Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

281쪽

ses . I. De Pulveribus. Quo pertinent Aspergo, puluinaria, succuti, cucupha, frontose, errhinum, dentifricium, scutum stomachicum Iccum. Seil. II. De Bolis. Seth. III. De Electuario, sub quo deprehenduntur morsuti s tabulae, rotutae, pusilli f. trochisci. Sest IIII. De Pilulis. Seil. V. De Vnguentis, balsamis, linimentis. Seth. VI. De Emplastro et Cerato, quo et sinapisi

mus et vescatorium reseruntur.

Seth. VII. De Suppositoriis et Pessariis. CUM II.

DORegulis in consectione medicamentorum fluidorum obseruandis. Sen. I. De succis expressis. Seth. II. De Infusionibus, maxime Εmulsionibus. Seil. III. De Decoctionibus s. ApoZematiS. Seil. IIII. De Potionibus et Misturis. iSen. U. De Linctibus s. Eclegmatis. Seil. VI. De Iniectione s. Enemate. Quo rese tur cflutorium, gargarima, c*fmg Seth. VII. De Epithemate liquido s. Fomentatione. Huc balnea, collyrium, opophlegmatismi, sumatico, et cataplasmata pertinent. Atque ita his regulis in singula sectione, quas hic repetere nequimus per instituti nostri rationem, traditis, exempla formularum addit, a SCHLE

RO, PRINGLE, STOR UR, COLLIN et aliis compositarum.

282쪽

i. e.

Nova tentaminum et tractatuum collectio Societatis physicae Gedanensis. Vol. I. Intermissam inde ab anno i 736. seriem actorum

cum Societas non impedire posset: nunc nouorum actorum nomine in edendis commentariis pergere coepit. Praemittitur itaque fatorum et mutationum, quae Societati contigerunt, relatio, atque nomina Sociorum nouorum. Tum ipsi sequuntur tractatus: p. I. Noliae de usu visus obsieruntiones, Auctore ' ΜICH. CHRIST. HANov. Physicae et satis subtiles sunt disquisitiones caussarum, cur, si trans radios calami scriptorii videas, colores iridis appareant obseruationum, quibus extra lacum res mire augeri apparet. Deinde ostendit, oculos res etiam minutissimas accurate videre, situ quodam obiecti conueniente; et, quibus CausiiS, res etiam remotae clare perspiciantur: exempla deinde et obse vationes nonnullorum, qui et in tenebris viderunt, refert, et denique oculi artificiat is correctionem docet.

P. zo. a. Di uiyitio, quo modo fistema mundi iuvenere et Luna appareat, Auctore GODO FREDO

283쪽

3. Certior subtilitatem yiborum et subtiliorum Ρ 83.

florum de tendi ratio, Auctore M. C. HANOV. Ipsa nimis subtilis tractatio. q. GODO FR. REYGER curati 'r inferitum solis p. 9t. t rusque altitudinem meridionalem determinatio, qualis Gedani occurrunt. S. EIVS D. de mosi, quo crepusculi duratis ra- p. IOI.

gis follicite Gedani de iri debeat.

6. De la fu corporum grauiam in aqua pura P. II a. et in aqua salina, ab EPHR. KRuGER ' . 7. Tentamen tractatur is mosysioris, Lectio p. 128.

DEH. Phosphororum diuisione in naturales et arti- fiales, eorundemque discrimine a corporibus, quadaliena luce lucent, vel comburunt, ab elen ica materie, et pyrophoris indicatis; ipsos phospho-TOS ex tribus naturae regnis obtineri docet. Phosphorus animalis reliquis praestat. Ex sanguine animali eundem parari polle dubitat. Lunariae, quas GES NERVS descripsit, p. I 36: Vix lucem sponte edere videntur: neque id vir egregius ceteroquin disertis verbis dicit, sed splendorem, quem sella sicca et siliquae edunt, cum lumine comparauit: quare vix has plantas phospho

reis adnumeraremuS. Lucem atque ignem eiusdem naturae, inter p. I 38. z0rPOra referunda, atque materiem sulphuream

