장음표시 사용
111쪽
Cereallae Musis si, doctrinam de
sate proxime ad Deum aceedit, Pauli III. providentia oblata fuisset, jam ad interitum vertebatur, illam non comedat modo,sed devoret: potesar eoueviseihilis, sanctis desideriis accensa, in perfusa piritali gaudio , unam tuam statem, tiar exuerat omne ensum, di desideret, orsus ret. Dirigite pedes verirer m viam statis Bujus: meditamini in lege Domini die, ae notis et fancti amisi intus, Oriti veritatem diligite: ante sitis opere,ct sermone potentiores: nihil praecipitanter, nihil meposere, imo mature omnia, ct
suo ordine fiam: nolite sapere pluriquam oportet, sed modesta vestra vota μomnibus hominibus: obrietatem sapite r de erasino nisi uicitissis : δε- frendet super vor, ct requiescetspiritus Domini, ut ex auis in subsutis judicantes orbem, uas obedienIe Deo votis hominum, quod nudi unquam tri-kunati eonee iam es, digne dicere valeatis, visum es Spiritui sancto, a nobis. O vox, o iuba, o tonitru , ad cujus uenitum retrorsum eadem inimita risi, cujus jusse, vel deerrea neque summis Putribus contemnere, aut detrectare tuebit. Vos enim omnibus, Putres, qui serosum Mic arcumenicie Sanodo rebellantes eo inflentiori s rore moees'int, ut nuli IILCaroli V. Francisci I. IIIam eaput habet pos inrisum baee Tridentina Synodur,bos vero dexteram,fm fini am) jusam irare,atque indignationem quandoque mereantur, timorem incutietis' non instrasse montium jugaineque va paludes,neque marium nus, aut fluvia immensi eos tueri solerant: viri a u Iis velariores,ac Donibus fortiores,bostes Contini, rebelles Spiritus sincti, eis IIud es Concilio, quod anima eorpori, ster uentur,er Uprehendent, ct conculcabunt,donee deficiam. 6a igitor Greia mater nosera, i id totum debet, quod habet Latina Melesia . ED IIIoania, eujur si non 'opagatae , at conservatae Catholicae religionis Remetua gratulatio etiam a tuis Bombus dere ta erit. Ha GaIIIa, ejus ori ani simum nomen non augeri mim meis laudibus, nec cujusve vituperatisne Gerasere . 6s Germania, quae ct gladium nunc, or imperium, cyse rum baber, quae Merrimos baeresis, ero mis infidelicatri bosei FNer protulisi. Ha Italia , quae eo magis in tam iis rerum turbinibuGnctae Ecelesiae debes , quae,ut Germania rerum potitur, fle tu ilis Q ι 'tri Hlio rota gloria reteris nationibus praestas, edi ant cedis . ea omnes, quotquo is caelo sis, qui tarisiam nomine cen miri , quos e Nivis SM-σι, ut cribrare fleui trituum: orat, obserat, depreta ris eu ero No Concilio Paulus III. si oblitus, ve i merear, venite, agnoscite, vivite, nuite perire , reconciliamini, omnia rata uni, venite Ganuptias: si quis vero intrare erubesat, vos, qui potentiores sis, intrare Nellite, πe grandoque eis diemur, elaus es janua, nescio vos, disceduo. O Gripe, omne1 si congregati stim, venerunt tibi, tibi inquam, non sibi; tu aspirando praei pensi, tu alasando prosequere, or intercedente Maro Vngilio Tridentinae vallis tutelari, Tridentinum Concilium ita foete, ut omnis
Hur amo, quae hodie fellaver empta es , per te quoque, cdi in cempore ono μπο micis me firmetur . Dixi.
