Opere latine e italiane dell'abate Giulio Cesare Cordara dei conti di Calamandrana. Tomo 1. 4. De vita et scriptis Julii Caesaris Cordarae e Societate Jesu quamdiu ea stetit commentarius Caroli Odoardi Stuardii Walliae principis expeditio in Scotiam

발행: 1804년

분량: 316페이지

출처: archive.org

분류: 미분류

281쪽

a 6 LIBER IV.

ex humento, sed ex hordeo consciunt, Scminimo calore excoquunt; inde massa quaedam relinquitur cruda, olida , M ingrati saporis , quam nemo paulo liberalius educatus velit. Accidit post dies octo , ut Kilbridium ex- curreret Onelius , tum ut cognosceret de itineribus hostium , tum ut provideret vini stillatitii copiam , quo humore Odoardus unice reficiebatur. Vix eo pedem intulerat, cum SU- pervenit militum agmen frequens, ac truculantum, sub Scotto Duce , Odoardum Stuar-dium, ejusque socios quosdam & amicos quaeritans. Nihil factum est propius, quam ut Onelius caperetur. Egre dilapsus, revolat ad Ρrincipem, quid acciderit narrat. Ille tantam hostis propinquitatem pro merito resormidans , simul reputans, non casu eum, non temere, sed aliquo certo indicio venisse tam prope, alio sestinandum censebat; sed quo, qua ratione, penitus nesciebat. Interim, notabit ageret ubi impendere videbantur extrema , in montem proximum sertur. Properanti

objicitur homo ignotus, inops, & quantum

conjici ex vultu poterat, minime malus. IS, illato de rebus publicis sermone, reserebat , advenisse nuper Cambellium cum duabus centuriis militum in Bernatenses , scrutari domos angulosque omnes; quaerere autem de Stu- ardio Principe, quem constaret cum Suorum

paucis in haec profugisse loca , atque alicubi abditum inveniri. Eo nuncio defecit Odoar-

282쪽

dum constantia. Bernatum pari ferme intervallo distabat , atque Κilbridium . Alterum a dextra . a laeva alterum erat, utrumque proximum , ac serme in oculis. Utrobique hostes , host Iumque duces immanissimi . Iam argo paratis se tendiculis irretitum senistiens, deliberare coepit de mittendo ad Cam- bellium Onelio, deditioneque ultro facienda, quae si esset voluntaria, aequas conditiones non desperabat. Seducit parumper sodales, iis quid sui consilii sit aperit. Quando nul la relinquatur evadendi spes, adeunda potius Vincula, quam expectanda, dicit. Quaecumque eventura sint inter hostes , ea fore sibi tolerabiliora quam sic pelire , ac lente ext

hescere. Omnem esse mortem acerbam, at mera rerum penuria aerumnisque confici , miserrimum. Ita loquentem sodales audiebant taciti, maerentesque ; quid enim insciarentur ΤΤamen Sullivanus, cujus praecipue consiliis

Odoardus regebatur, male se desperantem erigere, atque ad constantiam confirmare. Non

improbari sibi consilium, sed plus nimio prae

ceps , sed nondum satis maturum videri, dicere. Spem adhuc esse. Fidendum Superum providentiae, rem, quam in ultimum reserva. ri tempus oporteret, extrahendam. Quibus dictis Odoardus utcunque acquiescens, Vagari per avia locorum instituit, si quam forte

salutis viam sors ex insperato aperiret.

