De sensibus Hieronymi Prouenzalis Neapolitani. Clementis 8. pont. max. medici, tractatus

511쪽

pARs TERTIA. 473Amplius sequeretur aliud absurdum , quod simul eode puncto temporis in pluribus imaginationibus versaremur, & tot essent, quot sunt illa,quorum in nobis simulacra seruantur. Praeterea, si imaginationem dicunt figurationem , aut erit dum fit figuratio, aut dum facta est, si dum sit, profecto imaginatio erit in

sensit in actu, nec ab illo differret, sensus enim in actu, est figurae generatio, se imaginatio est etiam citra sensum in actu: ergo non est du fit; si vero configurationem iam factam , dicunt imaginationem, profecto non differret imaginatio a memoria; quare imaginatio no est configuratio in sensia facta : sed actio circa illa configurationem , modo quo declarabo, in quo est bene aduertedum, quia aliter non intelligetuc imaginationis essentia, & primo quod in omnibus virtutibus cognoscentibus , eadem est ratio;ut sit potentia obiectum;& deindi actio,ieu functio potentis circa obiectum, sic se habet incognitione sensitiva, prius enim est sentibile , mox vis sensibilis,& deinde functio illius potestatis circa sensibile: pariter in intellectu est ii telligibile, quod res ipsa est quod intelligitur , intellectus potestas,& intellectio, quq est actio,&functio ipsius intellectus circa rem intelli-Ooo gibilem.

512쪽

gibilem. Sic existimandum est in ipsa imagin tione,debet enim in ipsa esse imaginabile, dei se de vis imaginatrix, quae potestati sensuali, &intellectuali comparatur. Tertio imaginatione, quae sensationi,& i ntellectioni analoga est, quae est functio imaginatricis potestatis', circa res imaginabiles . Quid ergo est imaginabile sprofecto nil aliud est, quam reliquiae sensium in actu, quae sunt veluti quaedam sensibilia intranea, nam postquam sensibile extrinsecum, affecerit sensum ipsumque in actum fecit per cognitionem vidis una fuit supra idem enim est sensus in actu , quam sensibile cognitum, tunc absente senssibili remanent reliquiae, desia

mulacra ipsius, circa quae laborans, vis sensiti-Pothsti ,ε ua, imaginatio resultat: potestas ergo sensibilisit, thii , dc imaginatio eadem est re, ratione tantum, ' . . It definitione differunt. Sic enim se exercet ima- ginatrix vis,circa sensibilia intranea, sicuti seimsus circa extranea : cum enim praementibus se sibilibus extrinsecis assio sit, sensum fieri certum est, ubi vero non amplius coram habet sensibile , actio ab anima sensuali proueniens , illa relicta vestigia aggreditur, quae a sensu in actu, veluti aliquid sensibile , genita sunt statim stimaginatio. Quod quidem intraneum sensus.

513쪽

vestigium, quod imaginabile est, si in se retinet

imaginem illius, a quo genitum est, memoria dicitur, ut infra melius explicabitur. In hoc enim dissert imaginabile memoria,quia imaginabile simpliciter est quodam vestigium sen-1ias, in actu absentis,&intraneum, hoc autem Vt reprssentat imaginem illius a quo genita est,

memoria dicitur.

Colligendo ergo imaginationis definitionem, dicimus, imaginationem esse actionem , quaesit circa vestigium, quod a re sensibili depositum, & seruatum est. In qua primo considerandum est, imaginationem esse actionem, non vestigium, dc configurationem: sed actionem circa vestigium. Secundo imaginatiopraesupponit sensum in actu factum, a quocum remaneat vestigium, non amplius habetur ratio praesentis sensibilis;

circa ipsum enim praesens tatum versatur sensus , imaginatio autem ipso absente operatur. Tertio considerandum est, quod operatur imaginatio per medium sensum, cum ab ipso

moueatur . Verum, quamuis sensus communis per medium sensus etiam operetur, nihilominus in hoc differt imaginatio a sensu communi , quia sensus communis, non nisi praesen-Ooo a te

In quo diffe

ria, & im ginabile. Colligitur imaginationis defini

tio.

