De morbis internis, Lib. II

101쪽

DE MORB. 1NTrRNIs n coitu multus spiritus vitalis effunditur.

In Apoplexia somo repete concidit sine motu & sensu. Sic a nobis obseruatum, in frigida & Austrina aeris constitutione Medicum quendam doctissimum sexage marium, ut timo Ianuari j die, Lutetiae accena concidisse mortuum,Ruellium Septembri periisse quarto die,sicut& Bibliopolain quεdam eodem die,via Iacobaea. Picto- rem quoque mense Aprili,anno Is s. inreriisse stertenti poplexia apoplexia: eodem mense figulum in suburbio Iacobaeo multi repen- leus a poplexia Panalyticum altera parte euasisse vciuntes ocati. que vinosum& macilantum, ut inde intelligas vim ambientis in suscipiente praeparato. Eadem fere constitutio tiό temporis videre licuit Medicum apopIexia paulo

ante eomam curreptum interiisse repente. Mulieribus: quibusdam quo tepire foetus in Vior' a'imatur atque mouetur, ut d . die dc in foemini S 3. Aut 4. mense fiunt

apoplexiae leues , ut in Domina Eetyin a nobis est obia seruatum. Acutissima apopIexi alii oti sugulat,&spiritum adimit 2 ttis viollantum trahit:aptato loco est,quae non violentum fuidem & intentum, sed inaequalem,inord1natum mn termittenteis definitque in paralysim . Vnde animaduersione dignum illud videtur, quod scribit Galenus domm. In aphor.sI. lib. s. O uicunque sani eapitis dolore derepente capiuntur,& statim muti fiunt,& stertunt, in septem diebus pereunt, nisi febris apprehendat. inaesententia etiam scripta, est 2.de morb. In terpretatur enim de apoplectis, qui apoplexia larii laborent. Sed hi sere primo,secundo,aut tertio die pereur. Hinc quoque perspicuum est, ex difficultate respirationis de magnitudine morbi coniiciendum esse. Qua no- ψlikia ta etiam distinguitur a caro & eatalepsi, in quibus libo

oua uota a ra manet respiratio. Apoplexiae nomine non semper

Miso rata- in hac significatione Hippocrates est usus.QFiunt apoti si dism- vel quia spiritus animalis, qui per neruos des.

itari cendit, non conficitur a cerebro, ob intemperiem totius substatiae ipsius: vel quia intercipitur, idque vel a pitui toso humote crasso & viscido, cffartim cerebru irrigate,

quales sunt senibus familiares & hyeme,ut seribitur lid

102쪽

golio mulieribus minus molesta ob menstruam ρue rationem vel ab humore melancholico, periculosae, & uae hominem occupanta quadragesimo anno, usque ad sexa esimum, ciui doeetur AphO.37. lib. 6. vel . a sanguinis eruptione R plenitudine , aut crassis vaporibus. eum humore vias spirituum intercludentibus, Si in e-btiis quibusdam. Omnium facili dignotio ex propius euiusque humoris signis. bi qua a sola intemperie, non nisi longa temporis progressione induci potest. Nullae . .

unquam, vel dissiculter curantur. Si qua tamen curatio-

nis spes ea fier ptimum clysteribus aeribus, ab imbecil- trqm y lioribus iustio sumpto id est,qui sertiter trahentia non θη pes

recipiunt, ut colocynthidem, q*ia prius inaniendum, quam a partibus remotis trahedum:suppositoriis, dum elysteres parantur,sanguinis missione , praeserti m cum, venae tument, & distenduntur, ligatutis sortissimis de dolorificis, frictionibus asperiS extremarum partium, haemorrhoidsim inflatarum apertione , potionibus ex- calfacientibus & extenuantibus;pitulis dissolutis in

quis saepius repetitis,sinapi ori im posito, & dissoluto in

Oxume lite , vs benedicta, vel diaphoenico, vel sinapi distoluto aqua vitae,& uaribus illito, sale in os iniecto, frictione palati: sternutatoriis post uniuersalia remedia appositis naribus,'t ruta,castoreoέgalbano, euphorbio: sinapismis,dropace,cauterio, &, si paroxysmo liberentur,cocta materia,& educta. Hominem eo utito, frieato J Collum commouendum, Dicandum, contrectandum 'duritis, qua parte venae

t& arteriae.His enim prohibetur congelatio,sanguis incalescit ac tenuatur,melius fiuit, & praeparaturatvenae sectionem. - Vena bransi iuremul Magna inter omnes dissensio de Xenae sectione in apoplexia.Arabes initio eligunt saphe De vena ianam vel malleoli. Sed cum exigua sit, & valde remota, astoolexia se nec sanguinis satis,nec sat cito inde reuelli potest,popli- caudama

ris Vena commodior,quia amplior,&tutior Deinde ce- σua discem. pb lica utriusque brachij, ad utramque partem exonerandam:postea aὰ derivationem, venae iugulares, quae aide tument.Angusto tamen foramine, metu haemor-

