Philippi Berterii ... Pithanôn diatribae duae. Quibus ciuilis imperii Romani notitia & ecclesiae politia illustrantur

81쪽

P Η. . I B E a m i r T s si prouincias quae in fide remanserant ut a tetrio Gallia discernerentur) Septem prouinciarum n men retinuisse; non quod septem tantum essenti nec enim id quisquam certo compertum habere potest: hoc tantum discimus ex Procopio, Rhodanum non longo post tempore,Romanis limitem fuisse:sic enim ille de Galliarum statu supremis Imperi j temporibus lib. Gotthic. j. H.ς inse Jνς λισσέα

Aλπεων. Itaque septem sint prouinciae non a numero, sed ex Tyranni designatione; ex qua factum, ut quod remanserat in Imperio, hoc nomine postea a reliquis Galli jς secerneretur.Extat Bonifacij Pomtificis Max. epistola, cuius haec inscriptio: Boni scitu spiscopus Satracto, Remigio, in caeteris Spisiopis pcr Ga ira septem prouinctiis consi tutιs. eandem legimus in epistola Zo simi scui Bonifacius successit ab illustrissimo &doctissimo Cardinali Baronio edita tona. v. Zosiamus συmuersis Discopis per Gallias in septem prouincius constitutιs. verum illa Siluestro tribuitur in Viermensium antiquitatum Gllectione , qua de re commodius sequenti Diatriba disceptabitur. De numero igitur prouinciarum huiusnodi nos,

82쪽

magnopere laboro, ipse Hincmarus & ali , qui

earum nomina proserunt, non sibiconueniunt, &octauam admittere cogantur necesse est. Alpinam enim , quae septima illis est, in duas antea prouincias diuisam docet Rufus.Nec ad Septimaniam,cui Aquitaniae tribui non pollunt, respicere potuit

Porro quinque etiam prouincias ex illis decem& septem, a Galliis aliquando distinctas, offendimus : nam in Concilijs Valentino & Taurinensi, haec legitur inscriptio : illectissimu tribus per Gallias in quinque prouincias consitum. Sic Maximus Tyrannus in epistola ad Siricium PontifMax.& Symmachus ii iiij.ad Protadium loquuti sunt. Quinque prouincias, quas Iustinianus co iunxit Nouess. l. huc reserre ineptum esset. Necme fugit Hispanias quinque prouinciarum nomine censeri ; quod etiam paulo post ostendam. Sunt &in Notitia Occidentis duo rationales, viam summarum, alter rei priuatae per quinque prouincias. Sunt denique quod tamen ad ciuilem. prouinciarum administrationem pertinere minime potest tractus Armoricani & Neruicani limitis cui Praesectus dux efat quinque prouinciae. In quibus ego doctissimorum virorum sententias longe meae antepono dicam tameti tuerecunde, satius videri duas . Narbonenses, Teanensem, Alpes mari-H a

83쪽

saias, atque Poeninas, hac quinque prouinciarum appellatione comprehendi, praesemm in utraque Synodo Taurinensi & Valentina, quae ad res Gaulicas potissimum spectant: in hac enim de Foroiuliensi secundae Narbonensis Episcopo actum est; in illa exortae de extraordinaria Massilensis Epiς copi in eandem prouinciam authoritate , & de Viennensis prouinciae metropoli contentiones prudenter sedatae & restinctae sunt. Nec video quare de his controuersiijs, alterius dioecescos, &Hispaniae potius quam Italiae Episcopi, certiores fieri debuerint. Caeterum quinque illae prouinciae una primaeri Narbonens continebantur'; quod Ausonius his

versibus non obscute significati is . . I . HI Jnsinuant qua se Sequbinis Astobroges oris, Fxtruduntque Irtalos Alpina cacumina sines, set a C renau nivibul irimunt- ybera, λ aeua rapitur prae x Rhodanu gemuore L

teri que premut Aquιtanica rura Cebenna, Usque in Tectosagm prιmaeuo nomine aetica Totum Narbosuit. Π

Hae sunt in quibusdam Galliae Notitijs quinque

Viennenses,quod eas semper fraterno quodam n cessitudinis vinculo constrictas fuisse. comproba adeo ut a Gallijs aliquando separentur. Nam Vt M

