장음표시 사용
21쪽
Primum: abusus Criticost Sceptio fium inducit. Secundum : aufert sanum judicium. Tertium: avocat a s diis necessariis , 2 siciis Reipublicae. Quartum famam F charitatem proxia mi Ardit. Quintum: in Religionis ημgotio turba4 excitat XXlX. Damna, qua libri Critiei non pari ei, vulgari lingua conscripti, inferunt juventuti. Artes occultae ac frauda lentae horum librorum, V Ava
22쪽
ScriWtoribus Centuriarum Magdeburgensium.
XXXI. . Alior animadversones in Criticos Hsoricos Catholicos. XXXII.
Animadversones generales in amtem Criticam
π 'res Litreariae Reipublicae uociare in Groelia: in Italia e in Europa intima omnium mundis,
a re ingeniis , Os aruis, a qua
23쪽
Epitome Libri XIII sum. L. Sectani Satyroe de sciolis
XXXIV. Iussi Lipsit Satyra neninora , somnium O lusus in oevi nostrs Asticos. Oratio Ciceronis , Crisp', Salustii, θ' Ovidii, querela' Triboniani F Plinii contra Correct0rra. Oratio M. Varronis pro CorreGorl- compositio : Senatus Consultum de formula in ferendis judiciis
24쪽
est iudicii , quod auctor natura
Deus hominibus indidit, vis &praestantia, ut non solum de omnibus ad quae ipsi accessus patet, rectae rationis ductu siententiam serre possit, verum etiam cunctarum artium atquestientiarum parens esse merito dici queat.
25쪽
Harum enim origo inde fuit, quod homines iudicio sano pollentes in quavis earum, quid recte aut perperam dictum factumve fuit, diligenter observarint, taciteque secum intra mentis penetralia primum expenderint; tum ψcro velut foras egressi ex ejusmodi observationibus certas leges & sanctiones condiderint, quibus disciplinae cujusvis ratio S ambi. Contineretur: Quod quum ita sit, dubium esse non potest, artium & scien-' tiarum originem, ut dixi, praestantium e Virorum iudicio deberi. Ut autem hoc ipsum judicium, unde reliqua pendent, non esset vagum, incertum, & fallax certis & isto regulis ac praeceptis coe cendum esse vistam fuit, idque eo amplius , quo facilius ejusdem error innumeros in caeteris errores quasi funestam appendicem futati quadam necessitate post se tracturus foret. Atque ex his palam
fit, recte judicandi uti bene cogitandi
facultatem esse artem aliquam, ut, cum
Philosophis loquar, quasi reseram super
reliquas artes atque scientias,' quam cum Graecis Criticam adpellamus α Ο ru κρίνειν, seu a iudicando. Quapropter maximopere falluntur illi, qui Criticam existimant esse velut mare liberum, in quo
26쪽
tulvis, & quovis navigare, ac commercium exercere nullis limitibus circumscriptum impune liceat, ac tribunal quoddam ominnibus commune, in quo quemlibet in lus Vocare, ahselvere, vel condemnare pro arbitrio suo concessum sit. Haec vaga dc exlex Critice tantum abest, ut artis nomen mereatur, ut potius pestis & pernicies reipublicae literariae merito nuncupanda habendaque sit , non secus ac quam dicunt aliqui, ars furandi. Est autem genuina & vera, de qua loquor, Critica facultas ferendi prudens iudicium
de dictis & factis aliorum i de dictis qui dem, id est, 'scriptis Auctorum, ut ho rum sensus, stilus, ingenium, totaque inφdoles patefiat : de factis vero historicis, seu profana illa sint seu sacra, eorum que integritate vel vitio, ut quae certa, Vel sublesta, vel nullius fidei sint, intelligatur. Artem hanc esse, & quidem intest liberales liberalissimam, nemo facile inficias ibit, qui omnibus, quae ad artem
requiruntur, dotibus instructam esse cruratius expenderit. Habet siuam definitionem , quam nunc primum exposui thabet divisionem in naturalem & artim cialem, in profanam & ecclesiasticam , in literariam & historicam habet caussas, quas Philosophi vocant ineuntem, sua-Α a mna
27쪽
lem, materissem, & formalem: habet sea
Drincipia, auctoritatem lcilicet, Con eauram , & conluetudinem, e quibuS CO clusiones sinas deducit: habet denique regulas, quarum ope dogmata tua oc et
