Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

271쪽

est basis, dum enim mixtionem naturalem ignoras, nec inde compositam vim chemi Cam deduces, nec cognosces vim cuiusque medicamenti absolutam, nec ex priori iam praen gire ad quemque statum relativam, nez cum Certitudine tuum remedium poteris adhibere.

Habitus alicuius corporis chemicus Nostro p. 7s dicitur, ex quo dignoscere possumus: an prae alio vel plus terrae, vel phlogisti, vel aeris, vel aquae vehat, qui itaque indicat mixtionem ipsius naturalem. Hoc fieri ex habitu, scilicet relative, plus quam verosimile redditur. In sectione secunda Noster progreditur ad p. 83. criteria mixtionis naturalis. Sunt duo elementa solida, Terro et Pisbogiston et duo pariter fluidii, Aqua et Aer. Corporibus vel potius his ipsis elementis insunt carae ereS tanquam fundamenta et fulcra qualiscunque distributionis. Soliditur i) p. 89. phlogistica vivida, acris torrida a) terrestris, rigida. Laxitas in solidis, alias autem fluiditas i aquosa succositatis speciem prae se serens a) aerea,

vappida languida, lenis blanda spongiosa Z tur- gida 3

Criteriis mixtionis naturalis demonstratis P. Io 7. notas addit et ad sectionem tertiam progreditur Noster, cui inest demonstratio mappae sensualis. Postea ad demonstrationem mappae rationali S ve-P. OQ.

nit ac primum quidem de phlogisto agit. Quod Cl. Auctor intelligit semper in statu suo subtili sit-mo, purissimo et maxime elementari, nec varias distinctiones specificas chemi Corum Curat Cet.

Phlogiston porro esse aerimoniae principium Noster probat. χErgo

272쪽

P. I 3 - Ergo accedis Cl. Auctor ad demonstrationem praecipuarum affinitatum ac primum quidem disserit de roborantibus, dein do absorbentibus, bdstringentibus, subadstringentibu S, ad quae prop. Iψ Xinae nccedunt amara. Porro agit de purgantibus et quidem specificis, incidentibus, aromatibusque. P. I 8. Citri corticem crude ad aliquas drachmas manducatum valide purgare, Ipse Noster expertus est.

P. ISI. Cum aromatibus arctissimum affinitatis vinculum alunt irritantia, rubefacientia, inflammantia nee aliter differunt, praeter Vehementiorem acrimOP. Is a. niae gradum. Tum seqUuntur emetica, resinae, P. IS6. purgantia resinosa siue irritantia. Sopientia tan-P- IS9- quam acria agunt. Vi S aromatum, resinarum irritantiumque calefaciens non solo stimulo, quo solida assciuntur, sed et simul cuidam acrimoniae phlogisticae, quam fluidis inducunt, est tribuenda.

p. 161. Transit Noster ad resoluentia, quibuscum conueniunt incidentia ratione effectus, minime autem P. I 67. ratione agentis principit. Diuretica, fragrantia purgantia, egeoprotica, emollientia demonstrationem mappae rationalis finiunt.

p. I 88. Cum vero per instituti nostri rationem bre. vitati nobis es et studendum, synopsin totius systematis argumentorum, quam Noster addidit,

L Medicamentorum vires quatenus per practicas obseruationes illustrantur, non nisi sunt relativae ad quemque statum, morbum et praesentium conditionum consensum; ergo nil certi et constantis ad generales pharmacorum affinitates stabiliendas nob s inde a fluit commodi. II. Inest tamen medicamentis aliquid sempiternum ab ipsorum existentia nunquam separi . bile, illorum naturam constituens, et ex quo tanquam

273쪽

tanquam ex generaliori principio, omnes hi relativi euentus, diiudicandi erunt, vis scilicet cuiuis absoluta. III. Hanc autem non nisi in ipsorum mixtione latere, atque ab hac sola pendere, colligero licet ex consideratione: mixtionem cuiusuis corporis et corpus ipsum , esse synonyma. Cum autem in ultimo delitescat haec vis, et

insita esse debet illi priori.

