De morbis internis, Lib. II

301쪽

DE MORB. INTERNI suateria itaque calida,ambra ,styrax,calamintha, mosthus,lignum aloes,caryophyllum,cinamomu,s V et .eον- cortex citri ' & citrangulorum, crocus, nux mo-tieis citrita ' sthata,macis,sem.maiora, basilici, vinum aromat,

Hra Ir cum,odoriferum Hippocraticum vulgo appellatinistis ia M. enula ceniculas, pes telinum, galanga, et edovia,

is, , m, a amomum,cardamomum,cubebae,rosmarinus,m ea raud. eon' tha, polium, calendula, theriaca, mythridatium,

fert 'ibito potio moschata, electarium laetificans Galeni, inambra, di amargariton calidum, dia rhodon cum ρο- ὸ. I. speciebus, alipta molichata, gallia mosthata, geres

rariti Obd. archontica,capus,perdix,& volatilia. Eiusmodi, co- aromatici ro fixa lardo, consperso prius cinamomo, assa cum ρ ρ , -- aspersione vini aromatici. Confectio de aromati-nc sis - bus,ubi suspicio est aurae venenosae, plurimum costi ad pom mendatur. Interim vero si cordis calida intempe-dM -mum. nes suaserit, ad refrigerantia comhrtere, oportu-fat trochisei, num erit, & cum ea pugnare sumptiis syrupis e flo-' ribus persicorum,e granatis, delibes, de succo ace-

1o Mel. 2 . Conuenientissimi vero in causa frigida sunt troeartita citri chisci moschati,quoru hqc est formula. . mastich. .. hicae, Xyloaloes, cinam.caryophyl.gall.moschatae,*μ an.5 g. cubeb cardamom granor. paradisi, cortic. citri ana refect aiker- 9 .mosthi Θ.f. cum vino odorifero fiant trochistimes, mytbri' pondere 5. I. igida materia. z.lia: L,is, Visae,nenupharaoua ,santali, caphura, acetum, Fb horam omphacium,berberis,cerasia, & pruna acidula,ac Dimis tosa,succus malorum granatorum,pomorum odo riserorum, acetositas citri,hmotium, citrangulam, persica,cariae, coriandrum praeparatum, cydoni/γ

302쪽

LIBER I. rispira ac Metosum, diarhodon Abbatis sine speciebus,diam arse frigidum,trias antali. Condita lex his, ut conseruae & u strupi.Sed condita & optata sic- ti H νβ.ὸcioribus, humidioribus arida, ceu trochisci, magis coram de erunt ex usu. Desillata in balneo mariae, ius pulli

infarcti siotibus cardiacis,& similia. Ambigua, au- Aia

rum,argentu, margaritae, coralli, Os de corde cerui, tri, pomorum rasura eboris, cornu cerui, Vnicornis, fragmenta odorifer. ana

hyacynthi, smaragdorum,blattae bigantiae podiridoronicurn, melissa, borrago, buglossum, sςd hQm ,g. ιά, tum quaedam ad stigida, quaedam ad calida resersi di eis. q..

possunt Ex his trochisci comparantur,fiunt 12 epia decoctionis themata, poma odorisera, stragulta & vestes suaui acresere odore imbuuntur. Potiones conficiuntur, quae&δ 'palpitationi cordis, & syncopete conueniunt. Trochisci quoq; parantur ex materia eiusmodi. . O- p. melisaia dijsemin. cucumeris, citrui .endiu.lactuc. portulac. I. 3. tala. s. santat, albor. ana Θ. . caphur. 3. I. cum succo omin i mitro citres. fiunt trochisci pond. 9. . Sumat quotidie unum cum liquore cbnueniente, Ut cum aqua: ro' epitbema ρ sarum I.i. in qua B .ligni aloes maduerint. corde. Electarium de gemmis,confectio de ligno aloes,

cardiacos releuant.

