장음표시 사용
131쪽
partis oppo sta per acri dens non falconsulo. 19 Drotica potentialia, prasertim
capitello. Lo Ad conuulsionem extur, Ors con seruetur, ea lor exeitetur.
DE MORB. INTERNIS cis Is admouendae sunt. Inueterato atque cotumaci morbo Rhaetes probat I ' cauteria post aures,& in ceruice. Dropace quoque simplici xo utendum erit ex pucis, . olei liliorum I. I. liquefactis & extensis in by luta. θCastoreum quoque teneatur sub lingua.Hinc ad . sinapismos,& phoenigmos deueniendum est. victus instituatur incidens,& attenuans, qui in media materia temperetur.Cibus sit liquidus.' Quae topica admouebumur, M conseruentur calida.Nam refrigerata vehementer nocent.
Loco tepido,lucido, stragulis quoque mollibus' decumbat. Madefactionibus capitis abstinendum
Quae ad huius morbi exactam cognitionem pert, ne sequentis capitis scholiis explicabuntur.
O Ris distortione seu conuulsione affligitur,cui
os ad alterum latus contorquetur,& oculum, ad quem illud conuellitur,occludere nequit. Expirante aegro status ab altera tantum parte prorum pii Μ efflatur. Fit, ut plurimum, ex nerui musica' tum mouentis repletione,a qua nerui eiusdem br. vitas,& eius, quam mouet,partis contractio. Cinratio ex cap. de paralysi repetenda. Priotim tamς hic aegri ceruicis vertebrarum , necnon faciei frontis inunctione frequentiori ex costino oleo timur. Porro de oris conuulsione, quae paulatim=
132쪽
non sebito invadit, qualis est, quae phrenitidi per
niciois,aliisq; acutis morbis,morte iam imminen i uis Utate superuenit,hic non agitur:talis enim insanabilis. repletio em I conuulsione. CAP. n. Uμ- Π-
da est,ut etiam phebotomissemquide a plς ρωipi, nitudine crudorum humoru contracta est. enim reuult i, Initio ceruicem,& vicinos musculos laxante 3 &-οb -- emolliente oleo,eoque tepido fouebis, lanaque in eo immersa conteges. Atque, Vr calor conseruetur isti alii'. in parte, vesicam ex dimidio plenam oleo tepente Gai. eom. iis superpones,aut eiusmodi sacculos. Ob.I Ii s. seni. lini leuiter conquassati M. R surfuris 'ub s frixi, florum cham. dc anthos ana P. I .salis com- bn munis torrefacti,& puluerati I. g. fiat sacculus, lastis iurauit plures eiusmodi sacculi, qui subinde recalfacti O luxatio calorem in parte retineant. Leues sint sacculi, de νη e satis ea Omnia, quae laesas partibus. atque dolentibus sim pse tr perponuntur. Clylterum quot mollium Vlus et , riisibis ab
ut huius antiquorum. tbaea extra-
.rad.alth ae I.Σ.sem.leni. & foenugr. an. II. in aqua fiat decoctio in aqua addi. g. cui adde olei communis di. L fiat clyster, tepidus inficiatur. Ita liliare, Articuli corporis linteis calentibus fouendi sunt. adipe anseri- Materia hyssopi decocto in mulsa, dc rebus e- ν' iusmodi incidenda est. o vires
Deinde s purganda ut prius, in spasmo canino, πάι
Ssoda phlegmatica, aut agarici, aut diaphoenici pienda mate
133쪽
DE MORA. INTERNI s o Hel μ' 3.3.in conueniente mulsa dis tolutis. Ium taxo olliter fricetur cervix, spina, spatulae eum Vm p. - ctionibus conuenientibus,quales sunt. Me, reseeb, Olei terebinthinae,olei lumbricorum an.I.1., Obapsu est xungiae humanae I i. simul misce,liquefiant limul. imb at r, de costo, cum quarta parte pinguedinista blii δε - castori lutrae,melis,N quem Taxonem,aut Blereb .adi- lum vulgo vocant. Dis Tavinis et .vulpem bene pinguem,corio detracto,& exe, J-1 I. 'ifes teratam,confixam caryophyllis, infarctam II hoc
