Commentarii de rebus in scientia naturali et medicina gestis

691쪽

XII. Febres, frigus, calor, pulsus frequens, respiratio auffa, viribus artuum imminutis, depravatis, vel viribus vitalibus, pulsu et respiratione Vix mutatis, virium artuum summa prostratio. XIII. Vesciniae, error mentis in imaginatione, appetitu , iudicio, aut memoria.

His itaque classibus ordines sub diuisi sunt,

quos omnes cum hi C repetere nequeam VS, exempli loco classis primae synopsin dabimus. V Pin. Character Classis; Syndromes symptomatum culaneorum in solidis leui densium, palpabilium sine febre, cachexia, manifestis. ordo I. naculae, mutationes coloris natiui.

II. Vitillo, macula cutim deprimens corymbosa. III. Ephesis, macula cutis Corymbosa, fusca. IU. Naeuus, macula Congenita protuberata S, vel n0n. V. Eccvm0ma, macula a sanguine sub cute effuso. Ordo II. Vorescentiae, tumores humorales exigui, gregaleS, absque pyre ia. VI Putulo, phyma paruulum apice suppurans, rumpendum, subin in crustam abiens. VII. Populo, phyma paruulum desquamandum, nec suppuran S.

VIII. Phlycthaena, vesicula fluido seroso plena,

fastigiata. IX. Bncchia, maculae faciei guttatae plus, minus prominentes, aut asperae, squamulaS, vel furfures, saepius dimittentes, dinturnae. X. Vnrus, tuberculum durum Constans. XI. Herpes, papularum prurientium corymbuS.

Tom. XXIII. Pars IV Xx XII.

692쪽

XII. Epinyctis, phlycthaenarum - atrO - rubrarum congeries praecipue in tibiis noctu acriter pungentium, dolentium potissimum.

XIII. Hemeroyathos, magulae rubrorutilae Crura obsidentes, extra lectum illico apparentes, importune prurientes, in lecto vero evanescentes, diuturnae. XIV. Phydracia, efflorescentia rosaeea, rubra, erysip elato sa. XV. Hydros, exanthemata miliaria phlycthaenoidea sine febre et asthenia. ordo III. Phymata, tumores humorales solitarii. XVI. Erythema, phyma rubrum calens, diffusum. XVII. Oedema, phyma album indolen S, molle, frigidum, laxum, foueam digiti impressi seruans.

XVIII. Umphsema, phyma pallidum frigidum

elasticum. XIX. Scirrstur, phyma durum, indolens, frigidum, cuti concolor, in locis glandulosis. XX. Infammatis, est tumor sphaeroideus rubore, calore, tentione, dolore pulsatili insignis, solitarius, sat extensus, in suppurationem Vergen S; erysipelas contra non suppuratur, et phleg-mone habet pyrexiam magnam continctam saepius nihilominus inflammatio in phlegmonem transit.

XXI. Bubo, phyma scirrhoso - inflammatorium in glandulis plerumque inguinalibus. XXII. Parotis, bubo iuxta aUrem. XXIII. Fbrunculus, phyma subdurum, inflammatorium, Promine DS, vorticem habens in fundo

incongerendum.

XXIV. Anthrax, phyma apice gangraenosum, in ambitu inflammatum. XXV. Cancer, phyma scirrhosum lancinans.

XXVI

693쪽

XXVI. Paronychia, inflammatio extremi digiti. XXVII. Phi mollis, inflammatio praeputii glandem

denudatam stringens, vel inCargeranS. ordo ΙU. Excrescentiae, tumores a solidis adauctis per nutritionem auctam morbosiam. XXVIII. Sarcoma, exeres Centia Carnosa. XXIX. Condyloma, excrescentia culanea fundinea. XXX. Verruca, excrescentia Quian ea globosa.

XXXI. Pterygium, excrescentia plana in oculi

cantho.

XXXII. Hordeolum, tumor durus, vel hydasidosus in palpebris magnitudine saepius granum

hordei aequans, sensu Caren S.