IV. Sin autem a mixtione pendeant vires Corporum absolutae, a se inuicem debent dis- ferre in ea ratione, qua mixtiones a se inuicem discrepant. V. Qualescunque mixtiones, chemica analysi diiudicatae, ad eadem sere principia restincuntur: quo ergo a se inuicem distant, ab horum sola varia proportione derivandum. VI. ΙHuic autem exhibenda chemica experimenta nequaquam sufficiunt; sed alia patet via, qua clarius, distinctius accuratiusve determinetur; via experientiae pie respondens. VII. Est ea, quae sensuum diiudicatione exar tur, cuiusque Carac feres et principia Cap. II. g. II. explanavit Cl. Auctor. VIII. Cum illorum ope, an et in quanam proportione, alterum quoddam prae altero Co

pus vel plus principii inflammabilis, vel terrae, Vel aqllae etc. Vehat, relative delinearo Possimus, per eandem facilem gratamque encheiresin, quoque de singulorum corporum mixtionibus, in quibus ab lutae vires sunt positae, certiores noS reddimus. Ergo has ultimas securissime sensuum interuentu possumus exponere, earumque assinitates, sola ad quatuor cardinalia puncta relatione, incorrupte exhibere.

274쪽

et te p. I 89. Quo facto in capite quarto notas miscellas Nos ex proponit, in quibus partim ad varias obiectiones respondet, partim superius dicta illustrat, GALENI famam tuetur, qui de qualitatum cstrdinalium misceta loquitur et quem Noster imitatum vel secutum esse minime videri vult, ne si se a ipsus proposita forsan nonnullis displicerent, fama illius magni viri ita obscuraretur; et vltimo loco quaedam signa, ob varia commoda nominibus adiecta, expli Cat. p. 2OO- Mappae usum et applicationem nunc ostendit Noster, ac primum quidem in facile eligendis remediis, dein in iis apte componendis atqu*recte praescribendis .

VIII. Apparatus medicaminum tam simplicium, quam praeparatorum et compositorum in praxeoS adiumentum conlideratus. Uol. II.

Apud lo. Christ. Dietericli 1779. 8- pagg. 6 S.

Vtilissimi huius instituti iam tum, cum primum

volumen recensuimus, laudata ratione, breuiter quaedam exempli gratia ex hoc altero Volumine, quod, uti primum, lubenter atque facile perlegimus et alios quoque ita perleclaros esse speramus, ex Cerpemus. In quo continentur sequentes stirpes: Rotllceste Rhoeades Sepiariae . Putamineae

Bicornes Si liquosae Asperi soliae Papilionaceae

Verticillatae Lomentageae Personatae. Gentianaen v. comm. nostr. VOl. XXII. p. 3Sῖ

275쪽

Gentianae rubrae radix est praestantissima in- p. II. ter amara, comparari potest cum Quasia, ventriculi et intestinorum debilitati, inertiae bilis sub-Venit, pituitam tenaeem ventriculi soluit, acidum primarum viarum frangit cet. Febri fugiam inprimis ante tempora Corticis Peruviani, antarthriticum, anticalculosum cet. fuit. Centaurii minoris herbam, p. I 8.

quae Gentianae similis est, praefert Noster summitatibus, quippe quae fere insipidae sunt. Olivarum fructus, praeter multos Vsus hic se' p. 3 3.

dulo et uberius narratos, prosunt quoque morsui serpentum. Sed conciliare diuersa ista de effectu huius olei testimonia arduum Noster putat, quoniam plerumque species serpentum non est signuficata. Iteratis itaque tentaminibus res videtur dignissima. Praeterea huc pertinet VulneriS profunditas, pars laesa, irae gradus, copia saliuae irati animalis Cet. Hune vrs solia, quorum commentationem p. s . Noster scripsit, lithontriplicam exserunt vim. Aliae huius plantae partes, pauCis exempli S exceptis, ubi baccae maturae in puluerem reda fae et radix in decocto sunt exhibita, in medicum ulum

non transierunt. Addit praeterea quoque eorum praestantiam in oeconomia. Vitis idaene baccae et p. 69- folia nondum recepta sunt in officinis, merentur vero prae multis aliis. Baccae eximie refrigerant, sitim sedant, putredinem refraenant et refocillant.

Adstringit herba potenter, ut et inter CO-riarias locum habeant. In calculo pellendo 'naemulatur vid. Comm. Nostr. VOl. XV. P. I 64. ') vid. ibid. Vol. XIV. p. 67 . Decad. IIdae suppl. P. 16S. VOl. XVIII. p. 4α ubi de variis vaecinii speciebus agitur, quas et Cl. HvRRAY addidit.