II. Ea Mussi oratione commoti Patres , ingenium viri suspicere, virtutem, ac religionem in coelum tollere , eumque Dei Numine amatum in Concilio verba secisse vulgo assirmare. Itaque inter primos delectus est , qui universam doctrinam de hominum meritis, Deique adjutorio in certa capita distribuerent, atque in bono lumine collocatam ad Concilium reserrent : eandemque postea in Patrum consessu doctissime illustravit, atque defendit. III. Boverius contra fidem Historiae Franciscanorum inter se contentionem
112쪽
nem disceptandi causam Concilio praehu ille scriptum reliquit. Quippe inter Familiarum praesectos de dignitate , ac principatu ortum esse certamen , ac, si superis plaeet, magnum negotium Patribus exhibuisse comminiscitur. Primum Generalem Magistrum Conventualium pro se, suaque familia
acriter perorantem , inque observantes convicia verius, quam argumenta
undique congerentem inducit . Quod cum viri gravitate , atque prudentia prorsus indignum, tum vero in sacrosanctum Senatum injuriosum , mini meque a Patribus tolerandum fuisse, nemo est, qui non videat. Deinde Bernardini Astensis modestiam laudibus effert, qui oblatum a Concilio sigillum, principatus in ligne , de quo tantopere di putatum fuerat, repu diarit: quasi vero immortale exemplum virtutis fuerit, omniumque seca Iorum praedicatione celebrandum, intra cuticulam , ut a junt, suam se con tinere , nec eum, qui per ortae familiat minime deberetur, honoris i cum assectare. Sed ut alia istius auctoris inania siunt, ita haec narratio supra quam dici possit insulsa in seitiam hominis manifestat. An tanti intersuit in consessu gravissimorum Antistitum de re levissima disceptare, ut in hac una haerendum suerit, nec , nisi cognita Minorum causa, ad religionis cernenda dogmata progrediendum Sed quid attinet in re manifesta argumentis uti, cum ex Achis Concilii per sipicuuin sit, nullum hoc anno Capuccinorum in Concilio suisse t Sane, ut inde colligimus, pridie Idus Julii sequentis anni
Bernardinus internit, quo die suam de improborum expiatione sententiam cum Ambrosio Catharino, ae Thoina Miranda dixi se traditur: non ille thmen in Patrum Senatu verba fecit, ut B iverius ad laudis cumulum litteris prodit, sed in privato doctorum hominum coetu ; ubi, ut Acta testantur, cuicumque volenti sententiam dicere iacultas erat. Sed haec Boverit commenta cum prudentum virorum sibilis excipiuntur, tum Cardinalium R. E. judicio notata sunt, qui corrigendos ejus Annales, eamque praeser tim, in qua tantopere laboravit, de principatu disputationem expungen dam curarunt anno supra millesimum sexcentesimo quinquagesimo iacundo. ΙU. Interea Capuccinorum familia integritate moris, ac disciplinae, atque adeo bonorum omnium benevolentia ubique gentium florebat. Ei sedem Pontifex, uti conciones publice haberent, tandem permisit, ante
perspecta in fidei rebus, ae diligenter probata cu iusque mente , atque sententia. Quippe ejus jussu Cardinalis Carpensis Christianae doctrinae capita ,
quae per id tempus haeretici in dubium vocabant, summatim complexus , pereontatusque , quid ad singula responderent, qui conciones habere veLIent ; eosdem rectis omnino sensibus euntes prohe cognoverat. V. obierunt hoc anno Capuccini duo egregii viri, Antonius Lusitanus clarissimo ortus genere, qui ab Ludovico Forosemproniensi ad sodalitium aggregatus, cum aliarum virtutum laude ins Diter floruit, tum vero puritatem corporis, animique illibatam servavit. Et fato sene us est ad Iescens tertio post anno, quam exacuto integumento caput obduxerat. At aer est Ualerianus Uiter biensis, qui aliquandiu in familia Dominicana aetatem egit; deinde mutato pallio, animoque ad omnem patientiam obfirmato, rigidum vitae genus continenter excoluit.
VI. Per idem tempus observantium plurimi in Americae regna trai Cerunt, ac verbum Dei longe, lateque disseminarunt. Didacus a Uera Abulensis eorum unus e Cistellae provincia, quae per annos quadraginta sunt gesta, litteris consignavit anno MoLκκκ v. sed hujus in rebus narrandis ita implicata oratio est, ut nihil appareat, unde singulorum annorum ratio constet: nec ulla praeterea suppetunt monumenta, quae conanti pro
113쪽
Is 4 s. ANNO II. ANNO 27. RUM ANNO 3 38.
gressiones, & exitus cum initiis contexere praesto sint. Quocirca gest rum summam, ut ab eodem perseripta est , in hunc locum conticio . Franci-
stus Cebicus egregia pietate vir, qui Theologicas disciplinas Ualli soleti
proselsus erat, cum 2ciis aliquot in Americam navigavit. Fortasse hoc anno Panamam venit, civitatem in ora maris, quae ad austrum pertinet; ubi terrarum , quas peragrarent, partitione facta, in provinciam Qui tensem Ludovicus a Lona,qui primus Lanensis provinciae Minister fuit; Franciscus Moralis in Cuscum propagandae religionis causa proficiscitur. Uterque in societatem laborum idoneos aliquot sibi delegerat. Cebicus, adscito Didaeo a Vera , dum Limam versius prosectionem pararet, repentino morbo extinctus est . Mox Philibertus Gallus Missionum, ut appellant, praesectus, eundem Dida- cum in Europam legavit,&,qui rerum presentium status esset, Hispano Re
gi, ordinisque praesectis jussit exponere. Is legationem cum obiisset, illud
