Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

701쪽

practica tentamina de aquae Commi ni S Uario usu in malo hypochondriaco et hysteri . Pars I. et II. Imitatus est Noster Cll. viros PoΜME ), PRESSA

munium balneorum usum in hypochondriacis et hystericis malis probat. Frigidis balneis interdum praeserenda est e calida, si irritabilitas et sensibilitas au cta ab acredine pendeat, quae perspiratione CUO-canda v. comm. nostr. Vol. XIX. P. 6Sa. v. ibid. teri. deead. Suppi Ι- P. Sq. v. ib. Vol. XIX. P 696. ' v. ib. Vol. XX. p. 698. Alia scripta huc pertinentia vide in indicibus primae et secundae decadis nostiorum commentariorum sub verbo balues.

702쪽

canda sit, item plenitudine sanguinis et spissitudine,

rigiditateque corporis praesentibus cet. Noster per climatis rationem largitur. En Nostri obseruationes de balneis in malo hypochondriaco. Nimia animi contentio et continua corporis quies huius aeque ac multorum ali Oxum malorum sunt fonteS. Malum hypochon-driacum itaque est duplex, unum repetitur ab animi nimia contentione, alterum ab obstructio. ne viscerum abdominalium et laesa digestione de

Exponitur exemplum de miris conuulsionibus subinde omnes corporis fere parteS, prae sente animo aegri, crudeliter assicientibus. Hae Ortae erant ex nimia animi contentione et intermisso penitus corpori S motu. Cum vero Noster specifica antispasmodica e.

gr. Valerianam, mos Chum, Opium, Corticem, Camphoram, Castoreum, assem, mercurium, antimonium cet.

non magnifaceret, aliam medendi methodum elegit. Ac primum quidem stagnantes humores in abdomine ac potissit num in liene resolui curat, emollientibus et resoluentibus herbis et balneis, primis viis emeticis et laxantibus purgatis ; dein acrimoniam neruos titillantem, inuolui iubet et venaesectione laxanteque medicina expelli, balneis tum in auxilium iterum iterumque vocatis; lacti hic Noster multum tribuit, atque cum asininum rarum et sumtuosum sit, vaccinum cum aqua Selterana et pauxillo sacchari, seu serum latius suadet; tandem domari neruos supra modum tensos extracto hyoscyami prospicit. Atque ita conuulsionibus sedatis, haemorrhoidalis fluxus promotus est his morsulis Illic

703쪽

solui. q. s. ad morsul. M. D. Atque ita penitus hic aeger sanitati est restitutus. Vomitum hypochondriacum per undecim p. 6o.

menses durantem, multis antis paSm Odicis, roborantibus calefacientibus cet. remediis frustra adhibitis eadem ratione sanauit, ut supra narrauimus. Ob- p. 78. stru ctionem alui et urinae hypochondriaco Viro Caecis haemorrhoidibus vexato Noster sanauit. Seque-p. Ionias ouaniae tristes iuuit cortic', frigidis balneis et diaeta lactea leniter nutriente nec calefaciente cet. Transimus ad sectionem tertiam, quae conti- p. II S.

net exempla de usu frigidae aquae in epithematibus et clysteribus, malo hypochcndriaco praesente. Colicam spasmodicam flatulentam epithemate ex

aqua frigida et aceto, praemissis evacuantibus cet. sustulis, aquae tamen omnia tribuit, acetum enim addidit adstantium causa. Mania ex ira et amore orta epithematibus frigidis capitis et frigidis pediluuiis lenita, adhibitisque deinde remediis aliis prorsus sanata est. Haemorrhagiam narit m Pariter Cura Uit. P. I 27.