Proderit & vinu diluere aquis cardiacis, in quibbus unicornis maduerit. Auro & argento sic utendum est. Calefiant in mediis carbonibus:deinde quadragesies recalfacta extinguantur in vino, aut liquore conuenienti. Lia quor postea bibitur. Horum quoque vim relinqui volunt, si conseruantur in ventre volatilium, dum elixantur aut assantur.Retinentur ore, & saliua de utitur.Hoc modo argentu sitim lenit. Ali, tenuisi

303쪽

DE MORB. INΤERNIs sinis bracteolis,quae folia vocant, & inde condita, electaria vegetiora reddunt.Rursus alij in puluiscu

lum tenuissimum comminuunt,& ita cum iusculo

gall.decrepiti,cum collativis, expressionibus, distilia latis exhibent. Sed haec metalla venena credita sunt antiquis, ob immixtum hydrargyrum. Est&au-

mee - rum H potabile in eundem usum. De colorato comentum est. sectio athermes in rasura unicornis mirificos prin

stabit sanitatis fructus.

Omnibus partibus vim quandam natura insitam es,

qua quod offendit, quoad fieri potest a se propellant,

haud dubium est. Omnium tamen non eadem ratio. In epilepsia,sternutatione, vomitu, id contractione effici-Pas fatis tur: in tussi, effatione. In cordis autem palpitatione idea, Olm qui fieri suspicari licet. Concutitur enim cor, & veluti tretam GHis mulo quodam motu afficitur ob causam noxiam , tanatistis. quam ingressium repente hostem formidans,aut super, turum, aut prae imbecillitate languescentem sibi cessurum. Neque tamen negamus vera & proprie dicta palpitatione,de qua Galenus agit, cor affici, id est, dilatari & inflari praeter naturam a substantia halituosa& copiosa um perspirare non potest: subsidere. autem, ubi foras extrusa fuerit, aut ut alii volunt,palpitatione cor-8is mediam quandam esse dispositionem, inter pulsum& imbecillitatem. Sed no ideo dilatatur, quia impletur:

aut subsidit, quia vapor foras truditur. Verum cum Va porem aliunde irruentem, vel in se genitum prae imbecillitate dissoluere, aut arcere nequeat, modo dilatatur, modo contrahitur in sese, quia stimulatur,& palpitatio ne excutere nititur quod nocet, donec liberum habeat motum, vel omnino deficiat. Vnde cepe syncope , aut mors repentina consequitur, praesertim s causam intr se praesentem semper habeat. Inde enim cum & freque nino. Obmu , & vehementius irritetur tandem repente succum'

bit. Ob id optime Hippoc. Oni frequenter ac fortitςr

304쪽

ae saepe infuitu βρὸ

multo

uti obstructionem faciente , intemperie calida,

vermibus non solum oti fictu vetriculi, sed& cor ipsum vellicatibus, ut vult Mesuaeus, subita vacuatione, imprς- Uμ4M gnatione , inflammatione , aqua tunica inclusa & hu- P, emore putri ac male olente plena lapillis,venenosa qua- re c*rdu. litate, spirituoso halitu,siue ab externis, siue ab internis, siue in ventriculis cordis, siue in substantia, siue in peri- cardio siue in arteriis causa subsistat,sive accidat extrinsecus,vtvtero,liene ,hepate,'entriculo. E quibus causis nonnullas in diffectis corporibus hoc morbo peremptis 'rchidio exploratas habuimus: quas non grauabor hic subiice- v pabit re. Archidiaconi cuiusdam dissecto cadauere, abscessus Προφί cordis in substantia cordis iuuentus. In alterius peri cardio, inierepti his aqua. In Britone quodam id sollegio Triquetico iacen 'Na. te,inflammatio cordis.In alto,abscessus in vena arterio-MPto ex inosa. In multis, pericardium flatu distentum, qui tandem I matotarde solet in aquam concrescere, nisi cordis calore dissolua- palpitans Mintur. In muliere,quae quatuor mensum spatio incredibili ridie. urinae cruciatu laborauerat,duo calculi reperti in corde Palpitas ex cum multis abscessibus, integris renibus & vesica . Sed abscessu in notatu dignissima historia Pra idis primarii Rhotoma- arteriosa ve-gensis, nomine Remon: Ab ineunte aetate ad annum 'na moritur. quinquagesimuni quintum , quo obiit, cordis palpita- Mulier extione corripi solebat, praesertim a somno meridiano,& ealculis scoris ubi arctius tibias cohstrictas habebat. Sensus quidam de repertis o tremulus erat ad carotidas, hinc pulsus vel nullus, vel borta insa- paruus, & sine ordine. Soluebatur paroxysmus edito matione concrepitu , ructu, clystere, dolore in mediis clauiculis ex- cidit. citato, deinde in fronte, vel tussi satis vioIenta sponte Prases prismota. Relictis tibiarum vinculis, & somno melius ha- manus Mobebat. Eadem sympto, mala in muliere nobili apparue- tomagensis, runt. Vtrisque hepar calidius, ventriculus frigidior. REMON, Hinc multa fuliginosa excrementa, spirituosusque va- palpitatione por & crassus in arteriis interceptus continebatur, qui eordis crebro, in cor exhalans incutiebat tremorem & palpitationem, diuque costi donec motu, attritu, aut calore squod ad id non suffi- ciatus.