perfecit, ut Franciscum Uictoria in Peruanum regnum sumina cum potestate Praesdem mitterent. Idem biennio ante , quam Franciscus disicederet, remenso oceano Limam pervenite missus deinde in barbaras terras , quae Caranque, & Cajambe dicuntur, Ethnicorum plurimis Evangelium impertiit. In iis, quos sente sacro regeneravit, Peruani Regis consanguineus Inca nomine suit, qui paulo post, quam salutaribus ablutus est aquis, inter Dei laudes e vita migravit. Mox aliam Didacus vineam excolendam se scepit. Nam in Chimbum prosectus, quinquennali labore ita profecit, ut plus triginta hominum millia ab infelicibus vepretis, ac saltitibus ad laeta Domini pascua, caulasque traduxerit. Idem postea Sulcum λeontulit, ubi quatuor barbarorum millia, qui Romana sacra susceperunt, Ecclesiae aggregavit. In valle Trux illi Christianorum numerum recreatis coelesti lavacro tribus millibus auxit. In Caxam archae regione annos sexdecim commoratus, supra viginti millia Christi jugo subjecit. Incredibile dictu est, quam multos mortales in libertatem filiorum Dei unus asseruit. Adiit gentes immanitate barbaras, multitudine innumerabiles, locis infinitas ἱ ut laborum, quos Dei causa suscepit, tanta patientia nunquam satis pro dignitate laudari possit. In Salinis Xauxatopentibus cum mulierem o sendisset extrema aetate, quae pro gentis superstitione dicata Soli plus annis centum prosanos ritus administrarat, eandem nullo negotio ad Christum convertit. Nam suppliciter obtestanti, ut in coelum sibi iter ostenderet, Evangelii facem obtulit priinum , deinde collato baptisino, coeli sores aperuit . Idem Didacus narrat, eam paulo post obiisse, ejusque cadaveri dignitatem repente tantam circumfusam fuisse, ut non anus decrepitae, sed elegantis puellae speciem repoesentaret. VII. Multos etiam commemorat eximios viros, qui Evangelii pro λ- minandi cura sustepta magno rei Christianae emolumento Ecclesiae imperium amplificarunt: in primis Iodocum Richium, Divini, humanique juris consultissimum, suique corporis domitorem mirum , qui apud uultum coenobiarcha suit, & optimis legibus exemplisque non fratres modo, sed
neophytos etiam inquilinos in officio continuit. Deinde Petrum Ganda vensemIodoci comitem: quos Carolus V. Caesar familiariter coluit,morumque innocentia ,& suavitate permotus , idoneos censuit, qui ad agendam religionis causam in Americana mitterentur. Porro quam uberes fructus in
unius Dei gloriam, & solatium Ecclesiae Christi uterque protulerit, non Didacus modo Abulensis, cujus in istis percensendis auctoritatem sequimur, sed Waddingus etiam ad annum Christi ΜDκxit. memoriae prodidit. Insignem quoque virtutum sparsere famam Ioannes a Cruce, qui coen bium
114쪽
Is s. ANNO II. ANNO 27. RUM AMNO 338.
bium Trux illi posivit; Matthaeus a Iumilla, & Alphonsius Alcanicesius a de Thri Ibaritie, a
quorum moribus , atque factis alio in loco plura dicentur . De Martino a mee, Maii iis Valentia illud in primis memorabile sertur: cum acta innocentissime aetate Truxilli morbo decumberet , Petrus Annascus Hispaniensis cohortis dux , ctfiui, Mari ucique persamiliaris, qui in oppido machapaja tum versabatur, multa eum in luce coruscantem intuitus, ac stupore defixus, haec sibi dicentem insuper talia. audivit : ad capienda laborum ρraemia re emtam contendo . Cumque is haud interposita mora Truxillum misisset, qui de amici valetudine percontare tur , eundem paulo ante obiisse, quaeque per visum ab eodem acceperata omnino vera suisse deprehendit. VIII. His demum annumerandus Didaeus Garhia, qui primus Om niuin in Peruano regno observantium similiae nomen dedit ,&, cum gentis 'linguam teneret egregie, fructuosam Limensibus operam inter ceteros prae populat7um se eis stitit . Idem cum popularium scelera vehementius perstringeret, iniquo- lere sublatus strum insidiis circumventus, ac veneno sublatus in coelum migravit. Hactenus Peruvianis de rebus Didacus Abulensis . IX. Ad haec usque tempora munus idem obivit in Mexi eo Ludovicus a Fuensalida provinciae sancti Gabrielis alumnus . Labor illi perpetuus tui
vernacula gentis lingua conciones habere, & confluentem undique popu Ium Christianae vitae institutionibus erudire . Ubi vacabat a publicis curis , coelestium rerum contemplatione defixus, supercitum dulci convictu , &coniuetudine fruebatur . Quippe eum socius alienato a sentibus animo in sublime ferri, eodemque habitu corporis diutius haerentem non semel aspexit. Ea tempestate Hispanorum militum avaritia indignis modis Americanos exagitabat: eoque crudelitatis deventum erat, ut, quos metallis eisOdiendis operarios habebant, quominus Christiani fierent, improbi homines prohiberent; nimirum veriti, ne ascitos in Ecclesiae gregem , atque a bar bara servitute vindicatos ipsi tandem amitterent. Ad haec neophytos apiorum conventu verberibus arcere; ut perdiscendis religionis mysteriis tempus insumerent, nullo modo permittere. Hinc Divinarum rerum sum'
ma contemptio, & sacerdotum peratrox ignominia; quos in istos rei familiari , refrenandosque proinde dictitarent, ne propagando Evangelio desidiae causam inquilinis praeberent, opes vero Hispanorum debilitarent, maximamque spem amplificandae fortunae in angultum adducerent. Ludovicus cum tot flagitia serre non posset, domum retro,unde venerat,navigavit , petiturus a Caesere, ut pro sua in Ecclesiam Christi pietate nefariam
pestem excinderet. Visum est Caesari Michoacanico Episcopatu Ludovi- Em e reendos cum ornare, uti muneris ejus auctoritate, ac potentia fretus, grassanti malo C ἡ-' remedia opportunius asserret. Sed eum honoris, ac di nitatis gradum vir Lmlovlevs.
