장음표시 사용
221쪽
168 Elem. Iar. Lib. I. Tit. XXVI.
curatorum. His omnibus de tutoribus ,& curatoribus oratio continetur. At quae res heic , an eadem apud nos serventur Equidem ferme omnia servari repono, fer. me inquam , quandoquidem excipiendae sunt paucae quaedam peculiares nostri Iuris sententiae, quas mox pedetentim enar
III. Et primum quidem animadvertito, hodie quasvis tutelas , & curationes legitimas dici, easque deficere , ubi pro regulis iuris infirmantur nullo adhibito vocum Capitis deminutionis, fidueii oec. di scrimine, cum iamdiu exsoleverint. Accedit differentia nostri juris a Romano haud levis momenti in minorum aetate definienda. Nam Jus Romanum maiores definit esse,
qui vigesimumquintum annum excesserunt; Αt Fridericus Imperator in Constitutioue Minorum jura De Resitutione Minorum aetatem minorum cum masculis tum semionis statuit esse annorum xyIII. Minores autem sunt Friderici verba tam mascutis , quam feminas intelligimus eos, easυe, qui vet quae nondum aetaris sua decimum s-Haυum anuum excelsserint a quo completo -- fos tam in eontraitibus , quam in judiciis, in omnibus perfecitae aetatis υolumus reρα-
mri . Qua in re secutus Fridericus Ius Langobardorum ἔ Langobardi enim , qui diu in nostris regionibus imperarunt, induxerunt , ut minor altas tam in masculis , quam in seminis anno decimoctavorerminaretur , uti liquet ex Titulo Leg. Inng. De prohibita alienatione ranorum. En quid de Minorum aetate differat Ius - Nea-
222쪽
De Iulo. ut. vet eurat. Is' Neapolitanum a Romano. Atqui consoriat utrumque Ius in eo , quod apud nos fervatur etiam regula illa Juris Romani, interate definienda a momento in momen. viam tempus spectari l. f. minorem f. dominoribus. Quamobrem locus non est ei Tegulae, diem caeptum haberi pro pleno, quod in honoribus favoris causa constitutum esse scribit JCtus in l. 6. de Muneri-hus, houoribus. Igitur maiores dici puta eos , qui anni decimi noni dies numerare incipiunt. Quoniam vero Fridericus Imp. in citata Conj itutione minorum nomine videtur intelligere cum majores , tum etiam pupillos , quod tutorum , &Curatorum mentionem nullo discrimine is faciat, haud abs re colligere est, Iure Neapolitano tanti non haberi in nominibus pupillorum, & minorum discrimen , quem admodum in usu fuit apud Romanos .
Quod profecto adnotatione mihi dignum
videtur, ut caussam intelligas , eccur Inter-Pretes, qui Fridericum sunt secuti, Tuto Tum, ac Curatorum no na non adeo distinxerunt, ut teneri nunc opus sit, tutores pupillis , minoribus curatores Omnino respondere , itemque minores eos nominari oportere , qui pupillarem aetatem excesserunt , cum & pupilli minores nuncupen
IV. Habent etiam suos tutores , & curatores in hoc Regno Minores Feulatarii, de quibus heic agendum . Sed seudatariorum tutores, ac curatores Batuli in con
stitutionibus nostris. appellantur , veluti
in Cap. Regni in aliquibus , item statui-
223쪽
i7o Elem. Iur. Lib. I. Tit.XXVI. mus , seudatarius , & in Constitutione siquando. Ac plane antiquissimus est baiu-ellorum usus. Etenim ex Scriptoribus Byzantinis colligitur, Constantinopoli dignitatem Magni Bajuli exstitisse, cui filiorum Imperatoris curam mandari moris fuit. Idem vocabulum sibi a Graecis fortasse arripuerunt Langobardi , uti recte sibi persuasisse videntur Meursius in Glossario, Fabrotus ad Cedrenum, & Gangius in Glo far. ad Milhel. atque ab his ad nos translatum . Ut scilicet minorum laudatariorum dignitas ab illa eorum, qui seudis carerent vel vocabulorum istorum Tutoris,ae Baiuli adhibita differentia luculenter .apeareret. Scio tamen hodie nequaquam Batulos minorum laudatariorum tutoreS,& curatores vocari, cum proprie Balii dicantur. Idque potissimum prosectum putant nonnulli ab ingenio posterioris aevi Scriptorum , ac nostrorum Principum,
quibus porro placuit Batulos , sive Bali- vos appellare inseriores Iudices , Balios tutores , uti patet in libris Constitutionum Sicularum . .