XXXIII. Trache Uums, excrescentia gutturis. XXXIV. Exst Is, excrescentia ossis morbosa, ad eius duritiem accedens proxime, Plerum quo partialis. ordo V. ses, tumores capsulati, fluido reserti. XXXV. Aneuri mn, cystis arteri0sa ex pulsatione noscenda et situ. XXXVI. Harix, cystis venosa; situs, rubedo et pruritus hanc definit. XXXVII. Hyiatis, cystis lymphaticorum vasorum

dilatatorum lympham Continen S. XXXVIII. Marifro, tumor sanguine turgenS in ma gine 'pudicis, is aue purtinax, accedit proximo ad sarcoma. XXXIX. Lupia, est cystis materiam pultis, vel mellis consistentiam reserentem, haud purulentam Continens, frigida et plerumque indolens. XL. Sin ylamet, est cystis aquosa a Corneae Pro piosi, dilatatione, vel ab uveste hernia in Cameram oculi anterior*m prolapsae, corneam extrorsum protrudenS.

694쪽

XII Hydarthrus, hydrops articuli in capsa eiusdem, vel cellulis vicinis. XLII. Apostonia, cystiS purulenta. XLIII. Exomphalus, cystis umbilicatis saepius aquosa ad situm mutatum non recedenS, nec Te-ponibilis. XLIV. Osckeophnis, cystis in scroto non reponibilis. Ordo UΙ. M opine, partium solidarum e sua sede

dimotio sensibus obuia continentibus relaxati S.

XLIX. Proptuma, ectopia apΡendicum externarum corporiS morbosa.

L. Mania, ecfopia seu prolapsus ani. LI. Exocq sis, prolapsus vesicae urinariae. LII. Hister Vt istis, prolapsuS Vteri. LIII. C000ptos A prolapsuS Vaginae. LIV. Gn Ir0cele, hernia epigastrii seu scorbiculi

cordi S.

LV. Omphalor ele, hernia umbilicatis. LVI. L nrocela, hernia ventralis seu hbdominalis. LVLL Merocele, hernia Crtarali S. LVIII. Bubonoceli, hernia inguinalis LIX. inodeo ela, hernia foraminis ovaliS. LX. Ibchioreis, est hernia emergens per incisuram ossis sacri decubitu prono reponibilis. LXI. Co 'ocet , hernia vaginali S. LXII. Perinaeticeis, hernia perint di. LXIII. Encephalu ele, hernia seu ectopia cerebri persuturas ossium cranii emergens.

695쪽

LXIV. Perito ne orixis, est hernia quaecunque obrupturam peritonaei emergens hoc genus est species rupturae inter plagaS reponeΠ-dum ; ast propter amnitatem cum ectopiis illud huc traXi. LXV. Hi ferularia, uteri obliquitas. LXVI. Parorchidium, enopia testiculi. LXVII. Excrisi emn, ossium mobilium luxatio LXVIII. Dinis is, ossium immobilium recessus. LXIX. Loxarthrus, ossium mobilium obliquitas respectiva citra spasmum et exarthrema. LXX. Gibbυitor, i thoracis dilatatio prominens, lim

LXXI. Lordusis, ossium longorum incuruatio sine molestia. Ordo VII. Deformitotes . vitia, quae vix sanitatem laedunt, formam deturpantia. LXXII. Logostoma, labium oris si ssum. LXXIII. Apella, praeputii, vel alterius appendicis mollis abbreviatio. LXXIV. Polymeri senis, est partium numerum ordi

narium excessuS.

LXXV. Dido', appendicum mollium incrementum insolitum sanum. LXXVI. Anchytomerisma, partium coneretio.

LXXVII. Hirsut , pili copiosiores, longioresi Vel

in locis, ubi non solent crescere, Obuit. Temperamenta: I. sanguineum, 2. lymphaticum, S. Oleosum, ψ. salsum, S. choleri Cum, 6. atrabiliarium, 7. spirituosum, 8. spermaticum,

6. rigidum, Io. laxum, II. tenerum, I 2. robustum.