De specifico usu oxygalae s lactis azidi in vo p. I S. mitia hypochondriaco et hysterico cum colica coniuncto obseruationes hic leguntur. Progrediamur ad partem alteram, qua eodem Pars II. modo sexui sequiori pariter subueniri posse exemplis comprobatur. Praemissis quibusdam de balneis in hysterico malo in uniuersum, lipothymiam hystericam cum spasmis, spasmos hystericos ante menstrua, haemo ploen periodicam cum hysterica febre lenta, morbum deum, colicam flatu lentam

704쪽

hystericam, cet. multis interdum remediis Trustra adhibitis, multo cum fructu methodo hac curasse hic narrat Noster. XVI. DANIEL ΜAGENISE Theorie ger Enmundungen alis

8. Sisit. I 36. Praeter praefationem Auct ris, TranStatoris et recensionem ex nouellis eruditis Gottingensium. Partim quoniam huius libri communicationem in

nostris commentariis non curauimus, partim quoniam cum Cl. WEBER eum utilem censemUS,

hanc versionem hic indicamus. Non nuper hic liber φ) prodiit Londini sumtibus Auctoris cum

dedicatione ad c LIFTON WINTRINGHAM, quam Cl. WE AEn in versione de industria omisit. Cl. ΜΑ-GENassi loca Latina non in Anglicam vertit linguam, Cl. WEBER autem haeC quidem pariter addidit, aftansen in Germanicam translata. Omnino conatur Cl. Auctor systema Boerha auianum de inflammatione refutare, praeterea suas addit sententiaS. Itaque uti in praefatione legimus, nullius systematis et hypotheseos habita ratione Lectori claram atque perspicuam exhibet notionem de diuersis es-fectibus inflammationis, offendit eiusdem originem maxima naturae simplicitate, et assii mat illustratque sua asserta exemplis ita notis, ut quotidie in communi vita et in praxi medica succurrant, demumque ad praecipuas obiectiones respondit. Quae

705쪽

s En NKL1vs de diuersis inflammationis eme fi-bus ex veteribus diligentissime, uti ratus est Noster, collegit, Cl. Μ AGEN1SE ubique praemittit.

Idcirco incipit de phlegmone. p

Noster detegit in Boerhaauiana inflammati O- P. IS. nis theoria tres errores . Ι) quoad Ordinem vasorum, et quoad humorum diuersitatem, 3 quoad camsarum varietatem, quae inflammationis ortui se .

viti iti Negat inprimis hic stagnationem seu obstructionem in inflammatione Boerhaauiana. Nostrido Strina de inflammatione nititur nimia irrisatione, seu stimulo vasorum serethisinae , quae neque peris altica est, neque oscillatoria. Est ea diuersa in variolis, morbillis, scabie, acutis sobribus, ceterisque morbis inflammatoriis per gradus varios si ethismi Calor, comes inflammationis oritur ex vicissim aucta tritura fluidarum partium et vasorum.

In secunda sectione agit de erysipelate. Aep. SI. primum quidem hic praemittit, quid FERNELIVS

ex veteribus de eo collegit et pariter contra BOTR-HAAVIVM dicit. Erysipelas, inquit Noster, est P. 83 ea inflammatoria ratio, in qua pars laesa, digitis pressa, albescit, pressione autem cessante, pristinum nanciscitur colorem. Jnest glandulis quaedam tenax humiditas, sensibilitatem cutis sustentan S eamque humectans. Hac humiditate destitutum est erysipelas, eaque absente essicit differentiam inter erysipelas et oedema, indeque pendet maior in erysipelate cutis irritabilitas. In tertia sectione Noster venit ad oedema, p. 86,

Tradita FκRNEO 1 e veteribus oedematis historia,

disputat de sedemate calido et frigido. Atra bilis s. sex

I De externis corporis affectibus.

