De morbis internis, Lib. II

291쪽

DE MORB. INTERNI s74 rit φρ tu i partim mediae materiae, partim resecantibus

, a ἰά. re glutinantibus utendum est.

ρεί. Gestatio mollis conuenit, aer siccus, balneum dulce svi scilicet, firmis vitibus, in linteo, quod a duobus teneatur, immergatur balneo, ex decocto omaseru, maluar,bisinatu.& parietar. a quo inunctio ex oleo violaceo, byltyro recenti,theriaca,mythridatium, emplastra siccantia adstincta pectori. iamia D pgςς , a que ςtiam Is Sinapismi conueniunt. 5..Hώσ Bolus armena,terra sigillata & similia imperan sistem ea- da sunt. Haec fere placuerunt veteri Medicinae: Potarebi. steritas Medicorum eadem obseruauit : quaedam addidit. Lacte II plurimum usa est asinino, tabis is si prino: in summa seroso,cum detergedum est. 1 Lactis ,- Oinllo,Vaccino,muliebri,cum reseuedum est: vst, fin eooeen- lato vaccino,aut etiam cu aqua pluuiali cocto, cumram viata glutinandum. Itaq; initio asinino & caprino cum y sebr inodico mellis, ne cogatur aut acescat in ventriculo, modico quoque falis utendum est. Refouentur jusj 6 , vires lacte muliebri, quod exugat aeger e m mm non υαμ mulieris, quae sit sana. Atque id quidem melius est vi mdsς quia cum lacte sp1ritus & vita exugitur. Sir ira dest muliebrU, Vaecinum bibat recens emulctum,gidiore, nee cum modico sacchata se eqba - Sugendum lac erit matutino tempore. Abhinc glara. tribus horis ovum sorbeant. Vino utantur albo,te'nui,dulci,diluto. Puli ster ad prandium compare tur infarctus succido hordeo, & passisl. mundatis. Aqua, qua vinum diluant, & concoquant cibos, si aqua hordei. Colvitiis, ns impiis e perna vitulimna, pone iuuene infarcto hordeo cum herbis cinmodis, locus erit: de quibus paulo post

292쪽

LIBERI. I 23 Hordeata quoque, & lac amygdalarum ex lacte, vel pullorum decocto confici debent. Pineola,castaneae miscetur hordeatis. Condiuntur multo sa char.rocinisduntur illa prius in aqua rosiacea veteri : dum coquuntur, eadem aqua insperguntur.

Pythocles ex Hippocrate septimo Epid. lacte,

multa cum aqua ammixta, renutriebat.

Vtilissimum erit syrupum resumptiuum, a Ioanne Tomamirano cap. de fibre hectica destruptum, Vserpare. Re uendis viribus lactis cremor cum multo saccharo conuenit. Sanguis humanus destillatus, aqua canctorum, destillatum restaurans. Vbi tinandum est. U. lactis lib.I. aquae pluuialis,in qua rosae maduerint I.3. Simul bulliant, subinde ferro candente aut calybe intinctoι Alioqui. U. lactis a quo butyrum extractum si, di. g. t neatur nocte una sub dio. Fortiter agitetur & des pumetur: cui adde sacchari rosati J. s. boli armenae

S.I. saepe utatur. Hoc modo igitur uteris lacte. Sa charum rosarum maxime commendatur initiis r cens. Cum glutinandum est, veteri potius Vtemur. Similiter conserua rosarum & strup.ros . Conseruadatur per se, aut cu syrupo myrtillorum, aut aqua hordei, in qua cancri fluviatiles coxerint. Cancri crudi seruefacti prius in aqua, & repurgati in quadruplo lacte vaccino, aut conuenienti, concoqui debent ad dimidias. Deinde caudae desquamati, vel per se comeduntur, vel integre contunduntur,& inde succus in lac, in quo coxerint, exprimitur.

293쪽

DE MORB. INTERNIS sibitur lac hoc, aut inde amygdalogala, vel

hordeatum. Comparatur maxime , ubi viribus consulendum est.

Tumque aliquando vitellum oui una dissoluimus. Coqui possunt ex aqua hordei. Testae vero cancrorum in fictili vase cremari debent,& glutinando asseruantur. Eodem modo limaces de testudines pri parant. Verum oportet diligentius multo repurgari. v. carn. limae. bene mundatorum ib. I. .

vnga caballing bene triis a. lactis pinguis q. s. f. decoctio ad persecta coctionem limacu, deinde expressio sortis quς saccharo edulcetur. Pulmo vulpis in frustula diuiditur, abluitur

ex vino,incoquitur leuiter in aqua rosarum, d cocto sumach,aut simili. Rursus lauatur, siccatur. Vsus tepore in puluerem redigitur.5.2. cum strupo myrtillorum exhibetur.VeI hoc modo. h. pul. pulmonis Vulpis. capiti. ven. sem.

scenic. an. 3. a. incorporentur cum succi liquiri, tie S. a. mellis coct. quantum sufficit, dum assi

sione modici syrupi de myrtillis.

