장음표시 사용
331쪽
saepe supranominatus Octavius Gonzaga, quem Rex ad fg
nerale munus, O generis claritudinem, aliasque multas fortis, ac prudentis animi dotes jam pridem elegerat, Regiumque ea de re diploma , illius nuper X Hispania attulerat. Erant praeterea tria millia Germanorum equitum, qui etiam opportuna in parte, unde suo more commode pugnare possent, sunt dispositi. Advehi etiam curarat Austriacus parvula quaedam tormenta bellica, quae similiter, ubi magis convenire visum, suo ordine collocata. Aderat praeterea Vriaco Princeps Parmen iis, Petrus Toletamιs , Marchio de Vili ranca, pluresque viri insignes, ac rei bellicae peritissimi, largius, Billitis, Verdugo, Mondragonius, nonnullique alii, ita ut nec consilii quicquam deesse videretur. Constabat exercitus plus duodenis millibus peditum, majori ex parte Hispanis veteranis, caeteris Burgundis, Walonis, mermanis habebat sena equitum millia, qui egregie ad pugnam erant parati, compluresque famosos Duces alacres, laetitia plenos, pugnamque supra modum appetentes, ita ut non immerit viderentur dixis e plures, de victoria non esse dubitandum. Sed quamvis haec omnia ita se haberent, Plus tamen potuere valla o uti bene constructa, ac munita, consi ansque ejus prudentia, qua se intra suos limites contiuens brevi temporis spatio Au triaci consillia, aliquo damno illato, nullo accepto, omnino dissipavit, eosque qui Uriaco eam expeditionem disuaserant, veraces reddidit. Cum enim jam exedicit ad praelium composito , volans Hispanorum acies, aggeres illos primos invasis et , clopellariique qui ibi in insidiis erant, incensis rusticorum casis ad suos se recepissent, illi alii jam victoriam animo concipientes , fumumque ex incensis casis, quamvis esset maximus negligentes, per plateam alacriter progressi sunt sed cum secundum campum attigis ent, hos iumque ibi valla invenis ent , extraque ea ad dextram ordinate dispositam bonam peditum manum. , ad levam turmas aliquot equitum, atque intra vallum integrum Bogfui exercitum jam progredi paratum , Per medium illud intervallum peditum , atque equitum, quos ab Utraque vallorum parte collocatas dirimus, Citoque sensis ent quatuordecim illa tormenta bellica in fronte posita, tamen subito
mutata spe, nihil ulterius, quam de salute digne quaerenda Tom. II. Par 2. 8 s cogi
332쪽
1578 cogitarunt. Acciditin aliud incommodum, cum enim amor increbesceret, militem illum, qui Per plateam ierat, indigeret aliquo equitatu, insecutus est yoannes Baptis de Monte, alibque omnes vicissim, uti fuerat mandatuin, quorum multa pars campum illum secundum ingressa, quid sibi agendum esset, nisi tormentorum perire globis, non invenit, dum reliqua, Pars , quae in Platea manserat, etiam aegre ob multitudineta transitum permitteret. Fuitque procul dubio res quasi ad confusionem reducta, summopere de eventu timendum erat, si Bollutus postposita aliquantulum prudentia , oblatam rei bene gerendae occasionem fortiter amplecti voluisset credibile est, tum etiam reliquum exercitum haud immunem periculi futurum, cum certo constet, quantum caedes fugaque praecedentium iu simili casu possit. Sed cum Boisuius se non moveret, gens Veterana , quamvis in summo discrimine versans, pristinae suae Vertutis memor , animum non despondit , ac tandem industria, ac multa Ducum opera ad exercitum reducta est, plus centum tamen desideratis, multisque sauciis. Austriacus vero hujus in Delicis successus initio, spe sua plane delusus, quamprimum de reditu agere coepi cumque jam advesperasceret, ea nocte non amplius uno a Reymena miliari in via Arscholana consistere coactus est altera vero die prope Tilmontium, quamvis non in eodem loco ubi antea, missis Lovanium, quos inde evocaVerat, cum Xercitu consedit, relicto Boi ut multa gloria digno, quod coepta tanti hostis vana , atque irrita omnino reddidisset. In quo bellandi genere ad solam defensionem tanta constantia Perseverat, ut cum fugientibus similes sese Regii reciperent, cuiquam suorum non permiserit, uti vel tantilla illos a tergo molestia viceret, proverbi non oblitus, quo Vulgo dicitur hosti se recipienti pontem argenteum Xtruendum, quamVis reVera aliquando tam certam rei bene gerendae Occasionem studio, dataque opera neglexisse, non sine timoris aliqua suspicione, fuisse haud immerito judicetur.