D iiij

103쪽

Jagiae,sectio facienda,& cohibendus se iguis medicamento Galeni ex pilis leporis, aloe thure, & albumineo ut, conuenienti ligatura alleribus utrinq; ad coli si apa plicatis supra iugulares a clauiculis ad aures,& a sterno ad mentu, ne prohibeatur libera respiratio. Quod in canesumus experti exectis etiam pilis. Venas linguae aperire,n on licet .contracto ore.Εx venulis nasi nihil iuvatursos gerob paucitate sanguinis.Venae frontis i iugularibus oriuntur,nec ta conspicuae sunt.Haly Abbas ca H. libr. s suae praxeos non omnino phlebotomen reiicit nisi hac forsan conditione,ut apoplectici facies non rubeat, non livescat,aut viridis & repleta non appareat. Eadem occasioneRhaetes sanguinem detrahit e iugularibus,vescephalicis illico,deinde e pedib', & extremo naso. Sternu tutoria quoque reiicienda, cum sit humor in corpore

cerebri, non in ventriculis. .Q . V

ustis issimi Vbi sectio venae non conuenit illius loco cucurbitulis utendum. Ouae si adhaerere possint propa iugulares,& quasi sub mento, melius erit , quam in huSmeris aut dorso. In hypochondriis nocent,im pediendo motum musculorum abdominis in respirando, nisi ex tra paroxysmum. Loco curbitularu multae sanguisugae, cornicula applicabuntur cum scaris. Cucurbitulae hν posichondriis non assigendae in accessionibus apoplecticis. Neriace veteris Minus conuenit tum propter adstri gentia, quae multa recipit, tum ob vim opi, non omnis

no consumptam vetustate. Haec omnia humorum cerebri corpus irrigantem altius impingunt . Horum loco detur 5. I. cocciarum distblutarum in aqua vitae : vel caustorei 9.Laut ij tum piperis,linetiberis & euphorbi j msamentum . Expurgato tamen cerebro couenire pollunt. Caeterum apoplexiae & omnium affectionum frigidarum febris remedium est,ut constat ex apnor. sI. lib. 6.& sent.s.f. Prorrhetic. de Numeni filio. Sed oportet febrem neque leuiorem esse, quam quae possit morbum tollere,neque grauiorem,ut quae aegrum interimat.

104쪽

LIBER I. 3OANTO. VALETII EXERCIT VI. A poplexiae magnitudinem respirationis noxa ἐώς'θ-iari indicat: quae quo maior est,eo morbum gra- magnitutauiorem, magisque periculosum esse ostendit. Hinc est,quod Gal. quatuor fecerit epilepsiae gradus cap. Io.lib.3.de loc. mal. affect. comment.ad aphor. 2. lib. 2. Quibus ex locis omnia, quae ad huius dignotionem affectus attinent,elici possunt. Curabilis apoplexia est,in qua non omnino in Galeu.ωρ. tercipitur respiratio.fit vero,qualiscunque sit, Vel a η. .de eur. sanguine in cerebrum repente influente, unde viae r prseri cordis & cerebri communes occluduntur aut in '' affectione calida,que Galeno φλ - εας appellatur: aut a pituitoso humore, vel me- lancholico,cerebri ventriculos obstruente. Sanguineae apoplexite praesentissimum remediu Sanguinea est cephalica secta,nisii periculum minus urgens clyta qui' stere ex decoct. cephalico prius iniicere permittat. 'Optimum totum corpus concutere & agitare, ne sanguis sensim congeletur & concrescat . Mittendi sanguinis is sit modus. No multus semel & uniue sim,ut plethora exigit, sed paucior & sensim trali tur. A quo si nec sensiis redit, nec motus, spes in angusto .Frictiones cum pano asperiore, adhibito etiatale in aceto dissoluto,& ligaturς fortes partiam extremarum ante sectionem,&post utiles. His artibus postquam sanguinis auersio&va Cuatio est procurata, intemperies a calido sanguine in capite relicta sumptis refrigerantibus,ut diama gari frigid. conser. ros viol . nenupharis, di strup

accommodatis, emendatur.