Ρ- Ν' ς Pa styracis adani pinguis,mastichis,castorei an.3. - ' I 3. Omnia in mortario contundantur cum qleo de
r Nimi Malaxentur,farciatur vulpes,& n bene consua de um cum aspersione aquae vitae. Quod distiba latur pingue,excipiatur subiecto vase,in quod infix nstruiti sum sit A .acetum. ore Neree' Deinde vulpes in aqua coquatur: quod supersa' - μμ tabit pingue,tu i n aqua,tu in aceto, ut reseruetur
fias sis u Vtilissimum est post unctionem pellibus haedo-
tore. tractis, atque etiamdum calidis 1 partes inunct si v M. Rxςgζῖς Quod si pelles iam refrixerint, immertiis, puti, g ta sunt oleo calido,ut recalescant.Aliud. Iiliae. audi ' ν.Vini rubri dis ot liliorumst 1.rasur molliori ebamame- Partis,& magis spongio. cornu cerui I.1. salis. D lmo. florum cham. 5. 6. mastichis. 5. g. bulliant
134쪽
LIBER I- Α in vase duplici ad vini consumptionem. Hinc adis unctiones: calidiores transeundum est, de qui-λ Quo ο-
Balneum quoque commend tur ab antiquis, d Mibbismis umbilicum ex hydrelaeo, cuius modus est ex aequi psittim M p. partibus aquae & olei. Perseuerante malo, olei bal- depara . neum conuenit calidum,& domicilio calido quod ita praeparabis. Quintam partem olei calfacies, &quatuor i7 partibus non calfactis commiscebis. 1 Allies Alioqui ex decocti scenugrae. in aquae tribus par- enim Meum tibus,& olei tertia parte balneum pr5eparabis, quo ζ Vs co
totum corpus Immergatur, fisus. Sed balnei modum esse oportet, ne i Vires re 18 Co' lisoluantur. Itaque solis i' irrigationibus utendum nimis rapierit,ubi vires non D sinunt. tate.
A balneo tempestiua est ri unctio is supra di . ' '
ctis oleis, aut In quo ruta, conita, rosmarinus, arte-1o Molii misia, seselicum modico cinamomi coxerint, qui enim effatabus aliquando decima,aut duodecima pars castorei adiicienda est. misera nam
Veteres omnes & recentiores Medici castoreum risiai. 3; propinant e mulsa.Dolis castorei a 9.2.ad 5.2. ritusi oppresCucurbitulae partibus affectis ted cum scali Ἀ-ficatione,admouendae: sed iam progressio morbo, I 'u'&benE purgato corpore. Auret anus in accessione,leuibus: in dimissione, L 'sublata cum scarificatione utitur, occipitio & collo defixis. t. nun omni Rζmedium Hippocratis 3 est aqua frigida, in frequi ς' iuustne bene carnoso,& restate media. '
Paulus, Celsus, Aurelianus, tota denique poste- d. ιι. t .
ritas δε reprobauit. De excitanda febre non con- 26 Sed 'uenitQui prouocant, ut tur authoritate Hippo-
135쪽
DE MORB. INTERNIS cratis, Aphor. 7o. lib.S. Herophilus quoque febriculam laudauit: Ascle piades simpliciter febrem. Avicennas & Arabes
febrem prouocari nolunt,nisi diariam. Cum melle castoreum,aut sagapenum,aut OpO- panax avellanae magnitudine febre excitare scripsit Celsus: sed hoc non caret periculo. Caeterum ex Gal.sic habeto. In morbis frigidis, quos humor crassiis, contumax & multus gener, uit,febris satis vehemens excitari potest.Leuis enim nocet, nec prodest,exemplo filij Numeni: cui,cum apoplexia correptus esset, febris accessit mediocris: quae cum noceret, & per infirmitatem caloris non prodesset,mors sequuta est. Oportet enim febrem fuisse magnam, quae talem humorem calfaceret, incideret, concoqueret, & discuteret. Itaque ut est materia, ita febris consilium temperandum est, filaque non minor, quam quae prosit, neque maior, quam quae laedat.
