장음표시 사용
301쪽
latibulis , & quo iter direxerant gradum
promovebant. Certi erant designati provisores , qssi ad vicinia oppida excurrentes , cibaria coemebant, & ad caeteros clanculum supportabant. Tota in hunc modum peragrata Loqua-hria, itum est in Ba denacham, per eamque similis conciarsatio instituta. Ventum iterum in Loquabriam , quae demum provincia , Ut
Odoardum prima exceperat venientem , ita discedentem vidit extrema, ejusque SerVati
gloriam praecipuam inlit. Visum id multis notabile, quod ad eam maxime provinciam
Stuardiae familiae primordia reserantur. Laborem itinerum, hospitiorum inopiam, aliasque irrequietae vitae molestias, ex parte Sublevabat tot amicorum fides egregia, eum tanta animorum consensione conjuncta. Magna praesertim volupis te Princeps errabundus pedi sus est, cum ex amicis clientibusque suis
pristinis quosdam revisit, quos putabat extinctos. Affuit prae caeteris Lochielius, de quo sub initium hujus libri est facta me lio. Affuit Loehiellii frater Cameronius, tum Nacdonelius Brisdaliensis, Macsersonius Cluniensis, aliique plures, viri omnes excellenti virtute , quos praelio Collodeniano dissipatos ad hoc usque tempus tutae protexerant latebrae. Eos Odoardns salvos, sibique etiam nune fidos laetissimus vidit. Felix, si suum quoque videre Sullivanum, quod maxime cupiebat, posset. At de eo, ut multum qua,
302쪽
LIBER I v. 297xeret , nihil certi reperiebat. Alii eaptum ab hostibus, alii transgressum in Galliam
assirmabant . Re ipsa in Galliam erat transgressus , & eum maxime Odoardus ejus causa angebatur, ipse Odoardi salutem acriter
maturabat, neque Vano, ut mox reseremuS,
conatu. De Onelio, qui prima post Sullivanum cura erat , plus jam nimio constabat suisse ab hostibus comprehensum. Vitam adeo eahamitosam ac miseram Odoardus produxit ad diem usque Septembris mensis undevigesimum , qui dies finem tot laboribus periculisque attulit. Hunc interea affuturum aliquando diem praesentiebat , praenunciabatque ipse , solitus laetae diei certissima expectatione solari comites, eorum maerorem levare, patientiam sustentare. Nempe multis ac certis experimentis edoctus esse se in tutela providentiae coelestis, suturum omnino confirmabat, ut qnem Superitoties ab interitu praesentissimo vindicassent, eum denique in tuto collocarent. Quod ejus judicium, religionis pietatisque plenum, adeo assirmavit eventus, ut si paulo diligentius singula, quae hactenus exposuimus, attendantur, in omni rerum serie divini Numinis vis evidenter appareat. Vel illud quantum est , quod cum tam multi excubarent exploratores , tam multi vagarentur ejus com quirendi causa satellites, omnium tamen Bagacitatem tamdiu eluserit 7 Nunquam ne eum
tot in locis, quae adiit, tam longo temp.
303쪽
sqs LIBER IV. ris spatio intercipi potuisse Τ Nam fuerit ne
interceptus semel, ac postea dimissus , sunt
qui tradiderunt , sunt qui abnuunt; mihi
vero perinde mirum est, seu nunquam inis ventust , seu dimissus ultro fuerit, nec scio an non etiam hoc alterum majorem habeat admirationem . Adde quod eum tradentibus amplissima erat merces proposita ἔ ipse autem cogebatur saepe hominum ignotorum s. dei se committere , nec seme delitescebat sic , ut latebrarum conscius nemo esset. Nullium
ne tamen inventum, qui praemii magnitudine inescatus eum proderet ' Cui non prope miraculo videatur id , Si praesertim reputet ,
ex eorum numero , qui tantam mercedem s.
dei honestatique posthabuerunt , fuisse navicularios , piscatores, samulos, aliosque infimae sortis homines , nihil non venale habere solitosy Quis non etiam muliebris sexus in eo tuendo fidem, neque sol iam fidem, sed audaciam , sed sortitudinem plusquam semineam admiretur 7 Verum haec leviora.