Consolidant hic. Caseus recens, lac ustulatum , testi cancrorum, bolus armena, terras illata, sanguis draconis, olibanum, mastix, carabe, gummi arab. corallus, rost, balaustia, myrrha,& alia eiusmodi. Dantur ex vitellis ouorum, & alia quςdam ex lacte ustulato, succo cydoniorum, rosarum, granatorum, syrup myrtillorum rosato de siccis. Vel V. caudarum cancroru fluviatil. desqua' matarum& lotar. 4.lactis recent.lb.t.bulliat ad

294쪽

LIBER L n medias: dein caudae contundantur fortiter, & cum

lacte dissoluantur: cui adde farinae hord. amyli purissiana p. s. lactis amygdal. dulc. h. . misce lento igne . Est quoque hic Philonii persici usus, quod proxime descripsimus. Pata leonis vulgo dicta trita affigitur pectori & gutturi: phthisicis & anginosis

seras attrahere materiam creditur. Rustici transfixam aurem radice implent, & ita curant. Nutriem

dum aliquando iure galli decrepiti, alterati cum herbis , & caeteris rebus, quae conuenient. Ad consolidationem maxime facit panis purissimuscum, decocto mastiches pistus ,& vinum subadstringens.

Conueniunt fructus, ficus, uuae passae, pistacia, nuclei, pinei, dactyli dulces , pira cocta, & sacch.

conspersa. Videndumque maxime circa initia,ne nimium siccatibus utamur, quibus cum volemus uti,lenien

tibus commiscebimus, aut multo liquore dilue. mus. Febricitantibus phthisicis, sitientibus, & calia diorem stomachum habentibus diamelon Alexandri e succo cydonior.Vel e cydoniis in coctis in aqua rosari aut utrisque seminibus frigidis, additis

ros antalis ah.rub. succ. ycyrrhig. recent. Vet. . aquae rosar. I . maior.dulcium ib. I. ssacch. R.I.sentat alb. & rub.suce. glycyrrhiZ.rosar.an.I.I. s. quatuor seminum frigidor. ana I. I. syn rosa is. Mala intus & extra purgatur, cum aqua rosatalen- , to igne,vel in diplomate coquantur ad tertias, terein mortario: deinde in aqua ros an & symp. de coque, & cum pulveribus & saccham misce. Dentur I3. mane& vesper. Distillatum refouendis viribus

295쪽

conuenit. .conseruae borrag. violarum, rosan.I. I.g. n-

struae ireos,enulta an . I. g elect.de gemmis sine sp ciebus, di arrho. Abbatis , trias antali sine captisra,diamargarigidi an.3 2. margaritarum perserataiarum, coralli, ambrae citrinae ana 3. I. passularum,fi ctium, sebesten .g cyrrhi ana 5. b. nucleoru pini, ainygd. anas. gummi tragacanthi, gummi arabiciana drach. a. sem. anisiέ Aniculi, urticae, quatuor sim. frigid. communium, sem. papaueris albiana 3.1. terrae sigillatae,boli armenae,rosarum siccbrum asta 3.'. aquarum bipinellae, ungulae caballinqana M. decoctionis limacum,cancrorum, duarum iuuenum gallinarum ana d. I. cum carnibus unius capi iuuenis bene pinguis, unius perdicis, mica panis in vino odorisero infusi, & lib.1. sacchari albissiami,fiat distillatio. Deploratis instituitur eclegma ex seminis urticae I. s. cinam. 3. I. & mellis quantitate sufficiente. vel decoctum e floribus ros narini cum

aqua pluuia . Quod si his remediis nihil profici

tur,vel uruntur,vel relegantur ad mare.

pro tabe &atrophia qualibet aliquando nimbtur. Significat enim syderationem quandam & marco

rem,extenuatio nem, ἀπν - i ,ειν ta ut nonnunquam

etiam ad oculi affectus traducatur , praeshrtim pupillae. Hibs, qua Quatuor tamen praecipua: species repetiuius apud Hip-isis stetita. pocratem & Galenum: innalis, lib. de motbis intelnis: μ dorsalis,1. de morbis: extenuatio sine pulmonis ulcere, ab eius tamen calida & sicca intemperie,aut febre hecti mihi pro- ς qu xx , quae omnium maxime proprie dicitur,