In paralysi resoluuntur nerui, & languidiores hamore flaccescunt, ita ut concidant in partem sanam: in conuulsione, contorquentur musculi simul cum neruis& fendonibus, contrahunturque praeter voluntatem a suum principium, & partem sanam secum in angustum adducunt.Εxempli gratia. Conuulsis temporalibus marsculis,contrahuntur dentes, ac strident resolutis, blaIuΤfit oris. Proinde si mino πιν nervoruns distentionem, WGνMI. Cel- Celsus interpretari velis, ambigua vox erit cum par eoit. 8, ijsi, sum distentio &contractionem,& extensionem se lib. -gnificςx. Hinc quoque perspicuum, paralysim a siccit te Vix, aut nunquam fieri. Siccitatis enim ea est natur' ut absumpta pororum humiditate corpus contrabaxinuo'uam relaxet, nisi fortasse per accidens, xt si ob sp
136쪽
citatem nerui spiritu priuati non turgeant, neque dilatentur, sed flaccescant. At si paulo diuturnior sit, & intemperantior siccitas, haud dubie, ut aestus chordas citharae impensius resiccatas tendit ac rumpit , sic neruos eadem, aut similis in corpore siccitas, praesertim calori iuncta, sectet, contrahet, & tandem etiam disrumpet,
non autem relaxabit. Humiditas tame utrunq; eficit.
Nam & tendit solidam substantiam penetrando ac dilatando, ut pluuioso tempore eaedem chordae inflantur:&relaxat leniendo,ut si quis corium resiccatum pingue dine oblinat,vel humore imbuat. Quare tam conuulsionis,quam paraly se os humiditas causia esse potest. Sed in illa neruos eontrahit ob plenitudinem: in hac relaxat ob madorem. Siccitas autem nunquam efficiet paralysm,nisi , Giκος Inde etiam efficitur,liumorem in paralysi tenuiorem esse debere, quia in solidam substantiam neruoru penetrat: in conuulsione vero crassiorem, quia tantum replet.
Duplex alia difficultas. a, quod cum in eo nuulsione affectio sit saepius in neruis, quam in musculi corpore, nihilominus musculi , non nerui, morbus esse dicatur. Altera quia definitur per motuAum tamen pars laesa ita immobilis rigeat,ut in cotrariu nullo modo flecti possit. Hoe fit, ut dicam verbo non enim argumenta soluere, nostri est institutit tonico motu, de quo Galenus lib.I. de Mustulorum motu. Illud vero, quia musculus proprium est motionis instrumentum. Quomodo autem ad proprium cuiusque particulae organum morbus re ferri debeat, Galenus copiose docet de morborum x sympi .matu causis. Nobis fatis fuerit morbi huius notionem primum animo complecti: deinde partem affectam noste: tertio affectionis causam: postremo cura' etionis summam. Ouae omnia breuiter sic habeto. Cum vel corpus, vel illius membrum aliquod repen te cotortum & inflexum apparuerit, perinde ac si in noturali situ esset, rigidum tamen est, nec ab eo situ potest dimoueri, etiamsi eo vi inflectere coneris, quo, cum sincundum naturam habebat pro arbitrio diligebatur, co-
vulsi'nem esse suspicandu est musculorum, vel pluriu, vel alicuius, qui ad sua ipsorum principia cotracti, parto
137쪽
simul,eui inseruntur, adducunt, immobilemq; reddunt, ita,ut vel recta, vel inflexa, vel contorta rideatur. Hoetamen obseruato,ne id articulorum ossium vitio fiat. In his enim saepe vel callus gignitur, vel delapsus humor intra cauitatem prohibet liberam in iuncturis motionem. Quod intelligetur,si nec repente,nec affatim, nee, post febre ardente affectio inciderit: si luxatio fuerit in
particula laesia, non recte curata: si contusio, aut aliquid simile antecesserit.Tune enim musculi primario non a
ficiuntur , sed flecti ossa in iuncturis nequeunt, licet ipsi