Prima eosideratio circa imaginationix definitionem. Seunda eo sderati . Tertia eonsideratio a

514쪽

4 6 DE SENSIBUS. te sensibili operatur, sicuti,& sensus particul rig, imaginatio autem absente sensibili,nec ope. rante sensu particulari,cum circa vestigia sensibilium reseruatorum eius actio consistat. Hinc

Σ'. '' uitur quod qui non habet, vel habuit sensum

vix sensum alicuius rei, non potest circa: H

alicuius rea

non poteti undC caecus a natiuitate non

imaginari, cum imaginabile lit ve1tigium 1ensus in actu, dc si quis dicat nos posse imaginari

Hircoceruum, Montem aureu, quae nunquam

sub sensi ceciderunt, dicimus quod in hac actione semper principium accipita sensu , seorsum enim vidit ceruum, dc hircum componendo , postea imaginatur Hircoceruum. Ex his correlariesiimitur memoriam non differre ab ipsa imaginatiua, quod pulcherrime declarauit Philos in lib.de memor. phantasma enim, ut est vestigium sensus, in actu dicitur, imaginabile, . hoc idem in quantum repraesentat imaginem, illius,a quo genitu est,dicitur memoria, Vt eXC-pli gratia, figura Caesaris, potest conssi derari ut figura, dc ut reprssentas Caesarem,sic imaginabile,ut est quo dam simulacrum sensibilis,& vestigium sensus in actu, dicitur imaginabile, Ut hoc idem repraesentat imaginem illius a quo genitum est, dicitur memoria , quod hoc sit

Verum illam imaginari;

potestcirca colores

515쪽

PARS TERTI Aci verum Arist.saepest ius Vult ex multis memo-xi js fieri experimetum; ex multis experimentis fieri principium artis: ergo memoria non est

potentia distincta: sed exempli gratia hoc imaginabile Reubarbaru scilicet purgauit coleram in quantum est vestigium sensius,quia sic ad sensum apparuit etia absente sensibile dicitur phalasma, seu imaginabile, Sc actio circa ipsum dicitur imaginatio : in quantum postea hoc re- prssentat actionem praeteritam, a qua est genitum hoc imaginabile, dicitur memoria,eX multis ergo his phantasmatibus eadem imaginem seruantibus,fit experentia, quae est actio artificis , ex multis his actionibus repetitis fit principi u artis, quod scilicet omne Reubarbarum purgat coleram. Haec ergo dicta sint de imaginatiua facultate,& imaginatione, quae est suprema virtus sensitiva, nec aliam stupra ipsam arbit ratus fuit Arist. esse ponendam , huic imaginationi applicatus intellectus incipit discurrere , de resultat diano etica, quae est prima rationalis facultas communis opinioni, dc alijs discursiluis

facultatibus; cum omnis cognitio intellectiva a sensu ortum ducat, disserunt tame istae rationales facultates , & accipiunt diuersias nomenclaturas a diuersitate intelligibilium . Et sic

valeant

516쪽

rs DE SENS. PARs TERTIA. valeant qui animam faciunt onustam tot sacvl- tatibus,& intellectibus; dc haec sufficiant de iudiciaria sensibili facultate de qua propositu fuita principio. Nam de activa non est praesentis speculationis, praesupponit enim in hominibus cognitione, & tractatu intellectivae potentiar, prscipue intellectus prassici, ad quem sequitur

voluntas tanquam rationalis appetitus, Uterq; enim appetitus,&. rationalis,& irrationalis,est principium mouendi secundum locum, inditio sunt continentes, qui ab intellectu moventur,

dc incontinentes qui ab appetitu sensitivo. Sed de his cum de intellectu petractabimus.

517쪽

Registrum.

Apud Bernardum Basam . I S' SUPERIORVM P ERMISSU