Ergo descripsis Noster in hoc systemate morborum symptomatico classes morborum sat natur

696쪽

les XIII. Ordines LVIII. Genera CCCLI. Species MMD. cuique insuper speciei subiunxit therapiam, uti asserit Noster, quam potuit, breuissimam probatissimamque. Index generum morborum finithuno libriam. Iam exempli loco de morbis quibusdam ub

mur ex signis praegressi scirrhi huius visceris, dolore lancinante, stu cto volumine uteri, ex ta ictu obstetricio et est uxu humoris lymphatici, ichorosi, saniosi, laetidi; ex hoc morbo mortua est Nobilis hic Domina assidua pietatis cultrix et orationum recitatrix praecipue in templis Dei: durante hoc morbo os et labia vulvae semper oecupabant aphthae molestissimae, nullisque remediis cedenteS insuper dyspnoea, anxietates, deliquia rara quidem, appetitus prostratus, noctes insomnes, pulsus inte

mittens, dysuria, obstipatio, phlegmatia et febris amphimerina aegram plus quam dolores Cancri assii gebant. Nimia pietas suspiriis mixta, lacrimis irrorata, praesertim si fiat sine cantu, multos piis

caussat morbos, ut toties iam obseruaui. Therapeia, intestiones ex decocto herbae cicutae et corticis peruuiani in uterum frequentes, tumus HS internus cicutae cum appropriatis causae mali sunto palmaria pharmaca huc usque nota aegra nimium pudica et pertaesa medicamentorum, CuiuS memini respuit utrumque, ac solis palliantibus contenta praestolabatur festinam certamque mortem.

Arthritis sporbutica. 8. A. Aggreditur calidos comedones scorbuticos sese prodens per signa sco buti et silamenta urinae innatantia.

697쪽

Trier Veio, virium Emeritum sexagenario maiorem hac arthridi te laborantem multum iuui sequenti methodo: cererem pro potu ordinario bibit medicatam, quam intrant nasturtium aquati-CUm, raphan US rusticanus, armoracia, enula, semina

sinapios, solia sambuci, carduus benedictu8, mariae, chamaedrys, chamaepytis, absynthium, caryophylblata, sum stria, iris et strobili pini; bibit ad mensam etiam unum alterumue vitrum vini boni lymphati; Commotiones facit copiosas, olera amat, pro tentaculo sumit bonam cho coladam; omni naense semel sumis unciam r. salis carolini scopo purgante; bis in anno curat sibi venam tundi, et iam binis annis Caret paroxysino; os lauat sibi omni mane spiritu nasturtii aquatici; in paroxysmo sibi curabat fricari artus pannis sumo baccarum iuniperi impraegra iis, sumsit dosin salis carolini; dein mixturam ex aqua sambuci, extracto chamaepytios, iridis, chamaedryos et gummi ammoniaco vitello oui subacto, ro ob sambuci et syrupo cochleariae, cui superbibit insusum florum sambuci, chamaed OS et chamae- pytios herbarum. Iocopus dolor cancrosus. 3. O. Carzinomate p. 2I I.

mammam lancinante, vorante os ocopum experiuntur atrocem in uno, vel pluribus artubus ab ichore cancroso resorpto. Tkemyria, cicuta externe et inferne danda

larga manu, subin et scalpello omnia usque ad os soluenda, ut in paronychia periostiali fieri solet:

vide carcinoma.

IIchios *pkiliticum. s. L. historia vitae actae, p. 273. signa syphilidis et surditas muli ad remedia sueta suspicionem iunctent huius ischiadis.

698쪽

rier eic, fgo semel curandum habui hoe

ischias, et feliciter illud curaui mercurio dulci cum conserva foliorum bardanae intus dato, pro potu ordinario dedi decoctum lignorum, locoque dolenti apposui emplastrum de ranis cum mercurio, et saepius purgaui aegrum. p. 3o I. IX. Haemorrhois est sangui fluxus ex tuberculis, mariscis rubris, duris, dolorificis, finem intes finirem obsidentibus, vel in reicto latentibus; sentiunt posteriora tubercula aegri in recto saepius obstipati, et digitus immissus intestino haec offendit; sanguis in depositione alui praecedit, vel ad minus comita

tur excΓementa.