LVIII. Accidit paulo post in castris Regiis casus scitudignus Comparuit ibi adolescens quidam Anglus nobilis, quique se Comitis Excessii ' fratrem notum' etiam dicebat, assek. t Numquid, notbint
333쪽
eo ut publice asserebat praetextu , ut aliquantum tempO Is 8.ris discendae scientiae militaris causa, apud Viros tam fortes, expertosque impenderet, sed secret ex Anglia a Regina missus, ut Austriacum interficeret, quod ipsi multis ante diebus. Pro indubitato erat nuntiatum a Bernardino de Mendoeta, Legato ibi Regio. Cumque etiam hoc non ignorarent Constitiarii aliquot Regii, qui Namurci remanserant, dirigendis rebus politicis, atque hunc hominem appulsum ibi vidissent, petiere ab Austriaco facultatem sibi dari illum comprehendendi. Abnuit A riacus itaque ille ad castra libere prosectus est: quo cum venisset, permitti sibi petiit, ut Principem convenire posset, qui annuit libenter jussoque intrare in cubiculum, ubi solus erat, gladio tantum pugione uti solito accinctus, illum auscultavit summa cum vultus alacritate cumque ille de publico adventus sui fine dixisset quae vellet , regiis plane verbis dimisit, nihilqne ulterius statuit nisi ut diligenter animadverteretur in omnes hominis illius actiones, ut inde quid ulterius de ipso statuendum esset, melius cognosceretur. Sed cum hoc omnino periculosum multis Videretur, tandem consens1t eum apprehendi, captusque Namurci exacte examinatus, cum facinus prorsus confiteretur, judicis sententia capite plexus est. LIX. Venit eo fere tempore Montium Hannoniae Duae semel Andegaven is, adductis secum copiis illorum militum, quas D sit
Promiserat, qui passim in pagis, ac civitate Bellovacensi col. ': δ' locati sunt ipse vero a Lauinio, multisque aliis nobilibus, Iu
omnique populo, magnifice , omnique amoris, ac laetitiae demonstratione acceptus est Evidenti satis signo, quantum in rebus humanis possint affectus, atque animorum passiones, cum ad summum pervenerint. Erant enim Galli illis tam odiosi a multis an annis, o varia bella quondam inter Duces Burgundiae suos Principes, Galliae Reges gesta, multaque mala, atque incommoda eam ob causam passa, ut vix umquam quisquam eXtiterit , sub nometi praesentiamque Gallorum summopere non abhorreret, nemoque, qui infamia non notaretur , si Gallorum morum, Gallicique ingenii quicquam in se cognosci permississet quae omnia odio, quo in Regem proprium impotenter, a furiose nimium flagrabant, in contrarium versa e maXimis inimicis, tunc summos ami-
334쪽
exercitus rebeuium, ex quo exiguum cepere
cos reddidit. Laudrecenses , ac uenoienses , necdum
omnino immemores eorum , quae antea contigissent, quorumque jam obiter meminimus, magno atque egregio animo recipere Gallos noluere, tanta ordinum indignatione, ut ovestigio Abbatem Marolinsem eo miserint, ut illos ad bedientiam adduceret: sed nihil profuit Landrecti enim ΛDrrinus , Regius quaestor, qui constantissime semper non me multo periculo pro Rege steterat, Que noti etiam alius ejus nominis, S ipse Quaestor Regi fidus, viri, qui avethoritate