Eam sustinuit aerumnarum molem juvenis caetera delicatus, ac talium prorsus insuetus , qua robustissimum quemque frangi necesse erat . Mirabatur deinde ipse, in tanta difficultate vivendi constare sibi tandia vi. tam ac valetudinem potuisse , idque unice ad coelestis vim opis nutainisque reserebat. Biduum saepe triduumque exegit in angusto eaVo , non tam abditus , quam sepultus, arido dumtaxat ac mucido pane famem dein
304쪽
pellens , sitim aqua putri, ac limosa restinguens . Interdum meris herbarnm radicibus temere collectis victitavit. Sub dio saepissime pernoctabat fi in solo humido ac lacuno
res , omnem Coeli inclementiam excipiebat. Nulla plerumque supellex. Vestes detritae. olidae, imbri interdum madidae, serendae tamen , quia solae. Quo tu genere non tegam silentio rem sane miserabilem , quam mihi auctores idonei tradiderunt . Lutetiae Cum es.set , casu nescio quo factum est, ut nudaret. tibias, praesente atque inspectante Duce Eboraeensium fratre. Is pedes surasque ejus conspicatus horrentibus vibicum notis livi. das, quaesivit ex eo , quid isthue mali esset Τ Cui ille blande subridens : Scito, inquit , frater, unum mihi perdiu suisse par caligarum. Has si demeres, ad pedes defendendos supererat nihil. Parce itaque utebariis, nec nisi noctu . Per diem , ut salebris dumisque aspera essent itinera, nudis ince. debam pedibus, ne caligae deperirent. Haec ipse et quae ut uberes tunc lacrymas fratri
amantissimo elicuerunt, ita a nobis commemorari sine comiserationis sen u non pos
Tot tantisque corporis molestiis accedebant eodem tempore angores animi multo molestiores, quibus non succubuisse Principem infelicem vix credibile sit. A die Aprulis mensis vigesimo septimo ad decimum
305쪽
3 oo LIBER IV. 'que nonum Septembris, vitam agitavit in assidua ac vehementi trepidatione , quippe positus inter praesentissima vitae pericula, dc quotidianas mortes. Quaeri se ad necem certo sciebat, trahi in longum miserrimam conditionem suam, aliasque ex aliis subnasci aerum. nas sentiebat, aerumnarum qualis suturus esset exitus praesagire non poterat, nisi quod nullam patere viam salutis videbat. Ubique insidiae , aut insidiarum suspicio occurrebat. Quoscumque viderat , insidiatores fraudulemtos putabat , perinde amicos atque hostes refugiebat. Habebat interdum in oculis acerrimos perquisitores suos . Fuit cum proxim
transeuntes respectavit e cespite , opacas tu ter frondes abditus , exsanguis metu , ac tintis artubus contremiscens. Praeter esusmodi
metum, qui quidem Πullam neque noctu, neque interdiu quietis partem misero relinquebat, angebatur etiam vehementer tot clie tum, & amicorum horrenda clade, quos indigne vexatos , i fortunis eversos , supplici affectos audiebat sua causa. Eorum ipse domos vidit alicubi solo aequatas, villas, di
oppida diruta , quod publicae vindictae signum
relinqui solet ad memoriam stagitii , ac te
rorem posteritatis . Ad cumulandam aegritudinem recursabat subinde menti Iacobi Patris , Ducisque Eboracensium fratris maeror, anxietasque tristissima. Eos gravissime Vulneratos interpretabatur , lenire tamen eorum acerbitatem nunciis aut litteris non licebat.
306쪽
Quem adeo serreum non prosterneret tam vehemens , tam diuturnus dolor 3 Quem tanta desperatio . non opprimeret , consceretque ZOdoardus , animo corpus , spe ac virtute animum sustentans, ad omnem fortunae adversitatem occalluit sic, ut toto eo spatio temporis si tantum excipias molestam qui dem, iled innocuam scabiem, quam etiam brevi depulit ) valuerit quam qui optime , prorsus ac si constaret ex aere. Emersit denique ex tot malis; sed, ut agnosceretur ductus providentiae supernae, tune maxime emersit,
cum desperationi propiora videbantur omnia; Et super haec, salutem debuit gravissimae, ut ipse rebatur, calamitati. Quod quemadmodum acciderit, postremo hoc loco est rese
Iamdiu Odoardus deesse sibi Sullivanuris dolebat, nihilque omnium serebat acerbius, quam talis desiderium viri, quo vitae duce,
consiliorumque suorum moderatore uti consueverat . Eum, uti supra demonstravimus,
dimiserat invitissimus, ejusdem absentiam in loco infortunii longe maximi habebat. Sullivanus interea, oblata navigii facultate , in Belgium primo, inde in Galliam erat transgressus, &. ad aulam Versaliensem venerat. Ibi cum esset, impetrata Regis alloquendi copia, Odoardi miserrimam conditionem explicuit Ludovico Regi, eumque ut Principiamico ac periclitanti opem ferret, rogavit. Nullis perorandum non fuit. Rex, jam ante
307쪽
de Odoardo sollicitus, audito Sullivano, exa sit ejus servandi studio . Binas parari e vestigio bellicas naves jubet, qnae in Scotiam vela iacerent , Stuardii Principis eonquirendi , exportandique causa. Res quo facilius perficeretur, navibias ut imponantur Seoti plures imperat , quippe regionis ac linguar
gnari. Totam expeditionis curam committit Wareuo Tribuno , viro impigro strenuoque .