Dum ita agit se in incertum, dum ad omnes trepidat motus, Sc quoscumque Videt,

283쪽

a 8 LIBER IV.

veluti certos hostes , aut hostium explorat res cavet; casu factum est ut praeteriret haud longe mulier equo vecta, uno tantum comitante servulo. Sexus, aetas, forma ipsa mulieris metum eximebat. Propior itaque fit One lius, dataque & accepta urbanum iu morem salute, sodales duos, qui longius constiterant , digito monstrans: O quaecumque eS , inquit, quam certe generosam , ac piam aSpecius probat , miserere trium nobilium ad-Venarum , quos partes Stu ardianas hoc inse-lici bello secutos dirum in modum exagitat adversa fortuna . Ades , o bona, & Opem , si quam potes , poscentibus praebe. Circumstant enim saevi hostes, premuntque uos Undique . Certa pernicies est, nisi viam expedias ipsa aliquam, qua elabi possimus in lintum Ad ea mulier, se quidem, inquit, Resamiliam suam Stuardorum totam esSe, n que Se recusaturam , si liceret , opem ferre

iis , qui Odoardo Principum optimo meruissent . verumtamen, adjecit, qua hinc. effugere possitis, plane non video, quippe omni circum adi in regiis militibus praesepto. Haec dicente semina , 8c pronam eaeteroqui Voluntatem verbis humanissimis testante, Odoardus agnoscere sibi visus est vocem ipsam ac speciem Maedoneliae, viduae locupletis, & clari in Sudvisto nominis, quam saepe antea in meliore fortuna ad se venientem excepisset Innernii . Accedit, contuetur propius. Ipsa

erat. Talem sibi seminam divino oblatam coo.

284쪽

LIBER IV. 279silio putans, salutat illam humaniter, eique se agnoscendum praebet. Macdonelia, partim subito gaudio , partim miseratione iniquae sortis , quod Principem nuper florentissimum cerneret in lacero amictia , profugum , egenum , macie ac squalore obsitum, haesit initio attonita , & vix compos sui. Post equo delapsa , exosculari ejus dextram gestiebat ; quod ille tamen, quod erant manus scabie maculosae , non est passus . Ut factum ossiciis satis, mulier servandi Principis desiderio incensa , viam indicat secretiorem, quam unam nondum, quod ipsa sciret, Regii occupassent milites. Ρer eam si elaberetur viam, atque

inde Curradam quod erat factu sacillimum,

deveniret, spondet efiecturam se , ut deinceps lateret Securius , atque omnem perquirentium sagacitatem salleret. Locum ipsum condicit prope Curradam , certis signis agno scendum , ubi se invicem convenirqnt. Atquciliis ita compositis , illa itinere pergit suo, hi monstratam viam ingrediuntur. Curradam , uti constitutum suerat, Odoa dus attigit; at, si vera narrant, debuit id hostium benignitati magis , quam suae virtuti. Sive enim errore viae, seu quod vere omnis erat exitus interclusus , ajunt inventum ab infesto Cambellianorum manipulo , cognitum , ac suo nomine compellatum fuisse; neminem tamen ausum ei manus injicere. Quod qui tradunt, addunt, ipsos aerumnoso Principi milites benigne fecisse, nescio quid Cer-

285쪽

visiae ad sedandam sitim tradidisse , ac viam tutam qua evaderet demonstravisse. Tanta vis humanitatis in iis , quorum nativam bonitatem vitia cupiditatesque anticae non corruperunt i Ιd ego ut silere non debui, ita non ausim tradere pro comperto. Sed utcumque fuerit, cui pepercerant hostes, eum ni- hilominus fames atque inopia perimebat. Mac- donetia in condieto loco nulla conspiciebatur. Odoardias intra tetrum angustumque prope Curradam antrum delitescens, rebus omnibus

indigebat. Cibum ab inopi Villico corrogabant Sodales, sed praeter summam parcitatem , is cibi erat sapor , ut gustari non posset , nisi repugnanti stomaco, ac nauseante. Quare cum ita dies expectasset iteS , Sentiens omnia sibi seri duriora, atque in suspicionem adductus ne mulier praestare pr missa non posset , ut in nulla spe rerum meliorum , iterum ad extrema consilia descendo Te , ac de voluntaria deditione cogitare coepit. Faciebat omnino, nisi die tertia exeuu- te affuisset a Maedonetia nuncius cum litteris . Principem rogabat iis litteris mulier , ne cunctaretur transgredi in Bembiculam , utque in certo prope Rusnessium castro consisteret, monebat. Ibi affuturam se, datam- .