296쪽

LIBER I. uspetua habet symptesmata: febrem lentam, paruam , pu- duo perpetua trem,quotidianam,noctu magis,quam interdiu, affige- B mmata. rem, quae oritur a putredine humoris, aut propriae substantiae pulmonis,unde calor ob viciniam cordi necessario communicatur: deinde extenuationem totiuS corporis, colli quatis nimirum,& consumptis carnibus, ac solidis partibus supra modum iesiccatis,tum ob febrem, quae corpus perpetuo depascitur: tum ob deiectiones humidiores,& crebros sudores,qui inde consequuntur. Exulcerationis pulmonum causae multς esse possunt,sed Pulmonum duae praecipuae, & frequentissimae, sputum sanguinis re- exulceratio- pressum nec expurgatu, & defluxus pituitae salsae a cere- nis duae e bro ealefacto. Praecedit tussicula, punctura quaedam ad se pracipua. latus,mammillas,scapulas,titillatio faucium, praeter cae. tera signa superiore capite explicata. Familiaris est quibus oblongu collum,angustus thorax, caput infirmum, sublimes scapulae,tanquam alae, unde & et ρο- νωδHquasi alati,nominantur.Apud Hippo.& Galenum Aph.ri. II. tria in hoc affectu reperiuntur mortis certissima signa, i . lib. s. in sputum grauiter olens, capilli defluentes alui profluuiu. I6.7. Quae tamen tum ad curationem, tum ad praedictionem diligenti egent distinctione . Primum in tabescentibus aliquando gingiuae & os exulcerantur fluxione ,& pi- tuit1 grauis defluit a cerebro, unde sputa grauiter olet,

quae tamen mortem proximam non indicant. Deinde Diui profluuium quibusdam accidit aeficiete natura:aliis, conuersa distillatione in stomachum, quibus solet tussis imminui: caetetis Hia occasione, atque i ἀ non semper lethale . Idem iudicium de capillorum defluuio, quod lin morum vitio, di capitis cachexia fieri potest. Ita igitur accipiendum. Si sputum e pulmone educatur, & vel carbonibus inductum, ut vult Hipp.in Aph. vel, ut Ph, Fbilisseus

lot.in vas vitreum aqua plenum,& impositum prunis in- eomment. adiectum,ut in calescendo dissolutum vaporem edat,aegro apb. Hai,.D& assidentibus manifestam grauitatem & contagiosum halitum inspiret lethale est. Ostendit enim putredinem,&-. Deinde grauis halitus cor vicinum laedit, Ynde mors celerior, sicque milum est, & ut causa, & ut signum. In Coaeis praesagiis inde etiam mortis aliuiu signum colligitur: si, videlicet, sputum iniectum aequa

297쪽

marina aeneo vastinclusa, in landum mergatur. Idem . demonstrant capilli defluentes ob siccitatem,vel virium imbeχillitatem,& humida deiectio, ob potentiat debili-GHen.eom. tatem, ut ait Galenus. Additur in Praesagiis, si suppresso in aph. n. sputo mens ad nugas & delira verba commoueatur. libr. s. oe Formula enim mortis in tabidis est, eum sputo retento eom.inaph. vel ob copiam,vel virium imbecillitatem, vel adstringe-IO.sb.7. tium usum, obserantur viae spiritus, unde aegri strangulantur.Tandiu enim vivunt, quandiu pulmone per sp

ta expurgat. Atque etiam hinc essicitur, ut & autumnus,&Ver humores fundendo,&omnes conuersiones insignes tabidis infestissimae sint, adeo ut his vulgusipsum sepe mortem denuntiet, foliis arborum cadentibus,aut

renascentibus. Coquere oportet,ienuare,diluere,expurgare,detergere,sccare,glutinare,instaurare corpus,catarrhum auertere, confirmare cerebrum & pulmones,vitare,quae deorsum

purgant nisi materia fluentel quia sic sputum&pus rei,

netur,materiς motu alto reuocato, & corpus magis co- sumitur Phlebotomia non couenit ulcere facto,nisi noua fiat expuitio, aut venae alicuius reces apertio metuatur,& vires ferant. Remedia sum strupi, potiones, lin, menta in pectore,co seruaesumigia pulveres,lohot,hoγὰ eum immundatum,lacasininum, balneum,& similia.

miniseor D Rimariae duae phthisietis differetiae Galeno st, prima 4 1μ 1 tuuntur: una quidem ab acri distillatione e c ἴ--M. rebro, Ut pituitae falsae, aut bilio materiae, sensim

ad Ob .io. ac sensim pulmones excavantis:altera,ρος propriobbo pulmonis vitio, nulla praegressa fluxione, sit orta, rupto, exest, aut aperto aliquo vase. Quibus accedit quae ex fluxione aliarum fit partium. Succedit nonnunquam peripneumoniae,pleuritidi, empy GaI eod. mali, sanguinis sputo. Interdum morbus est haere-bb.I. ἐφ ditarius. Est quoque contagiosus. Signis suis satis febr- lucescit.