De his ut ordine agatur, artisque hu- us nobilissimae natura & indoles clarius perspiciatur, de caussis primo loco disse. rere breviter constitui ; & quidem ad Escientem quod adtinet, non una se multiplex occasio fuit, quae Viris doctis necestitatem imposuit ad fritices disci' linam formandam Colendamque. In primis barbaries illa, quae post aurea ar genteaque secula in linguas, scripturas,& libros sensim se immiscuit, post aenea vero & serrea pleno alveo sele inludit. Successit medio potissimum aevo quorundam mala fides, qua turpis lucri gratia
passim fabulas & commensa pro Veris factis atque historiis ore ac calamo Venis diderunt : aliorum Vero nimium bona, Qua sine ulteriore indagine, praemissoque . examine eiusmodi figmenta in scripta talibros suos transtulere: aliquorum etiam temeritas, qui puros sontes infecerunt , & sinceris narrationibus somnia tua libe
28쪽
raliter adspergentes totam pene fidem abstulerunt, & posteritatem quid crederet, quidve inficiaretur, incertam reliis querunt. Demum posterioribus seculis palam grassari coepit partim haereticorum malitia atque perfidia, qui nunc stacras Scripturas & SS. Patres corrumpere, truncare, in sensum alienum detorquere, nunc traditiones antiquissimas rejicere, nunc prodigia omnia eliminare, & Ε - clesiasticam disciplinam isdeque vertere non sunt veriti: partim male feriatorum auorumdam Catholicorum audacia & i, solentia, qui ut eruditionis famam captarent, & inquieto ingenio suo satisfac rent, levibus nixi coniecturis probatissimos quosque ritus & mores Ecclesiae, antiqua historiae sacrae monumenta, quae La se vetustate satis hucusque commemeabant, in dubium vocare, aut Omninoi possessione dejicere conati sunt. Haec omnia, mala sane gravissima, doctis Vuris ut dixi, necesutatem Critices imposuere, ut ejus ope tot monstra prostig
Ad caussam finalem accedo. Hon stissimum certe finem genuina Critica sibi praefixum habet, eumque geminum. Pri-ssius est, . ut si quid detrimenti passa est A 3 reS-
29쪽
respublica literaria tum sacra tum profana , illud emendet & resarciat. Hoc liberaliter praestat abstergendo fuliginem harbarae dictionis, expurgando Codices ab
innumeris mendis, chronologiae aCighographiae vindicando temporum locorum
que seriem, plurimum a scriptoribus depraVatam , expungendo fabulas & commenta e regno historico, & authographa ab apocryphis quam diligentissime secer. aendo. Fuit enim ager reipublicae literariae primis seculis velut optimo frumento dives, sed hrevi pene totus Ioliis& zizaniis oppletus , a quibus immenso quidem labore , sed emolumento longo maximo postremis his e temporibus non nisi ab arte Critica purgandus erat. Alter finis est , ut vetustatis tenehras dis . . pellat, & lucem affundat clarissimam, id quod facit illustrando notis obscura Ve. terum dicta & scripta, ignotos hactenus scriptores, eorumque opera inedita e bibliothecarum angulis, in quibus per plura secula latebant, eruendo, describendo Auctorum patriam, ingenium, lucubrationes & characteres, antiqua monumen-ra vel obliterata, vel truncata integritati tuae ac pristino splendori restituendo, de . perditas artes quasi amissias regiones Seiusulas detegendo, subministrando nobiadi
30쪽
dilucidas ideas circa tempora, loca, per lanas , facta & opera priscorum hominum : verbo , incultas literaturae terras ad summam , quam aevo nostro laeti inis tuemur , foecunditatem & abundantiam perducendor ut si quid in Veterum scriptis torvum, Vel ad mores priscos minus lucidum, aut aevo corruptum deprehendat, commentariis illustret di si quia ignorantia vel malitia depravatum inveniat , ut in eruditionis & veritatis semutam reducat, Venerandae antiquitatis a choritatem atque doctrinam non eVertet
do , sed nostris potius moribus & ingeniis accomodando. Ut paucis omnia complectar, probi Critici est, vetustis novitatem dare, obsoletis nitorem, Obscuris lucem , defunctis vitam , fastiditis gratiam, dubiis fidem, omnibus naturam suam, & naturae suae omnia.
III. Quid de caussa dicam, quam materia vocant 3 Ea sane amplissima est, neC allos, quam ipse Mundus liter rius limites habet. In Grammatica in