profundissimae demissionis repudiavit; si per samiliae praefectos liceat, malle se, inquiens, in Africam trajicere, ubi inter hostes nominis Christiani anguinem sundat, quam impium bellum suis oculis cernerct, quod a perditis
filiis in Ecclesiam parentem apud Mexicum gereretur. Divus Petrus Al cantarensis provinciam sancti Gabrielis adininistrabat, cum Ludovicus ea , quam dixi, causa in Hispaniam revertit: cuius nutu inter provinciae arbitros adscitus, regendi ue coenobiis aliquot designatus, expectationem optimi viri non aequavit modo, verum etiam longo intervallo superavit. Hoc rursus anno in Americani destinatus, cum se dedisset in viam , apud
sancti Germani municipium in insula sancti Joannis morbo decubit, qui supremus illi suit. Nam & brevi decessit, & magno sociorum luctu elatus est, qui optimum disciplinae magistrum magnae spei Mexicanorum ereptum aegre
115쪽
X. Dum hae e in Occidente geruntur, Observantium Lutitanoruin , qui orientis Indiam excolendam susceperant, qui erae res non fuerunt. Hos praesertim avari quidam sacerdotes, qui parce clas administrabant, praetorias omne divexare, eorumque sertunas, quae sustinendae utcunque vitae suppeterent, palam diripere non dubitabant. Nam privilegia decessorum, Pontificum, quibus cautum erat, ne Franci scanis vis ulla inferretur, qu rum in templis mortuorum cadavera conderentur, homines serdidi parvi sacere; portionem stipis, quam interdum ducendo sunere corrogassent, a
nostris exigere ς cum illis denique, ubicumque se lucri daret occasio, hostiliter agere . Itaque Lulitani apud Pontificem questi sunt, qui dato diplomate, iniquitatis, ut ait, filios ab inserenda Fratribus injuria ultro
deterruit. Praeterea Minorum alumnos miris laudibus celebravit; quos abductos a parentum convictu, & consuetudine amicorum non auri, argen
tique cupiditas, sed religionis amplificandae studium, quae vera , & lida
virtus est, longinqua terrarum spatia peragrare compulerit: non perpetua navigationis pericula, quaeque in maligno plerumque solo utatus incomm da paterentur , unquam eos a quotidianis laboribus, atque a curanda ethnicorum salute absterruisse. XI. In Lusitania Excalceatos regebat Martinus a sanista Maria, qui a vam illam familiam asperrimis institutis, ac legibus in Arabida monte constituerat. Eidem sub lectus hoc anno Andreas Varella ex Algarbiorum provincia ; cum ipse Martinus, ut videlicet sibi uni vacaret, animoque tauto , ae libero ad virtutis fastigium niteretur, praefecturam deposuisset. XII. Haidones in Pannonia transfugae milites, & latroe in iis nobilitati, cum regionem caedibus, ac rapinis infestam haberent, impetu fusto in O seruantium coenobium, quod ab Divino Spiritu appellabatur, incolas quinque laicos immanissime necaverunt. Hi fuere, Petrus, Georgius, Laurentius, Benedictus,& Michael ex eadem Pannoniae provineia . XIII. Franciscus Villar claro genere natus e regulorum Segobrigensium familia, humanae contem tu gloriae multo magis inclaruit. Is in aulam Caroli Caesaris puer missus, cum Philippo tum principe, deinde Hispaniae I ege, cujus erat aequalis , quinquennium vixit: quem aliquando cum inter lude dum procacioribus verbis accepisset, a magistro increpitus, metuque perculsus, clanculum se proripuit; ac mutato sigo cum agricola quodam pauperesteietatem inivit; cujus in domo aliquot annos laboribus duris vitam exercuit . Deinde Hispalim prosectus , ab observantium provinciae Baeticae Ministro inter laicos cooptatur. Cum praestanti virtutum laude, dc omnis asperitatis patientia septennium egisset, atque in humili vitae conditione hactenus latuisset, agnitus tandem a suis est . Iam enim in audierat aliquid
Imperator; missique per Hispaniae regiones, qui de illo sti se isti tarentur ,
inventumque in aulam reducerent, eundem ad Antiqueriae coenobium amendicatione revert pntem offenderunt. Cum iidem mandata Regis exposuissent, rogassetque Franciseus, ut tantisper expectarent, sibi dum a provinciae Ministro eundi potestas fieret, statim febri correptus est , alteroque post die , quam decubuerat, e vita mi Fravit anno aetatis tertio supra trigesimum . Ita quod maxime optarat, infimisque precibus a Deo petierat, ut in toto vitae curriculo delite steret, id singulari Dei munere, velut alter Alexius, est consecutus . Ad ejus cadaver magni concursius undique facti , obstupestentibus cunctis rei novitate, quod antiquae virtutis, & admirandae humilitatis exemplum summo natus loco adolestens exhibuisset . XIV. Decedit hoc anno Antonius Gue vara vir generis nobilitate, eruditi