que fidem, quod hactenus justis de causis

Nequivisset, servaturam. Odoardus, etsi litteris amantissimae seminae recreatus, quod tamen rogabatur transgredi in Bembiculam, id non videbat quo seri pacto posset. Nam &

286쪽

LIBER IV. 28 Imultum terrestris itineris usque ad oram extremam Insulae conficiendum inter tela satellitum erat . ac deinde nullam habebat navigii copiam ad trajiciendum , quod interlue bat, fretum. Haec agitanti venit in mentem Progredi ad vicinum littus. Aderat opportune navicularius cum expedita Cymbula, neque abnuebat eam pacto pretio cuilibet

utendam permittere. Huic ergo vehendum se praebet, unaque cum suis comitibus tertio

desertur in Bembiculam. Castrum adiit recta, de quo scripserat Nacdonelia. Sed neque seminam reperit, Scnoctem inter ejus castri rudera perincommode exegit. Nec dum plane illuxerat , cum immitis cambellius, quasi errabundi Princi-Ρis, non modo itinera, sed occultiora etiam consilia cogitationesque persentisceret , huc partem copiarum ex Sud visio deducit, acer. Timamque perquisitionem prorsus a Busne aio oppido inchoat. Ea res vix credibile , quas in angustias Odoardum conjecerit, cum neqiae excedeete auderet Insula, neque ubi se abderet, invenirer. Dum huc illuc exterri

t Us cursitat, conspecto repente militum minaci globo, conjecit se intra lacunam, cujus sorte marginem percurrebat, diemque iu-tegrum in putri ac limoso solo, palustreω inter cannas abditus jacuit. Hinc primis egressus tenebris processit noctuabundus in partem Insulae oppositam , ut quam posse. t maxime distaret ab hostibus. Verum albente

287쪽

28a LIBER I v. Coelo, dum porro ire pergit in littore, properantes de repente videt magna remorum contentione lembos Anglorum amatos quatuor, quasi ipsum prorsus appeterent. Quid faceret ' Consisteret in suo gradu ' Certissime capiebatur. Captaret sugam 8 Suspici nem movebat, praedones improbos post se trahebat , qui nisi possent assequi fugientem .

certe clamorem tollerent, totamque adversus eum regionem concitarent. Quod unum succurrit, abjecit se inter juncos, qui densi prominebant e limo ; utque sors tulit , Angli

secundum litus tendentes, inobservatum praeterierunt. Post haec summotos Rusnessio putans hostes redire statuit ad Castrum, de quo convenerat cum Macdonelia, ite tum amicam seminam ac diligentius quaesiturus. Appropinquanti obviam est unditur turba fugientium, ac vociferantium, Cambellium, quem Superi omnes perderent, imminere ἔ Castro , Macdoneliis, domesticisque eorum malum inferre. Novae igitur quaerendae latebrae, denuo

eundum retro . Odoardus, juvenis licet natura robustissimus, tot cursibus recursibusque

debilitatus , longa item vigilia inediaque confectus, aegre pedibus insistebat. Par debilitas comitum, & major fortasse; quodque deterrimum, magna in communi aegritudo, nihil certi consilii, summa rerum omnium d speratio . Sullivanus, ut in re ad extremum perducta' casum, tantum non aperi consentiebat , ut cum Cambellio transis

288쪽

LIBER IT. a 83retur , quod ne fieret solus obstitit One

lius.

Ρer idem tempus Maedonelia a castro, de quo dictum est , metu Cambellii secesserat. haud ita longe tu casam nescio quam rusticanam , in eaque clam omnibus se continebat. At de principe sollicita , fidum vernulam emittebat identidem , haerere ad viarum capita, obvios quosque observare jubebat, datis ad eum internoscendum indiciis , quo suas sedulo partes exequente , tandem Principem diu frustra quaesitum reperit, ac laetum laeta suscepit. Nam cum vernula in limite silvae caeduae per speciem lignandi constitisset , conspicatus praetereuntem sorte vi torem Onelius erat is ), quem alii duo seorsum incedentes sequebantur, quaesivit ex eo, num quid vellet y Onelius , ut erat sagaci ingenio, neque admodum tardo . esset hunc Μaedonetiae ira terpretem suspicatus: meam ,