84쪽

omittam prisca Caesaris tempora, in Lugdunenti prouincia initium Galliarum statuere videtur Marcellinus lib. xv. ubi de Rhodano & Arari verba faciens haec subijcit: α'i locus exordium ess Gama rum: Lxinde non miltinis p sibi sed leucis itinera metiuntur. Cui optime conuenit cum tabulis Peu tingeri quae sic habent: Lugduno caput Galliarum

sque bie legas. quod purum & putum Gallicum est. Et ne mireris has quinque prouincias a Gallijs distingui ; ipsae Aquitaniae in itinerario Antonini, quo iter ab Aquitania in Gallias describitur,ab his

etiam dirimi videntur. Rufus : Sunt in Gallia cumoquitania Q r aeritannijs prouinciae octodecim. S.Sulpicius lib.ij. Sed id Liris, id en, Aquitanis, Gallis, tae aeritannis indecens misum est.Nulla hic

certe quod doctissimaes Sigonius existimauit labis suspicio. Ausonius in Arctat.

populos aliosa maenia ditas: Gallia quis stultum emtoque inquitania lato. Ακω mk, scripsit Strabo lib. iiij. τελεως

ri Teadem iterat eodem libro , & ijsdem

fere verbis. i

Hispaniarum dioecesis in veteri indice & in Notitia, septem prouincijs distinguitur ; Consi lares sunt, Lusitania , Baetica, Callaecia; Praesidales, Tarraconensis, Carthaginensis, Tingitana,

85쪽

sa PH. BERTERII Baleares,lasulae; sed Baleares non agnoscit Rufus. Principio Hispania omnis in tres , & postea in quinque, prouincias diuisa fuerat et quo fit, ut quinque prouinciarum nomine comptehendi meo iudicio debeat in inscriptione L de pagan. Scsacris. quae I s. est in C. Theod: EMacrobio FF., Hispaniarum,s2ρ Frocliano micario quιnqυς proriumcιarum. ad Praesectum praetorio Galliarum,

eiusque in Hispanijs Vicarium constitutio illa scripta est , ut fieri aliquando solebat. Sulpicius

lib. ii. Jmperator datis ad Fraestotam Gastiarum, atque ad Uicarium Hispansarum literis , omnes omnino quos labes ista inuoluerat, ad Smodum Surdegalensem deduci ιubet. Non abnuo Prae sectum praetorio Galliarum , Praefectum Hispaniarum, Vt Britanniarum apud Ausonium dici posse:vereor tamen ne το Hispaniarum,quod sorte ad quinque prouinciarum interpretationem ma gini ascriptum fuerat, in textum irrepserit. Quod aiunt quidam senescente Imperio Hispanias pro prium Praesectum habuisse, nouuin &inauditum, nulloque authore defendi potest;Vicarius quoque in Hispanijs & Gallijs qui prouincias tantum quinque aut septem administraret, nusqu*ni profecto reperietur. Recte igitur hic integram Hispaniarum dioecesina intelligo: nam licet iam auctus

eo tempore prouinciarum esset numerus, non e

86쪽

ciderat tamen antiquum quinque prouinciaruna nomen; quod Galliarum exemplo praeclare confirmatur.Hanc quinque prouinciarum diuisionem

tribuit Constantino Appius quidam apud Ioan nem Gerundensem Episcopum lib.j. postea mei δad tempora flonstantini pii diuisa e I ipsa Hii a

ni a m prouincias quinque apud oppium s Tarra conensem, Γ'arthaginensem, aeticam, Lusitaniam, Q r Gallatiam. Totidem sunt prouinciae in Gothicis notitijs,quae ex collectione Concit .Hispan.peti possunt.Vna tantum adijcitur Gallia Narbonensis, quam Gothi eo tempore usurpabant. Et sane certos habet fines Hispania, quibus Tingitana & Ba- leares comprehendi nequeunt: unde alter orbis dicitur a Pacato in panegyric. ad Theod. Hi stania

hine renaeis montibus,illinc Oceani aeriibus,mdeor mi maris utorιbus coronata naturae solertis in enιολ elut alter orbιs includitur. ista est