Pituitosa si sit apoplegia, merito phlebotomia sa-

105쪽

r Zι:baetis DE MORB. INTER Nisas ιρ qii spem est praesertim vero,si magna praecessit inani-- , iis uo,proptςr quam excremeta frigida in cerebro col ,ὶ2 ιιν .. lecta sint, ut in sanguinis profusionibus, immodi

benn. aut Tum actior imperabitur clyster: qualis hic est. ἐκπ/' hynp.origan.calamenti, .centaur. minor. situ. Q. , ' is an.M. I.baccaaur semin. anifrut.sesitan.p.L Maric. fbνε, sopore, panno lineo inuoluti 53.f.decoct. in a ad 1b.1. velo celeri obli ad dia. g. smaior enim esse debet quantitas clysteris mom-- in hoc affectu,& similibus,in quibus sensus torpet, his A sis , aut aboletur In colatura dissol. benedicta laxat. sis redis , sed hier.dia lacynth vel hierq Logad. an. I.s.saechatii ad mas. ο- rub. meliu anthos. ana I.I. succ. mercurial La. olei mnis enimDi anetb.I.3. eclyster. . , L Conseret narta oleo salutae arte chymica secta, siseedst, ma- aut nardino, irino, mitino, addito , si velis, aqua Desse solet. vitae, itemque caput, & corpus uniuersiam, cum Cuius mo-ε apoplecticum excitandum, tum ad humorum Σ.-., Ugelationem prohibendam, inungere. Sunt quirilis filia cauterium ad suturas affigunt. dis humida, Liberato accessione apoplectica aegro, praepara- lituitosa, bitur materia Zulapiis, OZematis, itemque purga Ia--Q; bitur,Vt in pituitosa cephala ia. quam facul- De I Lethargo. CA P. 8.tat et Ethargi α signa colliges ex Aetio, Praedi'

ἡά stactioni Ris co cis Hipp. lib. 4. Galeni de

stini in ριν causis pulsuum, sed plenissime ex Aureliu

106쪽

LIBERI. 3om,lib. 2. acutorum,cap.I. 3: μ' Lethargum cognitum ita curabis Initio ma-φοῦ teriam repelles: deinde aegrum j excitabis. tum m fpbriuiteriam vacuabis: postremo confirmabis caput:accb iidi, ω iudentia corriges:& in primis ratione 6 vis institues. quo exere-Loco itaque lucido & tepido collocabis: materia repelles Oxyrhodino. Hoc autem minus aceti recise apia quam in phreniticis. Deinde Oxystodi nupam tum etiam arandum erit ex oleo rosaceo, chamaemelino, ad- issolutione iecta minori parte aceti. Exempli gratia. . U.ol.ros&chamaem.ana I. II. aceti 5.3. Oportetque affundi in eam partem capitis, ubi tunc ura fui a Gudis est coronalis.Tum clystetabus acribus, & supposi- haerebumομtoriis utendum est, qualia in apoplexia descripta , Nem traxsunt. Postea vero frictionibus,vinculis, vellicationibus: partim, ut his materia reuellatur. partim, Ut in r. EG de aeger excitetur.Excitatur quoque hac potione. temtithargi v mythridatij 5. i. dissol. in aquae vitae & caledu cude tadustae an . Similiter theriaca uti licet. Sed tutius post clysteres & vacuationes,& hoc quoque excitat. 7 castorei,lapidis gagatis,cbrnu cerui,abrotO- tularum, si ni, capillorum hominis ana Θ i. Excipiantur pice Me i tinny

humida: fiat fumus, qui adhibeatur naribus. Inte rim proderit scyllam conquassatam cum oleo trita ' iis, no, aut simili occipiti admouere, Statim initio, si s udaque

corpus sanguineum est, & tolerant vires, e ce- V et

phalica sanguis detrahendus est . In lethargo, cly mqrῆρ, η

steribus & flandulis acribus potius, quam phar Tis ,

macis purgantibus utendum est. Vbi tamen diu- Assisiaum, xurAa passio est, & vires tolerant, utimur primum tentam'

syrupis incidentibus, quales antea descripti sunt.

