De morbis internis, Lib. II

261쪽

DE MORB. INΤΕRNIs . Datur etiam,sed fere 43 aucto modo,mel aestu, Disa, ι Mςst,manna. Vbi Vero obstructionis coiectura est si imbe,l- in primis venis,rhabarbari S.I.Vel 5.2. in aqualiota litor. det,endiutae,aut similium infundutur, & cum mo--- cinamomi,fit potus. Neque metueda eius ad ,- a,' 'strictio est.Nam & mastiches 5. 3. mouendo ventridi meatri. ΑΦ pleuriticorum veteres imperauerunt. eulam ad- Alternis diebus, maxime paribus,in quibus set quies est, aut lenior morbus, clyster mollis iniici. Gai iabet,si non descendit aluus. Alioqui,quod utilius Hes, ' ista- est,Cassiae I. s. aut 5.6.in bolum cum sacci arq coadat , si vires gendae sunt.Dandaeque vel mane,vel vesperi,horet sunt infima, dimidio ante cibum. s 4ήμη Consilium usus pharmaci au ebit, si dolor leuis

in lalepis tua est, u natura aeger non ita eularco S,aut aliena 4 o-

frmitate cosi pinio 1 phlebotomo.Alioqui si grande malum flat s pse es etiam si ad hypochondrium declinet dolor, tu- lia bis iu uus auxilium phlebotomia estGaleno.Prius etiam agebmouem Pam de pharmaco decernas, interroganda aegri Aucta. natura est. Alij enim q7 difficilius purgantur: aliis 6 Magni' 43 vel leui pharmaco immodice turbatur aluus wω 'ςxgQ g phlebotomo habere possunt commo- misti sebὸ- clius. Quod si incognita aegri natura est, & pharmentia. maco uti decet, medicamentum eliges tum quali 47 tate, tum qu ntitate medium, ne vel non purgς,

ori . μιρο si ut Odum Vacues suist in s TRmpQ ilua purgatio turgente Α' materia, primina. ma die, ut non vltra secundam. Et, si pleuritidem Mi processisse perspexeris,ut sputa prodire incipi li, pVxgδRβ medicamentum minime exhibendum,ne

qua sso consistit luco. iuersque excitat γ tomatura maria pant, i quaininfluit.

262쪽

sputi motus inhibeatur, ex Hippocrate libr. 3. de

morbis. Nec omnino agarico,aue etiam hiera dia col. interdicitur, quin uti licet, dolore in ventrem declinante,non ita vehementi affectione, atque ubi a pituita malum est. Imperabis ergo Io catholici 5.6. rhab. & agar. insesserum,uti decet, an . 5.2. cum hydromel. quantum sufficit,fiet potus. Eodem modo catholi

co 3. .pul. diacol. misceri possimi. Diaphoenicon quoq; & diaprunum pauperibus imperari possunt. Phlebotomia remittionis tempo re, & eo die quo

leuior est paroxyseius, comodior est. Itaque etiam vespere & nocte media, urgete malo, & oblata ocicasione sanguinem detrahes. Nec perpetuo semelis ducedus est. Nam suspectis viribus, vacuationem partiti melius est, ut maneI. 6. vesperi unciae sex d pleantur. Est praeterea,cum de repente noua fit affluxio, ut inde omnia symptωmata recrudescant, sputa quoque vel cruda sint,vel retineantur: tumq;& sexto die, & octavo, ut fp Anaxioni, aut etiam tardius, sanguinem mittimus. Hocque remedium secundo ac tertio reuotamus, si quidem non repugnant Vires. In quo tamen cautio esse debet. Nam aliquando ubi antea signa omnia salutem praenum tiauerint, crisis tempore,quae fere fit ad septimum, aut aliam diem criticam, vehementer pleuritis ex DCerbatur, symptωmata omnia increscunt,tum nihil mouendu est: sed omnia naturae Ss comitteda sunt. Desperatis rebus,nihil quoque mouendum est. In pueris etiam bimis,senibus octogenariis,minlieribus grauidis, s remedium hoc tamperari dotat, non omnino prohiberi.