V. De Baliis tres leges habent Codices
Iuris Neapolitani. At equidem antiquiorem tantum describam ; quamvis duarum aliarum sententias, ubi oportebit, complectar . Antiquior plane lex de Ballis est illa Friderici Imperatoris, quae incipit m noribus sub Tit. De Iure Balii , cuius haec sunt verba: Minoribus, qui aetatis fuae fuse fragio juvari non po sunt, imperiali remedio proυidentes saluimus , s quando Ealium
impuberum masculorum , aut feminarum geo
224쪽
De S p. tui. vel etirat. I 7 rendum alicus ferenitas nostra concesserit . i
qui halium gesserint pupillorum , pos-
quam baliam ipsum pubertate Iupertentente . dimiserit , de administratione balii reddere debeant rationem praesente Justitiario regionum , aut alio , cui hoc Decialiter dixeri-mtis delegandum: Da videlicet, quod dedu-Ecto eo , quod Curia pro ipso Balio , prout moris es , dederit , necnon deductis jusis, o moderatis expensis , pro victu , Cruesitu βο , o quas in persona , aut rebus pueri , - pro fervitio debito Curiae nostrae de his , quae minor , ipsum Balium fecisse consabit e Reliqua pupillo integra reddere teneatur. Quod fraudulenter eum res minoris adminisrasse fuerit manifese
compertum , omne damnum quandocumque
per fraudem ipsam pupillo contigerit, eidem
de rebus fuis resarcire eogaruν , tantumdem factas ninris largitionibus inferre, pra- τ' consuetudine , quae haslenus balios a ra- - tiociniis eximebat , in poserum quiescente.
Haec Friderici Constitutio de Baliis perbelle exponit & quae ad balios pertinent,& quid distent a Tutoribus Balii. Ac sane h Sutores recipiunt privatorum , &inferioris gradus hominum filii, Balios filii Comitum , Baronum , & Militum. Hinc uti tutor pupillo datur , & per accessionem bonis omnibus, ita Balius pupillo,& per accessionem bonis laudatibus. Quinimmo si quis bur enfatica simul, & seudalia
bona habeat, solus halius datur, cum bur gensatica in accessionem veniant. Nimirum quae digniora sunt minus digna ad te trahunt. Ne vero dicas tale onus ba-
225쪽
et 2 Elem. Iu . Lib I. Tit. XXVI. liis imponi nulla legis auctoritate , advertas volo in Fciderici Constitutione res minoris haud semel nominari , quo nomine tum humeni rica , tum seu dalia bona comprehendi omnino tene , modo seudalibus accedant:, cum rei appellatio larisisima in Iure sit. Idque plenissime probat Afflictus ad laud. consit. quandoquidem ita servarum suo tempore scribit , ut Balius seu talia, V non .seudalia bona curaret. Atque ab his ballis Jure Langobardorum feminas inserioris gradus immunes suisse constat ; Nam hae sive pupillae , sive adultae , sive sexagenariae Mundualdos ac- icipiebant , qui tutorum , & Curatorum loco illis erant , quibus ne inficieris tutores , sive curatores successisse, , ut neminpe essent , qui secundum veterum Romanorum instituta res minorum curarent. II. .