107쪽

DE MORB. INTERNISHorum loco oxymel concinnari poterit ex iis, qui. bus neruosum genus iuuetur.Decoctu apij, seenici

capiti. vener. Aetio probatur. Deinde ex hieris,put Vibris. cra, diacolocy.& Agari purgamus. Postea cucu h bitulas ceruicis initio, ut aci prima,vellecudam Ve s si tebram ac deinde scapulis, metaphreno, lumbis, &9 V. sueta cruribus cum multo igne ad imus, ex quibus ad Milicusemie. purgationem localem veniendum est, per errhina, g. 3. iv aceti diamassemata, illitiones palati & capitis, dropaces, sollit 'qηρ sinapismos phoenigmo , M3I.i issa Pulegium itaque, thymum, origanum, aliaque h.ris . id 3 genus cocta aceto, naribus ita admouebis, ut 1ο Ne sti' calidus vapor ad cerebrum perueniat, ex quon roris τι ἡ res inunges hoc modo.

11 M dullae scyllae imae cum acet. scyllit. 3.3. castor. e bacem θ' phorb.ana 3.1.flinimentum. Postea etiam errhin.

supra descriptis uti licebit. Palatum illines sinapi vi M i.- supra descriptis uti licebit. Palatum illines sinapi

istis iust. trito ex aceto & melle commixto: dumque haec 2 1 oleiebama. fiunt, per interualla clysteres iniicies. Caput aestate O vi' rades: hyeme Io detondes: seustisque primum

' ,, ὸς II decocto serpit.sature1ae,puleg.ori coctorum in N..Hliti Oleo & aceto. Deinde inunges & Auebis ol. de dum mulieris scyll. ix prius descripto, oleo philosophor. de guissim rem gate, serapino, de piperib.de euphorb. quae a Mesta describuntur. Alioqui irino,sampsuc.id est,de ma-

mul Ali. i rana, aut ex rosmarino coparato, vel hoc cerato. eq. v. ol.laurini I. . cerae tantundem. Liquefiant inde labarra. vase duplici, sertiterque agitentur cum succo apij

n ibia in d PMςm priua λ descriptum transeundum est,

108쪽

LIBER I. 32 ex quo ad sinapismum. Sinapisimo autem sic utem dum est, ut simul atque pars rubuerit, reuellatur, parsque oleo calido foueatur.Quod si dolor velis mens inde excitatus est, leniedus erit rosaceo, meli.

Et chamae.aut maluae decocto, aut oleo violaceo.

Oportet autem sinapismum subigi ex aqua, ut

vult Oribasus,non ex aceto,ut recetiores fere M

dici, & olim Archigenes. AEttius ex aqua, ubi prae- maduerint ficus siccae. Credidit enim Oribasius vim sinapismi aceto dissolui. Id quod experientia didicit . Huic rei utile est diacopregias Aureliani:

aliorum diastyllatum,ex caprino stercore, ceto,vel

posca subacto. Sunt & i Phoenigm qui rubirificant,ex nastur-r tb Atij semine,sinapi,helens radice, columbarum agre- gmustium stercore,scylla in mortario trita & illita,allio Mira rum tunica, lacte tithymali, cantharidum puluere, 'Vrtica, atramento sutoris,euphorbis. Haec autem pisa

tandiu inhaereant, dum pars rubescat. Si quae ani- cum fe- pullae excitatae sunt, compungantur. Ampullas ata .rt sit, tollet,quod sequitur. bae ealida v sinapi,piperis,euphorbi, ana S.I. Incorpore tur melle anacardino,& in parte sinatur dum ampullae tumeant. Mel anacardinum ita fieri oportet. Mel O MAnacardos septem diebus in aceto macerabis prius - - contritos: tum in eossem coques, dum tertia pars aceti consumpta sit.Refrigerari sines.Quod supernatabit oleosum, mel est anacardinu. Albucasis in aqua macerat & coquit.Alij mel anacardinum appellant , in quo anacardi fuerint conditi. Oportet Is. - μὴurem, quemadmodum in apoplexia dixi, dum t oti , ηhaec fiunt, stomacho&visteribus IF consscire. Ctiata,'