absque causa manifesta deficiunt animo, de reperiuntur. Quod ad cordis palpitationem etiam,qusvncopem antecedit, iure accommodare videtur

305쪽

ceret, iacultas vitalisὶ ditatueretur, aut alicunde exitum haberet. Ob eandem causam ictericis . lenicis, melancholicis fere omnibus, cach exta laborantibus, puel. lis solet contingere, vapore flatuoso educto ex vitioso υβι e comm , humore. Eodem modo Galenus resert ex balneo & v, M vostr. I. tiosi, lignis sueeensis mulierem solitam animo defiedire. Alteram ab uteri affectibus idem pati. Cuidam, si vel per horam lauaretur, idem accidere, ni fi prius panis aliquid assumpsisset. Hominem,dum exolueretur,& cor fortiter palpitaret, repente interiisse. Sed omnibus noque eadem causa, neq; eadem pars assiecta. Modo enim . in ore stomachi,modo in corde fit principium defectio-m to ρ' nis auimi. Palpitatio quoque non semper causam hamsi musa ny bet in corde, sed pars aliqua affecta est, cum quamu- semper incor tuum habet consensum, i pericardium,&arteriae,prae-Glsum sertim maiores & viciniores, inde uterus,& similia. Causa autem modo per se morbum essicit, ut tuberculum , aqua, inflammatio : modb aliqui4 commouet, quod morbum effetat , ut balneum & ligna succensa in muliere, euius meminit Galenus, & hepar ac ventriculus in Prasside Rhotomagensi. Ouam causam Hippocrates manifestam appellat, aphorismo adducto, sicut priorem non manifestam, a qua periculum mortis repentinat imminet , non ab altera, licet tandem quoque interficiat. Ob idque vitam Praeses ad ues annum produxit, cum caeteri eodem morbo, sed causa dissimili, breui perierint. Frequenter hoe modo fit. Sympatheia aliarum partium, praesertim quibus arteria magna inodet, decubitu in dorsum & renes, usu vaporosiarum reorum, animi vehementi perturbatione, accedente cordis promptitudine per intemperiem calidam , pestilentiali aere, talido halitu & venenoso, venenis, tumore vehementi, & similibus. Pulsus & in morbo, & in vale tudine euarians, ut e magno in paruum , veloci in ta dum , raro in frequentem, affectum eordis indicat vel primarium, vel secundarium , ac tanto periculosiorem, quanto 'el frequentius corripit, vel magis continuus, ut a nobis obseruatum esh in clarissima muliere, DOm. Duchastet. A flatu fieri indieant repentina accessio,

asthma, motus tremulus in genis, aut alia parte, dol*.

306쪽

subito aeeedens & desinens, obtenebratio in peulis, G. bilus aurium. Ab aliis causis temperies corporis, sy-ptismata,& similia.