276쪽

aemulatur Vuam ursi, quid quod praesertur uuae. Eorismarini fν uestrir herbae utilitas cernitur quoque in tussi conuulsiva, angina strangulatoria LIN NARI, ut gargarisma, inque exanthematibus lepro-p- 8S sis, ut decoctum pro lotione v). Mannue Ueraef. Orientalis radici substituitur in ossicinis radix nn-chinae tinctoriae. Adstringendi vim illi adscribunt et coloris rubri grati conciliandi ergo addunt de P I coctis, tinc furis cet. Cineres tamarisci sal mira

bile GLA UBERI Verum erogant.

p. II . Hersia Scordii calidae est naturae, ventriculi robur restituit, putredinem essicaciter coercet, obstructiones viscerum reserat, sudorem mouet. Et haec quidem experientia saepe repetita d0Cef. p. Iso. M nrea Pi erita reliquis meiathis efficacior est odore sorti non ingrate fragrante, saporeque sat p. Is 3. Reri aromatico et camphoraceo ' in gaudet. Pu-legium plerumque cum mentita crispa vi conuenit.

P. I 83. Linoriae herba et flores. Suspecta plantatam ob assinitatem, quam odorem, dum re elaSest, viro sum, qui Ebulum aemulatur, saporis subamari ingrati. Alias igitur anshirrini species, ut Anthirrinum maius, Orontium, spurium, Cymbalaria, quarum passim in libris de m8teria medicamentio fit, silentio hic praeteriit Noster, quum sibi quaedam dubia de esse suum hisce adscriptorum

Veritate obuersentur. Vnguentum de linaria inhaemorrhoidibus coecis et dolentibuS externe applicatum Draestat. p. I97. Gratiotae menstruum optimum est aqua. Ρraemcipua vis purgans latet in pulposa substantia et ideo decoictum diu paratum, essicacius Noster censet infuso. Herbam conquassatam externe in arthrit, do

277쪽

de et rheumatismo, nec non tumoribus a coagulo tam lacteo, quam sanguineo, ut ecchyn Osi, praestantissimum resoluendo effectum exserere narravit Cl. Tisso ae fratri Nostri Ano LPMo Prosessori Upsallensi. Radicem vix cedere herbae recenti O-rum exempla monstrant, ex quibus patet, stirpem hanc, resoluendo tenaces humores et materiam peccantem multiplici via, e. gr. p alismo, diures, euacuando salutarem suam essicaciam exercere. yaueris nigri semina, capitula, assi semina p. a I S . folia. Ex utroque papauere sepium. A bono opto P δῖὀ- requiritur, ut uniforme, laeve, tenax sit, pondus

constituat quoad molem suam leuius, nullas interne sordes prodat, dissei bina scintillas salis volatilis oleosi exhibeat, amaritie, calore ac acrimonia emineat, empyreuma non spiret, candelae admotum mox ardeat, aqua omnino soluatur, solutum rubicundam tincturam praebeat. Effe- P a 34

ctus opit, utut multiplices, duplicem tamen optipotentiam spectant, alteram, qua stimulum eXe cet, alteram, qua sensum obtundit motusque ibrarum pacat. Ob potestatem vires vitales se vandi et augendi ad efiicacissima cardiaca refertur optum a Cl. TRA .ES aliisque. Transit No- P a S ster ad varios morbo S, quibus auxilium optum aD fert. In hisce nominatim virtutis eius, somnuin

inducendi, dolores mitigandi, spasmos delendi et

excretioneS OmneS nimias, praeter sudorem, sistendi ratio est habenda. Latus igitur tam acutorum, quam chronicorum Patet campus, in quibus ob horum vitiorum aliquod opii exhibendi necessitas subest. Egregiam rursus, uti solet Cl.

ΜvRRAY, hic omnino inuenias collectionem

multorum morborum tam acutorum quam Chroniz0rum, quibus opto usi sunt medici externa et S a interna D v. comm. nostr. Vol. XVIII. P.. πλ

278쪽

inferna, et alia atque alia, quae pertinent ad eius historiam et ad varia praeparata. Opium crudum vero iure meritoque hic omnibus praeparatis praesertur a Nostro. PS 6. Nobis pariter, uti Cl. ΜvRRAV magis placet de erysimo simplex GEORPROY ex succo

et melle, quam L OBELII aliorumque nimis compositi ac praeparati syrupi.