109쪽

Lethargus, caros Arabibus Subeth, Catoche, Cataphora, Coma, affectiones sunt somniculosae, in quibus

somnus arctius, quam pro naturae lege, hominem complectitur,ob 1dque inter morbos, aut morboru symptω- mata numerantur. Sed neq; de nominum distinctione, An ge neque de causis satis constat inter Medicos. In Lethargo aeger perpetuo in somnum labitur, obliuiosus,' upidus, crebro oscitans. Saepe ore hiante persistit, velut os clau-' dere oblitus. Urinam reddit iumetorum lotio similem: i sumptam matulam quandoque se tenere non meminit, . argumentum laesae potissimum memoriae ,&posterioris Zetbηro uentriculi aut potius substatiae cerebri. Lethargi causa γέ ex comm. I .in Prorrhet sent 1.causa est intemperies fri- gida & humida cum pituita cerebrum madefaciente ,&tumorem frigiduin essiciente, quae incalescens&sem. per putrescensuebrem lentam inducit. Aliquando succedit phrenitigi, sebri continenti, & similibus , ob cerebrum impensus refrigeratum , vel immodicam vacuationem, & natiui caloris imbccillitatem. In Καροψ, siue sopore profundo somnus altio quam in superiore,ocu- HIE . li perpetuo clausi, omnis sensus atque motionis priuatio,excepta respiratione,quae illaesa manet. Vnde perspicuum cum lethargo conuenire nrateria cras que & v, seido humore procreari, licet etiam & a crassiore vapore per consensum, vel a toto corpore,ut in vigore ae acce sonibus febrium a pituita, vel ventriculo, hypochon-driis intest inis,medicamentis calidis, aut laxantibus,pu-aetbargm tredine a vermibus , Ut in pueris: Differre aut primum Oearus -- loco quia fit in anteriore cerebri parte, non ventriculo. quibus com S te erum epilepsia potius inferret. Deinde, materiae purneniunt, in tredine.Neque enim humorem habet putrescentem,ue-dsident. que cum febre. Postremo, quia sequitur aliquem morbum , saepius febrem pituitosam & spuriam, vehemen'tiorem tamen sebre lethargica, cuius velut symptω ma est. Succedit qRoque comitiali morbo, cerebr1 com- pressioni racto cranio, Oblaesis meningibus, veheme - riori in temporibus ictai. In Catalepsi aen et exiguam' quid aliquando loquitur paliquando penitus motus α

110쪽

sensus sopiuntur. Ab utroque differt siceitate. Fit enimisi Galeno credimus) a vehementi refrigeratione cum GaIeomene. quadam siccitate.Deinde loco a Caro,quia fit in occipi- Haph. lib. te. Sed certior distinctio, & patognomonicum signum a. bo. est,quod aegri oculos apertos habeant, atque in eo permaneat habitu,quo correpti sunt, tensione nimirum inducta a siccitate praecipue in musculis oculorum, qui insuperioribus affectibus humore dissoluti concidunt, Meosdem claudunt. Catoche igem signifiear. Scribit enim

Paulus affectum,qui veteribus dicebatur,recem P d. Aemtioribus Catalepsisn,sive veluti detentionem & net. eap. IO.

deprehensionem, &-quasi dicas lib.,

occupatos detentosque nominari. Alii distinguunt,CDiochem esse ακυπνον κωuα, soporem vigilante cum aeger

somno premi videtur, & tamen vigilat, sed nec loqui,

nec membrum ullum mouere potest, ut scribit Galenus Comment.χ.in lib.Prorrh. Cuius affectus cotrariae sunt

caul Iae, biliosus humor, & pituitosus. Cataphoram GDlenus 13. Methodi sumpsisse videtur, tanquam genus omnium soporum sine febre. Ruisus Coma omnem Oataphoram significat diuiditurque in vigilans,& non vigilans, passim apud Galenum. Sed remota omni nominum ambiguitate, de qua toties ille ipse celeriter ad pa'ctionem veniendum eme iubet, ne rerum cognitionem, de quibus perpetuo agendum,praeripiat Medico aegrum sopire correptum cernenti primo considerandum, an respiratio laesa fit. Sic enim,erit apoplexia. Sin libera apparea pro Timum,an oculos clausos habeat,an apertos. Clausi lethargum, vel caron indicant. Quod vidistin guatur,videndum deinde,an sit febris, nec superuenerit alteri morbo. Sic enim erit lethargus: in quo etiam tremorem manuum,vultum discolorem,turgidum, pulsus ardos, debiles ,&caetera, quae notat Hippocrates. At si sine febre,&post aliumZmorbum aut accessionem se bris spuriae, caroticus aeger est. Sin oculos apertos ha

beat,& rigi um fit corpus,catalep s m iudicamus. Cuius eausia lut diceturi vel sanguis est, vel melancholia. Si

partim vigilet , partim dormiat , αγρυ πνον κωμα. De liu more Guperante deinde iudicandum ex propriis cuiusque signis. Curatio perficitur,primum sanguinis mis-