116쪽
ditione, pietate cum primis familiae comparandus . Is Bertrando Gue vara,& Et vira Harona claris parentibus ortus est in Asturia Santillana anno Chri lii MCccccxxv. atque a patre liberaliter educatus, ut primum per
aetatem in luce hominum versari coepit, ejusmodi speciem praestantis ingenii omnibus praebuit, ut jam tum ex eo adhuc puero, qui postea vir futuruς esset, facile homines conjectarent. Inter ephebos Ferdinandi Regis asese tus, usque ad obitum Isabellae Reginae in aula versatus est . Deinde humanis rebuς valere jussis , in observantium sedat ita te solemnia vota nuncupavit . Uillotus,aliique scriptores eum Neapoli Campaniae urbe cucullo indutum prodidere. Uerum id Valli soleti contigille inscripta ejus tumulo verba diserte testantur. Neque Antonium constat post mortem Regi nae in Italiam venisse , praeterquam in comitata Caroli Caesaris , cum provectuvatate, & singulari sapientiae laude praecellens , ejusdem Caesaris consuetudine , gratiaque floreret. In Italiam fortasse cum Ferdinando Rege anteae navigavit, susceptumque Neapoli consilium de profitendo in observantibu nomine Valli seleti est executus. Uerum de prosectione illa Neapolitanum in regnum nihil litteris proditum . Concioneς habuit in Hispania tanta cum. Iaude eloquentiae, ut ingenii secunditatem doctissimi quique admirarentur, nihilque in eo , quod ad boni, & ex omni parte persedit oratoris commendationem pertinet, desiderarent. Saepe regendis coenobiis prefectus est saepe in consilium a Principibus viris summis de rebus adhibitus, ut jam tum. appareret, tantum sapientiae lumen non loneo tempore intra domesticos: parietes continendum, sed in sublimi aliqua specula , ut in oculos omnium mortalium incurreret, collocandum . Cujusinodi genus vitae ex luerit , eum ab aulae tumultibus, ac tempestate in coenobii portum sese recepit, ipse non semel in iis, quas scripsit, epistolis aperte sgnificavit. Nocte intempesta siurgebat e lectulo ad statas preces: ex antelucano tempore ad multam diem litterarum in studiis versabatur. Cum domandi corporis esset percu pidus, nihil praetermittebat,quod ex praescripto senistissimorum hominum ad
eam rem pertinere commentando accepisset. Hinc vero bene longa jejunia, crebraeque verberationes, & Grandi consuetudo nunquam sero, praeterquam publicorum munerum, aut studiorum causa intermista . In obeundis pietatis exercitationibus sedulus, ac constans, nocturnae eripiebat quieti, si
quid ad ea temporis interdiu defuisset. Singulis noctibus rationem inibat anteactae vitae , & scubi lapsum esse, aut offendisse conscientia testis indica
hat , tum acerbe semet objurgans , nec sine lacrymis errati veniam a Deo petens , opportuna castigatione pristinos mores corrigebat. Pervolutandis veterum auctorum libris ab ineunte aetate operam dedit; unde sunt nam eruditionem, litterarumque divitias mutuatus est . Nimirum Antonius duo
illa habebat, quae vel in doctissitanis, eruditissimisque viris perraro inveniuntur , summum ingenium cum pari in perlegendis, observandisque auctoribus diligentia, ac labore conjunctum . Sacram Historiam, librosque Divi nos, qui ab sanistissimis viris instinctu Numinis seripti sunt, callebat egregie, di confluenti ad templum populo non dilucide minus, quam subtiliter explicabat . XV. Palentini coenobii praesectus erat anno Christisti Mox κ. cum in Germaniam profecto Carolo Rege , multo maxima pars nobilitatis civile bellum concitarat . Perduelles impetu facto Turrem Syllanam Castellae
oppidum , quo Joanna Caroli mater una cum filia Catharina secesserat, occuparunt . Ad eos motus reprimendos, qui Regis partes tuebantur, & ad Methymnam Siccam copias contraxerant, utendum Gue varae fide, atque Tom. XVIII. N pru-Εius ortus ac puer;tia . Observantium alliae .nomen
Eam explanat e per Iore loeo a
117쪽
ad hi votIeum Gelatat . Complures Ma. hvmetanoa in valentiae regna