S s esse

n cons Comment. de Bononiens Instit. Tom. V. B D n. I767. P. 39. et opust. P. 28O '', CONR. GESNER1 de raris et admirandis herbis, quae Iuliariae voeantur. 1669- 4

284쪽

esse putat. Haec quoque in omnibus phosphoris adsunt. Omittimus reliqua.. 8. Tentamen cum ligno quoi ae, in fumum

a TO. GVIL. IOHN. Quatuor sectionibus Noster

hanc rem persequitur, quarum prima particulas constitutivas quassiae complectitur, altera attinet eius effectus in varia salia, tertia spectat eius vim putredini resistentem, ubi et cum cortice PeruUiano illud comparatur, et quarta respicit edulcorantem vim quassiae, an et quatenus ei haec possit tribui. Multa experimenta hic legi possunt Quod attines ad partes constituentes quassiam ' , ei plus gummosi, quam resinosi Noster adscribit et

quoniam utrumque aegre purum elicitur per tentamina, Noster utrumque coniungit et nominat gummi resinosum, quo tamen gummi eminet. Cet. Ad effectus quassiae in varia alia '' monstrandos Cl. SCHLEGERI experimensa repetiit et disiquisiuit Noster. Quassia fibras non ita solidas atque firmas reddit, uti cortex Peruvianus, adeoque minus resistit putredini quassia quam cortex. Denique quassia sexum sanguinis in statu quieto quodammodo inerressat et condensat, impedit vero insimul, quominus fibrae sese coagulent, id quod de cortice minus dici potest. Quassiae inest aeque ac cortici vis fermentans a qua edulcoratio Pendet Qua occasione de aere fixo s. gas sy,

vestr; '' disputatur. 9. Cogitata de terra bituminosa, Auctoro

285쪽

mis, quae in Saxoniae variis locis effoditur, bituminosa terra agit: atque primo de facie eiusdem externa et situ, in quo inuenitur, egit, deinde corpora naturalia indicauit, quae eidem immixta sunt, tum eiusdem partes constitutivas disquisiuit, et usum ostendit, denique de origine coniecturas subiunxit.

In venis sed hinc inde cumulatim non prO- p. zor. cul a superficie telluris inuenitur haec terra bituminosa, ideoque ex loco natali dissiculter exploditur. Discrimen eiusdem a Turis et lithanthr Ce. In ea pyrites, lignumque bituminosum et vitriolum, etiam conchylia reperiuntur: quorum singulorum exemplar in tabula aenea depingitur. Partes constitutivae sunt aqua acida, spiritui vitrioli simile sal, oleum aethereis vaporibus iunctum, sal acidum, et ferri ochra. Adhibetur, loco ligni, ad calefaciendum vario modo; vitriolum exindo coqui potest; oleum et sal medicamentum praebere posset: atque cineres eiusdem fimi loco utiles sunt. Acidum vitriolicum calore telluris agere p- zo incipit, atque terram, ligno, quod resinosas partes Cum terra communicauit, mixtam penetrat,

sicque partes igneae et terreae intime iunguntur,

sicque oritur terra bituminosa: Quod si permulta secula haec actio continuauerit, lithanthrax Oritur. Io. Cogitata de mammatium generibus et spe- p. 2ost

ei ebur, impoterum Setegendis, a FRID. AUGUSTZORN VON PLOBsHEIΜ. Nouiter det et fis animalibus indicatis, praesertim a Cl. ZΙΜΜER MAN

No dissentit: neque a proportione inter regi Ones detestarum et incognitas, ad multitudinem animalium nouorum colligi posse, neque muli

magna

286쪽

magna animalium genera latere, neque ideo ea in posteris temporibus detegi posse arbitratur. 3 II. De Electro et seneurio leterum, Auctore

demonstrat Calcedonium flauum, eiusque discrimen a Carniolio flavo subiungit: Lyncurium amtem a salsa lectione nomen habere, esseque imgendum Ligurium lapidem, sicque eum esse Tο-PaZium Bohemicum. 2 7- : Iz. Descriytio conchysiorum, Tab. II. III.