apud cives valebant, tam strenue, ac industrie sese gcssere, ut Marolius re insecta, repulsamque passus, recedere coactus fuerit. LX. Matthias , Auriacus, Ord me lue generales, Praeter alias multas copias, quas ad aestivum illud bellum confici curarant, Duci Casmiro Palatino curam dederant conducendi
magnum equitum, editumque unierum. Hic ob generis claritudinem, ac nominis famam Praecipuos plerosque circum
se habens , tr esto Rheno, in extremis finibus Geldriae noluit Bilfui se conjungere, sed seor lim bestigerare , suarumque copiarum soliis esse ductor . ac dominus. Itaque Flandriam versus contendit. 0 uius autem cum X ceptis illis, omnes alias contraxisset copias, illustrem procul ubio Reymena tandem eduxit exercitum Erant in eo nulli Angli Duce Domino de Norita, multi Scholi, Duce Domino de Stuari, multae legiones, turmaeque equitum ex incolis. Erat Vice Comes Gandauensis ante a Dominus de Ru33broec de quo supra , Praesectus supremus equit tim , Marisci, alius generalis Dominus de amoue nobilis Gallus, rerum billicarum vix apprime doctus aderat Haureius ali luot turmarum equitum sciopellariorum Praefectus Comes semontanus, Marchio emgensis, Comites de Schwariete aburg, ollach, de Schenquius aliique complures ita ut feratur in Casmiri, hoc exercitu,
praeter Gallos in praesidiis dispositos habuis Ordines 1 aestate plus quadraginta millia peditum , hisque octo millia equitum , unde anam , dixisse ex ordinibus quemdam rerum bellicarum omnino ignarum velle se fustibus Uriacum Belgio expellere; verum haud immerito judicatum , tantis copiis, viribusque multo plus Uci potuisse, quam effectum fuerit. LXI. Consedit Boi uius, ubi primum Tercitum d UXit, haud ita procuI Lovanio, misitque eo aliquot copias , quae dimi-
335쪽
dimicationibus heuranium elicerent , tentarentque scire; IS 72. quid illi civibusque esset animi. Cum vero invenisset ibi omnia ad constantem defensionem Parata , prudenter judicans, quod inhaerendo oppugnationi ci Vitatis tam Vastae, tamque munitae, quaeque, quamVis long copiosissimum ipse habetet exercitum, aegre tamen Undique circumcingi posset quodque prsetetquam, quod ne magni erat momenti, quod summam rei potuisset facile una illa obsidione aenivi temporis spatium , quod adhuc supererat, maximasque illas Ordinum bellicas Praeparationes , Operamque inutiliter terere, nulla inrerposita moramn ellam versus movit, eamque obsidione cinXit. Austriacus jam tunc: ipse movere se caeperat; animad Uertensque quid hostis ageret, paulatim Bougium Versus tendebat. Cumque intellellisset Boi in NiVellam quaerere , famae Praefeest, quem ibi constituerat, constatere volens sciebat enim nullo modo eum tantis viribus diu resistere posse' scripto ei permisit, ut antequam ad extremam inopiam adigeretur, Civitatem, quam honestissimis posset conditionibus dederet Curavitque ei litteras tempestive tradi per Georgium Baslum, qui solus eques , cum jam oppidum ab hoste cingeretur, recto
itinere, portam amurcensem versus, tanta Conliantia, atque