prudentia decrevere . Multa in eo & dexteritas, & humanitas usu probata, tum in principem pietas, studiumque publicae pacis, atque concordiae: quae magnam spem omnibus secerant, fore , ut ejus considiis, monitisque per in moti seditionis auctores ultro ponerent arma; omnesque per Hispaniam tu multus sine sanguine, ac inde componerentur. Ille rem perdifficilem, aleaeque plenam aggressiis, cum hortando, instandoque Petrum Gironium factionis primarium ad partes Caroli traduxisset, hostium vires debilitavit, ac fregit maxime . Cum enim ille obsidendae Methymnae consilium a jecisset, illud perseeit, ut liberati eo metu Caesariani oppido excurrerent , Turremque Syl Ianam subita expugnatione recuperarent. Ipse Antonius ita epistola quadam labores commemorat, quos ab initio conjurationis ad reditum utque Caesaris pro communi causa sustinuit: In his, inquit, quot malas Les habuerim, quot contumelias, maledicta devoraverim, g os periculit unam, MisIemque meam objecerim, tu 'se nosi. Α seditiosis in urbe Abula male acceptus, eorum manus, quos ad pacem cohortabatur svix tandem evasit. Quamquam vero quaesitus esset ad necem ab nefariis hominibus, nunquam tamen adduci potuit, ut susceptam reipublicae causam timore desereret. Compositis rebus, cum eorum, qui a Rege desecorant, & in vincula conjecti fuerant, calamitatibus ingemisceret, orare Caesarem Antonius, ut vietis parceret, neu supplicium de perduellibus ita sumeret, ut eorum familias turpi egestati, atque ignominiae saeviendo pr poneret . Eum Carolus opinione capientiae ductus concionatorem suum , di historiae scriptorem designavit anno Moxκr. Ineredibile dictu est, qualibertate munus illud obiverit, quanta vi orationis aulicorum principum vitia, nedum vulgarium , & infimorum in omni vita perstrinxerit. Ergo magnum esse coepit Gue varae nomen tota Hispania , magnus illi honor assinimis viris haberi. Praecipue doestorum hominum amicitiis floruit, qui eodem studio litterarum, ac verae laudis tenebantur. Quod ex quatuor epistolaru in libris maxime apparet; quas omni sapientia , dc religione resertas ad complures Episcopos, proceresque, quibuscum sibi necessitudo intercedebat, frequentissime dedit. XVI. Anno MDκκxli. Mahumetanorum reliquiae Valentiae regno nondum ejectis nullo Christianorum respectu nefarios ritus administrabant. Quin etiam in iis erant, qui, ejurata veri Numinis religione, cui se pridem addixerant, ad ingenium redire non dubitarant . Eam pestem ut Caesar extingueret, Concilium Matriti habuit excellentium virorum, qui remedium grassanti malo compararent, semenque omne superstitionis sunditus tollerent. Itaque ex omni coetu viri quatuor delecti sint, quaesitoresque summa cum potestate constituti. Eorum unus Gue vara fuit, qui agendi solertia brevi perfecit, ut septem ac viginti hominum millia religionem profiterentur, quique a Christo nuper desciverant, perfidiae veniam de precati sponte Iugum siubirent. Anno insequenti cum in urbe Granata ciret
injectisique oppidis morbus gliscere coepisset, eo Caesaris jussu pro&ctus est. Quid vero in hac regione praestiterit, in epistola ad Garetiam Sanebe
xium ipse declarat. Tanta me, inquit, negotiorum moles premit, ut cog-tare de meis rebus vix aliquando possim . Statim se in regno Valentiae H-ptem ae viginti Maurorum mutis baptismo Impertivi, Granatam inissar ad Caesarem, munus occepi, necessarium quidem certe , sed mihi tamen sterm Ierium . Ut mea fert opinio, in neoplatis, quod emendem, in Chrisianis, quos reparem , passim occurrit. Rursus in alia epistola idem testatur: Caesar mihi praecepit, ut hoc regnum adirem, ut Mauros ad Christ fidem convenerem ,
118쪽
vii praeceptionibus religi is im9utMIonto,ucro regenerarem. suocireas uminino Numini gratiar ago, habest tue qaautas possum maximas, quod haec miranda hysce oculis viderim, messique manibus contrectariis: puppe Apostolum gero , et si Apsoli merica, virtus que mihi nos suspetant. Disputandi in Mahumetitia delabris uultus es finis. Ignarum vulgus erudienιi, ejusque rei causa strepetuos labores perferenti triennium effluxu. Per id tempus Gasipar A valus Accitanus Antistes, & quaesitoris in munere Antonii collega, Granatensi Episcopatu donatus est: eidemque Gue vara successor datus. Neque tamen idcirco a Regix latere unquam diseessit, sed demandata optimis viris Ecclesiae suae procuratione, ipse in Caroli domo concionator, &eonsiliarius pari fide, studioque pristina officia est persecutus. Annom κκκου. in Tunetana expeditione comes Catari fuit, curandisque, qui aegrotarent, vel sa ν arentur, militibus praesectus est: quo in munere ita se gessit, ut, quemadmodum Sandovalius scriptum reliquit, demissionem viri, & in infimum quemque benevolentiam classiarii vulgo suspicerent . Post haec in Hispaniam reversiis , Mindonensis Antilles creatus eii. Id fa-eerdotium in primis amplum , ae nobile , ut sere cetera Hispaniae, summa fide, ac religione, presertim vero in egenos , ae miseros benignitate a ministravit. Cum propter aulae occupationes multas, & graves, atque adverta valetudinis incommoda quippe angebatur sere perpetuis articu Iorum doloribus ad implenda Episcopi munia non satis aptus videretur , ea tamen diligenter obivit, quam qui maxime: & cum ipse per se dioeces m suam non tam pe , quam voluisset, adire posset, eam ossicii partem , cui nempe deesse cogeretur, decernendi consilio compensa vitia Praestabat enim acumine ingenii ad difficillima quaeque expediti, intelligendi celerietate , agendi industria ; ut ipsb corporis labore purgari animus, atque