Remedia sunt victus attenuans , exliccans, medicamenta alterantia, cardiaca, purgatio,phlebotomia, pilu-Iae , optatae, condita siccioribus naturis: humiὁioribus trochisci & arid epithemata,vel potius sacculi, strupi, clysterum usus,praesertim in paroxysmo. Celerius enim vapores reuocant Frictio e linteia, quae coceperint odorem pulueris violati, fortis inspiratio, ut gementium, contentis in ore cardiacis antidotis, quo magis penetret qualitas, illitus arteriarum, ubi magis pulsant, & affructio per eadem medicamenta cardiaca, Vaporatio. Phle- , - ω botomia & victu attenuante eurabat Galenus. Quod GH si 4s optimum est in crassiore sanguine & vapore.Omnes ta- men scribit ante senectutem mortuos, vel syncope, et alio genere morbi. Vitentur vincula extra accessionem, qυς 'adstrictio a vestibus in v&re, thorace,iugulo, alis,ingubnibus, & ubicunque insignia vasa, praelartim arteriae. Si in febrem acutam incidant, eorripiuntur syncope, ut in vacuationibus impera/is & balneis maxima cautio esse

debet. Ob idque ad periculi praedictionem,ne in Medici

culpam mors reiiciatur, interrogandus aeger in morbis, num per sanitatem aliquando soleat exolui, aut palpitare cor. Saepe etenim,dum sanguis mittitur,purgantur, ae ea fiunt, quae ex ratione morbi oportet, syncope in

tercepti moriuntur.

ANTO. VALETII EXERCIT. XXIX. I Alpitatio cordis est dilatatio paeter naturam, morbi solius opus. Vnde improprie, & sollim G. . uitis

secundum analogiam tremor appellatur, siquidem shic fiat a natura & morbo, quum voluntariustus inchoatus non perficitur. Huius affectus causa sal is tie vel cordis intemperies frigida, vel sanguinis co- lib. 1 delata pia,Vel vapor aliquis,aut avea substatia plus aequo macrifin pericardio contenta, vel eiusdem tuberculum queum, carnosum, sanguineum. Primario cor

307쪽

Palpitatio

nis curatio.

DE MORB. INTERNIS assicitur , vel per consensum corporis totius, ut in febre pestilente, aut maligna,vel viscerum. In palpitationis curatione minime procrastinam dum,quia syncopen, atque etiam mortem repentinam tape inuehit. Mittitur sanguis, sed parciore manu,e basilica sinistra,nisi plethora dextram aperiendam suaserit : alioqui promptius a sinistra a Llium. Serosus,aut pituitosus humor, qui lapius morbi huius soboles existit, cathartico accomodato pur gabitur.

A purgatione parabitur humor Zulapiis e strupis de hyssop.capill.ven.de bu off.aquis melissophyli

beton.card.concinnatis. Proderit ant aut post et lapium tabellam unam electarij aromatic. rosas, aut alterius recems parati sumere.

Iteranda erit seperior purgatENA see pilul.avit pastum alternis diebus imperandae.

aloes elect.5.2. myrrh.agar. troch. & rh. elect. ana Θ.2.cum syr.de hyssopo f. massa. Ex cuius semidrachma singentur dua aut tres pilui. duab.hor. ante pastum se

menda .

Interea cardiacae potiones, optatae, condita ΠΟΠOmittantur .Cordis vero regioni extrinsecus sicculi

applicandi.

308쪽

alta, mac.ana 3 I. cmam.nuc. moschat. an a SHismal. triusque ana AILpuluis. Excipiatur gossipio mos chatomue sacculus panno serico intersutus: admoueatur regioni cordi . νύ remptis