industria, ipsis speetantibus hostibus ire scivit, ut litteras tradiderit, iterumque ad suos incolumis reversus sit Galli etiam jam suas expeditiones incoeperant, in potes catem hana converterant Havreyum ac tandem Einstam obsidione Cin Xere. LXII. Au triacus vero cum Bougium intrare cogitat, in pago quodam, qui uno miliari inde illabat, in febrim acutam, ac pestilentialem inopinate incidit. Adhibita statim fuere omnia, quae Xcogitari potuere remedia, sed cum parum proficerent, sexto postea die lectulo incubans, humeris militum Bougium delatus est. Ubi cum in dies morbus ingra- ινσvesceret , tandem prima Oct obris, post quindecim dierum annis aegritudinem , cum Deo multa pietatis . Religionisque de A' monstratione debita praestasset, ex humanis excesssiit, tanto totius exercitu maerore , a luctu, Ut nulluxeXtiterit, quin ura. lachrimis ejus mortem deplanxerit, patremque militiae desecisse, plurimis trist itiae signis tesstatus sit. Delatum fuit corpus ad amurci praecipuum phanum Divi bini , ibique pilblico ins rumento depositum, donec Rex, quid ultra
336쪽
IS78. ciendum esset statueret Modus autem delationis hic sult. Induere in cubiculo ubi decesserat, cubicularii totum corpus
eXcepto capite, manibusque, Propriis ejus armis, capitique impossit corona aurea Ducalis, ac Praetiosis gemmi ornata, manus indutae chirotecis odoripheriS, indeque corpus deportatum in aream, ibique se retro aperto, humerorum gestationi accommodato , aureoque anno ProliXO, COOpertum, ubi, galea, ac chirotecae ferreae, suo in loco erant collocatae , impositum. Sustulere feretrum, tum praecipui quidam, deportaruntque ad primam usque militum stationem, ubi Praefecti omnes illud accipientes , vexilli undequaque circa corpus ventillantibus ad secundam usque transtulere , atque sic vicissim caeterae stationes omnes equitum ac peditum, donec ad portas civitatis perventum esset, ubi accepto seretro a
Consiliariis Regiis ad dicti Divi Obini phanum per eos est deportatum, ibique in loco ad id destinato collocatum induti Omnes Veste lugubri, phanumque ornatum, ut in funeribus Regiis fieri consuetum. Rex postea jussit deferri cadaver in Hispaniam, dataque ejus rei cura Gabrieli Nimmo viro illustri, qui munere cubicularii apud Austia in ad ejus usque obitum functus erat. Ille vero diligenter, ac caute per Galliam, ac Hispaniam ad coenobium divi Laurentii Lescuriat vulgo vocatum Regiis sumptibus a Rege e fundamentis Xtructum , Deliciter illud transportavit, ubi apud Patrem Carolum V. quieti traditum Obiit trigesimo secundo aetatis suae anno,
Cum praeclaras animi doteS, quibus eum natura ornaVerat, nonnulla rerum Xperientia acuerat. Regiae plane indolis, vir omnino fortis, ac strenuus, ut in navali clade Turcae illata ad Lepantum, satis apparuit fortissimi ac optimi cujusque amicus, de sodalis nihil tam Xosum habens, quam malevolos homines splendidus, omnino pietatis plenus Religionis, fideique observantissimus etiamsi falso aliud posteritati tradere conetur, Anthonius Perea, ob maleficia capitis in Hispania damnatus, sed, qui fuga supplicium evadit, profugusque,
atque exul in Galila Vitam Yosam trahit, Regi Dominoque suo longe ingratissimus dotaveratque eum natura tam hilari, ac leni vulius forma, ut i quisquam fuerit, cujus Voluntatem, amorem statim ibi non conciliarit, eratque procul dubio dignus longiori vita. Sed nihil est inhumanis diurnum, 'it
LVricus canit mors quo pulsat pede pauperlim tabernas, Regumque turres. JOAN-
337쪽
Commentariorum te Tumultibus Belgicis.