quoq; tande trahantur in co sensum. Chim enim diu manent immoti, otio propria mouedi vim tande amittunt. Partis assectae dignotio est huiusmodi. Si totu corpus subito couellitur, ut in epilepsia, neruorum principium, patitur. Si caput antrorsum curuatur, & mentum anne- προ ' ctitur pectori, duo musculi anteriores caput flectentes vri. laborant,estq; .HWοθοώς. S i in dorsum & scapulas co- torquetur, ex duodecim musculis caput Attendentibils in posteriore parte eolli, vel aliqui, Vel omnes assieIutur, ἶmροτονος, diciturq; affectio haec, omα,ος. Quando ceruix rect & immobilis manet, in neutram partem curuata, Vtiique τετανος. musculi & anteriores & posteriores Arim efficiunt. Sis tarms, oculus colorquetur, gaeci Uς erit, musculis qui ipsummouent, conuulsis: si mandibula, , temporalibus eontractis, vel neruis e secunda & tertia coiugatione. si labra & nares, &pars contracta sanam ad se adducit, in vitio est latus musculus,ex quo musculi narium, superci' liom,& labiotu fiunt ,vel nerui a primis vertebris & ramis tertiae coiugationis,Graecis υιος Ιτασπις nominita , . tur.SIVtraq; pars,dextra scilicet, di sinistra laedatur, m δμημ' με stuli utrinque contracti,Sardonium risum faciunt, mVwμ' xillares nimirum in latera , os & labra deducentes , it ut aegri perpetuo ridere videantur. Idem iudicium de c 'teris partibus. Semper enim affectio ad musculum ad thorem illius motus,qui lassus est, referri debet. Consissist o Isit autem hic affectus neruis vel musculis aut exscra Fccitati m tis,vel calefactis, ut a vulnere. & post largam sanguini. nitioe te missionem, febres ardentes,meningum inflammatIOnci=νbalis. vel cerebri. Atque se lethalis est. Aut congelatis: ut 0, refrigerationem humorum, vel sudorem refrigerarum;
138쪽
vel xentum frigidiorem: aut iussatis : via pituita visebda inam raro fit a sanguinei vel post morbum non satis exsiccatum, vel sanie collecta in aliqua parte capitis, ut meningibus, ob vulnus: vel a flatibus medicamenti, vel agitatione materiae, ut post hellebori potionem. Ab
ebrietate, crapula, suppressa vacuatione consueta, exeris citatione intermissa,phlegmone, dolore, conseniu te-ri,m Orsu, puncto neruo, aut tendone , affecto ore ventriculi ab aeruginosa φ biliosa materia, vermibus, fumgis,ab ictu serae venenatae, similibus. Hippocrates haec omnia ad duas caussas reduxit, ina- rispo .c n. nitionem& repletionem. Tertiam recentiores addide- 3'b - Iunt per condolentiam, affectumque vocant non pro- Comen.
portionatum ad materiam, cum mouetur, cerebrumin i
sese, t expellat, quod noxium sentit, ut dolente uerno sem V ob puncturam, aut alicuius animalis venenosi morsum. Sed hanc Galenus ad inanitionem: alij. quia materia venenosa est,licet pauca,ad plenitudinem reserunt. Hellebqri quoque potio ad utranque causam reduci potest. Ex antecedente vita, vel morbo , vel habitu corporis omnia facile discernuntur. Attamen Galenus comment. in aph.2. lib.s. ὀ icit conuulsiones fieri ex vulneribus, ratione inflammationis ipsa sequentis,& ad neruosas partes pertingentis. In curatione torturae oris superiore capite descripto utendum clystere , deinde coquentibus pituitam : in plenitudine sine cruditate, sectione venarum linguae, gargarismatis digerentibus, formulis in ore retentis aqua vitae formatis, quibus nihil praestantius,inunctionibus, sacculis, suffumigiis, emplastro ex gummis cauefacientibus. Ab inanitione non curatur: sed prohibendum ne fiat, sublata causa, ut in febre ardentissima & pbrenitide, si a nimia siccitate periculum immineat conuulsionis, spinam inungendo, ne nerui exsiccetur, vel irrigatione ex refrigerantibus ob febrem,& humectantibus,ob neruorum siccitatem.
A Vomitu, aut immodica vacuatione curari potest,
reparando per humectantia, & quae hecti.