Ei, ut negotium quam diligentissime administret , inanda . His acceptis mandatis , cit ea dimidium sextilis mensis ex portu Maeloviensi solvit Warenus cum duabus optime instructis navibus , totamque lato circuitu Ari,
gliam, Hiberniamque praeterlapsus , ac per Ebndas Insulas in Velaum, qui sinus vulgo Lochbrunus dicitur , ingressus, duode-eim qnos habebat apud se Scotos in occiduam Scotiae oram exposuit. Dum naves haerent in anchoris , illi per regionem distributi Odoardum locis omnibus quaerere, cubilia ejus omnia perscrutari coeperunt, sed perdiu nullo effectu. Qua enim arte invenirent eum, qni quaerentes refugiebat, omniumque mortalium vultus peraeque suspectos habebat Tamen post dies irriti laboris sexdecim, se-e uti indicia nescio quae , progressique in mon
tem maxime mediterraneum provinciae Loqua-briensis, ibi latitantem detexerunt, eique se,ia adventus sui causam aperuerunt. Snper- Vacaneum puto sit exequi, qni motus ani morum in eo rerum articulo utrinque sint 3
308쪽
LIBER I v. 3o facti. Odoardus propitio Numini gratias agere , amicorum , ac Sullivani in primi A si demerga se praeclaram magnopere collaudare. Sc ti, suum cum viderent Principem in amictu sordido, dira macie retorridum, vivum aD salvum tamen, nutare inter maerorem & gaudium , nec vocem mittere nisi fractam , &. lacrymis impeditam . . Relinquebatur , ut inventus Superum beneficio Princeps tuto deduceretur ad na Ves , quae aberant inde millia passuum circiter nonaginta. Neque vero minimam ea res dissicultatem habebat ..Praeter itineris longitudi. nem , crebrae intercurrebant militum stationes , quibus ne quid soboleret cavendum maxime erat. Scoli. ut sellerent Regios excubitores, comparatis semineis indumentis, puellae ritu amiciunt, tomuntque Principem. Tum medium accipientes, per semitas nullis hominum.tritas vestigiis iter carpunt, hac etiam adhibita ea utione, ut silentio dumtaxat uociis progrederentur per diem delitescerent.
Praemitterentque semper e suo comitatu aliquem, qui viam exploraret. Ita incedentes, triduo in Vallem Morrariensem devenerunt, neque solum insidias regiorum militum ein se. Iunt: verum etiam ex iis tres vim facere ausos interceperunt , & ad navigia vilictos adduxerunt. IIos deinde Pripceps, cum discederet , dimitti jussit , notabili moderationis
exemplo erga hostes. At exemplum multo luculentius benevolentiae erga amicos praebuit
309쪽
Cognito adventu navium , singulos admoneri jusserat sectatores suos, ut, si salvi esse Vellent, sequerentur se. Futurum nemispe, ut iisdem ipsi quoque navibus exciperentur , atque in Galliam deferrentur . Eo nuncio commoverunt se statim omnes; sed , ut longe dissitis vagabantur locis, pauci adesse ad praestitutam diem potuerunt. Urgebat interea discedendi necemitas ; plena periculi erat mora. Venti, qui tunc favebant. mulari momento poterant. Facile item poterant hostes subodorari fugam, suspicionem faciente ipso tot hominum motu, & insolem tia concursuum . Et nihilominus Princeps
palam professus non prius conscensurum Sexin navim , quam taeteri ad unum omnes comscendissent , eorum opperiri adventum glatuit . ac re ipsa plures expectavit dies ei ea Arisaghium, iisdem obnoxius incommodis periculisque, quibus eripi tandiu , tam flais granter cupiverat. Atque ubi demum cuncti affuerunt, iis ante se in naves immissis, po stremo loco conscendit ipse, non tam Sua , ut videbatur, salute laetus, quam amicorum. Censebantur hi porro ad centum triginta duos, partim e populo, partim e flore Scoticae, Hibernicaeque nobilitatis , funesti belli reliquiae in selices , quas secum Princeps in selicis. simus avehebat. Iam ergo , omnibus comparatis rebus , laxantur Vela, spirantibusque a puppi ventis, prorae in meridiem diriguntur. Navi Odoardum
310쪽
LIBER IV. 345 dum vehenti nomen Felici. Milites in ea
Galli tercentum numero , tormenta curuli a triginta. Paulo minor militum ac tormentorum numerus in altera. Navibus εensim re
cedentibus, stetisse dicitur Odoardus oculis in ingratam patriam perpetuo defixis, nullam
tamen vocem neque dolentis, neque indignantis indicem misisse. Quid animo volutaret, incertum. Ρlures navigatio dies tenuit , secundo semper vento, nullo hostium occursu. Et jam Varenus navium Praesectus, circumflexo in orientem cursu, parabat Brestam appellere , qui primus Galliae portus venientibus ab Australi latere Angliae occurrebat . Sed ubi propior est factus, conspecta Anglorum Classe, quae Brestensis portus ipsa
prope ostia obsidebat, processit in Boream , devenitque Rosco vium, oppidum Osismiorum in Armorica, atque eo tandem loco magnum Vectorem suum exposuit incolumem III Kalendas Octobres. Odoardus , gratiis Numini Superisque primum, delude amicis comitibus.
que ex animo persolutis , Lutetiam continuo proseiscitur. Urbem reperit suo plenam nomine , rerumque abs se gestarum fama occupata usque adeo, ut quocumque incederet, ejus visendi studio fora complerentur , & viae. Heros passim audiebat, atque Beros Vere Romaqnus, qui sciret sortia non solum agere, sed etiam pati. Ut humanissima sunt Ρarisinorum ingenia, quoddam quasi certamen am-ΤQU. I, V