Tutores , si non sint testamento dati , a quolibet ordinario Iudice dari posse civi-1es leges statuunt , secus vero id esse nostro Iure de Baliis existimato , quandoquidem Balii nonnisi a Rege dari debent. Sed ex verbis illis si quando balium serenis ras nostra concessierit , bene infert Amictus , non semper a Rege Balium designari, sed posse etiam a Comite ipso', vel Barone testamento dari ; Quod diserte expressit Carolus II. in Capitulo Feudatariis. Quo casu nulla est opus venia, aut Regis confirmatione , tanti enim est iudicium a ternum. Quid si Comes intestatus deceat Et Curiam balium eligere debere de Iroximis , & defuncto conjunctis magis i-oneum cavet Carolus II. Uerum his sem-
226쪽
Per praeserenda honesta , & sobria mater , modo a secundis nuptiis eadem sese absti-rieat. Igitur facultas est patri, imo & patruo testamento balium filio,vel nepoti designare. Sin autem is desit, Regis erit Balium nominare . Verum matris nequo'. erit filio balium dare, si umquam laudi novi hereditatem filio suo deseratὶ Non desunt, qui negant. Sunt tamen, qui affirmant. Et recte hi quidem. Nam si rem transigere velimus secundum regulas Iuris Romani , profecto habetur , Romanos concessisse Matribus filiis tutores dare , quos Q. heredes instituebant hac lege , ut iidem a Magistratu confirmarentur. Hinc incongruum , atque a recto
iure absonum videri non debet , ut apud nos mater laudataria det balium minori
filio , cui laudum , quod ipsamet adquisivit , testamento relinquat . Quamobrem est , cur commendes morem , qui hodie num servatur . Etenim permittitur matri ad ruinistratorem constituere , ubi relin
quit minorem filium heredem , quam Vis ceteris praeseratur in hujusinodi administratione pater, si supersit , uti rece pium quoque suit apiid Romanos ἰ modo ulla non adsit causa , qua pro iure pater
ab ejusmodi administratione abstineatur. Adi omnino De Franchis Decis Io. &Afflictis ad Constitui. Minoribus . III. Si Balii cum fraude in administratione versati sint , non solum debent pupillis ,
quantum detrimenti ex eorum fraude pu
pilli carperint , uti Jus Romanum sta tuit, sed & tantumdem inferre Regiae Curiae , ac finito demum ballatu reddere ad-
227쪽
i74 Elim. Iur. Lib. I. TA.XXVI. ministrationis suis rationem . Ita habet laudata Constitutio Frideriei. Quae illud porro addit , deducendas esse expensas , quas balius pro victu , & vestitu suo fecit.
Immo ex verbis Constitutionis colligunt optimi Interpretes, certum falarium constitui a Iudice posse, nisi ab eo. qui balium dat , decernatur. Atqui id nequaquam obtinet Iure civili, cum leges Romanae non sinant quid a tutore pro victu recipi posse ; Nam vix tantum inopi, ac probo tutori tribui ex Tit. De Excujat.Tutorum, vel Curatorum compertum est annuam
alimentorum causa quantitatem excipere
causa a Iudice cognita. IV. Ait Constitutio, dimitti Balium pubertate superveniente. Id ita intelligit post Iserniam Afflictus , ut non modo marium , sed &seminarum ballatus anno xiv. exacto finiatur , quemadmodum de tutela dicitur. Uerum successit Pragmatica II. De Minoribus , qua cautum , ut minores usque ad I 8. annum Balios haberent exceptis seminis ante eum annum nubentibus . Uerum si laudataria adhuc minor vidua evadat, iterum curae balii suberit, uti advertit Andreas de Isernia ad Constit. --norum , & Grammaticus Decis LIV. U. Iure Romano plures tutores dari nequeunt, cum bona exstent intra centum lapides ;Αt ex Capit. Imperialem Tit. De Prohibi-ra Feadi alienatione β. fi quis docent interpretes , ac praesertim Capycius posse plures balios constitui, si umquam seuda tum numero , tum latissimis finibus ab uno administrari nequeant . Immo ob hanc
228쪽
De f p. tui. vel curat. Ipseausam Auctore de Curte ad laud. cap. lex minime vetat, duos balios admitti, quorum alter Allodialium , alter seudalium bonorum curam gerat, si unius tantum opera