Maxima ex parte haec conchylia e regione Australi aduenerunt, nonnulla tamen sunt Magellanica. Icones sunt elegantissimae. Species omnes nouae e genere Turbinis, Mytili, et quidem varietas Mytili frondis L 1ΝΝ., noua species Mytilorum Veri tricosorum, quae intus splendore violaceo, e quo Anomia cepa pollet, superiore, nitet: varietas Trochi scabrie L1ΝΝ. Patella, ut videtur, granatina iunior: Muricis Erinacei varietas, Buccinum, H latae Lapponione 1 1ΝΝ. simile; et aliud eiusdem structurae, sed minuS.

Has descriptiones, diligenter factas, sequitur catalogus Conchyliorum, quae Societati a D. HvΜPHRON missa sunt, nominibus Anglicis, addita descriptione succincta. Numerus est I 82.288. 13. EIVS D. descriptis Ferri natiui, quod Cl. PALLAS inuenit, et cuius exemplar, hic Tab. IV. depingitur. Eiusmodi icones vero nobis parum prodesse videntur, neque enim colore, neque figura conueniunt ea frusta, quae nos ipsi vidimus et possidemus. Color brunus, hic pictus vid. EIUSD. iter Tom. III. P. 4Ir.

287쪽

ctus, non est ferro proprius, potius a croco maditis pendet '.

I . cio DO FREDI REYGER relatio de vitae p. 29 I. gestis PAVLI SW1ETLIcK1, Pastoris Gedanensis. IS. CHRISTIANI SEN DEL Uitae descriptio p. 297. BALTHASARI HAGEΜEIS TERI, Mercatoris.16. Elogium IACOBI THEODORX KLTIN, P, SQ o. Auctore EODEM.

GEORGII ΡROCHASKA Med. Doct. et Prosessoris Anatomiae in Universitate Uindebonensi Extraord. De carne musculari traetatusanotomico physiologicus. Tabulis aeneis illustratus. Viennae ap. R. Graeffer. IJ78.

S. Pagg. I 36. Tab. VI. Demonstrat Cl. egregii huius libelli Auctor, p. a.

unicuique musculo inter sepimenta data esse cellulosa mox maiora, quemadmodum deitoideo, quem tanquam mus Culum ex pluribus constantem assumere possemus, mox minora vel exigua, sicuti videre est in musculis transversim sectis. Sed fasciculi hi musculorum intersepimentis circumscripti continent iterum plures alios fasciculos intersepimentis distinctos, ita, ut demum ultimi fasciculi meras contineant musculares fibras. Verum enim vero et in minoribus animalibus p. 8.musculos inuenit, qui plane nullis disiepimentis distinguerentur. Vt fibrarum muscularium natu- Ρ- as.

cf. M ERI experimenta in Berl. Besbaes. P. II. et III.

288쪽

ram intelligeret, carnis bubulae elixae lacertum duas tresue lineas crassum sumsit, obtuso aliquo instrumento contudit, donec mollis euaderet, et

postea tela cellulosa sic soluta, in liquore limpido

abluta flamenta seu fibrae musculosae apparebanti P. 27. Quae fibrae micros copio obseruatae latae conspiaciebantur. Sed anne illa latitudo a contusione lacerti Z . Porro longitudini ipsius musculi aequales has fibras in ipse sartorio longissimo omnino musculo inuenit, atque irregulariter polyedras nequeP- 3δ cylindricas, ut ΜvYsius habet. Crassities fibrarum muscularium variat partim pro diuersitato animalium, ita, ut potissimum in quibusdam piscibus mira sit varietas, partim pro aetatis diuersitate, quae omnia iconibus egregie declarauit.

p. 39. In capite tertio primae sectionis sila carnea,

ex quibus fibrae musculares componuntur, COISderauit eaque, uti fibras, haud circularia, sed mox recta, mox serpentina via progredi vidit, eorumque substantiam diaphanam atque crassitiem diuersam