Mod rata I. H. haec aegrum aptiorem ad munia reddit, et liberat a grauioribus morbis. Th rnpeis, qui vult hunc sordidum fluxum regularem Conseruare, Conseruet aluum lubricam, abstineat a ni nata sessione et hunc fluxum turbantibus: ut sunt aloe, rheum, cassee, vina rubra, cho Colada integra, ceres sabinata etc. si vero placet exsiccare hunc sordidum fontem cuidam, secet venam saltem quater per annum in brachio, sumat flores sulphuris quasi quotidie cum roob sambuci et rheo, Commoueat corpuS, frugali utatur victu et fontes bibat.

Immodi a. a. H. nimium fluxum esse haemorrhoidalem cognoscimus ex quantitate sanguinis

fluentis, diuturnitate fluxus, debilitate, animi deliquiis fluxum sequentibus etc. Phlogosis marisca-xum facit haemorrhoides furentes, praecipue si acris sit sunguis et cacochymicus. Therapeta, saeculi herbarum adstringentium ex vino rubro po-

699쪽

dici admouentur gelidi, interne datur mixtura adstringens et ivlapium minerale pro potu Ordinario, Venaque in brachio tunditur; lac sumtum pro omni cibo et potu restituit subita haemorrhoidarios ex haustos, herba verbasci contusa haemorrhoidibus

diuturno tempore admota curat hasce, I OCet m xime haemorrhoidariis aloe, colocynthis et resinosa purgantia.

0 ofa. 3. H. marisca f. botulus haemorrhoidarius facile a polypo hic enato distinguitur, D m P0lypus pedunculo angusto et marisca lata imhaeret polypus quandoque in podice enatus sanguinans exhibet haemorrhoides, quae omnia ex men chirurgicum definit. 'Thera eta, dum itaque polypus occasio est fluxus haemorrhoidalis, hic per subligationem tolli

debet, et huius radix alumine calcinato consumi. Exanini m. . H. prolapsus intestini recti habitualis oritur a ruptura, vel nimia et quasi paralytica relaxatione di aphragmatis inferioris; hinc saepe ambulantibus celerius, aluum deponentibus semper excidit intestinum cum maiore, vel IDinore fluxu haemorrhoidali, quod intestinum, turpis labori manibus hi miseri toties retrudere debent; ex hoc morbo mortuus est Generalis Watersieben. Prosecto in quacunque specie haemorrhoidis dia-phragma inferius plus, vel minus relaxatum esse

videtur.

Therapeio, fasciae aptae apponuntur, adstringentia sortissima cum camphora et assa foetida ex vino rubro applicari debent, ipsum coicothar vitrioli, alumen, lixivium cerdonum et sulmen electricum non negligenda.

700쪽

notatio, haemorrhois, quod nunc sit endemicum malum in nostris terris quisque miratur, et ego non miror, sed caussas assigno: nimirum istum sordidum fluxum introduxerunt et fouent abusus cassee, cho coiadae integrae, aromatum, vini, Cereri 9 nimium lupulatae, sabinatae, abusus resinarum Pu gantium, aloes et colocynthidis.

P. 463. Insis ferina. Io. T. est fusiis saepius epide.

mica infestans infantes per paroxysmos reuertens quintas distos, in quibus ferme suffocatur infans per aliquot secunda minuta, livescit facie, vomituri t, totoque corpore vehementer concutitur, eXΡΟ-ctorat pituitam κlbam spumosam, viscidam, quam plerumque deglutiunt debiles et macilenti. Thera eis, rheum his do cum valeriana, vel mannam in cassee, vesperi dem sumunt grana I S.

theriacae, infusum hydrolapathi seruit pro potu ordinario tepidum; infusum ipecacuantiae est instar omnium subito curans; hirudines subin tibiis admoueri debent; clysmata utilia sunti XV.