Philippi Berterii ... Pithanôn diatribae duae. Quibus ciuilis imperii Romani notitia & ecclesiae politia illustrantur

71쪽

Una Potrbonensi otim comprehense.Lugdunum caput Galliarum .dAquitania a Galliis separatae. Hiθaniarum prouinciae primum tres , postea quinque, demum septem , να vetus aeuinque

prouinciarum nomen retinuerunt. scrιprio LI.

de pagan. es sacris illustratur. Hispania alter

orbis Britanniarum quιnquo prouinci .

C A P. RR D o nunc postulat , ut Occidentem quoque perlustremus, ac primum Ita liam,cuius decem & septe sunt,omnium sere consensu, prouinciae: harum octo a Consularibus reguntur, Campania, Tuscia cum Vmbria,Picenum Suburbicarium , Flaminia cum Piceno annonario, amilia Venetia,Liguria,Sicilia:a Cor rectoribus duae, Apulia cum Calabria, Lucania cum Brutijs:a Praesidibus septem, Samnium,Valeria, Sardinia, Corsica, Rhetia prima, Rhetia se

cunda , Alpes Cottis . At Paulus Diaconus decem& octo numerat. Et sane Alpes Graiae in veteri etiam indice, Italiae ascribuntur, sed eas statim in Galliarum dioecesi cum Poeninis unius prouinciae nomine coniunctas reperies ; quod Notitia, &omnes Gallicae descriptiones confirmanti atque ita augendus non est Italicarum prouinciarum numerus. Nondebuit tamen in veteri indice praetermitti Va

72쪽

PITHA NON DIATR. I 'Valeria; nam inter Italiae prouincias ab Arcadio,& Honorio ponitur l. vlt. C. Theod. quib. equor. .concessquae scripta est ad urbis Vicarium,eique in Notitia haec subhcitur prouincia ; cuius recens, opinor,institutio:nec enim Valeriae meminit dithicus,a quo omnes sere Italil prouincit nominantur.

Silet & Pollio,cui intima Italiae prouincia incognuta esse non potuit: Γὸrrectorem inquit ille in Tetrico senioro totius Italiae fecit, id est, Campaniae,

Samnij , Lucaniae, Brutiorum , Apuliae, Calabriae, Etriariae , atque Umbria, Ficeni, , Flaminiae, omnique Annonariae regionis.Haec illa vetus Italiae quam rerum maxιma Asma posuit terrIS.

Imo extra priscos fines Italiae Flaminia. Acro in Horat.Od.iiij dib.iiij. 4Metaurusfluuius e de Piceni prouincia oriens, in Flaminiam decurrens,quae regio Gallia dicebatur.Galliam enim ab Italia diu, debat olim Rubicon; aucta postea Italia ad Varum que, ut ex Plinio, Vibio Sequest. Seruio, & alijs notissimum est. Qua de re corruptus Vbique legitur Lucani versus: Finis e, Italia promoto milite Varus.

Scribendum certe romoto limite o nam cum antea

de Rubicone dixissen

times ab Ausoniis disterminat arua eolonis.

73쪽

Non frustra promotum postea limitem addit. Vnum est in veteri indice Picenum, duplex in Notitia ; Suburbicarium, & Annonarium: de Subu bicario agitur in l. Ia. C.Theod. de indulg. debit. Annonarium Flaminiae adnexum est in Notitia; Haec nimirum regio Annonaria Pollioni,quae cum Flaminia ab eodem solebat magistratu guber nari, ut probant lapides antiqui: CvRANT E

quuti,Flaminiae & Piceno Annonario Consularem dedimus: sed nihil sere a Correctore differt Co sularis, indeque Tusciae & Vmbriae, Campaniae, Venetiae, Siciliae, quibus in Notitia praesunt Co sulares, in lapidibus antiquis saepe Correctores tribuuntur. Legimus autem in alijs inscriptionibus Iuridicum & Consularem Picenianum , quae ad Picenum Suburbicarium referri possunt: nam &haec prouincia Consularem habuit. : Illyrici sex sunt prouinciae in Notitia: Praesidibus parent, Dalmatia, Pannonia prima, Noricum M diterraneumn Noricum Ripense' Consulari,Pamnonia secunda:Correctori,Sauia.Septima hic desideratur Valeria, quae in Rufi breuiario, & in veteri