O iiij

pressionem S. 2. rhei electi,

tholici, rupi misi.au. 3 6. f. potis.

ne phlegmone in gangrena abierit si mi- res usaetae la-gueat,si experitostandi diffultas in ta

late cosistat, uesterior absit. Tunc OP

si grandis '

263쪽

DE MORB. INTERNI s ri tanto In pueris venae interim angustiores non apparet,

AE idque magis in pinguiusculis. Qua in re sanguisu

Leses, ud. gi S uti licet, ij decurtata harum cauda,ut vacuatio Due,t. nis modus certo finiatur. 6 st iiiii. Suppressa aliqua per partes inferiores vacuatio si petiy irq ne ubi malum inde ortum est, in insigni plenitudia F Isau ne in materia virulenta, cumque statim initio ma- ἴ- ubi teria in caput rapitur,ac mentem comouet,ed ve- ii tenasera- nis cruris eiusdem lateris sanguis trahedus est. Alio. re est βομ- qui e basilica eiusdem lateris. 37 δ' Vacuationis modus e s7 pulse, s3 sanguinis mo-L- bis.. ' tu, 6' colore,& corpore praescribendus est. Si initio 18 A Lj, purus ac rubens effluit, vacuationis modus , cum strue eosertim iam liuidus excernitur. Si aquosus& crudus initio, fert'r μ' claudenda vena est, cum iam rubentior & flauior apparebit. Si basilica non apparet, media vulnere-ργψterpli tur. Atque cum iam vulnerata est, 6o pollex ramotboram. cephalicae imprimatur.

s' Sim tr Animaduertendum pleuriticos iuuari phlebot0 zr ita, mi ,laci pora tis ab Aquilonibus laedi vero regio- nibus,quae obuerti itur Austris. Hic ergo vel purga'pra tim s tione utendu est,uel teperanda sanguinis detractio. pleuritis in In bilios a pleuritide Arabes phlebotomia in'sest terdicunt. Hippocrates quoque hac sententia pro v. . a hibuisse visus est. Sanguinem, inquit,no detraheho, hapite dis ubi eXpuitur sanguis si regio repugnat,si aeger pleν ex Pq riticus est,si natura eius admodum biliosa.

G lςnus sententiam Hippocratis recipit, nisi

i uis Esau BQR probat sanguinem non detrahi,spue auus auum tibus sanguinem pleuriticis.

264쪽

LIBERI. Id 'Hippocrates priusquam Veniat ad maiora rςmς .14.

dia, 63 semetis utitur, que aliquando idxi. ςiiς , mistis, sunt aliquando morbum indicant. suavibvi,a-Itaque si sputa biliosa, vesica suis ex aqua calida cura-

ad dimidium implenda est, admouendaque lateri. ΣAlioqui gosspium,vel lana mollis infusa in aqua tepida , & expressa subinde apprimatur lateri. In ea

aqua,si vis, incoques violas, melilotum chamaem

lum. Fouebis quoque oleo violato & chamaemel, no, si crassa & viseida sputa sunt. ν miiij frixi M. i. furfuris frixi P .a. salis torrefact1 I. 1. Interim dum friguntur,vino tenui cospergi potIunt, & si qerfrixit latus, aqua vitae vel hyssopi,aceto etiam, si corpus carnosum est & calidum, neque vehementer urgeat tussis. Inde fiunt sacculi, qui calidi lateri applicantur. Possunt hi sacculi in vino aut aceto immergi, in quibus vel hyssispum, vel origanum, vel thymum,aut aliquid tale coxerit. Inuges tu ex anethino & rutaceo. Eiusmodi quoq; sacculis cumini semen, baccae lauri, sicc. hyssbpus, origanu,rosmarinus,& similia immisceri possunt. μ μ sua In tenui & cruento sputo sacculus ex milio, r 'ημb qtere,& sale descriptus,sed siccus & calefactus,applica- 'ri debet, inussio ex chamae melino & amygdalino. Glet in

oportet autem omnia, quae lateri admouentur, eunte morbo

esse laeuia,mollia,calida:videndumque, ne quae mot i calida admota sint, tempore refrigescant, calorque 'fiet', linteis calentibus aut alia arte fouendus est. Sunt, Σ' Ubi qui nullis eiusmodi remediis usi, neque fomentis, p=ohibendu. neque maioribus illis auxiliis certas antidotos com abet ς' mendant. Quales sunt.-Dens apri in sicobem co- minuitur,dantur 5. r.ex vino albo tenui. Aliud. is es m. '