Hispaniarum descriptio, a qua ciuilis discessi ; sic

visum Imperatoribus. Nam quod ait Gerundensis Episcopus additam Gothorum temporibus sex tam prouinciam Tingitanam , ineptum est: hoc principis ius ; cessi ipse Oceanus, qui furvam ω Libyam rapido dinterminat actu. Superest Britanniarum dioecesis, quae ut ex Veteri indice & Notitia accepimus, in quinque prouincias distributa est: Maximam Caesariensem, & VM

87쪽

PH. BERTERII lentiam Consulares ; Britanniam primam, Britamniam secundam, & Flauiam Caesariensem Praesidales. De Valentia tacet Rufus: nondum enim, Ut opinor, Britannicis prouincijs adiecta fuerat ; hanc singulari Theodosiij ducis virtute recuperatam Ualentis nomen accepisse scribit Ammianus. At certe retinenda est in Rufi breuiario Flauia Caesariensis, quae in quibusdam editionibus praetermittitur. Prouinciarum id flagitat numerus; & si quis coniecturae locus,hoc mihi persuaderi sino,vix honorem istum Valenti prius delatum, quam Valentiniano,a quo Flauium prouincia illa nomen accepi in cuius auspicijs multa in Britannijs strenue,& eliciter gesta fuerant. Haec nouissima totius Imperij diuiso:nam augusta Flauij, Valentis, Arcadij, & Honorij nomina, quae hic inueniuntur,eam paulo ante Imperij ruentis tempora promulgatam aperte ostem dunt:quod alijs argumentis facile coin

probari potest; sed liceat mihi

in re peripicua esse negligenti. Nunc ad

alia transea

mus.

88쪽

N ULLA TROVINCIA SINE metropoli. Haec sola mrbs. Liuitas sumtiae.

rit, eo defuncto Scelesia in prininum statum re-

eoeliam, pagus , castellum, burgus. farcasso olim castellum. 6astra ιnter ciuitates. 4Mansi nes , mutationes a ciuitatibus iustinguntur.

- Igio iniuersa riuitatis est , fundi possis'

. , mans partes.

VLLA prouincia sine metropoli;haec aliarum ciuitatum mater, & caput l. I. de metrop. Ber. l. . de ossic.

Proconc Gregorius Naesanun ' de vita sua: l

89쪽

sor quasi mater est caeterarum s e de metropolis appellatur. Quapropter recte Dion Classostomus orati xxxviij. metropoleos munus esse ait, alias, quibus praeposita est, ciuitates of js sibi deuincire & obligare.Ita enim Nicomedienses hortatur:

ρῶν ' ν ἔρν,ν ὐφορον. haec sola urbs in prouincia L .de damn.infNam quod ait Vlpian. Si tam, cinum nυrbi municipium sit, magistrat se non interponente potuerit Frines mel repudiri. Romam ipsam , & prouinciae metropolim , in quibus Praetor, N 'aeses Iudices sedebant, aperte demonstrat. Et quidem apud Esaiam cap. j. Sion metropolis,lustitiaeque ciuitasvocatur: κληΘ, ii λις δὲ 1-- -,-ὴΣMA Wide Isidorus Psita

πολιν dixit episti ch. libri, Erechieli metropolas

90쪽

i Non omnes igitur ciuitates uno ordine haben aur:,maximas, maiores, & minoresstatuit Anton,inus in epistola,cuius pars recitatur l. 6. de excusat. Sin. Omnes vero metropiam maximae ciuitates e

im mucinec aliud sane visum arbitror Antonino. Sed Ferat nobis,qui sim Imperij formam a Comitantino primum institutam inuestigamus, metro- soles dioeceseon maximas appellare ciuitates:nam hae sunt vere , ut ipsa Antonini verba usurpem, capita diuersarum prouinciarum in epistola Anacleti, quam se si de authore a qui busdam dubitetur ) antiquam esse nemo nescit. Metropoles autem, quae singulis prouincijs praeponuntur, maiores erunt ciuitates: quam in rem .memini me in quodam veteris Synodi canone haec legisse: ὁ ω μώζω τυθοινοιν π , τοῦτ' ες , Φῆ με M. Ninores reliquae omnes , quae ex metropolibus

pendent; quanquam inficias ire nolim, & eas rur- sim celebritate & amplitudine dispares esse , ac -certo ordine inter se distingui,de quo Dion Chry-

Dionysius inlib.de rhetivbi de nobilitate natalium agit sed inquirendum censet ; non solum an patria