74쪽

PITHA NON DIATR. I. Iindice prouinciarum non omittitur; factum id Lubrvij culpa: neque enim puto neglectam in Notitia prouinciam, cui Ducem praepositum inuenio: haec nimirum tertia Pannonia. Nam inter populos, quos Praesecto Illyrici Constantinus regendos dodit,enumerat Zosmus lib. ij. e Tu ους-- Βαλερίας stitiωine. & Marcellinus lib. xic Valeriana, partem quondam Pannoniae, prouinciam a Diocletiano institutam, filiaeque nomine illustriorem factam prodidit. Et sic recte tres ab Optato lib. ij. memorantur Pannoniae. Sunt qui eandem censeant Praeualitanam,& Valeriam,quoniam coniunctae leguntur in veteri indice, sed per peram: nam Praeualitana Orientis prouincia fuit; at Valeriae Dux, in Occidentis limite constituitur;& Praeualitanam inter Daciae prouincias retulit

Iustinianus Novell xj. In Africa sex sunt prouinciae, Carthaginensis vel Zeugitana, sola in Occidente Proconsularis; cuius ob id Episeopi & Synodi Proconsulares ducebantur in Concit. Carthagin. ἐπιλεγη-ν Em--ιαχυπ-άνω. Victor Tunnunensis in chronico:F - , eonsularis concilii prouinciae osticanae Sacerdotes.& statim: Concili, P midiae Episcopi ad innar

Proconsularium Sacerdotum costeriti. Bylacium, &Numidia Consulares; Tripolis, Mauritania Caesariensis, & Si ensis Praesidales. Omnes veteri hac G a

75쪽

sa P Η. BER TERGPet 3εi. inscriptione comprehenduntur: L. ARADI o.

Rufus, cui cum Notitia & veteri indice omnino conuenit: nec dissentiunt acta collati Carthag. Praesto sunt miniuersi,de omnibus scilicet prouincijs Micanis id est,is prouincia Procosulari,de prout eta Sasacensi sic enim legendum est is Numidia, de mauritaniis Sitifensi, in Caesariensi,sed etiam de Tripolitana prouincia. Legebatur in veteri indice Bysantiu:similis error in Itinerario Antonini apud Varronem5 Hieronymu , a doctissimis viris iam deprehensus est. Sed duas tandem aliquando

suis. Numidias, colligi potest ex Synodo Carthaginensi quae post xij. Honorij, & viij. Theodosi j

consulatum celebrata est his verbis, quibus aliae etiam Africae prouincis exprimuntur: T ο ρmus τ

Λνθυπατι Deprauatus sane locus,& Latinae

76쪽

PITRA NON DIATR. I. 33 editionis ope ita restituendus: Μαυρι ψαι

ε ar vli Ortellus , ex mendosa huius loci scriptura Sarianam hausit prouinciam, inauditum hactenus nomen; & Ανει παν- Proconsularem esse non vidit Balsamonis interpres, cui nimium credulus M G Oraelius, Anthypatianam nouam rursus finxit prouinciam. Ad cxtremum Iustinianus Africam, cui Vandali acerbissimum serui tutis iugum imposuerant, armis victricibus liberatam , in septem partitus est prouincias: Tingitanam,Carthaginem,quae Proconsularis antea vocabatur, Bysacium,& Tripolim Consulares ; Numidiam, Mauritaniam, & Sardiniam Praesidales i. i. de ossic. Praef. prael. Ast. Verum hic plerique non Tingi, sed Zeugi scribunt, quibus non assentior. Nam quid aliud est Zeugitana, in qua ut scribunt Ethicus & Isidorus ) erat Carthago, quam Pr consularis Victor Vticensis Episcopus lib. j. Fxem

c tui Zeugitanam mel Proco ularem funiculo haereditudiis diuisit. Nec dubium hercle Tingitanam, quae vigente Occidentis Imperio Hispanijs attributa fuerat, Africanae dioecesi restitutam. Nam Iustinianus in l. de ossic. P f. p t. Afric. ubi, dispositis militum stationibus, totius Africae aditus praecludit , septa valido iubet praesidio muniri.

77쪽

Septum quid sit,notum omnibus:vocis tamen ori ginem a septem fratribus,quod montis nomen est, deducit Procop. lib.j.dc bell. Vandal.

est, E a. Di ς a Ptolemaeo S alijs Geographis, in Tingitana constitui;de qua nihil tamen in d. l. arquia eundem, ut conijcio, cum Mauritania Caesariensi a Iustiniano Ducem acceperat, quod in alijs quoque proiuncijs saepe factum negari non potest. Iam Gallia & Hispania, atque ipsa omnium nationum victrix Italia, in potestatem ditionernque exterarum gentium Venerant; atque ideo Iustinianus Tingitanam ex Hispaniae, & Sardiniam ex Italiae calamitate incolumes,ad Akicam adijcere coactus est quo etiam tempore Siciliam Thraciae accessisse alio loco diximus. Tutius est ergo, ut veterem in l. 1. de ossic.Praef.ptaei. Afri scripturam retineamus: nam si Mauritanias omnes in unam prouinciae sor mam confundi permittimus , sex tantum in illadioecesi remanent prouinciae. Mauritanias quidem

ab initio Claudius Caesar,ut author est Dion lib.la. in Tingitanam & Caesariensem diuiserat: sed ubi cum Hispanijs coniuncta est Tingitana, ex ea Siti h D .