L. Dost obitum Uriaci, ansiliarii, Primariique vire
omnes, qui ibi aderant, totiusque ut uno verbo a solvam' exercitus, e vestigio supremum imperii munus Alixandro Ferneso Parmae Principi unanimi assensu detulere. Erat ex matre nepos Regius , adolescens ipse omnibus, quae desiderari in Principe possent, animi, corporis dotibus apprime ornatus. Acquievit ille omnium petitioni lubens, donec Rex quid vellet nuntiari curaret. Ille vero simul atque de Uriaci morte rescivit Dominum Principem Pa mensem in accepto Imperio confirmavit , quamvis post ea id optavit divisiam, ac Politiam Margaritae ejusdem Principis matri commendare fore sperans, ut sic accuratius, exactivoque omnia administ rarentur. Praeterita etiam ' gubernatione, . cui sola Margarita diu vacaverat, multam rerum Belgicarum cognitionem acquisierat, quod videbatur filium juvenem e rumdem ignarum, dum ille armis ageret, summopere in re Duaeri r liquis adjuturum. Sed ille nixus eo argumento, quo a multis Vtiis improbatur, bina uni Imperio praeesse capita tam obstinato ambitionem debito respectui anteponens . Regis voluntati P restitit, ut tandem uerit coactus Rex, cum Magarita jam im matrem Belgium Venerat, reversioni suae in Italiam invitus acquies non ' ἰοῦ cere, totamque rerum summam, filio suo relinquere socio -'II. Ces erat jam tunc B Oui deditione Nivella , a conditione, ut ex militibus armati relictis vexillis , ac impedimentis discederent, qui vellent, Quod fecere quidam Caeteri
338쪽
r3 8. vero inscribi ordinum militiae maluere Binchium etiam jam obsessum oppugnabatur. Quassarunt hoc oppidum Galli primo
per totum biduum decem , quatuor tormentis, ac irruere
post muri labefaetationem vi tentarunt. Sed Didacus de Gaonarae sedius Hispanus multo hostibus illato damno , sortiter restitit. Transtulere pollea ad aliam oppidi partem tormenta,
diruptoque muro, denuo irruptionem tentarunt, sed etiam sine successu Tandem tertio , cum denuo quattinent, res codeducta est, ut de deditione ageretur. Qua de causa cum jam Praefecti aliquot ex obsess in castra Gallorum essent, accidit, ut antequam de conditionibus deditionis conventum esset, milites, qui foris erant , paulatim mur appropinquarent:
cumque ut frequenter in hujusmodi casu accidere solet invenissent negligentem ibi custodiam, inter bellum, iacem ut dici consuetum civitate potiti sunt magnaque fasta caede, praeda, ipsum etiam phanum expoliarunt Usus est
Dux Andegavensis erga captivum Praefectum magna admodum humanitate, dono illi dato praetioso vestimento ex suis, ut libere ad suos reverteretur , regie permisiit. Bossulus post captam Nivellam ad vicinas inclito ditiones cum exercitu venerat, ut sic praeter omnem Regii exercitus molestationem
obsidioni sus Galli libesius vacare possent. Contulit sese eam in partem major pars copiarum , quas Comitus adduxerat, ipso interea Gandavi manente Galli vero post captum Bimchium , praesidio illud munierunt , multisque postea diebus, suis in stationibus quieti omnes consederunt, nihil aliud, quam
vicinos circum quaque agros depredantes , a vastantes : viasumque tunc tritum illud proverbium, nod ensis ensem in vagina contineat. Vigilabat miles regius in Bougio. Si quid Ordines, aut Galli ulterius tentare Voluissent, id jam in loca non debilia erat experiendum, debuissentque Mosam versus Uergere, ubi ea bene munita inVenissent, quorum obsidio
ob non contemnendi hostis vicinitatem, foret periculosissima. Inclinabat praeterea autumnus , eratque hiems prae foribus, Itaque tandem derelicto ulterioris invasionis proposito, ad hyberna animus versus Galli per aliquot tempus Binchium , Haureyum tenuere. Sed postea vasta illa spe plura occupandi quae illos eo attraXerat, prorsus delus, domum reversi sunt. Cascitras etiam in Angliam trajiciens, liberalitatem
339쪽
etem Reginae exploraturus, cum illam magis, quam optabat 578. siccam, ac tenacem invenisset, ipse ad suos se contulit. Bossius vero, collocato eXercitu in ea Brabantiae parte, quae Campinia vulgo dicitur, ubi sustentaretur, donec ordines aliter decernerent, Antverpiam reversus haud diu post veneno In sena quadam ostreis , jussu Auraici, indito periit. Brevi itaque in fumum verso , tam copios , atque ingenti ordinum apparatu , non ignobile proponitur posteritati
