽

tibus literariis medicis a prosessoribus singulari ope

ra ab longo iam tempore pertractatae, ne mentiOnem fere quidem Ill. Auctor facit.)Bolanices prosessor plantarum, quibus usus quidam est, cognitionem inprimis tradere debet, simulque scientiae, quam profitetur, principia, anatomen plantarum, doctrinam de vegetatione, similitudine, quae inter plantas et animalia intercedit, de aeris, loci natalis, agriculturae in plantas influxu, caet. Ipsi denique tyrones in methodi botanicae usu instituendi, exercendi sunt. Exponendum e iam est, quam utilitatem plantae, de quibus sermo est, in oeconomia, aliisve artibus habeant. Bolanucae excursiones instituendae, caet.

In pathasgiae scientia auditoribus propone

da methodus optima haec est, ut, praegressa physiologica functionum corporis humani expositione, praeternaturalis Carum status, in quem ullo modo incidere possunt, exponatur. His expositis, generaliora, difficilia viplurimum auditoribus, subnectenda sunt. Si haec methodus obseruatur, pathologiae docendae sparta physiologiae prosessori optime demandatur, qui in quocunque physiologiae cupite morbos, quibus pars pertractata adficitur, lacile pertrac tabit. Hygienes compendia optima Angli conscripserunt, ipsaque haec scientia non copiose satis in uniuersitatibus literariis proponitur. Multa adhuc in uniuersa hac scientia desiderantur, experimentiS, Obseruationibus discenda, eruenda, ita ut in omnibus medicinae scientiis hygiene ea sit, in qua pertractanda antiqui plurimo cum successu occupati sunt,

cui vero recentiores tam parum addiderunt, ut nostris adhuc temporibus GALENI de sanitate tuenda opus praestantissimis optimisque de hac mediucinae parte conscriptis adnumerandum sit. - Diligent

434쪽

genter hygien es pr0sessor etiam eo respicere debet, ut terrarum et regionum influxum in animi vires, mores et Consuetudines probe pertractet. H. Ciuilis medicina regularum hygienes ad circumstantias plures particulare' applicatio est, publica hygiene, quas in valetudine ciuium conseruanda et caussis, quae ei obsunt, remouendis, inprimis versatur. Medicinae ciuilis professor regulas etiam tradere debet catalogos mortuorum in qua uis

urbe concinnandi, ut inde vivorum nUmeruS, morbi, quibus frequentissime negantur, Cael. eruantur,

nec non medici clinici osticia moralia physicaque.

Legatis medicina post FORTUNATI FIDELIS et PAULI ZACCHIAS tempora in Germania tantum

culta ex professo est, nec in Anglorum, Gallorum, Italorumue Academiis publice hactenus proposita,

taxanda utique vehementer incuria, quum summam in re publica utilitatem habeat. Therapiae generalis et medicae materiae COΠ- nexio tam arcta est, ut has scientias separatim tradere tyronum utilitati maxime obesset. Praestat maxime has scientias coniunctive pertractare, ita, ut, remediorum classe quoad indicationes effectusque pertractata, remedia particularia ad hanc classem pertinentia pertractentur. Expositis v. g. iis, quae ad doctrinam de emeticis generatim spectant, Omnia, quae vomitum concitant, medicamenta speciatim pertractanda sunt. Deseruere germani medici antiquam hanc tritam utilemque omni modo viam, non tam utilitati tyronum consul edtes, quam inconstantiae suae ingenioque in nouis ordinibus, quum veteres ex omni parte sussiciunt, condendis admodum sedulo et perspicaci indulgentUS. Pertractarunt materiam medicam secundum Varia naturae regna, nulla ratione virium medica inrum corporum naturalium sibi cognatorum ha-

435쪽

bita. Pertra flarunt alii plantas secundum LINNκr, alii secundum naturalem , quem ipsi sibi finxerunt,

ordinem, adeo, ut lepido quodam naudo et ridendo penitus nouus hodie quitiis de materia medida, vegetabili inprimis, liber nouo etiam ordine rertim tractatarum sulgeat. Praestitisset, si medici Germanorum, seruato antiquo ordine, in vi medicamen torum magiS Uxploranda determinandaque insudassent, nec, dum medicinalis materiae libros conscripsissent, farraginem rerum inconditarum BXperientia fallaci, fide. nulla, confirmatarum compilallent, sine omni ingenio congessissent. In thera pia generali exponenda liber GREGO-pRY, V. quondam CL maximi usus est. Firmandum tyronum in hac scientia summe necessaria ingenium admodum est, ne tandem, Coram aegrorum lenis, in remediis eligendis, determinandis, applicandis dubii halluci nentur.