inquit, puellam quaerito in his locis : Mercedem hercle opimam reseres, si indicaveris. Tum ille salse subridens: At qui ego laen nem hodie agam sine pretio , efficiamque ut tu , tuique sodales quam quaeritis seminam

reperiatis . - Quae locutus , ut jam retecto arcano , adesse fidenter omnes, ac sequi se jus

sit. Ita ad Macdonetiam perducti fuerunt , nescias ipsius, an ipsorum majoti voluptate

ac gaudio . . At Odoardi laetitiam nec opinatUs maeror

excepit. Mulier, in proposito Principis oc-

289쪽

cultandi manens , eum retinere apud se comstituerat in muliebri amictu , ac loco ancibiae; cujus doli facultatem praebebant aetas ejus juvenilis, genae implumes, ac Species

oris elegans admodum ac Venusta. Verumtamen id , quantumvis callide excogitatum , negabat cariturum suspicione , si alii praeter ipsum cernerentur in eadem domo , atque adeo in eadem regione advenae. Sullivanum proinde Oneliumque dimittendos, atque amandandos procul censebat. At contra Odoar dus, ut facile assentiretur de mentiendo sexu , quod poscebatur tamen ut dimitteret amantissimos comites, id ipsis auribus respuebat . Nisi servari posset una cum his , servari diserte recusabat, suumque Maedone-liae beneficium condonabat. Me ne, a jebat, carere post haec tam caris capitibus 7 Eos ut ego deseram , qui mihi tamdiu, tam benev le, tot inter vitae discrimina adstiterunt δHanccine perfidiam in me posse cadere putavigii 3 Parte alia Onelius Sullivanusque , mQ-do salva esset carissimi vita Principis, nillil Ee amplius sperare, nihil magnopere vereri ,

dicere. Nihil illis quidem accidere durius pOterat, quam ut a suo disjungerentur Principe ; ut vero incomitatum tali relinquerent loco ac tempore, instar mortis ducebant. Τεed siquidem aliter servari non posset, cer etiam erat abscedere , idque porro unum vo

lebant , suturi deinceps miserrimi sine ipso , felices tamen ipso incolumi. Adeo privatam

290쪽

LIBER I v. 285

aegritudinem benevolentia vincebati obsisten. te nihilominus Principe , contentione N ad extremum omnem praecidit prudenti consilio mulier , cum diceret, esse sibi in Raga Ingula amicum intimae samiliaritatis , ac Sinardii nominis studiosissimum, e gente Macleonia. Ιllue si Sullivanus & Onelius irent, praeterquam quod a Macleotiio amicissime haberentur, futurum brevi ut reviserent Principem, eique denuo se adjungerent cum profici se endum esset in Galliam. Egre sibi persuaderi patiebatur Odoardus , ut tales a se divelli

amicos vel ad tantulum tempus sineret. Cum tamen. id esse videretur e commiani salute , de quam mox revisendos speraret , ultra non restitit. Ergo post mutuos amplexus, & Uberes utrinque lacrimas , illi fausta omnia Principi comprecantes, abscedunt. Hic amicis jam omnibus destitutus, seminae unius fidei sagacitatique concreditus , muliebres , quae paratae erant, vestes, & Elisae nomen induit: In tantum saeviente , seu ludente potius arbitra illa rerum humanarum sortuna, Ut cogeretur vilem calanticam imponere capiti , qui modo serro succinctus M lauris onustus incedebat, multarumque palmarum Imperator in imbellem transformaretur ancillam .

His ita peractis, Maedonelia adesse scapham cum pari remigum jubet, noVaque assectante ancilla , in Ricinam profisciscitur. Erat namque in ea Insula viri ejusdem cognationis , opumque maximarum , Stuardiis

SEARCH

MENU NAVIGATION