minoris bona isthaec omnia rite administrari possint . Ad ultimum si quis aut morte , aut alio legitimo modo , nempe ob justam suspicionem balius esse desinit, per eum gesta successor rata habere debet, ne majoris detrimenti sit res minori seu- datario sutura. Qua de re vide-sis De Marinis Lib. I. Refol. En quae Baliis Constitutione Friderici , Caroli Capitulo , &Pragmatica De Minoribus comprehenduntur. Jam dicam de satisdatione tutorum sive curatorum , ac baliorum , atque minorum in integrum restitutione . Ac de satisdatione breviter , de Restitutione su-sius agam a
UI. Et quod quidem ad satisdationem
pertinet, illud constat tutores, ac balios cogi , antequam tutelam , aut ballatum suscipiant inventarium conficere , atque post finem sui muneris susceptae administrationis rationes reddere . Hinc si quis negligat inventarium sacere , profecto in fraude esse praesumitur . Itaque ubi recte sese gesserit tutor, aut balius, liber quisique erit a quacumque actione , sin secusa rut Ore , aut balio, eorumve heredibus, si i idem desuncti sint, erit pro jure Romano satisfacienduin et , cu us tutelam , aut baliarum gesserunt . Ne autem inutile sit
post finem tutelae peti. quidquid debetur, inquisitiones apud nos adhibentur , &quandoque etiam satisdationes , ut scilicet
229쪽
o 3 6 Elim. Iur. Lib. L Tit. XXVI. facile sit Magistratui et licere , ut satisfiat
et , qui damnum ex dolo , vel fraude tu toris passus sit. Idque servatur etiamnum, immo & leges , ubi opus est, ex corpore Iuris Civilis pro more repetuntur , atque ad peculiares controversias , quae solent de re tanta agitari, dirimendas rite com. Parantur. Huc confer verba Friderici, quae ex Constitutione Minorum paulo supra de scripta sunt. UII. De Restitutione autem exstat antiquissma Friderici Constitutio quae incipit Minorum Jura sub Tit. De Aeliιtu
rione Minorum. Eius duplex caput est. I. rellituuntur minores adversus eos , qui cum iisdem contraxerunt. II. in delictis. Utrumque caput breviter persequamur.
Atque ut primum recte intelligatur, animadvertas rogo ipsamet Friderici verba:
Minorum Iura , inquit Imp. oui in judiciis . vel extra judicia in modico laes probantur , praecipimus in υiolata Hrυari, qtii-hus in illis casibus tantum fur currimus beneficio in integram r0titutisnis indulto , in quibtis ei dem leges veteres succurrebant , videlicet si facilitate fui , tutorum , curato rum , seu etiam Procuratorum fraude , vel negligentia, aut dolo adversariorum suorum Laesi probantur . Ex his verbis nemo non
videt , Fridericum concedere Minoribus restitutionem in integrum , ut obviam iret eorum fraudibus , qui cum minoribus contrahebant , ut plus justo suis commodis indulgerent. Restitutio autem isthaec peti potest a minore & cum minor sit ,
& postquam factus est major. Si petatur minori
230쪽
De Si p. tui. et1el curat. 177 minori aetate , poterit minor eam Proba re integro minoris aetatis tempore . Sinnutem post minorem aetatem velit minor uti beneficio restitutionis , opus erit , ut eam opponat intra certum tempus . Olim apud Romanos tempus restitutionis erat annus utilis. At quoniam, uti docte Cu-jacius animadvertit de anno utili , ejussque initio , ac iane nonnullae agitabantur controversiae non sine calliditate litigatorum , quibus cordi erat lites pro arbitrio ad longissimum tempus protrahere , Iustinianus annum utilem ad quadriennium continuum produxit LMιlt. Cod. de emporth. in integrtim re1fίtuti omis. Igitur minor habebit post decimum octavum annum be hneficium restitutionis , quo uti quid riem nio continuo poterit , sive sit laudatarius, sive non, cum hodie ex Pragm. 2. Ele Minoribus tutela, ac curatione post decimum octavum annum liberi ζuivis dicantur. Verum mihi satis nota est nonnullorum Doctorum quaestio , puta eorum, qui hac
de re disputare opportunum crediderunt, e X quonam tempore initium' pro muliere restitutionis in integrum fieret, si um- iquam ante decimuinoctavum annum nuberet . Ne te in tricas 'conjiciam , tenem eo periculo omnino Valere hac in re . .
sententiam Amicti ad Pragm. a. de Min.& Andreae de Isernia, qui rectissime senserunt , quadriennium pro muliere in cipere statim ac nubat , cum balioriana , aut tutorum auctoritati post matrimonium mulieres nequaquam subsint , ac remitti eo tantum casu, s mulier ante Tom. I. M an-