P. 319. Cartamines flores antispasmodicam vim ha-P- 3 I. bent 'in. Cochleariae h0rten is herba antiscorbutica gaudet virtute. Bursa pastoris est superflua. p. 3 S. De anodyna vi atque emolliente Meliloti p. 38s. Noster dubitat, discutientem externam vero la gitur. Cantharidum, externe si ut velicatoria applicantur, dolores mitigat melilotus. p. 398- Pulpa Cossiue laxat sine torminibus Vol exaestuatione, acore suo temperat, sitim refraenat, b, lem vitiatam corrigit atque lotium interdum timgit. Perpetua vero haec decoloratio lotii ex cassia diei saltem nequit. p. 4IS. Terra catechu s. IVonica potius est extra- P. 429. Elum, cuius origo et usuS fusius enarrantur. Cam-pechensie seu Compescanum lignum Sanan lignum a P. 436. quibusdam dicitur. Senegne vulgo s. Senestae Ε-dinb. radix in paucis ossicinis adhuc venalis exstat, etsi maiore iure, quam tot alia remedia, adesset efficax haecce resoluens et per varjaS excreto vias vias aliena euacuanS.

Monitum tandem communicat hic Noster: μQuum ad cognostendas stirpes ossicinales, ut quaslibet alias, iconum fides et elegantia haud exiguum adiumentum asserat: adiicere hic intemest

279쪽

ὶ modi

est designationem earum, quae absoluto iam primo libri huius volumine in publicam lucem prodiere, una cum paucis quibusdam, quae et ad praesens volumen pertinent. Ob defectum hi rum saepe in ut ACKWKLL Aκ opere subsistero antea coactus fui, quae necessitas serius rarior fuit, suppetentibus figuris praestantioribus. IOANNIS MILLE Ri Illustrationem Systematis sexualis Lond. a. I 777. Fol. max. et REGNAVLTI Bolanique mi- se a la ΡAtee de tout te Monde, a Paris, inde ab . t 77 . Fol. maX., quorum operum pretium ico nes praeCipue constituunt, per numeros significare non Vacat, quum utrumque per fasciculos absque ordine prodierit. Possessores vero horum facillinis negotio Tabulas in ordinem Systematis Linneani redigere poterunt, quodsi factum fuerit, quaerentes imaginem significatam non alia norma egebunt. Quae itaque ad primum ac secundum volumen pertinent icones, has simul inuenias. IX.

Via et ratio formulas medicas conscribendi in usum praelectionum Academicarum edidit

Bot. et Theoret. in Univers. Litt. lenae Pros. Publ. Ord. Facult. Med. AsienbrAcad. Caes. nat. Curios. et Mogunt. Scient. Vtil. nec non Societ. Acad. Principat. Hau Sodalis. Halae apud Ioannem Iacobum Gebauer. 1778. 8. plagg. 1ε6. praeter praefationem. Pro meritoque urget Cl. anu NKR, uti ex praes '

280쪽

tione intelleximus, simplicitatem in formulis medicis conseribendis et sponte promittit remedii inuentionem, morbi modo cognitione acquisita, quippe quae primum sit in facienda medicina. Hanc simplicitatem sequebatur quoque Cl. Auctor in hoc tractatu, in quo conscribendo ita est versatus, ut sine ullo verborum ornatu scitia necessaria et commoda proponeret, usus auctoritate az pra ceptis clarissimorum virorum, inprimis Ill GAVBIT,

deinde noua, si quae exstabant, adderet, tandem exempla subiiceret, quae apud probatissimos artis nostrae Auctores se reperire meminerat. Quaedam formularum exempla adhibenda duxit Cl. Aut 0r, non quod probaret, sed vires ingenii excitaret ad perspiciendam differentiam, quae inter laudabilem ac malam formulam intercedit. Praeterea scripta huc pertinentia Noster accurate et

studiose commemorat

6. Baiis, adiuuanS, Corrigens atque constituens sermulam medicam esticiunt: Quibus explicatis et variis utilibus cautionibus additis, adiungit Noster pondera atque mensuras, medi Camentorum doses et praecepta generalia, quae spectant az- Curationem, prudentiam, mixtionem, simplicitatem selectum cet. in praescribendis medicis formulis. a S. Viam et rationem nunc persequitur Noster in explicandis formularum praeceptis. Atque Cl.

GRI' NERO videtur natura rerum imitanda, quae

res medicinales dupllices esse voluit, aut solidas aut liquior ideoque his Pl cita sua accommodat

En tabulam et normam:

De Regulis in consectione medicamentorum solidorum obseruandis.