Eidem epithemata instituuntur ex aqua. melis, ne oe alte-sophyll. calendui. cardam.borrag.vino odorisero, ratione: in

puluerib. allochi,cinam. caryophyllorum: vel ex iisdem pulveribus oleo irino S moschMO cxceptis, iliata I quis cera pauca addita inimenta. litate miri. Verum si seruor cordis palpitationis causissim- ω contraria usurpabuntur remedi cum sumpta,tum admota, scilicet refrigerantia: quorum materiam ... 'copiose descriptam reliquit Holletius. priuatione, De Syncope. C A P. 3o. 3 mi animi

perturbatio-

Yncope est i praeceps virium lapses ex in-ης ,

vi signi spiritus euacuatione, alteratione, τ

'6 3 interceptione. Euacuatur spiritus , PMatutum,isD- subtilior factus est,quia corpus rarius est, in acri vci rum obj hementique calore. In 6 vehementi animi motu, cum iis S quae excernuntur immodice, loris gra- 'uitate,morbi magnitudin fame,abscessus 6 subbz talis ista eruptione,& maxime in parte principe,aut quae arteriis plena est: neruo, aut neruosa parte,affectis μην Ρω longo labore, ore ventriculi insigniter affecto, vel ab humorum frigidorum copia, vel ab humorum isti, hi is, acrimonia, lentore, crassitie. Aliquando etiam in- ebolera mor remperie. In cruditate, quam sequitur alui solutio, bού- ρυθμ intemperiepartium principum & consentientium.

R iij

309쪽

DE MORB. INTERNIIVteri affectibus, inteperie calida &sicca nimi, attenuatis humoribus,vitalis virtutis imbecillutate. Alteratione vero,inteperie totius corporis principiorum,& earum partium que eosentim, corruptione, vel ab aere pestilente, vel a venenis externis,ab internis humoribus venenosis,1 materia putri retenta in ventre & intestinis. Interception ab humoru copia,a crassitie & lentore eorudem,qui vias spiritales intercipiut.Distinctis causis curatione institues, colligesq; ex primo ad Glaucone, quae ad hanc rem pertinet. Similiter & ex lib. 11.Μethodi medendi.

Curatio.

In euacuatione,resouendae sunt vires, pauco eo ν- alimeto dato interuallis, 7 distillatis,expreisio-vμ cardioci , nibus, gelatina, iusculis,vino,aromaticis.

2 2 . a rosae ana Θ.et. limaturae auri, fragmentoru sma-essus auec ragdi, hyacinthi, saphiri an. 9. i. sacchari rosati κώ σrietina, 5 3. misce, detur medium cochleare cum Vino' albo, tenui odorisero, & parum vinoso, dilia timie is seto cum aqua,in qua aurum saepius extinctum sit. magno aqua Exhibetur vero vinum, quod sua substan-γυηρ, ἐ--r tia spiritus quam celerrime reparet. At ad

bis uertendum est, ne sit aliqua viscerum inflam- 'θ' matio , aut delirium, aut ardor cum crudit/xς

310쪽

LIBER I. MLAlij sympum acetositatis citri ad I. I. cum aquae Oxalidis I.1. dissolutum propinant. Troch et ealidi. 2φ. mastichis, ic*digni aloes,cinamomi,caryophyllorum, galliae moschatae, nucis mosiliatae, c hebae,cardamomi maioris,granorum paradisi,co licis citri an .a. moschi Gr.6. Cum vino odori- sero fiant trochisci, pondere S.I. aut Θ. . Alius puluisculus ad idem. v. electarij de gemmis, cosectionis athermes, aromatici rosiati ana 3 2. macis,cinamomi ana Θ. s. sacchari in aqua borraginis dissoluti & siccati 3.3.

misce, fiat pulvis. ' i illam frigidum.

v. aquae distillationis rosarum, ' Violarums , Hliares borrag. ana I.3. vini tenuis odoriseri I.I. specierum sabisit diamarg.stigidi 5 I. Lmisce. pannus purpureus his tundem. calidis imbutus cordi admouendus. Epithema calidum. F. vini quartaria tria: metophyli , mosthatae

3.3. misce. Inunc iones.

rae misce, fiat inunctio. I N

Inunctiones, & epithemata sub sinistra mam- Ab imbui. ma fiunt. gos ις ea Potiones fiunt in frigida, ex vino tenui odori- p ν Histro, QS sympo de corticibus citri, cum aquis ma- - Φης 'r' lillaphyll. borragini calendula . In calida,cum strupo de limonibus,de persicis,

R. iiij