265쪽

DE MORB. INTERNI IRadicis lappae siccae, quae purpureum fiore v.

ebriisti rit, ut storis 3a. e mulsa propinantur. Aliud. tiis viis Θου Coralli rubri & testae auellanarum rubraturi pudem bu' ana 3.I. datur e mulsa. Rustici ius serpilli expressuribη , q- csi aqua cardui benedicti utiliter usurpant. possitat , h, i. . c quidem tentari, non neglectis aliis remediis. Amum puluὸ- Cucurbitularum in pleuritide 67 plurimus usu,ri redactum: est, de quo Galen. in lib.de Cucurb. Vtimur quo dator ad 5- . plurimum aqua hordei,sacchari,syrupo violato,demst y sit' iuictis, εἶ oxymelite, hydromelite,decoctione pe-:zaazis,l storali,strup. capit ven. & de glycyrrhieta. ti,dum in Aqua hordei, si quidem detergendum est, &macundum. siccandum,ex intesto hordeo parari debet. t Si leniendum, si extinguenda sitis est,idem hor sis.f. iasi: dςum sticandum asperiore linteo, & exteriore imieta, nee alui nica spoliandum est. imbecissitas, Si nutriendum magis, proportio hordei ad Da'imet νς,' quam augenda est,magisque coquendum est, uma iata ab di fringa ur hordeum. Fere parant aquam hordei,

sis tabere. Vt sit aqua rigecupla, id est, ut sint xx. partes aquae, 6' Leuiter: & una hordei. nam di,' φ Saepe etiam quartam partem syr. viol. commis. A, '' cemus,aut modicum sacchari violati e ut in ptisa' o M A. . na Vu ari, glycyrrhietam rasam G concoquimus. χd m. i. Aqua lacchari deterget,coquit,lenit, nutrit.

Sit autem sacchari I. 1. in viginti partibus aντ coquitur ad sui dimidium. Potest tamen sacchari modus augeri, ut etiam aliquando Io sub quadrinplum saccharum sit, quale hoc est. U. aquae coctae, vel aquae hordei m.1. sacchari communis vel violati I. 3. atque aliquando colat; aqua illa cum dicto saccharo, & modico cinamu

266쪽

LIBER I. II mi: cum videlicet nutriendum magis,coquendum,

detergendum, repurgadum & roborandum. Ιul pi violati usus est, ut leniamus sitim, & calore temperemus , leuiter concoquamus, & facilius putum reddamus. Syr. de lutubis lenit,maturat, teperatus est: couenit quoque,ut violatus,incrassando siputo. zz , Oxymelitis siespectus usus in pueri S 7 macilen- , -ορεμ iis, iis quibus genus neruosum infirmum. Quibus muli/riphse asperior tussis, vigiliae maiores, sputa quoque tam fler c a me crassa, ut prope sicca sint, similiter & si aeger debi lior est. Tempestiuus autem usus fuerit, si nihil ho- , . rum repugnat, si fluxio tenuis non est,si sputa me- iam fauces. diocriter crassa,hoc est,n5 ita resiccata. Hydrome- 73 Hel lite,ut aqua sacchari utendum est, nisi quod calefacit magis & omnino maiore vi praeditum est,quam Tis aha aqua saccharata. Decoctione pectorali ad sitim,adsis sis is quedu;leuiter detergendu,& incidendu uti licet. maeri J.i. Syrupus capill ven. incidit, deterget sine manife- Alsi fasto calore. Syr . de glycyrrhiza ad omnia supra