Omnes disciplinae, de quibus haslenus loquuti

sumus, latina lingua exponi, vernacula vero lingua chirurgiae institutiones et operationes proponi debent, nisi chirurgorum schola peculiaris sit. Summa cura chirurgiae institutiones pertractandae sunt. In operationibus optimae semper eligendae rationesque adferendae sunt, quibus ducti pro praestantissima eam chirurgi habeant. In ipsis operationibus etiam tyrones exercendi sunt. Medicinae hi ortu in Germanorum academiis tantum propnnitur, non tamen in omnibus, sed Llapsiensi, Gottingensi, tenensi, Erlangensi tantum. Ha lae olim quotannis publice proposita est, nunc vero neglecta. nec comprehendi facile potest, quam ob caussam haec medicinae pars tam turpiter fuerit neglecta. Praeter insignem enim C quam adfert, utilitatem, stirpe est erudito disciplinae, quam dim cit, historiam ignorasse. Non. tamen medi Cinae

436쪽

historia a professore tali modo pertractanda est, quo

DANIEL LE CI ERG eam conscripsit, sed diligenter potius medicinae incrementa, recenter in ea detecta notanda sunt, epochae exaltae statuendae, medicorumque principum vit e, ingenium, Opera enarranda. Simul historia uniuersitatum literariarum,azademiarum, caet. non negligenda est obest medicinae incremento, si in lacinias rescissa medicinae historia cuilibet scientiae peculiari medicae praemittitur. Praestat summopere eam totam integramque cursu singulari pertractari. Plurimam etiam doctrina de praesagiis vitae

mortisque generalis attentionem meretur, quae tamen magis ad practicae medicinae praelectiones re ferenda est. Summa autem medicinae pars, cui omnes aliae inseruiunt, qua Noster per totam suam vitam continuo occupatus est, quam ipso in academia Patauina docendo et no comtum clinicum dirigendo persequutus est, practica medicina est. Enarrat Noster inprimis ea, quae ipse in practica medicina docenda in uniuersitate Patauina praestitit, viasque, quas sequutus est, fide enumerat. Tractationi de morborum medela introductionem in praxin clinicam praemisit, traffationem de vita et morte in aegrotantibus praesagienda generalem, de acutarum vitae regimine, ad quam tractationem inprimis no ERHAAVIa prolego mentS,

seu introduilione ad praxin clinicam, usus est. Ad doctrinam de praesagiis formandis usus est disputatione VATERI maxime, quae etiam, sub suis auspiciis, Patauit auctior a se reddita recussa est. Quatuor aut quinque lectionibus tractatio de prognosi in morbis, duabus autem traffatio de acutarum diaeta comprehensa est. Materiam suam autem hozmodo pertractauit, vo

437쪽

1 fibrarum morbo S, 2 inflammationem cum omnibus suis sequelis

eancrum uberius, quam hactenus factum est, scir. rhum et obstrustiones generatim, quarum notion0 comitam adeuntibus statim necessaria est, 3 sebrem in genere et omnes particulares febres exponeret. Febres omnes ad tres classes, ii flammatoriarum, putridarum, intermittentium, roduxit. Probauit, tantam febrium multitudinem, quam exstare medici credidere, non exsistere, plurimas, differenti sub nomine, unas easdemque esse. - Pertractata febre inflammatoria, coctionem, crbses, metastasses, recidiuaS, conualescentiam et mortis Origines pertractauit.

) Morbos neruorum postea pertractauit, sed

mobilitatem nemorum tantum, apoplexiam, sopo vos Os morbos, paralysin, spasmos, conuulsiones, rubiem caninam.

s) Morbos, quibus viscera corporis humani

sentantur, Capitis morbos, plethoram, haemorrhDgias in genere, catari hos, oculorum et aurium

morbos, anginam in latissimo sensu sumtam. In pectoris morbis phthisin, in abdominis vero adfectionibus ventriculi dolorem pertractauit, temporis angustia nimis pressus. 6ὶ Cacochyntiam, morbOS venereos, culaneos, scrophulas, ossium morbos, rheumatismum, ar thritidem, ) Epidemicos morbos generatim, variolas, morbillos, scarlatinam febrem. 8 Insantum, senum, vitae conditionum varia rum, terris quibusdam endemios, seminarum mor

In calamum nihil dictauit. Lectionibus suis in teriam dicendam tali modo pertramuit, ut omnia diligenter traderet, quae ad morbum cognosse Π

438쪽

dum, ad caussas distinguen ests, ad praesagium rite

formandum et ad curationem speciebus diuersis inorborum probe accommodatam faciunt.