illustrari videretur , tantoque magis ex siurgere, atque unus dominari, quanao illud magis excruciatum, ac miserum contabesi eret. Eminebat in eo perpetua verborum, vitaeque continentia , flagrans ad omnia pietatis opera studium, mira denique egregiae indolis habitudo, quae ubi se alicui d disset, in eo statim admirationem , & benevolentiam commovebat. XVII. Quamquam vero tanta mole curarum undiquo premebatur, nunquam tamen animum a litteyarum studiis avocavit. Primum ejus opus
typis impressum Horologium Principum fuit, quod etiam Marci Aurelii librum inscripsit. Nimirum ut ardebat incredibili studio restituendae disciplinae, quam depravatis hominum moribus labefactari videret, id potissiamum dedit operam, ut amatorios libellos, unde in animos imperitorum foeda pestis manaret, de nobilium adolascentium manibus , ac seminarum excuteret. Hoc igitur suit cauis, ut opus illud moIiretur, argumento cum primis grave, eruditionis varietate jucundum, eaque sermonis elegantia, M
puritate scripsit autem vernacula lingua Hispanorum γ ut & viri sine
fastid io legere pollent, & matronae avidissime in manus sumerent, novaque rerum dulcedine captae sutilium auctorum sabulas, nugasque contemnerent. Eum librum non Hispani modo, verum etiam exterae gentes magni sec runt: neque immerito. Plurima enim continet, quae ad vitam, moresque principum componendos magnopere conducant ; ideoquo Horologium
Principum appellatur. Ipse avehor in operis argumento scribit, cum id nondum perini tum , &abselutum Carolo Caesari legendum dedisset, ex ejus cubiculo sublatum , & Hispalensibus typis impressum fuisse . Quae res Antonium permovit, ut, quando liber non sine gravi aud oris injuria cum inscripto alterius nomine circumferretur, ipse ad eum perpoliendum dili- Tom. X VIII. N a gen-
Creatur F pliam a Aeetianus . Catolum in eo miratur InTune. tana expeditio.
119쪽
Resellitur ἀDeseia tua Gue. vata xenophon. tia exemplo a
genti us incumberet, suoque nomine adjecto in vulgus emitteret. Itaque totum opus in quatuor distribuit omnino partes. Prima demonstrat, principem virum, ut probus sit, Christianum esse debere. Secunda , quae ipsius in uxorem, ae liberos ossicia sint. Tertia, quibus artibus componenda vita, resque publica administranda . Quarta quid praestare principem oporteat, ut familiam regat, & in officio contineat. Hanc tamen partem, cum amicorum precibus impulsus editionem operis maturasset, neque absolvere ipὶ potuit, neque typis edendam judicavit. Opus vero ita contexuit, ut cum duobus, tribusque capitibus, quae suo marte elucubrarat, vel epistolam Marci Aurelii, vel alterius cujuspiam ex antiquis auctoribus pronuntiata
XVIII. Quocirca mirari subit, Gerardum Uossum , cum pro insita
carpendi omnia libidine Gue varam notavit, usque adeo intemperanter in vectum , ut eum diceret os lectoribus turpiter sublevisse, cum librum suum Marci Aurelii vitam inscripsit: neque enim hujus Principis vitam eo volumine contineri, sed omnia ab auctore conficta ad sucum faciendum et Quid tum t quasi Guevara unus ob id ipsum reprehendendus videatur, unde mae-ximam laudem scriptores alii, & ipse adeo Marcus Aurelius est consecututi Hic namque in iis, qui omnium manibus teruntur, libris, non vitam prose elo siuam edere instituit, sed imperii optime gesti quandam effigiem, in quam ipse, qui scite expresserat, animo intuens, quid sibi maxime praestandum esset,contemplando intelligeret,quasique virtutes dignas Caesare proposuerat, earum imitatione ad optimi Imperatoris gloriam niteretur. Quod MGuevara aula non poenitendo est persecutus. At narrat interdum aliqua de Marco Aurelio, tamquam si contigillant. Esto . Sed tamen danda v nia scriptori, qui, cum opus illud suum adumbraret, manuscriptum volumen Florentia missum de vita, & moribus Marci Aurelii se legisse testatur. Quod si vetus auctor Suida in suo Lexico Graeco, cui regum multorum vitas, d tempora inseruit, Aurelii vitam verissime scriptam est arbitratus; cur Gue-varae non licuit inde trahere ad institutum exempla, quae non Aurelii commenta, sed eventus, & facta existimaret ξ Uerum in hoc sortasse criticorum judicio erravit Antonius , ut ante ipsum complures alii: non ideo tamen a Vosso carpendus suit, & per summam iniuriam Sycophantae nomine compellandus . Vulgaverat nescio quis distichorum libellum, cujus auctor esse Cato Censorius serebatur. Succensuit illico Erasinus, negavitque opusculum illud Catonis esse . Geseerus contra stetit, hominemque moroli ingenii revincere aggressus, Catonix opus inscribi posse contendit, quod sententias Catone dignas contineat, quod Roniani sermonis cultum, dc proprietatem redoleat, quod ad hominum vitam moresque formandos ap. prime conducat. Ad haec quis unquam Xenophontem arguerit, proptereae