dicta utilis est & pectus roborat. Itaque ut postes, Isis ,

bit usus,modo his, modo illis utendum est. Veteri- eipitur pibus quoque melicrata probata sunt ex aqua,in qua leo nocturno. radix violae purpureae,stoechas,cham dry chamae- 'upitys,horum unum coxerit. Atque 7 initio suppri-zzisa mendae fluxionis suffitu utimur. Apia ex m: - . 73 vernicis I. i. mastichis,msan. 3.1. fiat pul. lio sale in pro iussitu cum stupis cannabinis. Item. Drs re copo diatragacant. frigidi I. g. teneat alternatim in ore. Plura in cap. de catarrho. Si nulla Incoquendo vero quod influxit,utendum est aist καρκcα7 l4M amygdalino, butyro per se. Coquit enim, Θμς'q's

leAit modice. educit. α κ

267쪽

DE MORB. INTERNII MEA PoterItque modicum sacchari violati colaris 1ifuit, is sceri , Ut paulo plenius educas, postea vero aliquii pseudiitide, mellis. Ita magis repurgabis. Magis etiam, si ad I. i. e lo s ἐρ- butyri,9. 1. diatreos simplicis admisceas, vel amyt

is, ι. talas amaras, persicorum nucleos, aut 3 similiai zm, T salmara torrefacta, & in puluerem redacta. se parisa J. Butyro quoque quarta pars terebinthinae tota radie. - in aqua maluae commisceri potest. u campa- Parabilia quoque remedia sunt 7 melicrata, in alia. Ob. quibus radix asthaeae coquedo,hytapus, thymum,m;b. M.1. & similia incidendo & repurgado coxerint .In ean- f. decoct. In dem rem comparat eclegmata, initio quidem cumeolat ro dis multo diatragacatho: postea vero cum 23 multo diatreos. Fereque in remediis pleuriticis lenientia, dismel, quod detergentia,incidentia,repurgantia commiscentur:

maxime De- quale hoc est.

dam. tum sufficit, fiat eclegma. τῖ Ad expe' Ubi vero magis repurgandum & extenuandu,

tutabas, pru- Iam aucto morbo, ad hos usus vinum album,na damuse, tenue & aquosum concedi potest. Inunctiones la s. n..' teris fiunt ex oleo Violarum de aliis,ut supradictum a. ὰρ. I. g. est,Pleo de heiry, de lilio, mucaginib.semin. cyd da blas, f- niorum,althses,lini, nugrae .extractis in aqua viOcus pingo larum, ungulae caball. scabiosae, hyssopi, butyro, σν- - - - sordibus lanam,terebinthina, axunpia gallinae, an

268쪽

seris, anatis, suis, & quae plurimum laudatur, uria. Adduntur pulveres,ireos,thymi,hyssopi, marrubij,

gentianae,sinapi,cnic brassicae,&sarmentorum ubiis, non initio quidem, sed iam progresso morbo. Sic enim fere posteriorum Medicorum usus. Veteres autem vehementioribus remediis usi sunt. Latus lana sordida leniente & concoquente integitur: postea etia in fine morbi lana sulphurata. Fota mulae sunt.

.ol.violarum,amygdalarum dulcium ana is.

misce.Cui adde post initia,mucagin. sem.cydoniorum excorticatorum S 6. mucag. sem. lini II.cerae modicum,fiat linimentum pro latere.Postea. v. mucapsem. althaeae & cydoniorum an. 3 6. mucaginis sem.lini & isnugraeci ana I g.ol.de hebry,adipis ursi an.5.3. oesypi 5. a. cerae modicum, fiat

hnimentum.

U. dialthaeae I.2. cum oleo amygdalarum dubcium , fiat unguentum molle. Atque ubi iam resoluedum est, adde pul.ireos,aut similis 3.1.Tumque bonum fuerit,7 folium brassicae ad ignem tabes, 8 me inctum, & butyro illitum superponere lateri, vel ex Paμlo Aego eiusdem brassicae caulibus combustis,& in cinerem redacti mixta adipe, linimentum conficere. Nam j,is P ,- id medicamenti affatim discutit. Hudem -- Atque ubi ad suppurationem vergit,semen nasturti j & sinapi cerato commisceri possimi. Quo

tempore.

rad. althaeae & liliorum repurgatarum ana II. ficus pingues N. 2. Coquantur omnia in vino albo. Deinde cum axungia & oleo de liliis pinsem tur in mortario. Fiat emplastrum molle,cui insper-

269쪽

DE MORB. INTERNI sge semin. nasturtij dc sinapi in puluerem redactiana 3.I. Tentatis omnibus his remediis, si quideri desperatio est, & vires tolerare possunt, cauteri u tactuale,aut potentiale quod vocant lateri inferen

dum est. Scarificatio quoque cum cucurbitula,eo modo,

quo in libello de cucurbitula dictum est.

pleuritis notha. .