706쪽

s sex ex sanguinis, cui veteres oedemasa tribuerunt, non prorsus e medicina proscribenda est ex Nostri sententia. Oriuntur oedemata, uti reliqua et causa eorum cernitur in spissitudine seu defectu seri in sanguine. p. ior. In quarta sectione de signis inflammationis diagnosticis et prognosticis exponit. Laesae partis ratio, tumoris magnitudo, aegri constitutio et sympto matum vehementia dirigunt inflammationum prognosin.

p. ios. Quinta sectio spectat medelam inflammationis in genere, cuius summa eo redit, ut stimulus vasorum imminuatur et aucta celeritas circuli hum rum retardetur. Utrumque essicitur venaesectione, lenioribus laxantibus, attenuantibus, aciduli S Oleo- sis, mucilaginosiS et narcoticis caute adhibitis remediis. Diaeta sit attenuans, leniens et refrigerans. Pro potu thei formi suadet herbam capillorum Ueneris, no S autem CVm Cl. WE HKR praeferimus flores chamomillae vulgares aut sambuci.

p. 119. Dζnique disserit de methodo instammationimedendi quae contra doctrinam Boerhaavianum de inflammatione dicit.

p i a 1 Et t ridem finem facit caput de resolutione seu discussione inflammationi S. XVII.

707쪽

XVII. Compositiones medicamentorum pharmaeeuticae generales. Disputatio inauguralis in

dica publicae disquisitioni submissa a sosEPHo

soNNAVERO, Vindobonensi. Viennae, Lxxv Iulii CIIII CCLXXvII. sitsi nostris potissimum temporibus mutatam valde, firmis que principiis superstructam medicamentorum CVm pharmaCeutizoriam, tum magistralium, quae vocant, componendorum rationem deprehendimus, eaque, quae veterib US Graeciae in dicis inprimis solemnis eras, in eorundem mixtiono simplicitas nobis SYDEN HAMi I, HOC RHAAVII, alio

rumque opera velut reddita est; offenduntur tamen haud raro etiam in nouissimis libris, in quibus hac de re exponitur, formulae quaedam, quae et compositae valde sint, et dest iendis ingredientium viribus admodum aptaQ. Hinc tantUm omnino abest, ut hunc SoNNAvRRI libellum utilitate destitui putemus, Vt eum pharmaCeuticis quibusdam compositionibus emendandis aptissimum arbitremur; etenim multa, quae in ossicinis pro stant, medicamina Auctor ea recensuit ratione, ut, quid medici indicationi respondeat, et quid eidem obsit, clarum fieret atque perspectum.

Et in aquarum quidem smiplicium destillatione

cauendum Valde est, ne empyreuma redoleat hinc etiam omnes aquae destillatae recentes, cum herbacei et empyreumatici quid, quod tamen sponte evanescit, immixtum habeant, ante aliquot hebdomades in usum trahendae non sunt. Electua vid. supra P. 243-

708쪽

Euctuaria nonnulla inter optima medicamenta recte numerantur, quae suauia ut plurimum reddi aegrotis possint; at vero, quam alienae a mediet scopo illae sint compositiones, quae aduersi S Venena quondam solebant commendari, nemini est incognitum. Hinc theriacam, mithridatium, aliaque huius generis elefiniaria a medicis etiamnum praescribi, eo magis dolendum es , quo certius aromata quaedam calida cum exigua opii portione mixta et in electuarii formam redacta omnem theriacae virtutem absoluunt. Magi seria ex terreorum corporum, v. C. lapidum Can Crorum, margaritarum etc. in variis acidissolutionibus ope olei tartari per deliquium praecipitata ex ossicinis elici sine ullo damno possint;

quanquam enim praecipitato corpori de menstruo pariter, atque de praecipitante quicquam adhaeret, quod plane ablui vix ulla possit ratione, parum tamen mutatae calces inde deprehenduntur. Magis vero vitanda ea quorundam in huiusmodi calcium praeparatione methodus est, qua olei tartari loco spiritus aut oleum vitrioli commendatur; nam gypsum hac ratione obtinetur, quod obesse potius, quam prodesse certissimum est. Si leuis seminum, ex quibus 9Dum exprime I dum est, torrefactio praecesserit, maior olei acquiritur copia; nam mucilago oleum inui scans hae ratione destruitur. At vero haec ipsa nauci lago, si

cum oleo coniuncta manet, eiusdem vim demul- Centem atque emollientem vehementer auget ;hinc a torrefactione, etsi ea sere in consuetudinem abiit, omnino abstinendum esse patet.