quia, non ad historiae fidem, sed ad effigiem iusti imperii vitam Cyri deseripseriti quos quidem libros, ut Cicero scribit, non sine causa sapiens
uir Asticanus de manibus ponere non solebat: nullum est enim praetermis. sum in ii, officium diligentis , & moderati imperii. Ausonius etiam novos eiusmodi Xenophontes in sua tempora incidere discupiebat. Vellem,inquit,
si rerum natura pateretur, Xenopbon Attice in aevum noserum perires, os , qui ad Cyri Birtutes exequendas votum potitit, quam Usoriam raminodasi is Itaque nostri laudibus Obtrectare delinat V ossius, qui eum videat excellentium virorum auctoritate suscepti consilii causam cum laude tueri . Pto- secto Guevarat opus ejusmodi est, ut principes viros multo melius ad honestatem fingere possit, quam Cyrus ille Xenophontis, qui Erasiari judicia
120쪽
vastum quendam potius , & πανοῦργον Principem , quam sapientem, & reipublicae studiosum expressit. XIX. Sed in epistolis gravius vapulat nosterΑntonius litteratorum sententia ; quas ut exaggerata multarum rerum eruditione referserit, nimium tamen velificatus ingenio suo , in effluenti verborum copia intemperantius exultat. Sunt qui in ejus nomisimatis antiquae historiae veritatem, & in omnibus pene locis graviorum disciplinarum notitiam , atquo bonarum artium instrumenta requirant. Quibus ego facile assentior, modo illud concedant, in hujus generis epistolis, quae quidem perpaucae sunt, & ad animi oblectationem scriptae videntur, lusisse potius auctorem cum familiaribus lepide,quam veritatis inquisitione ad laudem selidae eruditionis contendisse. Ceterum viri solertiam in plerisque facile agnoseas; in quibus docet, quid pace , belloque praestandum a Principe, quid in prosperis rebus , quid in adversis; regionum praesectos, Ecclesiarum Antistites, artium proselsores, maritos, uxores, virgines , viduas, dominosi, servos prudentissime officii monet, recteque instituendae vitae praecepta ad quotidianam consue ludinem, atque ad actionum opportunitates accommodat. Ubique virtutis amorem incutere , hominesque a vitiorum illecebris abductos in spem coelestium bonorum vehementer erigere . XX. Inter haec Gue vara, vergente in senium aetate,apud Pineiam Vaccaeorum nunc Ualli soletum appellant ) sacellum extruxit in Templo divi Planeis ei; sibique tumulum eodem loco excitavit, adjecta inscriptione hujusinaodi. Careso T. Ranorum Rege Imperamenissem Dominus D. Frater Antonius de Gamara His ori anus, Natione Hispanus, Patria Agavensis , Genere de Guevara, Religione sancti Franeisi, Babitu bHua Consentus, Dignitate viscopus Mindonensis Deit anno Domini Noxvii. Posui em curiι: spra , ct fortuna valete. XXI Ab eo tempore, cum in Episcopi munus alacrius incubuit, tum libros conscripsit de Cruciatibus Christi , quibus assidue commentandis
mortem , a qua non procul abesset, aequiore animo exciperet, seque ad omnium virtutum exercitationem ita formaret, ut dignus tandem haberetur, qui ad beatos ejusidem Christi complexus in coelum decederet. Obiit Mutura. anno reparatae salutis M LU. elatusque magnifico sanere in eo,
dixi, tumulo conditus est; cui etiam inscriptum carmen hujusmodi. En Macer Anti Res clarissimus orbe Gumara Artibus insignis , religione probul. Inciditus orator, exlesiis praecos hic , Cesaris interpres, binoris que fuit . Stemmata qui texit seco, faecamque tiara
Orravit, niveo marmore nune tegitur
XXII. Multa de illo praeclara extant doctorum hominum testimonia , in quibus Sixtus Senensis acerrimi vir judicii, & qui Vossum, aliosque si ii f.,εις, da Guevarat reprehensorex auctoritate longe antecellit, ita scriptum reliquit Guε.ata testi- Bibliothecae fandi e libro A. Antonius Gumara ex Monacto Franci ano Mψ R Episcopus Mindonensis Alavae Hispaniae urbe nasus, Grati C. Augusi contionator , ct Cisoni seri t euuiore Hisponiea lingua in hisoriam Dominicae ρυ nil ex quatuor Evangeliis eoiaenam opus eruestissimum, cuI Montis Calvaria Inulum fecit, in duos tomos disributam ; exaravit etiaw in quem