Est nonnunquam latetis dolor, qui pleuritidem ementitur,& propterea pleuritis notha solet appel. lari. Eius caust scholiis nostris proxime descributur.

Ad curationem vero haec remedia comparari poterunt. .fatinae tritic. M. I. meli.g. r. coquantur in decocto rutae & nepetae: deinde addita vitulinae axung. lol. in aqua cnamae meli I. I.s.f. cataplasma

dolenti parti ad mouendum. Rustici sicco nepetae lana excepto, stuperposita fascia, cotra pleuritidem,& internos dolores utuntur. .maioranae,rut.ana M.I. baccar.laur. p. 2. v

hementer tere in mortario: adde meli. M.f. velut cataplasma,quod impingatur lateri calidum superponatur lana,& fascia alligetur. .decoction. absynth. Λ. s.ficuum pinguiuubtarum I.3. decoctio ad crastitudinem: f. fortis expressio. In expressione rursiis coque mellis ga.sra' dic.ireos puluerata rad caul. an. I. sfiteretur expressio,& cum cerato laurino fiat ut prius. talpare. Achariston a Nicolao descriptum ad nucis mPristicae magnitudinem datum omnibus interanes doloribus subuenit. Olea mustellinum, styracinum,ex descripti0Πς

Nicolai compositum,scylliticum,pulegin e flori,

270쪽

LIBERI. III.

in oleo insusis,& in vase duplici coctis,& vehemeter expressis, hypericinum, masticisinum lateri te- pida cum lanis serdidis utiliter apponentur.

Musa in Aphorismos, ita pleuritidem distinguit, ut

notha fit in superiore parte tunicet tegente costas,aut in erronea dedister costas: vera,in mediastino. Quod & rationi, & expo' pluctibuarientiae repugnat: quibus perspicuum est in succingente /leuritidis costas, aut periostio,aut saltem in musculis intercostat, . tuis. bus veram cum veris propriisque sympitimatis excitari: notham in musculis externis. Licet haudquaquam negandum intra thoracem speeiem quandam pleuritidis non verae fieri posse. Multis enim ex ratione vitae, quae crassa & viscida gignat, multus humor eiusmodi in corpore cumulatur, qui in vacuum spatiu thoracis & puumone delatus, membranisque hqrens,dolorem pleuriti,

eo similem affert, sed sine febre, vel certe febricula, aut etiam frigidiore corpore,quam ante, respiratione quasi in collo suffocante,pulsu dissiciti,tard minimo,ubi neque phlebotomia, neque similibus remediis ad pleurit, dem accommodatis, sed iis, quae humorem illum incidant, tenuent,& ducant semper est virendum. Signa autem certissima,quibus in caeteris & pars affecta,& materia affectus internoscuntur, huiusmodi sunt. Si aeger in Pharitidis partem lateri dolenti oppositam decumbere no potest, a, die in in membrana costas succingente assectio est,quae suspς Icta partes a pondere concepto grauatur. Si in partem assectam, O maseria digito leuiter premenda pars exterior cutis.Nam si aeger assecta, pis dolorem inde percipit, in musculis externis: sin minus, tenda. nisi costa grauius tractetur, vel in perio stio, vel in m sculis intercostalibus subsistit . Tum notanda erit pulsa tio ad distinctionem utriusque. Nam in musculis inter- costalibus comprimitur arteria, unde pulsatilis dolor. Omnibus eadem fere sunt alia symptωmata, exceptis febre & sputo. Spuria in mustiis externis a materia sesegida vel fiatulenta , sine febre est. Sputum in inflammatione intercostalium,ob minorem resudationem, pau