In in spissandis illis succis, quos R00b Vocant,a'bustio, quae pessimum illis tribuit saporem, euitanda quam maxime est; quare conuenit, ut tripla

circiter portio optimi, purissimique sacchari succo addatusi

709쪽

addatur, atque ignis applicetur violentissimus, neque interruptus, quo quippe modo absque multa evaporatione debitam adipiscitur consistenti m. mina, quibus ante fermentationem vegetabilia P

varia admixta suerunt, medicatorum nomen vix merentur, nam pristina medicamentorum virtus hac ratione viplurimum perit.

Ceterum terre ne illi culci, quae ex amaro sale p. I 29 ope alcatini fixi salis prstecipitatur, mognesiae muriae nomen, prout Auctor censet, non conuenit, sed inburgensis ea dicenda est, et fulyhuris lac, nos cum reliquis magisteriis proscribendum non putamus; nam floribus sulphuris multo est subtilius, atque adeo solui in humano corpore longe facilius poterit.

XVIII. Aqua aerea Prageri sis excerpta ex dissertatione

inaugurali medica IOH. MICH. HORNSTEIN. Viennae, d. XX. Novembr. CIII CCLXXVII ' .

Quod nuper in B 0hemicis potissimum ferris, aliisque adiacentibus prouinciis inclaruit sal, aereum Lus odi dictum, ex eoque parata aqua Lus Wosser), quod mederi multis morbis dicitur,

atque magno Vendi consueuit pretio, Nostrum mouit, ut chemigis tentaminibus naturam riusdem penitius intellig*re, atque, utrum laudibus illis dignum sit, definire studeret. Apparuit autem, aeream hanc aquam nihil esse, nisi salis amari Sed-litensis in communi aqua solutionem, cui exigua selenitae portio admixta sit, ita, ut lagena, in qua circiter viginti et octo unciae insunt, salis amari uncias duas cum semis , et drachmam gypsi con-Υy a tineat. ) vid. supra. P. 2 6.

710쪽

tineat. Ipsum sal acteum varia tentatum ratione omnes amari salis characteres exhibuit; hinc Vtrumque praeparatum neque nouum, Ποque Propriis virtutibus diues putandum esse apparet, quippe quod sub salis amari nomine in omnibus phasemaceuticis ossicinis prostet, atque quotidie a medi, cis in usum vocari soleat. XIX. EROTIANI, GALENI ET HERODOT i, glosssiria iii

HIPPOCRATEM ex rec. H. STEPHANI, GraeCeet Latine, accesserunt emendatione S H. STEPHANI, BARTH. EUSTACHII, ANDR. HERINGAE, etc. recensuit, varietatem lectionis ex manuscriptis Codd. Dost vir Lii et Mosiquensi addidit, suasque animaduersiones adieCit IOH. GEORG. FR. FRANZIVS,. Lipsiae, sumi. Ioh. Fr. Iunii, Μ DCCLXXX. 8. mai. Pagg.aaa. Praeter praefationem et indices. Critica medicaque manu indigere videbantur

haec Glossaria in 111ΡPOCRAΥEM, et Ob sum mam frequentioremque vocum deprauationem alibrariis nimium sedulis et imprudentibus inuectam, et ob rerum designatarum conditionem, quaο non nisi a medico explicari poterant res ius at Judae ratius. Hi autem triumuiri circa expositionem obsoletorum vocabulorum versantur, eorumque studium non solum in interpretandis medicorum scriptis proficuum est, sed etiam multum praesidii Criticis in veterum auctorum libris explicandis assiseret. Potissimum vero id curauit Cl. FRANZIVS, Vt textus, quantum fieri posset, correetior emendatiorque euaderet, deinde collegit lectiones variantes