78쪽

nodo , quae etiam post consulatum Honorij XII. 3c Theodosij VIII. Carthaginem conuenit,d imgitana & Sitisensis eosdem habent legatos , Ut ostendunt tres, his conceptae verbis subscriptio

nes: Legati prouincia Sitifensis vel maturata nia Tιngitanae. eoque me coniectura ducit, ut

existimem , aut nihil in Ecclesiasticae prouinciae serma immutatum, & ab eodem Episcopo Tingitanae vel Sitisensis nomen usurpatum, aut in Ecclesiastica politia, has prouincias semper coniunctissimas fuisse. Sedenim abolito tandem Sitisensis nomine , ad pristam diuisionem redijt Iustinianus, duasque statuit Mauritanias, Caesariensem, quam simpliciter Mauritaniam appellauit, & Tingit,

uinciae: sex Consulares, Viennensis, Lugdunensis prima, Germania prima, Germania secunda. Bel gica prima, Belgica secunda ; undecim Praesidales, Aquitania prima, secunda, tertia seu Nouempo pulania, Lugdunensis secunda, tertia, quarta quae Senonia appellatur maxima Sequanorum,Narbonensis prima, Narbonensis secunda, Alpes maritimae, Alpes Poeninax cum Graiis.i A Marcellinoramen & Ruso duae tantum Lugdunenses, & ina

79쪽

1 6 PH. BERTERII Narbonensis memorantur. Verum haud longo

post tempore diuisa est Narbonensis. Extat in Concliti Aquileiensi, sub Gratiano,Valentiniano,& Theodosio, epistola ad Epilcopos prouinciae Viennensium , & Narbonensium primae & se cundae; fit etiam mentio de secunda Narbonensi in Concilio Taurinensi. Et haec quidem prouincia Proconsularis primum fuit, ut docet inscriptio l. . C.ad Uul.de adult. Ausonius in Narbon.

Tu Galtia prima,togato attostis Latio Froconsule fasces. rat. σ3. Antiqui lapides: L. RANIO. V. C. Cos. Cu

8cc. sunt & aliae huiusmodi inscriptiones. Nos vltimam Galliarum diciosinem sequuti, eam rei limus ex Notitia Imperij, veteri indice, & Gallicis descriptionibus, in quibus non silum prouinciae, sed ipsae metropoles nominantur. Galliam autem in tres primum partes Caesar diuiserat; sed Augustus ut Strabo author est quatuor prouincias constituit:Belgicam, Aquitanicam, Lugdunensem,& Narbonensem. Eo pertinere videtur vetus hoc

80쪽

PITHA NON DIATR. I. C. L I C IN I vi s. &c. quarum tres coniunguntur hac inscriptione: L. M v s s I o. AEMIL No. γ 44..

P Rosc. Praetermissa ςst Belgica, quia remotior,& Germaniae squae saepe a Gallijs distinguitur proxima. Certo Lugdunum Belgicae ciuitas, Ger maniae caput dicitur in Itinerario Antonini : M

Lugduno capite Germanιarum , Argentoratum

in. F. C C C X X V. Septem postea suerunt in Galliis prouinciae vnde Septem prouinciarum nomen quae sic recte nominabuntur, si isingulas tantum eiusdem nominis admittimus, Germania, Belgica, Lugdunensis, Aquitania, Nirbonensis, Viennensis,Alpes. Scio Viennensem Narbonensis antiquitus partem fuisse ; malo tamen Maximam Sequanorum in Lugdunerisi comprehendere,quia in quibusdam Galliae Notiti js quinta adhuc Lugdunensis appellatur. Neci recens quidem haec Septem prouinciarum est diuisio:nam Macer, qui Antonini temporibus claruit in l. 3. de ossic. adses .iam diuium fuisseGermaniam aperte testatur.

Verum aucto prouincIarum numero, extincta non

est,ut antea diximus,Septem prouinciarum appellatio , qua Constantinus Turannus univcrsam Galliarum dioecesim intellexit. Quoniam tamen eius pars iam a ditione Romana recesserat, facile patiar