Quum plures medici parum legant, omnia scitu necessaria in lectionibus suis pertractauit, ordinem in tractatione non seria per unurn eundemque

sequutus. Definitione exhibita, morbum 'rimum generatim, deinde speciatim, etiana quoad varietates maxime frequenter incidentes de cripsiti species, quae variam medendi methodum requirunt, diligenter deferiri inauit, caussas enareauit, ex iisque indicationes deriuauit, sequutus utique obseruationes et opiniones optimorum . quorumcunqtue medicorUm, quorum tamen errores detexit, explicuit, confutauit. -- Cuique capiti obseruationes particulares ad nexit, aut suas, aut aliorum. Diligenter simul notata sunt cadauerunt extispicia, ea inprimis, quae morbi caussam illustrarent. Haec methodus, quam ad pag. Vsque y I uberrime Noster, docteque explicat, ex mente illius frina omni modo est, iisque omnibus, qui ad medicinam discendarn apti sunt, copiosissim arri eius Opportunitatem suppeditas. Sed longa est, et lenionum praestitarum copiam ii cum iis Noster conferat, quae non praestitit ob reditum in patriam, quadringentae lectiones unius horae ad eam persecte requiruntur. Hinc temporis spatium, quo prat ica medicina discenda in academiis est, ad duos annos producitur.

p. 9r. ordo studiorum is esse debet, ut primo anno

anatomiae, botanicae, chemiae, altero pathologiae et thera piae generali, tertio historiae medicinae, hygienae, medicinae ciuili et iudiciali, et practicae demum , aegrotorum in nos oconato visitatione n0n neglecta, Opera detur. Quarti anni occu-

439쪽

patio fota in practica medicina discenda et in aegrorum in nos comio cura gerenda posita est. Praelectiones academicae utilitatem studiosis adserunt, quatenus audiuntur, intelliguntur, memoria retinentur. Ob naturalem iuuenibus ad voluptates varias propensionem aberratio a vera studiorum norma facilis est tempusque imidiorum turpiter perditur. Hinc examina necessario insti tuenda sunt, et quidem admodum scrupulosa rigo- rosaque, in rebus medicis maxime, ne homines

occidendi priuilegium ignaris detur. Admodum in iussicienter autem pluribus in locis institui sole iit absolutis iam studiis, ubi hi, qui deliquerunt,

negligentia perdita tempora reparare non facile possunt. Inihil is rerum medicarum homo breui ante examen tempore' aduersaria relegiti aut lectiones Cum amico repetit, definitiones, phrases quasdam ediicit, eoque modo ad examen praeparatUS vanum eXaminis rigorem felici viplurimum euentustis eras Plurimis adeo testimonium examiniS probe superati ex imsericordia datur, ne uiuentutem perdiderint. Quotannis itaque et cum rigore rumino examina studiosorum instituenda sunt, hoc modo, Vt pro- sessorum quilibet per dimidiam horae partem articulus plures interrogando pertractet. Si tale examen non bene succedit. perditus hic studiorum annus est, eademque studia per annum repetenda sunt. Talis iactura facile assidua diligentia reparari potest. Si autem, anno praeterlapso, idem studiosus in iisdem scientiis examinatus male respondet, omne medicinae studium illi denegatur, ipseque ad alia vitae humanae negotia transmittitur. Quarto anno decisuum examen instituitur, de eo vero nulla fere dubitatio est, si priora tria rite suc-eesserunt. Si summa utilitas examinibus concilian-

440쪽

da est, publice, ad imitationem, aemulationem concitandam instituenda sunt. Eorum successum Geneuae tantum Noster vidit, ut medicinae studia in hac urbe prae omnibus aliis selicissimo tractari adseueret. His, qui plurimam laudem meruerunt, praemia danda sunt Gottingensium nupero maximo laudabili more. Multum etiam ad animos ad studia incitandos studiosorum doctae societates conferunt, quibus autem prosessores praeesse non debent. Talis societas a quinquaginta inde annis Edinburgi floret,

ei que homines doctissimi plurimi, qui ex medica

hac uniuersitate exiere, maxime tribuendi sunt. P. II S. Ut autem tyro medicinae prassicae omnem practicam medicinam persecte ediscat, opuS est, Vepraelectiones cum aegrotorum visitatione coniungantur. Eum in finem practica nos comia instituta sunt. Primum Paduanum est; ineunte enim saeculo XVI. collegium germanicum Paduanum senatum Venetum rogauit, ut professori medico cuidam munus medicinam in ipso noso comio docendi demandaret. Quum autem, num haec peracta penitus fuerint, incertum sit, FRANCISCUS DE LRBOE SYLVIUS anno I 6S8 nos conatum clinicum

in academia Lugduno-Batava primum instituit, in quo tyrones symptomata obsoruare, CausaS perum stigare, remedia adhibere, cadauera incidere docuit, obseruationes etiam in hoc nos oconato fac fas publici iuris fecit. Patauinum nosoco inium Cum restaurata academia renouatum, studiosisque aegrotorum cura sub professoris auspiciis penitus commissa est. Quilibet aeger a studioso speciatim

curatur, cui alter adsistit. Alii ad aegri examen quidem admittuntur, sed ut audiant, non ut examinent crudele enim est aegroS quaestionum multi-Φudine nimia torquere. Hinc nemini nolaeomium,