298쪽

LIBER I. ras' Phthisis nisi primis statim diebus curetur, insan, bilis est: quod scilicet pulmonis ulcus citra tussim

expurgari nequeat,a qua tamen maxime laceratur unde mutuas velut per operas malum tabidis in orbem redire consueuk.Deinde medicamenta parti Meetie idonea,integris viribus eb non pertingui. His causis duabus additur continuus pulmonum motus. Et quamuis ulcera eulmonis curaueris, quia tamen callosas & fistulosas reliquias fere de o-nunt, facile denuis exoriuntur. Imptimis igitur,si vas aliquod in pulmone sanguinem fundat,vulnusquam celertime glutinandum, antequam phleg- monem ingeneret, remediis cap. super. explicatis. Quod si ferina e capite destillatio primum sit huius morbi suscitabulum, veme sectio, purgatio, capitis confirmatio, tussis inhibitio remedio erunt, uti in catarrho dictum est. Si viceris tergendi conislium pramaleat, hydromet solum,uel cum hysopo, hordeatu, aqua saccharata, tyr. de glycyrrh.lacasinin. imperabuntur. Sed haec detergentia no dum sanguis reiicitur,sed cum restiterit,exhibeis debent. Atque tum detergere atq; cosolidare sic oportebit.

Proderit interim suffitus ex ungula caballina,& hic quoque puluis longe a cibo utendus.

Marcorem ero atq; consumptionem,qua cordis exsiccatio infert, instaurare licebit sequentibus re

mediis, & parti affecta, & affectui quoque ipsi co-

uenientibus.

299쪽

v.amygda.dulc.mundat. I.2. pine l. ne praeparator. pa ut .mund.In aq.rosar. contusiana I.I.puipae carnis capi vel coxarum ranar. vel cancro.fluviatil. vel testudin. 3. I. f. mediii l. quat.semi.frigi.maior. althaeae & bombae. ana 3. 2.anis S.I. cinam. 5.g.amyli parum, sacchar.qLfiat palla panis vel cum vino lsi febris non dehorteturὶ xeliusculo capi, vel aqu.conueniente. Ex qua fiant placentulae eoquendae in clibano.

H sic pertinent cosumpta ex pulpis optimar. ca nium,pullor .caponum, gallinar. & partium serem lentarum vituli, arietis, diu longo igni percoctaru: expressa ex aritio ouillo,perdictb.agatis, & similib. itemque syrupi resemptiui vulgo appellati. Vt.

In admotis magna vis non est,quia pulmo profundius latet. Si tamen educi sputu oporteat, quod ex steriore intelliges, thorax antrorsium & retror sum lenientibus illitietur ex cap. de pleuritide repetendis.

sistis Q l l I νζm formidinem quidam veteru

lis, δε ιι- lappellant, motus est praeter naturam ab e iis, si quasi cretrice incitatus,cum id quod nocet,aut nocere vi- ex e- μενς detur,expellere contendit.Idipsum vero aliquandotia. '' aqua est concepta cordis panniculo praeter modu

300쪽

LIBERI. IV aucta. Aliquando vapor quidam crassus cordi inclusus: alias etiam aliunde imxortatus, ut e matri ce. ventre, & proximis visceribus. Interdum Ven 1 Missistinosas per arterias & venas illatus. Instagnatio quo μque & tuberculum palpit tionis caussae esse poli sunt,ut & inteperies. Quae omnia e cordis i πω s.litari peramento,totiusque corporis antecedente Vita, & mali assem-

aliis signis coniectura artificiali distinguς - ,

ratio. gna pete ex

Si sanguinis 3 copia in causa est, si aqua cocepta Galιui mι- panniculis, si inflammatio, aperienda est vena crategni 7 dextra basilica. Avicennas& Arabes dextram,si

languis causa est, sinistram basilicam, si vapor, zz T

aperiunt. Sinistra quoque aperiri potest, si materia Aut us μnon ventriculis cordis , sed corpore concepta est. σ morbo, Quod si malum ab inferioribus partibus inuehitur, aut insigni lenitudo est, Vena: crurum secari ιὰ --

debent. remediorum

Gai quinto de locis affectis omnes adiutos phle- genera imB- botomia scribit,& extenuante victu, quibus cor μ ' 'palpitabat. Id autem, quia verisimile sit vaporem lesse crassum, unde cor Nipitat. Neque inutilis est 'sisti eaees purgatio, si cacochymum corpus est: si quidem ex Iera ob ba vitiose materia excitatus vapor palpitationem inuehit. uod ad reliqua attinet, distinguendum est, sitne causa frigida, an calida, ut inde ratio Vitae in- iis in.ἴ H,

stituatur, aure vim medicatam habeat, & mallam quibus men- corrigat. sta no res