139쪽
si a punctura fiat, vulneri latiori reddito & aperto oleum de terebinthina imponendum, vel de euphorbio, cum emplastro de Galbano, sedandus dolor, vulnus aicicatricem non ducendum, nisi post multum tempus. Extremum remedium est, tendonem vel neruum ictum abscindere in parte supra puncturam. A venenosi animalis morsu, cucurbitula cu multo igne supra partem assigenda,vel cauterium, vel antipharma- eum. Intro sumen ἐa theriaca cum herbae decoctione, quae si veneno accommodata, theriaca etiam vulneri
imposita prodest. A sanguine, saepius repetenda est venae sectio, & oleis
mediis utendum. A pituita, curatur coctione materiae &eductione, ut de Paralysi dictum est, additis malacticis ad inunctiones,balneis, & similibus.
In eo uulsionibus capitis & humorum refrigeratio. ηe, calidioribus utenqum,partes lana succida inuoluem do, cucurbitulis, sectione quandoque illius venae, quesupra primam dorsi vertebram apparet. A meningum punctura,aperiedum cranium trepano, aut alio instrumento, i materia transpiret,aut epipast,
eis trahenda, nist subsit plenitudo. A ventriculo, tutius clysterib acribus, aut pitulis vibmur,quam Vomitu,ne os ventriculi contactu veneni l datur. Conueniunt etiam spinae inunctiones. ctione renuenientid Sequens medicamen excellentis fimum est in resolutione linguat, oculi, labiorum, nisSardonio, tremore capitis & totius corporis,ae omni ca
pilis percussione inflatis praeeordiis,& similibus.
U. cinamomi, croci nardi,costi, styracis rub. opopynacis,myrrhae,melanopiperis seminis rutς succi abrino ni an.3θ.dauci 5. .f.moschi,benetoini an .5.1.mellis qs Pinguedini anserum sylvestrium quos vocat oti ὀλε,& Phalacrocoracum vulgo Cormoranos nominat pia rimum tribuunt leniendis doloribus Sortilegi. Parad
autem est eo modo,quo Gallinaria ex Nicolao Fores tino docet de ansere vulgari,eapite de Spasmo. Sumaxpxanser pinguis,& euisceretur: dein aelurus scatium voc-φὶ inutim incisus in anseris ventrem cum lardo, thuro R Irrha recondatur, suatur anseris venter, eru ad οφ
140쪽
uendum eonfigatur. Interim vero vas aceto albosemi-Dletium supponatur, cum pinguedo vera ab ansere imquescens decidere coeperit,quae aceto supernatans reseruabitur. Alius subinde anser in eodem aceto incoquatur indeque pinguedo plurima enatabit: ex qua cum priore mixta parabitur litus. Idem artifieium in Otide, phalactocorace,& aliis. Oleum de enula, irinum,de lkgno sancto, crocinum Messiari, lumbricorum, axungia humana,de styrace,de euphorbio, de castoreo, piperib . philosophorum, de costo eum parte illius snguedinis, aut mellis,&modico castorei, piperis, euphorbij con
Cucurbitula.J cauendum, ne tendonibus affigatur,sed musculi principio, aut medio, ad inuandum eiusdem actionem. Quibusdam locis commo4ε adhiberi no possunt,ut labris,superciliis,digitis,ubi sanguisugae: aureseiu loco,ut in palpebris, ae lingua, scarificatus erit ex usu. perfusio, febris.ὶ Haec duo remedia a veteribus
multum commendantur. Periculosa tamen sunt, ut ratio & experientia demonstrant.Timedum enim inpedifusione frigidae,ne materia magis inde refrigerata,altius impingatur. Si tamen spes certa subsit calorem a frigore, quasi antiperistasi quada,intro posse cogi,ut in principio, aestate media, iuuene bene carnoso, non omnino negligendum. Febrem quidem Hippocrates dixit morbis a crassa pituita mederi, rigore & calore: quia rigor materiam commouet, exagitat & purFat: calor coquit. tenuat, incidit, resoluit. Sod cum, si velimentior sit. tollat aegrum, minor vero coquendo morbo non sit satis , longe tutius est eam vitare, nisi sponte superueniat. Difficile enim fuerit in medio consistere.
ANTO. VALETII EXERCIT. XII. Conuulsio deprauatus est motus, quo fit partis com- is Inius instrumentariae,aut plurium,suam Versus originem praeter voluntatem contractio. Atque ea quidem vel per se, vel per consensam. Per se, r pletione aut inanitione nerui, ut est comment.I. in