P. 49. inuenit. Numerus filorum carneorum pro diue

state crassitiei fibrarum differt, neque ultimum filum musculare cauum apparet, sed solidum estes vix diuidi potest. Quapropter Cl. Auctor cum M v Ysio in filis carneis finem muscularis diuisio-P- nis assumit. In fasciculis fibrarum, fibris muscularibus et filis minimis deprehenduntur rugae,

quae mox profundiores, mox altioreS, modo pauciores, modo frequentioreS Occurrunt, atque Rcellulosae telae filis, arteriis, veniS et nerui S, musculum percurrentibus essiciuntur. Denique demonstrata vasorum Omnis generis neruorumque

in musculis existentia, de structura musculari co dis, . ventriculi, intestinorum. et vesicae urinariae

289쪽

quaedam subnectit. Cox habet fibras haud paral-p. 6r.

telas, sed anastomosantes, atque crassiores, quam musculi voluntarii; vesica urinaria fasciculos reticulatos musculares ; oesuphagi denique intestinorumque tunica, partim ex longitudinalibus, partim orbicularibus componitur.

In altera sectione CL Auctor suam de actione p. musculari opinionem seu theoriam proponit, qua credit, a sanguine inter fila, fibras et fasciculos

musculorum serpentine moto muscularem abbreviari carnem, ab imminuta vero sanguinis copia rursum elongari. Indicat, quoque a minima irri-P. 79. tatione, ab ira, pudore, sanguinem protinus congeri in vasa, et explicat noua sua theoria adiutus phaenomena actionis mus Culari S, quae HALLE- RVS de partibus corporis humani sientientibus

et irritabilibus proponit. Sie demonstrat cur p. musculi in frusta dissecti singula pars vi se contrahendi polleat, ita, ut dicat, in omni frusto adesse

neruos et vasa humores continentia, variis vaginis

inclusa, quae irritata facile actionem muscularem producere possent. In quarto postea capite OL fert quaedam dubia, quae contra suam contractionis musculorum theoriam moueri possent, eaque soluere annititur. Irritatus enim musculus subito P. 97. contrahitur, irritata vero alia pars, neque subito rubet, neque rursus subito pallescit. Quod ex

organorum, vasorum minimorum et coloris sanguinis diuersitate illustrat. Has duas sectiones sequitur tertia, quae continet tabularum explicationem. Depinguntus enim figuris sexaginsa et sex in sex tabulis variae carnis muscularis sectioneS, quas Cl. Auctor in variis animalibus instituit, atque administrauit.

290쪽

EivsDEΜ de structura neruorum tractatus anatomicus tabulis aeneis illustratus. Vindo-

In tractatus huius prima sectione omnis aeui Auctores eorumque placita de neruorum structura a Graecis inde ad ΜARIAΜ DELLA TORRE, qui in omni cerebri, cerebelli, medullae spinalis et neruorum substantia globulorum congeriem magnitudinis variae assumit, enarrat et prosequitur. p. 49. Mox autem ipsam neruorum structuram, eorundemque inuolucra considerat Cl. Auctor, qui praeter iam nota inuolucra cellulosam telam ne vum ambientem et intersepimenta, quae a pia matre orta medullam neruorum distingunt eamque duram reddunt, descripsit.

p. 37. Postea neruorum laniculos perscrutatur, atque inuenit olfactorium neruum duobus oriri laniculis, opticum, mox in plures dirimi tenuiores funiculos, tertium par pluribus, quartum uno ordiri funiculo. Quintum par plurimos numerat funiculos, quemadmodum reliqua cerebri paria; cum e contrario omnes spinales nerui, quorum triginta numerauit paria, duplici tantum principio P. 67. ortum ducant. Postquam igitur demonstrauit, corticalem et medullarem Cerebri, itaque quoquo neruorum medullosam substantiam ex multis minutissimis fieri globulis, qui cellulosa tela et vasis coercerentur et sanguinis globulis ostes minores

essent, una cum R. DELLA TORRE monet globu

los hos in neruorum medulla ordinem aliquem seruare atque in fibras disponi, cum e contrario in cortice et medulla cerebri promiscue ponantur. Iu