exemplum , quo merit semper credetur, parum Plerumque faelices successus ea promittere, quae de Ultra vires inordinate suscipiuntur. Non ignorabant ordines haudquaquam in sua potestate esset, alere tam copiosum militem, armorum tamen inexperti, persuaserant sibi tam vasti exercitus mole, ac pondere , Uriacum facile obrutum, ac suffocatum iri, unde accidit, ut quod in alterum praeparaverant, sibimetipsis dirigendum ' fuerit. III. Antequam Galli inclitum reliquissent, Hiergius, uti
erat vigilans, acrique ingenio vir, secreto persuadere tentarat, ibi quibusdam praesidiariis , ut mercede haud parVa accepta , ad recuperandam civitatem Regi essent auxilio illi sese conditionem accipere, caute admodum finxere, eo consilio, ut cum tempus executionis advenisset, tunc Hiergio penderent temere apud viros bonos fortesque quaesitam infidelitatem. Resque tandem eo deductae, ut obsides dederint, quos milites esse praecipuos, magnique apud se momenti affirmabant, cum tantum essent lixae , militumque famuli. Vocantur hae actiones inter belligerantes stratagemata, quibus fallendi ' hostem vincere student. Sed non semper eorum sunt Delices exitus. obsidibus usu Illa gii Philippeuilae asservatis, consi itutaque utrimque die, hora , data cura rem exequendi Ferdinan Toletano, qui cum JOO. peditibus Hispanis , necnon sussiciente equitatu eo profectus est. Erat inter eos OnVentum uti mergio porta traderetur, qua intraret, atqUe antequam illuscesseret, adesset. Binclitani interea nost magnum peditum, equitumque numerum, foris accersi in m sibi conjunxerant resque suas ita disposuerant, ut non dubitarent, quin adven
Forte digerendum. Non enim a sequor, quid velit.' Melius fallendo. Sed nondum erit perspicua lacutio. Tom. II. Pars . t
340쪽
tinde Malones in Regis gratiam reducti S a re bellibus juntsep rsiri.
tantem hostem commodissime caederent. Ferdinandus vero, aut quod tardius, quam debebat se itineri commisisset, aut eundo non satis festinasset, non ante inclitum Venit, quam cum jam esset dies clara, ita ut jam ab Omnibus conspiceretur,
ipse ex quibusdam signis cindiciis conjectans, majore id solito
in oppido est e numerum militum, opportuno in loco prudenter constitit , seseque detinuit, ac tandem fraude detecta citra damnum re in feeta ad suos reversus est . Mereri vide. bantur obsides, ut in poenam fraudis Capite plecterentnr; sed noluit Parmensis, vindiet tam vili sibi satisfacere. Itaque libertati restituti sunt. IV. Instabat jam annus septuagesimus nonus, manda-venses in incaepta sua insolentia perseverantes Mennitim , atque alia aliquot e Xtra Flandriae territorium loca in potestatem suam redegerant, in religionem Catholicam, ac Ecclesiasticos crudeliter grassantes, cui malo ni statim itum fui se obviam, majora etiam procul dubio extra suos ne tentassent. Sed hac in occasione egregie praesto suere praecipui quidam ex nobilibus duorum Dux fuit Dominus de A ntio ', qui armis GapdaVensum se opponere, eligionemque Catholicam tueri omnibus viribus decrevere. Habellant aliquot legiones proprias, quibuScum Ginibus inserviebant eumque essent, genere δε rei bellicae opinione clari, Provir ciaeque insuper Hannoniae, Arthesiae, ac insulensis non solum ipsi adhaererent, verum etiam auXiliis juvarent, haud dissicile fuit, tanta contrahere copias, ut brevi septem millia militum dilegerint. Erat revera an daVensium major numerus, sed inexperti in re bellica fere omnes, scientiae militaris rades. Itaque militum Virtute , numerum superante , tandem Myne , aliis lue locis, quae occuparant ejest , intraque fines suos compulsi sunt. Quod cum intelleXjsset Auraicus, quamvis haec omnia ita confusa, atque inordinata, suo secreto nutu agerentur, ut tam extrema confusione sui imperii desidesrio omnium animos in dies magis magisque accenderet, ingeniose
tamen secum reputans, tandem controversam illam , animorumque dissentionem , multum etiam incommodi rebus suis asserre